16 ച

ച ČA
ച stands for ഛ (ചായം), ജ (ചലം), ഝ (ചടിതി), ശ (ചാത്തം fr. ശ്രാ., ചാക്യാർ fr. ശ്ലാ.), ഷ (ചടങ്ങു), സ (ചേകവൻ), (നച്ചിയം); ക്ഷ (ചാരം,തച്ചൻ), even for ദ്യ (ചൂതു) and യ (ചോനകൻ) & dialectically ര (രാ —in TP. ചാ —). Palatal vowels may change a dental into ച (തെള്ളു —, ചെള്ളു; പരിതു— പരിചു, as in gram-mar കടിച്ചു from കടിത്തു),, or lead to the dropp-ing of an initial ച(ചിറകു— ഇറകു; ചേട്ട— ഏട്ട). Old ച is also found lapsing into ശ (അരചു— അരശു, പുതുച്ചേരി— ശ്ശേരി and സ (ഉരുസുക, തുറസ്സ്). For etymological researches this is perhaps the most difficult letter. (In C. & Tu. ക represents frequently initial ച,, as ചെവി—കിവി; ചേരം— കേരളം.
ച ča S. (G. te, L. que). And, also (ചേൽ, ചൈവ etc.)
ചകം čaγm (Tdbh.; ശവം) Corpse.
ചകടു čaγaḍu̥ (Tdbh.; ശകടം)=ചാടു cart 1. The whole in a lump. Tdbh. സകൂടും average. ചകട്ടിൽ വില്ക്ക to sell by bulk. 2. also ചവടു measure of a half ആഴക്കു.
ചകതി čaγaδi Clay, mire (V1. ശക്തി) ഗംഗയുടെ ച. വായ്ക്കകത്തു ചെല്ലും Trav.
ചകരി čaγari & ചേരി Cocoanut fibres. ഇളഞ്ചകരിനീർ GP 69. ചകിരിക്കയറു B. ചകിരിക്കണ്ണി So. potter’s wheel (ചക്രി ?)
ചകലാസ്സ് & ശകലാത്തു Port. escarlata. Europe woollen cloth, chiefly scarlet.
ചകിണി čaγiṇi B.=ചേണി.
ചകിതം čaγiδam S. Trembling, timorous. പതഗപരിചകിതപന്നഗം VetC.
ചകുനം see ശകുനം.
ചകോരം čaγōram S. Perdix rufa, or Caccabis J. said to drink the rays of the moon & to pick out snakes’ eyes (ചെമ്പോത്തു?) ചകോരാക്ഷി f. partridge-eyed.
ചക്ക čakka T.M. (Tdbh; ചക്രം) l. A big round fruit as of Artocarpus (പിലാവു), Ananas (കൈത —), bread-fruit (ദ്വീപുച. or ബമ്പുച.), wild Artocarpus (മലഞ്ച.); ആത്തി q. v. ച; ആയിനിച്ച.; കാട്ടുച. Rh.=കടമ്പു; ചിരച്ച. ഒരുത്തരുടെ ചക്കയും തേങ്ങയും കട്ടിട്ടില്ല vu. ചക്കെക്കു തേങ്ങാ കൊണ്ടിട്ടും കൂട്ടേണം prov. Stages of growth of the jack-fruit: പൂതൽ No. or ചാവൽ. q.v., ഇടിച്ചക്ക GP. see ഇടി, തറിച്ച. see തറി or കൊത്തഞ്ച. So. (ചുളതിരിഞ്ഞത്), പുഴുങ്ങാൻ മൂത്തത്, പുളിഞ്ചുളകൊണ്ടത്, പഴുത്ത ചക്ക. — Varieties: പഴഞ്ചക്ക soft & inferior, വരിക്കച്ചക്ക superior, മുളച്ചക്കക്കുരു GP.—Parts: കൂഞ്ഞു, — ച്ചേണി, — ച്ചുള— മടൽ or മു ള്ളു; ഭുജിക്കോല ചക്കക്കുരുക്കൾ GP. 2. akin or rind of a fruit thrown away after pressing it out.
Hence: ചക്ക കാട്ടുക motion of insult made with the hand B. [day of Mithunam. ചക്കച്ചങ്ക്രാന്തി or കലിയഞ്ചങ്ക്രാന്തി the last ചക്കപ്രഥമൻ a condiment with jack-fruit. ചക്കമുള്ളു rough rind of jack-fruit.=കരിമുൾ q.v. ചക്കമുള്ളൻ a bracelet like it.
ചക്കൻ čakkaǹ N. pr. of man (ചക്ര or ശക്ര).
ചക്കര čakkara (Tdbh.; ശൎക്കര) Jaggory, palm-sugar. ച’ക്ക് അകവും പുറവും ഒക്കും, ആനെക്കു ച. പന prov. (ആനച്ചക്കര a creeper eaten by elephants). Hence: ചക്കരക്കത്തിക്കാരൻ see കത്തി. ചക്കരക്കള്ളു toddy for making sugar (called ചക്കരക്കട്ടി). ചക്കരക്കള്ളൻ a red ant. ചക്കരപ്പാവു B. raw sugar, syrup; the in-spissated palmyra-juice. Palg. ചക്കരപ്പൊട്ടിക്ക=ഞെട്ടാഞെടുങ്ങു.
ചക്കി čakki 1. N. pr. of woman ചകിക്കു ചങ്കരൻ prov. 2. a she-cat ച.പ്പൂച്ച=ചൊക്കി. 3. a sow V1.
ചക്കില or ചാക്കില Rh. Ficus infectoria.
ചക്കിലിയൻ T. M. (f.— ലിച്ചി) A Tamil shoemaker. (T. fr. S. ശാഷ്കുലി “flesh-eater,” Winsl.)
ചക്കു —ചക്രം 340 ചക്ഷുസ്സ് — ചങ്ങച്ചേരി
ചക്കു čakku̥ (Tdbh.; ചക്രം) 1. Oilpress, (ചക്കുകണ the roller of it, ചക്കുകൊക്കു a wood on the top of the pestle, ചക്കുരൽ the mortar); sugar-mill etc. ചക്കിന്റെ മുരട്ടു കുട്ടന്റെ ചേൽ prov. ചക്കിലിട്ടമൎത്തീടും എള്ളുപോലെ Brhmd. ചക്കിലകപ്പെട്ടൊരിക്ഷു പോലെ ഞെരിക്ക CG. Kinds: നാട്ടുചക്കു, കൊങ്ങൻചക്കു MR. 2. measure of oil-fruits ഒരു ചക്ക് എള്ളു etc.
Hence: ചക്കാട്ടുക to work an oilpress. VN. ചക്കാട്ടു — ട്ടം the pressing of oil, etc. ചക്കാൻ m.— ാത്തി f. oilpresser, So. ചക്കാല the shed of an oilpress. ചക്കാലവാണിയൻ& ചക്കോൻ KN. the caste of oil-makers, also ചക്കുകാരൻ MR. ചക്കില്ലാത്ത വാണിയൻ KN. an oil-seller. ചക്കുതോക്കു a mortar TR.— ചക്കുണ്ട a bomb, hence: ചക്കുവെടി bombarding. ചക്കുപാര an instrument for taking oilcake out of the press. ചക്കുപുര=ചക്കാല, also ചക്കിന്മൂടു.
ചക്കുമുക്കു Turk. čakmuk, Steel to strike fire with; ചക്കുമുക്കിക്കല്ലു a flint.
ചാക്കോനം (explained by ചക്ക ഉണ്ടാകുന്ന മാസം, comp. ചക്കച്ചങ്ക്രാന്തി) The Mithuna month. അടുത്ത ച’ഞ്ഞാറു TR. also ചക്കോണഞായർ. (sic.)
ചക്രം čakram S. 1. Wheel ചക്രഭ്രമം പോലെ മാറിവരും Bhg. throwing disk of Vishṇu & of Jōgis V1. 2. circle; also of magical figures ച. വെട്ടുക, വായിൽ ചക്രവും മന്ത്രവും എഴുതി MM. in case of a chest wound. 3. sphere, dominion, realm; also crowd നക്രചക്രമകരൌഘ ഭയങ്കരം വരുണാലയം AR. 4. a Travancore coin from 1/28 to 1/28,5 Rup. 5.=ചക്രവാകം. ചക്രകുത്തിയാർ (4) money-coiners KN. ചക്രപാണി (1) Vishṇu̥. ചക്രം ചവിട്ടുക to clear a ricefield of water preparatory to sowing. അതിമോഹം ച’ട്ടും prov. ചക്രം തിരിക Bhr. to roll oneself. വീൎത്തുച’ ഞ്ഞു Bhg. (in sickness); to whirl ച’ഞ്ഞുചെന്നു Sk. went about.— ചക്രംതിരിക്ക v. act.; — ചക്രംതിരിപ്പു VN. ചക്രവൎത്തി (3) whose chariot may be driven over the world, universal ruler.— ചക്രവൎത്തിത്വം ലഭിച്ചു Bhg. sovereignty.
ചക്രവാകം (5) Anas casarca, ruddy goose, praised for matrimonial faithfulness, ex-pressed by nightly moaning. ചക്രവാണം wheel-rocket. ചക്രവാളം ring; horizon, surrounding the earth as with a chain of mountains CC. ചക്രശ്വാസം turning or rolling on the bed whilst panting after air; dying breath, ച. വലിക്ക. the death-rattle to be in the throat. ചക്രാകാരം the figure of a circle, ച’രേണ കുറിക്ക (2); ഒരുത്തനെ ച’രം തിരിപ്പിക്ക (wheel-like) to vex. [Arj. ചക്രായുധൻ Cr̥shṇa, ച’നുടെ പാദത്താണ Cr. ചക്രാശ്രയം reliance on magical figures (2), മൂഢന്മാൎക്കു ച.. KeiN. ചക്രി 1. a potter. 2. an oilpresser ചക്കോൻ. 3. a snake. ചക്രികൾ Bhr. ചക്രേശ്വരൻ 1. Vishṇu. 2.=ചക്രവൎത്തി f.i. in titles മഹാരാജേന്ദ്രച. തിരുവടി Col. KU.
ചക്ഷുസ്സ് čakšus S. (ചക്ഷ് to appear) The eye, also ചക്ഷു f.i. ചക്ഷുതൻ മീലിതകാലത്തു സൃഷ്ടിയും ചക്ഷുർ നിമീലനം കൊണ്ടു സംഹാരവും AR.
ചങ്കു čaṇgu̥ (Tdbh.; ശംഖം) 1. Conch ചങ്കുപവിഴം പളുങ്കു a med. used as medicines. പുളിഞ്ചങ്കിൻ ഇത്തി(ൾ)പ്പൊടി TP. for betel. 2. throat. ച. കരയുക rattle in the throat, as of dying persons. ചങ്കും എടുത്തു (huntg.) prh. the heart & lungs of a hog (V1. heart). 3. N. pr. of man (ചംഗം S. clever). ചങ്കൻ 1. N. pr. 2. a caste of fishermen near Collam. 3. B. a fish. ചങ്കിടി (2) singing together, ച. പാടുക B. & ചങ്കിടിക്കാരൻ an assistant singer. ചങ്കിരി V2.=ശംഖുതിരി a screw.
ചങ്ങച്ചേരി N. pr. The former ruler of Collam, dispossessed in 1740 by Travancore, Fra Paolo; also ചങ്ങനാടു Changarnate. Port.
ചങ്ങല — ചങ്ങു 341 ചഞ്ചരീ — ചടം
ചങ്ങല čaṅṅala (Tdbh.; ശൃംഖല) Chain. അവനെ ച’യിലിട്ടു TR. had him hand-cuffed, also ച. യിട്ടു, ച’ക്കിട്ടു, ച’ലെക്കാക്കി old. മൂന്നുകൊല്ലം ച. വിധിച്ചു, കൊടുത്തു imprisonment.—met. ൩ ച. തളെക്കുന്ന ജീവനെ GnP. (=൩ കൎമ്മങ്ങൾ, gold-, iron-& mixed chain).
ചങ്ങലപ്പുറത്തഴി N. pr. mouth of കന്നെറ്റി river, boundary of Middle Kēraḷa KU. ചങ്ങലംപരണ്ട (T.— പി —) Cissus quadran-gularis GP 64. ചങ്ങലമരം loc.=ചവിട്ടുമരം&ഊൎച്ചമരം q. v. ചങ്ങലവട്ടക brass lamp. ച’ട്ടയും കത്തിച്ചു TP. also വെള്ളിച്ചങ്ങലവിളക്കു TR. [etc. ചങ്ങു V1. a small chain to which to hang keys
ചങ്ങാടം čaṅṅāḍam (Tu. ജംഗാല, Port. Jan-gada). Ferryboat, junction of 2 boats. ച. കെട്ടുക; ച’ത്തിൽ കേറ്റി TR. തോണികൾ ച’ ങ്ങൾ വഞ്ചികൾ പടവുകൾ Bhr. also rafts.
ചങ്ങാതം čaṅṅāδam (Tdbh.; സംഘാതം) 1. Con-voy, guard; responsible Nāyar guide through foreign territories. ച. പോരുക to accompany as such. ച. പോന്ന വാരിയർ, എന്നെ ച’വും കൂട്ടി അയച്ചു TR. 2. income of Rājas from granting such guides; grant of land to persons liable to such service ച. കൊടുക്ക. 3. com-panion പന്നിയും കാട്ടിയും ച’മായി CG.—met. കംസനെ കൊന്ന ഗോപാലനെ കംസനു ച’മാക്കുവാൻ CG. to send him along, to kill likewise. ചങ്ങാതി (C. Te. സ —) companion, തുണക്കാരൻ; friend വീണാൽ ചിരിക്കാത്ത ച. ഇല്ല, ച. നന്നെങ്കിൽ കണ്ണാടി വേണ്ട prov. ച. യായുള്ളു പണ്ടുപണ്ടേ CC.—also fem. ചങ്ങാതിമാരായുള്ള അംഗനമാർ CG.; vu. എന്റെ ചങ്ങായിച്ചീ TP. (Voc.) ചങ്ങാതിക്കുറി an entertainment to receive con-tributions from friends, who repay them-selves by similar invitations,=പയറ്റു. ചങ്ങാതിത്വം, ചങ്ങായ്ത്തം friendship കുലമല്ലാത്തോന്റെ ച. കെട്ടി prov. ച. പിടിക്ക to separate & reconcile disputants. ചങ്ങാളൻ V1. & ചങ്ങാൾ V2. a friend.
ചങ്ങു see under ചങ്ങല. ചഞ്ചരീകം čańǰarīγm S. Bee ച’ത്തിനുടെ തുണ്ഡം പോലെ KR.
ചഞ്ചലം čańǰalam S. (intens. of ചൽ) 1. Un-steady, fluctuating. 2. vacillation ഭക്തിക്കു ച. വരായ് വതിന്നു Bhg., doubt ച. ഏതും അതിന്നില്ല Bhg. പോൎക്കവനില്ലൊരു ച. Bhr. abating. ചഞ്ചലചിത്തം fickle mind. ച’മാം നാരിമാൎക്ക് ഒക്കയും KR., so ചഞ്ചലബുദ്ധി V1. സ്ത്രീകൾ ചഞ്ചലബുദ്ധികൾ VyM. ചഞ്ചലമനസ്കനായി UR. of a doubtful mind. ചഞ്ചലാക്ഷി (of rolling eyes) Nal., ചഞ്ചലമിഴി Mud.=സുന്ദരി. ചെഞ്ചൽ vacillation ചെ. ഇല്ല Mpl.song. ചഞ്ചലിക്ക to fluctuate, to be in suspense. ചഞ്ചളീകം S. (— രീകം) a bee VetC.
ചഞ്ചു čańǰu S. Beak.
ചട čaḍa (Tdbh.; ജട) 1. Hairlock. ചടമുടിയുടയർ RC. ascetics. 2. the similar bending of a nail or stick V1. ചടയൻ a certain grass V2.
ചടകം čaḍaγam S. 1. A sparrow. ചടകവ്യൂഹം ചെയ്തു Bhr. a kind of battle array. 2.=പടക്കം. a firework (a cracker imported from China) ഓലച്ചടകം a triangular, country-made cracker. ച. പൊട്ടിക്ക to let off a cracker.
ചടക്കൻ čaḍakkaǹ & ചടക്കരൻ N. pr. of a foreign prince once at war with Calicut, KU.
ചടക്കം čaḍakkam (ചടം) Obstruction, ob-stinacy.
ചടങ്ങു čaḍaṅṅu̥ (Tdbh.; ഷഡംഗം q. v.) T.M. 1. A religious ceremony; Syr. doc. ഓമം ചട്ടറുന്ന ചടങ്കോടു ചെയ്താൻ RC. a sacrifice on the battle-field ച. കൾ ഓതിയുള്ളാരണന്മാർ CG. incantations. 2. a ceremony performed with a girl of 7-10 years, to fit her for marriage ച. കഴിക്ക=കല്യാണം 3. ചടങ്ങുകഷായം (6 medi-cines) against fever.
ചടചട čaḍaǰaḍā S. (Onomatop.) Crash, peal, descriptive of battle noises പടകളുടെ ച. നിനാദം Nal. പടഹ ച. നിനാദം Cr Arj. ധ്വനി ചടചടിതം കേട്ടു CC.
ചടം čaḍam=ജഡം, V1. A dead body; indolent, lazy; also ചട, ചടയം.
ചടിതി — ചട്ടം 342 ചട്ടി — ചട്ടുകം
ചടന്തുക So. T. to limp. — ചടന്തൻ lame.
ചടയൻ l.=ജഡയൻ. 2. a filthy person. ചടെക്ക (C.Te.Tu. saḍilu, to become slack) 1. to grow thin, lean, weak V1. 2. to be ob-structed as മൂത്രം, but മൂത്രത്തിന്നു, തൂറാൻ ചടെക്ക No.=മുട്ടുക‍. VN. I. ചടവു V1. II. വാതവും ചടെച്ചലും ഇളെക്കും a med. — III. ചടപ്പു No. അസാരം ഒരു ചടപ്പായി പോയി TR. rather tired.
ചടിതി čaḍiδi (Tdbh.; ഝ —) Suddenly. ചടുപിടേ out of breath, in greatest haste.
ചടു čaḍu S. 1. Elegant (=ചാടു) chiefly of speech. 2. hump, hunch V1.=കൂൻ. ചടുലം 1. elegant ചടുലമൊഴികൾ PT. 2. tre-mulous ചടുലനീഴ് മിഴിയിണ വളഞ്ഞിളകി RC. ചടുലവിലസിതം Vil. ചടുലമിഴിമാർ ChVr. ചടുലത്തടങ്കണ്ണിയൽ ജാനകി RC. 3. the 3rd posture in ആയുധാഭ്യാസം. 4. ചടുലൻ V2.=കൂനൻ.
ചടെക്ക see under ചടം.
ചട്ട čaṭṭa C. Te. T. M. 1. Garment adapted to the body, jacket, bodice പെൺചട്ടം V1. 2. mailcoat, armour ചട്ടയും തൊപ്പിയും ഇട്ടു കൊട്ടിക്കൊണ്ടു Mud. മന്ത്രം എന്നതു ചട്ട PT. met. നിന്നെ നീ നിൻ ചാരിത്രമാകുന്ന ധന്യമാം ചട്ടകൊണ്ടു രക്ഷിപ്പവൾ Nal. 3. metal-clasp fitted to the stock of a gun; stock തോക്കിന്റെ തലയും ചട്ടയും കൊണ്ടു മുറിഞ്ഞു TR. — കാലിന്നു ചട്ട carved pedestal of a pillar. 4. ചട്ട, fem. ചട്ടച്ചി person with bent feet, lame (see ചടന്തുക), hence ചട്ടു. ചട്ടക്കാരൻ dressed in Europe fashion. ചട്ടക്കാലൻ (4) lame, having ചട്ടക്കാൽ. ചട്ടക്കൈ V1. sleeve. ചട്ടത്തല V1. baldness (or ചട്ടി?) ചട്ടത്തോക്കു (3) matchlock. ചട്ടൻ B. cripple. ചട്ടപ്പാത്തിത്തോക്കു (3) musket with the barrel laid in wood, നാടൻ ച.. MR. ചട്ടമറിച്ചു കെട്ടുക B.=ചട്ടുവം.
ചട്ടം čaṭṭam 5. (Tdbh.; ചതുരം?) 1. Frame as of a door, window, cot; ledge ച. കൂട്ടുക. — എട്ടു രുൾ കൂടിയുള്ള ചട്ടത്തിൽ കരേറ്റി KR. on a frame-work. 2. inclosure, mould; the ven-tricle of the civet-cat പുഴുക്കു ച.. V1., മെരുകിൻ ചട്ടകം V2. 3. plan, order, proportion ചട്ടത്തിലാക്കി=ക്രമത്തിൽ; കാൎയ്യം തീൎപ്പാൻ ച. കണ്ടില്ല V1. no way. ച. കെട്ടുക, വെക്ക VyM. to arrange. 4. nature, disposition അവന്റെ ച. കൊള്ളാം V1., അവരെ ച. കണ്ട പോലെ അല്ല TR., അവന്റെ ചേലും ചട്ടവും No. 5. regulation, rule, law. ച. വെക്ക, ഇടുക to lay down a rule, to legislate.—account of rents V1.; a copy to write by. B.
Hence: ചട്ടക്കട്ടിൽ cot with a moveable frame. ചട്ടബുദ്ധി TP. (3) sound reason, sound advice. ചട്ടമഴിക്ക B. to transgress (5). ചട്ടമാക (3) v. n. to be ready. ചട്ടമാക്ക (5) v.a. to order നിഷ്കൎഷയായിട്ട് എഴുതി ച’ക്കി, ആളുകളെ ച’ക്കി അയച്ചു appoint-ed. ഇരിപ്പാൻ ച’ക്കി TR. resolved to remain. ൨൦൦ ആളെ ച’ക്കിക്കൊണ്ടു ചെന്നു TR. en-listed. ചട്ടംമറിക്ക TR.=ചട്ടുവം. ചട്ടംവരുത്തുക (3) to regulate ആയ്തു ച’ത്തി TR. ചട്ടവട്ടം (3) arrangement ച. കൂട്ടുക; ച’ങ്ങൾ ഒന്നില്ല no preparations, (4) disposition. ചട്ടവാൾ a saw fixed in frame.
ചട്ടി čaṭṭi 5. Pot, pan (ചട്ടം 2) വെക്കും ച.. rice-pot, ചട്ടിയിലേ പന്നിക്കു നായാടേണ്ട prov.— കറിച്ച., അപ്പച്ച., നൈച്ച.. or എണ്ണച്ച. curry, etc. pots, pans; കൽച്ചട്ടി, കച്ചട്ടി made of മാക്കല്ല്. ചട്ടിക്കലം frying pan. ചട്ടിക്കൂടു distillery. ചട്ടിത്തലയൻ big headed. ചട്ടിപ്പണം tax on distillation. B.
ചട്ടിണി H. čaṭṇ. Ground condiments, vu. സംബന്ധി, ചമ്മന്തി.
ചട്ടുകം čaṭṭuγam T. M. (C. Tu. സ —) Ladle, metal spoon ചീഞ്ഞ കഞ്ഞിക്ക ഒടിഞ്ഞ ച.. prov. ച. കൊണ്ട ഏന്തുക. ചട്ടുകപ്രായം easily moved or stirred. ചട്ടുവം shoulder-bone ച. മറിച്ചു കെട്ടിക്കോണ്ടു പോന്നു TR. tied both arms behind (also
ചട്ടു — ചണ്ഡം 343 ചണ്ണ — ചതി
ചട്ടോം മറിക്ക or വന്നില്ലെങ്കിൽ ചട്വം മറിച്ചെട്ടി കൊണ്ട്പോരേണം TP.)
ചട്ടു čaṭṭ&u̥; T. M. (C. Te. Tu. സഡിലു to become diminished, loose) 1. Fault ചട്ടേറും വാനരർ RS. ചട്ടറുന്ന faultless RC. ചട്ടറ്റ കൈ agile hand. from foll. 2. lameness (ചടം) ചട്ടറ്റ കാറ്റും ഏറ്റു SiPu. ചട്ടുകാലൻ m.,— ലി f. lame. [clever.
ചണം čaṇam 1. S. Famous; അക്ഷരചണൻ 2. S. ചണക Indian flax, Crotolaria juncea. ചണനൂൽ (S. Linum), ചെറു ച. Linum usitatis-simum. 3. S. ചണകം chickpea, Cicer arietinum ചാണാർ പയറു& ചണപ്പയറു, hence ചണക നീറ്റിൽ പുഴുങ്ങി a med.; വട്ടച്ചണായി B. peas, വെൺചണായി=വെളുത്ത അമര.
ചണ്ട čaṇḍa Tdbh. of ശണ്ഠ (C. ശണ anger) Quarrel ച. പിണയുക, വൻച. V1.
ചണ്ടൻ čaṇḍaǹ PT.=ചണ്ഡൻ 1 & 2.
ചണ്ടി čaṇḍi 1. (T. ചണ്ടു q. v., C. ചരടു leavings) Sediments, husk, pepper amenta, dry leaves.— ച’യും പൊടിയും prov. sweepings. 2. (Tu. wet) നീർചണ്ടി=കണ്ടി 5. Vallisneria octandra; the green covering of tanks (also ചമ്മി). 3. C. T. M. (S. ചണ്ഡ) obstinate, sulky, stubborn; good for nothing. ചണ്ടിക്കുതിര an intractable horse. ചണ്ടിച്ചി a bad wife. ചണ്ടിത്തരം പറക to show stubbornness. ചണ്ടിപണ്ടാരങ്ങൾ baggage, camp-followers & other drawbacks of an army. ചണ്ടിവാക്കു low language. ചണ്ടു 1. T. So. chaff. 2. കപ്പലിന്റെ ച. head of ship V2. 3. No. vu.=രണ്ടു.
ചണ്ഡം čaṇḍ’am (vu. ചണ്ണം) Violent, furious. ചണ്ഡൻ 1. passionate. 2. Yama. ചണ്ഡപ്രതാപം awful glare. ചണ്ഡമാരുതം hurricane (po.) ചണ്ഡവേഗം very quickly. ച. പുറപ്പെട്ടു KumK. ചണ്ഡാംശു AR. the sun. ചണ്ഡാലൻ m.,— ലി f. outcast, lowcaste, ച’ർ ഇരിവർ Mud. executioners, ഘതകർ. In prov. ച. തീണ്ടിയ പിണ്ഡം. metaph. കർമ്മ ചണ്ഡാലൻ as mean as an outcast.— ചണ്ഡാലപ്പരിഷ So.=കമ്മാളർ.—fem. also ചണ്ഡാലിക SiPu. ചണ്ഡാലജ തീണ്ടുക PR. —abstr. N. ചണ്ഡാലത, —ത്വം V1.
ചണ്ഡാലയൻ full of rage (ചണ്ഡനാം ച. SiPu. said of a Chaṇḍāla). [a bad wife. ചണ്ഡി f. of ചണ്ഡൻ, also ചണ്ഡിക a Cāḷi;
ചണ്ണ čaṇṇa 1. Buttocks of animals, ham കുറകു f.i. കൊള്ളികൊണ്ടു ചണ്ണെക്ക എറിഞ്ഞു; ച. വലിച്ചിരിക്ക the nerve of the thigh is contracted.— ചണ്ണപ്പൂട്ടു No. the socket of the hip-bone. 2. (S. ചണ്ഡ) Andropogon acidu-latum. 3. ചണ്ണക്കിഴങ്ങു a med. a Curcuma=അടവിക്കച്ചൂരം; also ചണ്ണക്കൂവ B. (see നറുഞ്ച). 4. ഏലച്ചണ്ണ a full grown Cardamom plant No. ചണ്ണുക So. to eat greedily.
ചത čaδa (C. ശദെ, ജജ്ജൂ) A bruise, ചത ചെയ്ക=ചതെക്ക f.i. അമ്മാമന്റെ കഴുത്തറുത്തു ചത ചെയ്തന്നീർ പിഴിഞ്ഞാദരാൽ Manj. ചതയുക v. n. To be bruised, squashed കൈകൾ മലയുടെ കീഴീയി ഞെരിഞ്ഞു ചതഞ്ഞിതു UR.— ചതയപ്പെടുക V1. to be humbled.
ചതെക്ക v.a. To squash, crush, pound, bray (=ഇടിക്ക). ഇവ ചതെച്ചു എണ്ണയിലിട്ടു MM. VN. I. ചതവു a bruise, II. ചതെപ്പു V1. bruising.
ചതകുപ്പ čaδaγuppa & ചതുകുപ്പ No. Ane-thum graveolens (S. ശതപുഷ്പി & ശതാഹ്വ).
ചതയം čaδyam (Tdbh.; ശതഭിഷ) The 24th lunar asterism, 3 stars in Pegasus.
ചതവേരി a med. see ശ —.
ചതി čaδi T. M. Tu. (C. ജത്തു fr. S. ഛദ്) De-ceit നല്ല ച. എന്നറിഞ്ഞു Bhg. I am deceived. പോയാൽ ച. ഉണ്ടാകും TR. treachery. ചതിയായി V1. we are betrayed. തമ്മിൽ ചതിപ്പെട്ടു പോയാൽ (huntg.) disappointed. ചതിക്ക to cheat, circumvent, betray. ചാരത്തു ചെന്നു ചതിച്ചു പുക്കാൾ CG. introduced her-self by stealth. പോരിൽ ച. രുതു Bhr. നീയും ചതിച്ചിതോ Bhr. didst die! ചതിച്ചു പോകുന്നോ KR. does he leave us? (said in love).
ചതിർ — ചതുർ 344 ചതെക്ക — ചത്വരം
VN. ചതിപ്പു & ചതിവു (എന്നെ ചതിവു ചെയ്തു MR.)
ചതിക്കാരൻ deceiver, traitor. ചതിക്കുഴി an elephant trap. ചതിപ്പട treacherous warfare. ചതിപ്രമാണം TR. false documents. ചതിപ്രവൃത്തി fraudulent action, അവരുടെ ച. വെളിയിലാക്ക MR. ചതിമരണം V1. sudden death. [veigle). ചതിമായം fraud (also ചതിമാനം പറക to in- ചതിയൻ deceiver പന്നി എന്നെ ചതിച്ച ച. ആകുന്നു TP. [തിർ).
ചതിർ čaδir T. SoM. Cheap (T. ചതിർ=അ
ചതുങ്ങുക čaδuṇṇuγa Te. M. (ചത) To be crushed, compressed, beaten into another shape.
ചതുക്കുക v. a. (T. അതുക്ക) 1. To bruise, macerate ഇഞ്ചി ചതുക്കിപിഴിഞ്ഞു med. 2. So. to walk lame. VN. ചതുക്കു 1. a bruise, chiefly artificial in ornaments ച. മുട്ടിയ വള TR.— ചതുക്കിലക്കടുക്കൻ V2. a plain earring.— ചതുക്കു വള bracelet with raised & depressed work. 2. compressing; low border of a garden. ച. വേലി V1. 2. neap tide. 3. So. lameness.
ചതുരം čaδuram S. 1. Square (ചതുർ). 2. dex-terous, clever ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ച’ർ എന്നു തോന്നും KR. 3. lovely. ചതുരത്തുടയിണ CC. ചതുരക്കട്ട a square piece of stone or timber. ചതുരക്കള്ളി Euphorbia antiquorum. ചതുരത dexterity വില്ലാളികളിൽ ച. പെരുകി ന Cr Arj. വചന ച. & കവിതകളിൽ ചതുരത്വം VetC. [Mecca. Mpl. ചതുരപ്പുറം a square building; the Kaaba of ചതുരപ്പുളി Garcinia purpurea, mangosteen. ചതുരമാടം square niche in a wall V1. ചതുരായം (2) deceit, stratagem V1.
ചതുർ čaδur (S. ചത്വർ, L. quatuor) Four. ചതുരംഗം 1. four membered; esp. ച’ഗപ്പട a full army of infantry, cavalry, chariots & elephants ച’ഗവാഹിനി & ച’ഗിണിയായ സേന Bhr. 2. chess. ച. വെക്ക, കളിക്ക, പൊരുക; ച. തോറ്റ വാണിയൻ, ചതുരം ഗപ്പോർ പോരും Pay. The chess board ച’ പ്പലക has the following figures (കരുക്കൾ): രാജാ, മന്ത്രി, ആന, കുതിര, തേർ, കാലാൾ. Terms: ഇഷ്ടരചു, വെച്ചരച്ചു, രാജാ നിന്നു (=check-mate).
ചതുരണു CS. the lowest fraction=1/51 തലവരവു=1/104,315,904,000. ചതുരശ്രം quadrangular. ചതുരാനനൻ AR.=ചതുൎമ്മുഖൻ q.v. ചതുൎഗ്ഗുണം fourfold; അതിൽ ച. നന്നു SiPu. 4 times better. ചതുൎത്ഥം the fourth, ചതുൎത്ഥസ്നാനം ചെയ്താൾ Bhr.=നാലുകളിക്ക after menstruation. — ചതുൎത്ഥന്മാർ KR. Sūdras.— ഗൂഡ ച’ങ്ങൾ the 4 Vēas. [(gram.) ചതുൎത്ഥി the fourth lunar day; the Dative case ചതുൎദ്ദശ 14. ച. ഭുവനങ്ങൾ കുലുങ്ങു KU.=ൟരേഴുലകും — ച. വൃത്തം, a poem in 14 odes or praises of Vishṇu. ChVr. ചതുൎദ്ദശി the 14th lunar day, a fast. — ച. മാഹാത്മ്യം a treatise in SiPu. ചതുൎഭാഗം the fourth part, as revenue ച. രാജഭോഗം വാങ്ങിയാൻ Bhr. ചതുൎമ്മുഖൻ=നാന്മുഖൻ Brahma. ചതുൎയ്യുഗം the 4 ages. ൧൦൦൦ ച. പോകിലേ ആയ്വരും പകൽ PrC. ച. ൭൧ കഴിയുമ്പോൾ ദേവേന്ദ്രനും മുടിഞ്ഞീടും VCh. ചതുൎവ്വൎഗ്ഗം the 4 objects of pursuit: virtue, love, wealth, beatitude. ചതുൎവൎണ്ണം the 4 castes. ചതുശ്ശതം 400. [square (നാലുകെട്ടു). ചതുശ്ശാലം KR. a building, enclosing an open ചതുഷ്കം, ചതുഷ്ടയം consisting of 4, as യുഗച. ചതുഷ്ടോമം a fourfold Stōma KR. അശ്വമേധത്തിന്റെ മുമ്പിലേ ദിനം. ചതുഷ്പദം, —ഷ്പാത്തു quadruped; but ചതുഷ്പാദങ്ങൾ ധൎമ്മത്തിന്നാകുന്നതു Bhg.=4/4. ചതുസ്സരിൽപതി the ocean ച’ക്കകത്തകപ്പെട്ട ഭൂമി KR.
ചതെക്ക see ചത.
ചത്ത adj. P. Dead, see ചാക.
ചത്വരം čatvaram S. (ചത്വർ 4) Courtyard വിസ്തൃതങ്ങളാം നല്ല ച’ങ്ങൾ KR. ചത്വര പ്രാങ്കണം Nal.
ചന — ചന്ത്രം 345 ചന്ദനം — ചന്ദ്രൻ
ചത്വാരിംശൽ 40.
I. ചന čana S. (also not) in കദാചന etc.
II. ചന čana 1.=ചിന q. v. Pregnancy (C. šene, Tu. തന്ന fr. ജന?) ചനപ്പിടിക്ക, ഏല്ക്ക cattle to conceive, (സ്ത്രീക്കു ചിനപിടിച്ചു MC.). ചനകലങ്ങിപ്പോക V2. abortus of a cow. 2.=ചുന, മാങ്ങനീർ. ചനെക്ക 1. animals to conceive V1. 2. to branch out. 3. to be half ripe. 4.=ചുനെക്ക GP68.—VN. ചനപ്പു (of 2 & 3). ചനച്ചം So. smaller branch of a tree or antler. ച. പൊട്ടി വീഴുന്ന കൊമ്പു MC. also ചിനച്ചങ്ങൾ വെട്ടി. ചനുചനേ drizzling=ചറു. see ചി —.
ചന്ത čanda (Tdbh., സന്ധ) A fair, weekly or annual market ചന്തെക്കു വിറ്റതു MR., also ചന്തക്കൂട്ടം, ചന്തസ്ഥലം— ചന്ത കെട്ടുക to erect a shed for the fair. ചന്തക്കാരൻ one at a fair ച’നായി നടക്ക V2. to give oneself airs (prh. fr. foll.=ചന്തം എടുക്കുന്നു). ചന്തവില market-price.
ചന്തം čandam T.M.C.Te. (ചം C.Te.=ചെം, or S. ചന്ദ) 1. Beauty, elegance=അന്തം f.i. ചന്തത്തെ കോലുന്ന ഫാലം CG. ദന്തച്ച’ന്തങ്ങൾ CC. fine teeth. ചന്തമോടു nicely. പുറപ്പെട്ട ച. നിനെച്ചാൽ Nal. ചന്തത്തിൽ ഉണ്ണേണം CG. well. ച’ങ്ങൾ കാട്ടിത്തരുന്നുണ്ടു Bhg. I shall teach thee something,=punish. 2. ച. വെക്ക TP. a ആയുധാഭ്യാസം. ചന്തക്കാരൻ see under ചന്ത. ചന്തൻ V1. handsome. ചന്തമരം, ചന്തമരി=പൂവരചു. ചന്തം ചാൎത്തുക V1. a king to be shaved, f.i. the day preceding a feast.
ചന്തി čandi (Tdbh.; സന്ധി) Buttocks, poste-riors ചാക്യാരെ ച. prov.
ചന്തു čandu 1. Tdbh. സന്ധു; Joint, cleft. 2. N. pr. ചന്തുവിന്നില്ല ഗുരുത്വം ചാമുണ്ടിക്കും ഇല്ല ഗു. prov. also ചന്തൻ (Tdbh. ചന്ദ്രൻ).
ചന്ത്രം čantram (യന്ത്രം or ചന്ദ്രം?) Office of a petty treasurer in Trav., ചന്ത്രക്കാരൻ പിള്ള, ചന്ത്രപ്പുര. ചന്ദനം čanďanam S. (ചന്ദ് to shine,? vu. ചന്നണം TP.) Sandal tree, Sandal powder GP76. ച. മോഷ്ടിച്ചുണ്ടാക്കുന്നു TR. Sandalwood. ച. അരെക്ക, തഴെക്ക to prepare it; ച. തേക്ക, ഇടുക, ചാൎത്തുക to rub the paste. Kinds: രക്ത ച., ചെഞ്ച. Pterocarpus santalinus, ജാതി ച., വെൺ ച.. TP. [TR.
Hence: ചന്ദനക്കിണ്ണം a Sandal plate പൊഞ്ച. ചന്ദനക്കുന്നു=a hill of Sandal trees; met. വാൎമ്മുലയായൊരു ച.. CG. [of the same. ചന്ദനക്കൂറടു a log of Sandalwood; a measure ചന്ദനക്കൂട്ടു Sandal ointment. ചന്ദനച്ചാറു CG. as cooling remedy. ചന്ദനതൈലം Sandal oil & other perfumes. ചന്ദനപ്പടിയിട്ടിരിക്ക to sit cross-legged (ചമ്മണം). ചന്ദനപ്പുല്ല a light yellow colour of cattle. ചന്ദനപ്പുര a room for adorning oneself. ചന്ദനമുഷ്ടി a log of Sandal; a tax on the same KU. ചന്ദനാചലം the Western Ghauts. ചന്ദനാദിക്കുഴമ്പു a famous prescription, തലെക്കു ച’മ്പിന്നു മരുന്നു MM.
ചന്ദ്രൻ čandraǹ S. (shining) The moon. ഉയൎന്നു ചന്ദ്രനും ചന്ദ്രികയും വന്നു പാരിൽ പരന്നുതേ Bhr. ജലച’ന്മാർ പലവും ഉണ്ടു KeiN2. Hence: ചന്ദ്രകം the eye in a peacock’s tail MC. ചന്ദ്രകാന്തം a fabulous gem, composed of moon-rays & glittering only in moonlights; spec-tacles. ചന്ദ്രകാവി V1. red ochre; its colour. ചന്ദ്രഗുപ്തൻ N. pr. the Sandracottus of the Greeks. Mud. ചന്ദ്രത്തംപൂ V1. a flower (fl. of Cairo). ചന്ദ്രനേൎമ്മുഖി, — ഖിയാൾ KR. of a beautiful woman; ചന്ദ്രമണ്ഡലമുഖി SiPu. ചന്ദ്രം (po.) gold. ചന്ദ്രമസ്സ് the moon, Bhg. ചന്ദ്രവൽ having moonlight ച’ന്നിശകളിൽ KR. [kings. ചന്ദ്രവംശം Brhmd. the race of moonborn ചന്ദ്രശില=ചന്ദ്രകാന്തം f.i. ചന്ദ്രികയേറ്റു വിളങ്ങിന ച. മണി എന്ന പോലെ CG.
ചന്നം — ചപ്പരം 346 ചപ്പിഞ്ഞ — ചമത
ചന്ദ്രഹാസം (— ഭാസം) a sword, as of Rāvaṇa, Kāḷi DM. ച’വും ശിരഃപാത്രവും ധരിച്ചു BR.
ചന്ദ്രാദിത്യന്മാർ sun & moon (doc.) ച. ഉള്ള നാൾ ജീവിക്കാം Tantr. [Bhr. ചന്ദ്രാൎദ്ധം the crescent ച—പ്രഭമാകും വ്യൂഹം ചന്ദ്രിക moonlight ച. പരന്നു Bhr. ച. ഏറ്റു കിടന്നു CG. (in the hot season). ചന്ദ്രോദയം moonrise; an awning on feast days.
ചന്നം čannam (C. സ —) A small piece of gold etc. ച. രമിക്കുന്നതിന്നു കൂലി TR. (in coining). [fickle, inconstant.
ചപലം čabalam S. (√ കമ്പ്) Shaking, agile, ചപലൻ lightminded, ചപല a wanton. ചപലതകൾ ഉണ്ടാം ChVr. deviations from rectitude ച. കൾ ചൊല്ലി Bhg.
ചപ്പ čappa So. Palg. (vu. T. what is flattened; leanness, of S. ചൎപ flat, Winsl.)=ചപ്പട്ട; see ചപ്പു. ചപ്പത്തുണി etc.,— മൂരി So. Palg. inferior cloth, cattle, (prh. ചപ്പൻതുണി etc.?). ചപ്പമൂക്കു So. T.=ചപ്പിയ മൂക്കു q. v.
ചപ്പം see ചപ്പു.
ചപ്പങ്ങം čappaṇṇam T. M. (ചപ്പു) Cæsalpinia sappan, growing in 4 stages, 1. തൈ. 2. മുൾ വെച്ചതു. 3. ചുവപ്പു വെച്ചതു when the colour commences to form, which of old served to dye the bodies of warriors. 4. മുൾ തൊഴിഞ്ഞതു, at the ago of 10-12 years.
ചപ്പട čappaḍa Te. C. H. Flat (S. ചപടം flat palm); Hence: ചപ്പടാച്ചി designing flattery, coaxing; invent-ing lies V1. ച. യായി നിലവിളിച്ചു Cal. cried outrageously for mere play (B. also threaten-ing). ചപ്പട്ട 1. vapid, flat, insipid ച. ക്കാൎയ്യം of an unsubstantial business. 2. bark of trees.
ചപ്പരം čapparam T. C. Te. M. (ചപ്പു ?) 1. A shed or thatch മണത്തണച്ചപ്പാരം (sic.) വാതുക്കൽ TP. ചപ്പാരം ക്ഷേത്രം where the Nāyars eat. 2. litter of an idol, ശപ്രം V1., & place where it is kept. ചപ്രത്തലയൻ a man, who wears his hair hang-ing down like a thatch. ചപ്രമഞ്ചം canopied chair or bedstead ച’ത്തിൽ ചാരി നിദ്ര ചെയ്യുന്നു KR5. In VyM. തപ്രമഞ്ചകട്ടിൽ=ശയ്യ.
ചപ്പിഞ്ഞ Port. chapinha, A little metal-plate: (Cann.) a female screw.
ചപ്പിടി čappiḍi (C. Te. to clap hands). ച. ക്കളി juggler’s legerdemain, see ചെപ്പു.
ചപ്പു čappu̥ (Tdbh.; ശഷ്പം) 1. Leaf, esp. plantain leaf. ചപ്പുടുക്ക in hunting f. i. ചപ്പെടുത്തുടുത്തു കെട്ടിയണെച്ചു കുന്നടുക്കേ ചെല്ക. — something of little value; എങ്ങനെയും വല്ല ചപ്പും ചവറും കയറ്റി ഓടെണം TR. get some cargo anyhow. 2. a branch with leaves serving for an interdict (=തോൽ വെക്ക) വീടടെച്ചു ചപ്പും ഇട്ടു & ചപ്പെടുക്ക TR. (=Govt. seal). ചപ്പൻ, ശപ്പക്കൈയൻ& ചപ്പാണ്ടി m. a worth-less person.=പുല്ലൻ; fem. ചപ്പി, also N. pr. fem. ചപ്പം aM.=ചപ്പു 2. in official style വകമേൽ ചപ്പം ഇടുവിക്ക; കുടികളിൽ കുമ്പഞ്ഞി കല്പനെക്കു ച. ഇടുന്നു; കടവുകളിൽ ഉള്ള തോണികൾ പിടിച്ചു കെട്ടി കുമ്പഞ്ഞി പേൎക്കു ച. ഇട്ടു N. ന്റെ പക്കൽ കൊടുത്തു and then പണ്ടാരച്ചപ്പം നീക്കി തോണി കൊണ്ടു പോയി TR. പീടിക അടെച്ചൊക്കച്ച. വെച്ചു, ച. നീക്കി, പറിച്ചു TP. ചപ്പില 1. any small leaf. ച. അനങ്ങി എങ്കിൽ TP. if he hear the slightest rustling. 2. N. pr. fem. [of the Ichneumon. ചപ്പെരി in ചപ്പെരിവാലൻ (huntg.) name
ചപ്പുക čappuγa T. M. (C. Te. ചപ്പരി) 1. To smack the lips; to suck, sip മുലപ്പാൽ ചപ്പിക്കുടിച്ചു; to eat whilst working V1.; ചപ്പിപ്പിടിക്ക No. to snatch (fish, cat, etc.) 2. (see ചപ്പ)— വസുരി ചപ്പി പോയി has disappeared. ചപ്പിയ മൂക്കു a flat nose. Trav.=ചപ്പമൂക്കു So.
ചപ്രം see ചപ്പരം.
ചമത čamaδa (Tdbh.; സമിൽ) Fuel, chiefly from Butea frondosa യാഗത്തിന്നു ച. യും കൊണ്ടു വന്നു Bhr16. ചമതാദി ദ്രവ്യങ്ങൾ Sk. ചമതക്കോൽ KU. a stick of that wood (also=അരണിമരം KM.)
ചമത്തൻ — ചമയം 347 ചമരം — ചമ്പളം
ചമതപ്പൂ the flower used to dye clothes.
ചമതം aM. the same വേൾ്വികളിൽച്ചമതങ്ങൾ ചെയ്വ RC111.
ചമത്തൻ čamattaǹ (Tdbh. സമൎത്ഥൻ) and
ചമത്തു (ശമൃത്തു) Cunning, cleverness. V1.
ചമനം čamanam S. Sipping ശുദ്ധച’വും ചെയ്തു AR.=ആചമനം to rinse the mouth.
ചമയം čamayam (T. ചമൈ=അമൈ, prh. Tdbh. of സമയം) 1. Getting ready for a grand occasion, equipment, dress & ornaments; trim, paraphernalia പടച്ച.=പടക്കോപ്പു etc. ച. അഴിക്ക V2. to take off ornaments. 2. prepa-ration, mien & manner വെല്ലാം എന്മൊരു ച’ ത്തോടെതൃത്തു RC. looking sure of victory. 3. stocking a garden കുഴിക്കൂറു ച’ത്തിന്നു ൬൦൦൦ പണം MR. expense for improvement. തെങ്ങു കഴുങ്ങു പിലാവ് ഈൎമ്പന ബുന്നു കൊടി വാഴ ഈ വക ച’ങ്ങൾ വെച്ചുണ്ടാക്ക, or തീൎക്ക to plant trees. ചമയപ്പാടു getting ready. ചമയപ്പാട്ടം (3)=കുഴിക്കാണം f.i. ച’ത്തിന്നു പറമ്പു വാങ്ങുക MR. ചമയപ്പാട്ടോലക്കരണം (doc.) ചമയപ്പുര V2. a Nasrāṇi vestry. n.v. ചമയുക 1. to get ready, to dress well കുഞ്ഞനു ചമയുവാൻ മെയ്യാരപ്പൊന്നു കൊടുക്ക (to a bride), തന്റെ ചമയം ചമഞ്ഞു TP. (a youth). 2. to assume a shape ഭഗവാൻ കരിവരവടിവു ചമഞ്ഞു CartV. 3. auxV. to be matured, to grow, become ദാഹം മുഴുത്തു ചമഞ്ഞു, ദേഹം വളഞ്ഞു ചമഞ്ഞു (by age), മൂഢരെ പോലെ ചമയുന്നതെന്തു നീ Bhr. അടൽ കാണ്മുത് എന്നു ചമെന്താർ RC. got to wish for a sight of the battle. വറണ്ടേ ചമയും RC. മനം ചെല്ലാതെ ചമഞ്ഞുപോയി VCh. could not bring myself to — അവസ്ഥകൾ വല്ലാതേ ചമഞ്ഞു Nal. grew worse. മെയ്യിൽ ഒന്നും ഏലാതേ ച.. Bhr. became invulnerable.— Old with Inf. പേചചമെന്തനൻ RC.(=പറകയായി). a. v. ചമെക്ക 1. T. M. to prepare, cook കറി ച. V1., ഇവ ഒക്കകൊണ്ടു പൊടിച്ച ഗുളി ക ചമെച്ചു MM. to make into; ഗ്രന്ഥം ച. to compose; പുതുമരംകൊണ്ടു ചമെച്ച ഗൃഹം KR. built. 2. aux V. to produce an effect=തീൎക്ക (നീ എന്നെ ഇങ്ങനെ ആക്കിച്ചമെച്ചിതോ Bhr.). വിത്തേശഭാവം വരുത്തി ചമെച്ചു Nal. പ്രസന്നനാക്കി ചമെച്ചു Bhg. ദുഷ്ടരെ നഷ്ടമായി ച. Bhr. ദുഷ്ടനു ശക്തിയില്ലാതെ ചമെച്ചു ഞാൻ Nal. made it im-possible for him. മന്നനെ അടലിൽ അഴിനിലയായി ചമെത്തനൻ RC.
CV. I. ചമയിക്ക 1. to dress out, equip ബാലനെ കാമിനിവേഷം ച’ച്ചു SiPu. മൈഥിലിയെ ചമയിച്ചാർ AR. decorated. മെയ്യാരപ്പൊന്നു ച’ക്കുന്നു TP. ദാസിയെ നന്നായി ച.. Bhr. 2. to stock a garden. പറമ്പിനെ ച. to plant trees. II. ചമയിപ്പിക്ക id.
ചമരം čamaram S. Bos grunniens. f. ചമരിമൃഗത്തിൻവാൽ Genov.=ചാമരം, also വെൺചമരീമൃഗവൃന്ദം KR. വെൺചമരികൾ Mud.
ചമൽകാരം čamalkāam S. Surprise.
ചമസം čamasam S. (ചമനം) Cup.
ചമുക്ക čamukka see ചവുക്ക.
ചമൂ čamū S. (dish) Army.
I. ചമ്പ čamba S. 1. N. pr. of a town, Bhā-galpūr. 2. lightning (ശമ്പ), ചമ്പയായുള്ളൊരു ദീപവും സംഭാവിച്ചു CG. 3. a mode of beating time. Bhg. (see താളം). ചമ്പസമാംഗി Bhg.
II. ചമ്പ 1. T. ചമ്പാൻ (Chin. san-pan. “three planks”) A fishing boat, in V1. ചമ്പൊക്കു, V2. ചമ്പക്കു. Ar. P. sanbūq. 2. a fish (മത്തി), boat-load of fishes.—So. saltfish; a kind of Cybium D.
ചമ്പകം čambaγam S.=ചെമ്പകം.
ചമ്പടം čambaḍam (ചമ്പു?) Very dirty cloth (C. ചമ്മ moisture).
ചമ്പൻ čambaǹ (ചമ്പു) An unripe betelnut, So.
ചമ്പറം čambar̀am? in ച. കൂട്ടിയിരിക്ക V2. ചമ്പ്രം പടിഞ്ഞിരിക്ക B. To sit cross-legged. (see ചെമ്പറം, ചമ്മണം, ചന്ദനപ്പടി & ചാമ്പു).
ചമ്പളം čambaḷam, see ശ— (വടിവിൽ ച. കൊടുക്കുന്നവർ KR.) Salary, wages So. Palg.
ചമ്പാ — ചരക്കു 348 ചരടു — ചരതം
ചമ്പാ čambā T. M. in ചമ്പാനെല്ലു, ചമ്പാൻ A superior kind of rice.
ചമ്പു čambu (Tu. rotten, see ചമ്മി) Leavings, refuse = ചപ്പ്; in So. also a carcass B.
ചമ്പാടൻ N. pr. in ച. വഴക്കു prov.
ചമ്മട്ടി čammaṭṭi (Tdbh., ചൎമ്മയഷ്ടി) 1. Scourge, whip ച. പിടിച്ചു Bhr. ച. കൊണ്ടടിച്ചു Nal. 2. (T. hammer) ചമ്മട്ടികൂടം hammer for beat-ing metal into plates V1.
ചമ്മണം čammaṇam M. T. (also T. ചപ്പണം കൂട്ടുക = ചമ്പറം) Sitting cross-legged ചമ്മണപ്പടിയായിട്ടിരിക്ക No., ചമ്മണം കുത്തിയിരിക്ക V2., also ചന്ദനപ്പടി —.
ചമ്മന്തി = സംബന്ധി A relish, ചട്ടിണി.
ചമ്മല čammala M. (Tdbh.; ശമലം; T. ചമലം—ലൈ filthiness. S. സമല Winsl.)=അലമ്പു, പ്രയാസം — ചമ്മലയായി=Here is a mess; എടാ ചമ്മലേ what a bother! how annoy-ing!
ചമ്മാത്തു čammāttu̥ (So. ചെ —insulting ges-ture) Blow? ചിലൎക്കു ച. ചിലൎക്കു കൊഞ്ഞനം Anj. [plant.
ചമ്മി čammi (C. wet, damp) = ചണ്ടി A water-
ചയം čayam S. (√ ചി) Crowd കുസുമചയസുരഭി AR. ചയനം gathering.
I. ചരം čaram S. (ചർ) Moveable. The quali-ties of the zodiacal signs are three ചരം, സ്ഥിരം, ഉഭയം (astrol.) ചരജന്തുക്കൾ Sk. living beings.
II. ചരം (Tdbh., ശരം) Arrow വില്ലും ചരവും TR. ച. കുത്തുവാൻ നിലം കിട്ടീട്ടില്ല TP. to conquer. നൽച. തൊടുത്തു KR. ചെഞ്ചരം etc. ചരകതിർ throwing rays like arrows രാക്ഷസീകടേ മദ്ധ്യേ ക്രൂരമാം ച’രായൊരു രാമസൂൎയ്യൻ KR. ചരപ്പാടു V1. = അമ്പുപാടു distance of a shot.
ചരകം čaraγam S., N. pr. A medical treatise.
ചരക്കു čarakku̥ 5. (I ചരം) 1. Merchandize, cargo, ച. കയറ്റുക, ഇറക്കുക or കിഴിക്ക. ചരക്കിന്നു അഴിച്ചൽ ഉണ്ടു goods sell readily. 2. different moveables or valuable articles, as തുണിച്ച. clothes, also = ചക്കര (in meals) & other drugs; = വട്ടളം a boiler or caldron ച. ചെമ്പു; fruits ച. താഴ്ത്തുന്നതു TR., ച. പറിക്ക MR. (cocoanuts, etc.); also fruit-trees ച. വിവരവും ഫലവിവരവും TR. [for goods.
ചരക്കുമേനി V1. current coin; B. a large boat
ചരടു čaraḍu̥ (S. സരം, സരിൽ) T. M. String, esp. nuptial, ചരടറ്റവൾ a widow (ചരടു വാങ്ങിയവൾ V1., ച. പറിച്ച സ്ത്രീ B.). പെണ്ണുങ്ങൾ കഴുത്തു കെട്ടുന്ന എണ്ണച്ചരടു TR.—bow-string, see കൈച്ച., also ചവളം ചരട്ടുകുന്തങ്ങളും SitVij. lances thrown & recovered by a string. യന്ത്രതോരണച്ച. Mud. a string which brings down the whole arch.—measuring line നീളത്തിൽ ചില ച. പിടിച്ചും RS. (= നൂൽ). ചരടു തിരിക്ക to twist a cord; to lie. ചരട്ടു പമ്പരം a pegtop to play with MC. ച. പോലെ. ചരട്ടുതള a clew of string. ചരട്ടുളി a harpoon.
ചരണം čaraṇam S. (ചർ) 1. Moving; foot. ചരണതാർ Bhg. (hon.). ചരണകരാദി V1. feet & arms. ചരണപ്പൂമ്പൊടി CG. ചരണാന്തേ ശരണം Brhmd. = കാക്കൽ— ചരണൻ S. = കാലാൾ V1.; നതചരണനാം Mud. 2. Tdbh., ശരണം refuge.
ചരതം čaraδam (C. Te. സരക്കു) 1. Care ച. ഇല്ലാത്തവൻ prov. the negligent. ച’മോടു പൊരുവതിന്നു Bhr. to fight well. ച’മായി കൊടുത്തീടു RC. to give honorably. ച’മായറിക നീ RC.— ചരതം കണ്ടാൻ ഒരു നിഷാധനെ PT. watched, observed a hunter. 2. laying up, parsimony V1. 2. denV. ചരതിക്ക (T. ചവതരിക്ക) 1. to collect, lay up as ദ്രവ്യം, വിറകു, മുതൽ ചരസിക്ക (sic.) V1. 2. to do carefully, accurately ശരണം എന്നു നണ്ണി ചരതിച്ചുള്ളിൽ കരുതി Bhr. ചരതിച്ചു ചൊല്ലിനാൻ CG. ച’ച്ചു ചൊല്ലുവൻ huntg. ച’ച്ചു കൂറിനൻ മുടിവെല്ലാം RC. ച’ച്ചു പഠിച്ചാൽ Anj. learn diligently. അതിന്നു ച’ച്ചോ beware of that! കണ്ണനെ നന്ന ച’ച്ചോളേ TP. tend, nurse!
ചരൻ — ചരിയു 349 ചരികു — ചൎവ്വണം
ചരയിക്ക id. താന്താനെ താന്താറു ചരയിക്കേണം TP. let each look to himself.
ചരൻ čaraǹ S. (ചരം) Runner, spy, Mud.=ചാരൻ. (see ചരണൻ).
ചരമം čaramam S. Last, lowest. ചരമവയസി Bhr. old; western ചരമഗിരി Bhr. ചമരവഴി=7½ Nāl̤iγa=1 Yāmam.
ചരയുക čarayuγa So. v. n. 1. To slacken, relax, abate 2. V1. to twine, wriggle, to be wrinkled, to curl (better ചുറയുക)—VN. ചരവു slackness; relaxation; abatement.—v. a. ചരെക്ക V1.
ചരൽ čaral (C. ചട്ടു, C. Te. ഗരസു) Gravel, also ചരക്കല്ല്. അവൎക്കു രത്നം ചരക്കല്ലുപോലെ Si Pu. ചരക്കല്ലുകൾ വൎഷിക്കുന്നു Bhg. in a whirl-wind.—coarse sand ചരലിൽ കിടന്നു RS. slept on the ground. ചരൽവഴി gravel path.
ചരവക്കൂറു čarava-kūrụ N. pr. A Brahmani-cal section, also ചരവുകൂറ്റിൽ KU. is it the same as ചോവരം? (certainly distinct from പന്നിയൂർ) Acc. to some it is a Tdbh. of ശരഭം.
ചരളം čaraḷam S. സരളം, Pious longifolia, & its med. resin GP 75.
ചരാചരം čarāǰaram S. (ചരം) Things move-able & immoveable; the world. സൎവ്വചരാചരാചാൎയ്യൻ മമ ഗുരു Bhg.
ചരാവം čarāvam Tdbh., ശ —Dish.
I. ചരിക്ക čarikka S. v. n. To move, walk. ധൎമ്മമാൎഗ്ഗേണ ചരിപ്പവർ Bhg. ബാണത്തെ നോക്കി നോക്കി ചരിച്ചു AR. tried to evade the arrows (or II.) — to observe തപഞ്ചരിച്ചു, ബ്രഹ്മചൎയ്യവും ചരിച്ചിരിക്കുന്നു KR. (=ആചരിക്ക) — കന്നിനെ കണ്ടാൽ ഗോവിന്നെങ്ങനെ ചരിക്കുന്നു KR. as a cow feels towards the calf.
II. ചരിക്ക T. M. (C. Te. Tu. സരി, ജരുഗു) v. a. 1. To bend, to make to lean sidewards കാറ്റു ചമ്പചരിക്കും vu., ചരിച്ചിട്ടും കടക്കുന്നില്ല; ചരിച്ചു നോക്കി peeped. 2. to lower a vessel, to pour അസാരം ചരിക്കേണം give me to drink (also ചെ —). CV. ചരിപ്പിക്ക to cause to lean V1. n. v. ചരിയുക 1. To slide, slip, roll down ചരിഞ്ഞുപോയി; a house pulled down ഞെട്ടി ഞെരിഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു ചരിഞ്ഞു CG. പുരം പുഴയിലേക്കു ഒന്നു ച. Bhg. 2. Tu. M. to lean, bend മറിഞ്ഞു ചരിഞ്ഞുതിരിഞ്ഞെപ്പാടും RC. (frighten-ed enemies). മുഴുങ്കൈ ഊന്നിച്ച. V1. to recline; വായി ചരിഞ്ഞവൻ V1. wrymouthed. ചരിഞ്ഞു കിടക്ക to lie down, elephants to die (also ചെ —).
VN. I. ചരിച്ചൽ.—a low shed, sideroom.
II. ചരിവു inclination, slope, bending; ചരിവായി obliquely. ചരിതടം declivity, descent. ചരിനിലം lowland. ചരിവാരം V2. valley.
ചരികു čariγu V1. A little fish; ചരിക്കുമീൻ V1. 2. bad fish.
ചരിതം čariδam S. (ചരിക്ക I.) 1. Walk, be-haviour. 2. രാമചരിതം etc. the history of Rāma RC. [എല്ലാം വദിച്ചു KR. ചരിത്രം S. conduct; history പണ്ടുണ്ടായ ച.
ചരില čarila? in ചരിലക്കോഴി Partridge V2.
ചരു čaru 1. S. Pot; meat-offering. 2. M.=ചരിവു bending, as തുലാസ്സിന്റെ ചരു the incli-nation of the beam; ചരുപ്പാടു V2. slope, hill-side (also ചെരു). 3.=ചരികു a fish.
ചൎക്കുക čurkuγa So. (ചരിയുക) To glide, slide ചൎക്കി ചൎക്കി നടക്ക Trav.
ചൎച്ച čarča S. Repeating; deliberation; lost in thoughts—den V. ചൎച്ചിച്ചു ദു:ഖിച്ചു ശ്രീരാമൻ RS.
ചൎമ്മം čarmam S. (G. derma) 1. Skin സൎപ്പച. നന്നായി ഉണക്കി വെച്ചു Bhg.; leather. 2. a shield വാളും നൽചൎമ്മവും CG. ചൎമ്മകാരൻ a currier, shoemaker. ചൎമ്മപാദുക a shoe (ചൎമ്മപാദം V1.) ചൎമ്മലന്ത a med. shrub, ചൎമ്മകശ.
ചൎയ്യം čaryam S. To be observed (I. ചരിക്ക). ദിനചൎയ്യ, ഋതുചൎയ്യ the observance of a day, a season etc.
ചൎവ്വണം čarvaṇam S. 1. Chewing=ചവെക്ക f.i. താംബൂലച. AR. 2. in ‘Saktēya lan-guage=പുഴുക്കു, including vegetables. part. ചൎവ്വിതമായ താംബൂലം Bhg. chewed.
ചറുച — ചല്ലു 350 ചല്ലിക്ക — ചവർ
ചറുചറേ čaruǰarē Drizzlingly (ചാറൽ). ച. പറക to babble.
I. ചലം čalam Tdbh., ജലം. Pus. മുറിപുഴുത്തു ച. വന്നു MR. പുണ്ണിന്നും ചലത്തിന്നും നന്നു MM. denV. ചലവിക്ക pus to form, അതല്ലായ്കിൽ ച’ ച്ചുമരിക്കും MM. — also കുരു പഴുത്തു ചലയിച്ചു No.
II. ചലം S. Moving, shaking, tremulous (ചൽ=ചർ) f. i. ചലഹൃദയൻ Mud. — hence ചഞ്ചലം. ചലനം agitation ചിത്തിൻ ച. സമുദ്രത്തിൽ ഊൎമ്മിപോൽ വികാരമാം Bhg. den V. ചലിക്ക 1. to move, shake, totter ചലിക്കുന്ന വെള്ളത്തിൽ ഓളം പോലെ KR. ചിത്തം ചലിച്ചു Bhr. തെരുതെര ചലിക്കുന്ന തോൾ Bhr. a bad omen. വാമോരു ചലിച്ചു KR. a good omen. 2. Palg. T. (see ചല്ലട)=അരിക്ക f.i. മണൽ ച’ച്ചെടുക്ക to sift sand. 3. to become tired നടന്നു ച’ച്ചു Palg.=തളൎന്നു. VN. ചലിപ്പു 1. shaking ച. വന്നതില്ല അരിവരനു RC. 2. fatigue; a hint given by boat-men V1. ചലിപ്പൻ So. a class of palankin-bearers. CV. ചലിപ്പിക്ക to move. പാദം പിന്നെ മറിച്ചു ചലിപ്പിയാതേ CG. without shifting his feet, he stood 7 days. [bells.
ചലചലാ čalaǰalā (Onomat.) The jingle of
ചല്ലം čallam (Tu. ജ —) 1. Pole of boatmen. ഇല്ലവും ച’വും വല്ലവും വൎദ്ധിക്കും SiPu. will be blessed. 2. a ferry, or raft suspended by a rope, to pass mountain brooks, ച. കുത്തുക to steer it over. 3. No.=ചെല്ലം 2. q. v. — a small brass box containing money & betel, carried under the arm. ചല്ലപ്പെട്ടി.
ചല്ലട čallaḍa T. Palg. A large sieve (T. ചലിക്ക also to sift).
ചല്ലടം čallaḍam T. Te. M. Short drawers. ചല്ലണം (C. Tu.=prec.) Horse-cover കുതിരച്ചല്ലണകടുവാളമിട്ടു KR. [ല്ലരിപ്പറ V2.
ചല്ലരി čallari (Tdbh., ഝൎജ്ജരി) A drum, ച
ചല്ലാ čallā T. M. (C. Te. Tu. ശ —) Cloth without a border, as muslin.
ചല്ലു čallu̥ T. M. (Te. C. ജ —) 1. What is broken, trifling, nonsensical. കീഴാച്ചല്ലു V1. dirt of earthen ware. 2. a rogue, also ചലൻ (Tdbh., ഛല). ആ ചല്ലോടു പറയേണ്ട vu.
ചല്ലി T. M. 1. a chip. ശല്ലിയോടുകൾ VyM. potsherds. ച. ഇടുക Palg. to metal. 2. a kind of grass or reed, hence ചല്ലിപ്പായി a mat, prized in summer. 3. copper cash B. 4. a rogue or trifler. ചല്ലിക്കോഴി (2) a heron.
ചല്ലിക്ക čallika (loc.) v. a. To shake, as a Manǰil by irregular steps (see ചല്ലം & ചലിപ്പു).
ചവ čava (Tdbh., ചൎവ്വണം; Te. ചവി, C. Tu. സവി taste, T. ചുവ) Chewing; the sound of it ചവെക്കു നേരേ വെടിവെച്ചു (huntg.) or ചവ കേട്ടിട്ടു. denV. ചവെക്ക to chew മാൻ പല്ലവം കടിച്ചു ച. യും KR. കരിമ്പെന്നും ചൊല്ലി വേരോളം ചവെക്കല്ല prov. masticate in order to taste. VN. ചവച്ചൽ chewing. [A corpse TP.
ചവം čavam T.M. (Tdbh., ശവം or from ചാക)
ചവക്കായി čavakāyi (C. Tu. സബ്ബു soap; see ചവർ) The soapberry, Sapindus saponaria.
ചവടി čavaḍi (H. čauḍi, S. ചൌഡി— ളി) 1. A peculiar neck-ornament T. M. V1. ചവടിക്കടുക്കൻ V1. a kind of earrings. 2. (loc.)=ചവിട്ടു.
ചവടു čavaḍu (C. സ —to close the hands, or ചകടു?) A certain measure,=¼ pint or=360 നെന്മണി, or=1/5 ആഴക്കു CS.
ചവണ čavaṇa T. M. (& ചവിണ) T. ചാവണം H. čimṭa. Pincers, nippers, snuffers ച. തട്ടി Nid.
ചവണി=ചകിണി, ചേണി.
ചവതി čavaδi B. Consumption.
ചവരി čavari 1. (Tdbh., ചമരി as ചവരീമൃഗം KR. വെൺചവരികളാൽ വീചിനാൻ RC. (see ചമരം). 2. V1.=ചകരി, ചേരി.
ചവർ čavar (C. Tu. Te. ചവു saline; see ചവ 1. Astringent=T. തുവർ, f.i. as pome-granate, ഞള്ളു etc. ചവൎമുക്കുക to render nets durable by an infusion of bark. 2.=ചവറു. ചവൎക്ക, ൎത്തു to have an astringent or unripe taste.
ചവറു — ചവിട്ടു 351 ചവിണ — ചളുങ്ങു
VN. ചവൎപ്പു astringency.
ചവൎക്കായി betelnut (ചവറില=വെറ്റില). ചവൎക്കാരം (S. യവക്ഷാരം) nitre GP 75.
ചവറു čavar̀u̥ (& ചവർ q.v.) 1. Green leaves & rubbish used as manure (=തുപ്പു). ചപ്പും ചവറും തിന്നു കഴികയില്ല cannot live upon nothing. (see under ചപ്പു). അടിച്ചവർ V2. sweepings. 2. useless part, pus in a boil ചവർ അടിയുന്നതു in eye disease; marrow of timber-trees, flaw. അതിന്റെ ച. നീങ്ങി it is now faultless. 3. ചകരിയോടു പറ്റിയിരിക്കുന്ന ഒരുവക പൊങ്ങു. ചവറൻ So. a worthless fellow. ചവറില betel-leaf (ചവർ 1.) ചവറ്റില dried leaves. B.
ചവല čavala So. Empty corn (ചാവി); T. So. hollowness, leanness.
ചവല്ക്കാരം B. see ചവൎക്കാരം.
ചവളം čavaḷam 1. M. T. (C. സബള, S. സൎവ്വല) Lance, a bearded javelin കുന്തം ച’ങ്ങൾ Mud. 2.=ചോളം. ചവളക്കാരൻ 1. a lancer, fisherman. 2. a low Nāyar tribe B.
ചവളി čavaḷi T. So. Any cloth C. ജ — (see ചോളി). ചവളിക്കച്ചവടം mercery.
ചവളുക, ണ്ടു čavaḷuγa 1. T. aM. To be flexible V1. 2. to be soiled as clothes B., also മുഖം ചവണ്ടിരിക്ക V1. to look disfigured, pulled down.
ചവിട്ടുക čaviṭṭuγa (T. ചവട്ടുക v. a. of prec. to render flexible) 1. To kick പശുക്കളെ കാലാൽ ചവിട്ടിയ ദോഷം ഭവിക്കട്ടേ KR. a curse. കാൽമേൽ ച’ല്ല, ചവിട്ടിയാൽ കടിക്കാത്ത പാമ്പില്ല prov. ചവിട്ടിക്കളക kick out. ചവിട്ടിത്തൂറിക്ക (low) — to recoil, reverberate. 2. to tread. ചവിട്ടി ഉഴിയുക KU. milling, the fenc-ing-master to rub an ointment into the body by treading it all over (=make flexible, ചവളുക). ചാപം ചവിട്ടി കുലെപ്പാൻ KR. ആ വീട്ടിൽ ചവിട്ടിയില്ല put no foot into it. നിലം ചവിട്ടാതെ സേവിക്ക a med. very early, still in bed. CV. ചവിട്ടിക്ക f.i. താമൂതിരിയെകൊണ്ടു കൊച്ചിക്കോട്ടയുടെ ഓടു ച’ച്ചേക്കുന്നുണ്ടു KU. give it you to tread upon.
VN. ചവിട്ടു 1. a kick നാഭിക്കു ച. കൊടുത്തുTR. ചവിട്ടടി footstep. 2. treading clay. milling. 3. cock’s striking, copulation of cattle. ചവിട്ടുമരം 1. threshold. 2. a kind of harrow; 3. a piece of wood for levelling rice-ground by treading on it; also ചവിട്ടി B. so ഊൎച്ചമരം, ചങ്ങലമരം etc. ചവിട്ടുവല. a bag-net on a hoop.
ചവിണ see ചവണ.
ചവുക്ക čavukka, H. čauki (fr. S. ചതുഷ്ക) 1. A square shed, guard-house, toll office. ച’ ക്കിൽ ഉപ്പും പുകയിലയും വാങ്ങാൻപോയി jud. 2. a square box, (C. linga box), mariner’s com-pass; also ചമുക്ക. [servant. ചവുക്കദാർ H. čaukidār, watch-man, police ചവുക്കപ്പുര f.i. ചുങ്കം ച. custom-house. ചവുക്ക സമ്പ്രതി TrP. accountant in a custom-house. ചവുക്കിളി (C. — ക്കളി, V1. earring set with 4 pearls) earring with a square piece of gold.
ചവുക്കാളം see ജമ.—
ചവുക്കു čavukku̥ P. čābuk, Horse-whip; also ചവൊക്കു Port. chabúco. ചവുക്ക & ചവൊക്കുമരം=കാറ്റാടി Casuarina.
ചവെക്ക see ചവ.
ചവ്വു čavvu̥ So. The omentum.
ചഷകം čašaγam S. Goblet കാഞ്ചന ച’വും വെടിഞ്ഞു Bhr. left the glasses.
ചളി čaḷi (C. Te. T. cold=തൺ) 1. T. So. Mucus (also semen, obsc.) 2. mud, mire; ചളിപ്പതം of mud consistency. [=ചലിക്ക. ചളിക്ക T. V1. to grow mouldy, rotten. 2. (loc.) VN. ചളിപ്പു കൈവിട്ടങ്ങെടുത്തു കൈകളാൽ Bhr. (=ചലിപ്പു 2).
ചളുങ്ങുക čaḷuṅṅuγa (C. Te. Tu. ചൾ to be-come loose, slack) 1. To shake, to be frighten-ed=ചളിക്ക. 2. to be crushed, bulged (=ചതുങ്ങുക, ഞളുങ്ങുക V1.)
ചളുമ്പു — ചാക 352 ചാക്കു — ചാക്കി
a. v. ചളുക്കുക, ക്കി to bulge, crush V2.
VN. ചളുക്കം being bulged as metal vessels. — ചളുക്കു മോതിരം a beaten ring V1., see ചതുക്കു. ചളുങ്ങമരം a tree with acid fruit, of which the bark serves for ropes (ചളുങ്ങക്കയറു rope of hangman, pilgrims). ചളുങ്ങ് a kind of hemp rope.
ചളുമ്പു čaḷumbu̥ No. (see prec. & foll; comp. ചള്ളു) 1. A bog=ചളിപ്രദേശം. 2. slush. 3. loc.=ചമ്പൻ q. v.
ചളുപിളേ čaḷubiḷē (Onomat.), Noise as of walking in mud f.i. ച. തിന്നു. ചള്ള (T. ചള്ളൽ mud, mire; prov. prop. അള്ളൽ Winsl.)=ചളി bog, sludge f.i. കുന്നിന്റെ ച.
ചള്ളു čaḷḷu̥ (C. ജ —) 1. Unsubstantial; un-ripe, as also ചളുമ്പു (loc. of betelnut). പയറ്റിൻ ച. V2. green beans; also tender bam-boo shoots കൂട്ടുവാൻ കറിച്ചള്ളം വെള്ളരിക്ക TP. 2. So. bad, rude ചള്ളുപിണയുക, കൂടുക, പറക to quarrel. ചള്ളക്കൻ V1. a very passionate man. ചള്ളത്തം V1. meanness. ചള്ളുക V1. to slacken (see ചളുങ്ങുക).
ചാ čā H. Tea, ചാ കുടിക്ക etc.
ചാക čāγa, ചത്തുപോക To die T. M. (C. സാ, Te. ചച്ചു, Tu. സൈ); more hon. are മരിക്ക, കാലം ചെയ്ക, കഴിക etc. ചാകെന്ന കാരിയം ഇല്ലെന്നോ തോന്നുന്നു Bhr. ചത്തുകരയും കോലാഹലം Anj. lamenting over a dead friend. ചത്താൽ തിന്നുന്ന ആൾ the heir (also abuse). fig. ചത്തു മനസ്സു ദുരിയോധനന്തനിക്കു, ചിത്തവും ചത്തിതു കൌരവൎക്കു Bhr. Hence: v. n. ചാകാതവർ the immortal, the sur-vivors, Bhr. AR.— ചാകാതനാളല്ല ഞാൻ പിറന്നു Bhr. ചാകാതവരം gift of immortality V1.=ചാകായ്മ.— ചാകാതേ ചാകുന്നതത്രേ ദുഃഖം Genov. ചാകാതേ ചത്തുഴന്നു Si Pu. almost dead. ചാകാത്തത് എല്ലാം തിന്നാം all except poison.— ചാകാതേ പോരുക KR. to escape. ചാകൊലി dying cry ചാ. പൊങ്ങപ്പോയി നടകൊണ്ടാൻ RC. ചാക്കാലം V1. the moment of death. VN. ചാക്കു 1. Death, ചാക്ക ഭയപ്പെട്ടു, Mud. ചാ. മുടക്കുക to prevent it, ചാക്കിന്നു കോപ്പിട്ടു prepared to die, ചാക്കില്ലയാത നാൾ Bhr. ചാക്കില്ലയാതവർ ആരും ഇല്ല. 2. mortali-ty ഏറിയൊരു ചാ. ഉണ്ടായി; casualties are called ചാക്കമ്മുറിയും (വെടി ഉണ്ടായി ചാ’യും വന്നാൽ, ഏറക്കുറയ ആളുകൾക്കു ചാ’യും ഉണ്ടായി, ചാ’യുമായിട്ട് ൨൦ ആൾ TR.) short-ened ചാക്കുമുറി പല ദിക്കും പരന്നിതു Si Pu. ചാക്കുടി extinction of a family.
ചാപ്പിള്ള a still-born child.
VN. ചാവു 1. Death; case of death ചാവു പൊരുളായിട്ടു കല്പിക്ക V1. a will. 2. mourn-ing feast ശവം ചുട്ടവൻ ചാവു കഴിക്കയില്ല prov. എത്ര വലിയ ആളുകൾക്കും എത്ര ചെറിയ ആളുകൾക്കും ചാവിൻ കല്യാണം എന്നു വെച്ചാൽ വലിയ കാൎയ്യമാകുന്നു TR. ചാവും പുലയും കഴിഞ്ഞു TP. ചാവറം (=മരണധൎമ്മം) devoting oneself to death V1.— ചാവറക്കാർ=സംശപ്തകന്മാർ Amara S. [ചാപ്പിള്ള. ചാവാളൻ a mortal=മൎത്യൻ— ചാവുകിടാവു= ചാവുപായി the dying-mat (used by low-castes after 40 days, when a person has died of any infectious disease). [വൻ. ചാവുറ്റവൻ prepared to die, also ചാവേറ്റ ചാവേറുക to rush into battle, disregarding all protection. VN. ചാവേറ്റം; ചാവേറ്റക്കാരൻ one, who runs amuck V1.— ചാവേറ്റുവൃത്തി pension or lands granted to the families of those, that fell in battle.
ചാകാരം čāγāram Tdbh., ജാഗരണം. Watch-fulness ഇതിന്നൊട്ടു ചാ. വേണം Pay.
ചാക്കി čākki pl. hon. ചാക്കിയാർ, ചാക്യാർ N. pr. A caste of half-brahmans, who sing & play before Gods & Brahmans. (Tdbh., ശ്ലാഘ്യാർ KN. rather സാക്ഷി or ശാക്യർ Buddists), ചാക്യാരുടെ ആസനം പോലെ, ആടാ ചാ. etc. prov. ചാക്യാർ കൂത്തു Anach.— പൊല്ക്കൂത്താടുവാൻ പോവിൻ ശാക്കിമാരേ Pay. (pl. fem.) ചാക്കിമാർ കാട്ടുന്ന കൂത്തു പോലെ CG.
ചാക്കിരി — ചാടുക 353 ചാട്ട — ചാണ
ചാക്കിരി P. čākari, Service കുമ്പഞ്ഞി ചാ’യിൽ ഹാജരായി TR.
ചാക്കു čākku̥ 1. see under ചാക; ചാക്കില Ficus venosa. 2. Port. saco; Sack, bag, esp. made of a bark അരിച്ചാക്ക് ൩൦, ഏലം തുണിച്ചാക്കിൽ കെട്ടി TR.
ചാക്ഷുഷം čākšušam S. (ചക്ഷുഃ) Ocular. ചാക്ഷുഷി എന്ന വിദ്യാദാനം ചെയ്തു Bhr. the art of seeing all.
ചാച്ചൽ see ചായുക.
ചാഞ്ചല്യം čāǹǰalyam S. (ചഞ്ചല) Movement ഏഴുമാസത്തിൻ മുമ്പേ ചായ ഇല്ലെന്നാകിൽ VCh. (in the womb); fickleness വൃഥാ ചാ. തുടങ്ങേണ്ടാ PT., ചാ. എന്നിയേ Bhr. surely.
ചാഞ്ചാടുക čāǹǰāḍuγa (either ചാഞ്ഞു+ആടുക or ചാൺ+ചാടുക) 1. To reel, totter, wag-ger മരങ്ങൾ ചാ. in a storm; അവനി ചാ’ടും പരിച്ചു Bhr. കള്ളും കടിച്ചു ചാ’ടി PT. 2. to dance, walk stately, swagger തൃക്കാല്കളും ചാഞ്ചാടിക്കളിയും Anj. ചാ’ടി ചെന്നാർ Bhr., ചാ’ടിനിന്നു വിനോദിക്ക Nal., അവളുടെ ചാ’ടി നടകളും കണ്ടു DN. elastic step. ചാഞ്ചാടും വദനവും KR. a playful mouth.—VN. ചാ’ട്ടം (1) & uneasiness.
ചാട čāḍa T. M. (C. Te. ജാഡു unsubstantial=ചള്ളു) Seedless, empty as husk; faint notice of something, a trace. ചാടയായി പോക to prove abortive, to be blasted, to disappoint.
ചാടൻ čāḍaǹ S. A. rogue (see prec. & foll.).
ചാടി čāḍi T. M. C. (Tu. ജ —) A jar, urn (Port. jarra?).—also=ശാടി a petticoat of Cheṭṭichis.
I. ചാടു čāḍu̥ T. M. C.=ചകടു A covered car ചാ. വീണു തകൎന്നു, ചാട്ടിൽ കരേറീട്ടു ചാഞ്ഞാർ CG. ചാ. തകൎത്തു Bhr. ചാ. ഉടെച്ചു Anj. ചാട്ടുകാരൻ V1. a carter.
II. ചാടു čāḍu S. (ചടു) Pleasing words ശാരികപ്പൈതങ്ങൾ ചാടുക്കൾ ഓതി തുടങ്ങി CG., ഗൂഢത്തിലുള്ളൊരു ചാടുകൾ (sic) ചൊല്കിലും PT., പാഠകന്മാരുടെ ചാടുവാക്യങ്ങൾ Nal. — ചാടുവാദി a flatterer.
ചാടുക čāḍuγa (T. to shake) 1. v. n. To leap, to throw oneself. ചോര, വെള്ളം ചാടി spirted out. ചാടിനാർ പേടിയോടെ CG. fled. ചാടിപോയി escaped, വേലി ചാടി പോയി escaped over the fence, ചാടിപ്പിടിക്ക to take a leap V1. ആൎക്കാനും വേണ്ടി വന്നു ചാടിയാലും Mud. rush into troubles for others. വ്യാപ്തിക്കു ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു SiPu. ventured into. നരകങ്ങളിൽ ചെന്നു ചാടായ്വതിന്നു Bhg. അരിനിരനടുവിൽ ചാടി ഞാൻ KR. ചാടങ്ങു ചാടുമ്പോൾ CG. the car to rush.— നിന്മെയ്യിൽ ചാടുന്ന കണ്ണു CG. എന്റെ ബുദ്ധി അതിൽ ചാടിയില്ല vu. ചെന്നു ചാടുക PT. to be precipitate. 2. v. a. to throw (T.C.Te. ജാഡിസു, C.Te. സാട്ടു, Beng. ഛാഡ) എടുത്തു ചാടിയ പൂച്ച prov. തേഞ്ചാടും അരവിന്ദം CG. emitting. — (in So. ചാട്ടുക).
CV. ചാടിക്ക to make to leap, as കുതിര ചാ. to race, കൽകീഴ്പെട്ടേക്കു ചാടിപ്പാൻ PT., ചാടിച്ചു കണ്ണീർ RS. shed.
VN. I. ചാട്ടം a leap കുതിരചാട്ടം; ചാ’ൎത്തിൽ പിഴെച്ച കുരങ്ങു prov. വങ്കടൽ ചാ. Anj. Hanu-man’s leap over the straits. ഒരു ചാ. ചാടി with one leap.— ഓട്ടവും ചാ’വും the regu-lated distance of fruit-trees in a garden, settled by the jumping of monkeys, squirrels, etc.— തൊഴിൽ ചാ. Nid. professional jump-ing.—met. മാനസം പോയി ചാ. തുടങ്ങീതു നാളിൽ നാളിൽ CG. of a rising passion; rushing into.— ചാട്ടക്കോൽ a jumping pole.
II. ചാട്ടു l. jumping ചാട്ടുരത്തപുലിവമ്പൻ Mpl. song.— ചാട്ടുകൽ a stone from which to leap into water. 2. a hurl ചാട്ടുകൊണ്ടാൽ (opp. വെടി കൊണ്ടാൽ huntg.)— ചാട്ടുകുന്തങ്ങൾ KR. SiPu. javelins— ചാട്ടുകോൽ V1. short dart.— ചാട്ടുളി V1. harpoon. ചാട്ടുമാട്ടു So. (ചാട്ടു villainy B.) fraud. ചാട്ടുക So. to throw darts, to hurl V1. കുന്തം ചാട്ടി MC. വേലെടുത്താച്ചി ചാട്ടീടിനാൻ Bhr.
ചാട്ട čāṭṭa T. So. Whipcord, whip (C. Te. čāṭi); also ചാട്ടവാർ.
ചാണ čāṇa (Tdbh., ശാ —) 1. Whetstone, grind-ing stone ചാണകൾ വെച്ചു കടഞ്ഞു തെളിഞ്ഞുള്ള ബാണം KR. ഉറുമ്മികൊണ്ടച്ചാണെക്കു വെച്ചോളുന്നു TP. ചാണെക്കിടുക to grind. 2. a similar piece or lump: പിലാച്ചാ. of jackwood, പുളിഞ്ചാണ of tamarind fruit, etc.
ചാണകം — ചാതന 354 ചാതി — ചാത്തിരം
ചാണക്കല്ലു id., also കടച്ചച്ചാണ.
ചാണക്കാരൻ V1. a polisher of stones. ചാണക്കൊല്ലൻ=കടെച്ചക്കൊല്ലൻ. ചാണപ്പരൽ Pay. a certain shell used also as weight, ശാണം. ചാണപ്പല്ലു back-tooth, grinder=അണ്ണിപ്പല്ലു.
ചാണകം čāṇaγam T. M. & ചാണം (C. സഗണി,, S. ഛഗണം fr. ശകൃൽ) Cowdung used for manure (വളം) & for തളി (ചാണോക്കലം TP.) ചാണക കുന്തി സമ്മന്തി prov. also ആട്ടിന്റെ ചാ. Nid. ചാ. തേക്കു to cowdung, തളിക്ക to sprinkle the floor. ചാണകവറളി, — വരടി dried cowdung.
ചാണക്യം čāṇakyam S. also ചാണക്യസൂത്രം, The history & poems of Chāṇkya, Vishṇu-gupta, Mud.
ചാണാൻ čāṇāǹ T. M. (old ചാന്റാൻ Syr. doc.) A caste of palmyra cultivators in Tra-vancore (=തീയർ, ൟഴവർ).
ചാണി čāṇi T. So. 1.=ചാണകം. 2. (C. ജാണി=ജ്ഞാനി knowing) One, who drills horses V1.
ചാൺ čāṇ T.M. (C.Te. ജാണ, ജേണ; C. Tu. ഗേൺ) 1. A span; measure of 12 വിരൽ, or of 6 അംഗുലം, ½ മുഴം Trav. — ഉടൽ ഒമ്പതു ചാണും വിറെച്ചു Ti. trembled all over (the body=9 span). ചാൺ വെട്ടിയാൽ മുളം നീളും prov. ചാണ്മേൽ നിടുതായ CG. ഉദരം ഒരു ചാ. നിറെപ്പാൻ ChVr. ഒരു ചാൺ വയറു നിറെപ്പാൻ ഏതെല്ലാം കാടും മലയും കയറുന്നു vu. (see ചൊട്ടച്ചാൺ opp. നെടുഞ്ചാ. which is=12 വിരൽ). 2. V1. ശാൺ a fish. ചാൺപദം(&ചാമ്പ —) the measure of a span ചാ. നീങ്ങാതെ, ചാ. പോലും നടന്നുതില്ലേ CG.
ചാണ്ടു čāṇḍu̥ (Te. സാഡു) Semen, obsc. ചാണ്ടി paramour V1. ചാണ്ടുക to throw=ചാടുക; കന്നുകാലികൾ ചാ. cattle to have spirting diarrhœa. Palg.
ചാതകം čāδaγam S. Cuculus or Coccystes mel-anoleucus=വേഴാമ്പൽ. (ചാ’ങ്ങൾ ദീനങ്ങളായി CG. in the hot season). ചാതകങ്ങളെ ഉണ്ടോ മേഘങ്ങൾ സേവിക്കുന്നു Bhg. [ing on V1
ചാതന čāδana T. So. (Tdbh., സാധന) Insist- ചാതി čāδi Tdbh., ജാതി, as മറ്റച്ചാതി വരികയില്ല TR. Otherwise.
ചാതിക്കാരൻ friend of both parties, mediator കണ്ടിരിക്കുന്നു ചാ’രർ നിങ്ങളും Bhr. ചാതിക്കാരം പിടിക്ക, ഏല്ക്ക to adjust a quarrel; Seconds to part combatants, to prevent fighting. Bhr. ചാതിക്ക=ജാ —nutmeg.
ചാതുൎമാസ്യം čāδurmāsyam S. (ചതുർ) 4 months, a season; a sacrifice at the beginning of each season. ചാ’ത്തിൽ മുമ്പുള്ളവൻ ശ്രേഷ്ഠൻ Anach. peculiar austerities of Sanyāsis. ചാതുൎയ്യം S. (ചതുരം) dexterity നിന്നുടെ സാരത്ഥ്യ ചാ. Nal.; പൂതനാതന്മുല ഉണ്ടുയിർ കൊണ്ടൊരു ചാ. കാണാകേണം Anj. ചാതുൎവ്വൎണ്യം S. the 4 castes ചാ’ൎണ്യാലയങ്ങൾ Brhmd.
ചാത്തം čāttam (Tdbh., ശ്രാദ്ധം) 1. Funeral ceremony for deceased relations & ancestors (11 days, or 41 for people of distinction)=പിതൃകൎമ്മം. 2. anniversary of the same ആണ്ടു ചാ.— നാളൊത്ത തിങ്ങൾ. a monthly repetition in the first year (Nasr.). ചാത്തം ഊട്ടുക, കഴിക്ക to perform the ceremony. ചാ. ഉണ്ണുക to assist at it.
ചാത്തകം see under ചാത്തു.
ചാത്തൻ čāttaǹ T. M. (Tdbh., ശാസ്താ) 1. A demon കുട്ടിച്ചാത്തൻ, കരിയാത്തൻ etc.=ഭൈരവൻ; ചാത്തന്മാർ goblins (390 in all). 2. N. pr. men. 3. cock കോഴിച്ചാത്തൻ MC., ഇരുവാൽചാത്തൻ, ഓലച്ചാത്തൻ, വാവിട്ടച്ചാത്തൻ (=ചകോരം) different birds (prh. ചാതകം ?).
ചാത്തിര čāttira (Tdbh., യാത്ര) Journey ചാ. മുട്ടിപ്പാൻ Pay. ചാ. പറഞ്ഞോണ്ടു പോയി TP.
ചാത്തിരം čāttiram Tdbh., ശാസ്ത്രം f.i. ചാത്രനീതിയുടെ വഴിപോകും Pay. — a peculiar per-formance of Brahmans (Shāstra reading?) KU. ചാത്തിരർ(ശാസ്ത്രർ or ക്ഷാത്രർ KU. a peculiar section of Brabmans, armed Brahmans. ചാത്തിരനമ്പൂരി or ചാത്രന —(ശാസ്ത്രന — or യാത്രന —?) Brahman actors, playing at the
ചാത്തു — ചാപല്യം 355 ചാപ്പ — ചാമ്പു
termination of funeral obsequies (for Rājas etc.) the ചാത്രകളി, also called യാത്രകളി.
ചാത്തു čāttu̥ (T. shutting) 1. prh. A harbour കോഴിക്കോട്ടു തുറയോടു വീയാനഗരിയോടു ൧൨ ചാത്തോടിടയിൽ KU. (or pass, place of re-sort?). 2. N.pr. of men=ചാത്തൻ. ചാത്തകം N. pr. of a Nāyar’s house. കുറ്റ്യാടിച്ചാത്തോത്തു കൊണ്ടുപോയി; കാവിലേ ചാത്തോത്തേത്താഴേ TP. Tachōli Otēnan’s ബാന്ധവവീടു. —
ചാന്തി see ശാന്തി S.
ചാന്തു čāndu̥ T. M. (Te. bruise between fingers, T.=ചന്ദനം?) 1. (C. സാദു) Compound ointment of sandal, camphor, musk & saffron (=കുറിക്കൂട്ടു). ചാന്തും ചന്ദനവും ഒരു പോലെ prov. ചെഞ്ചാന്തു a turmeric mixture. അരിച്ചാന്തു white paint of rice=അരിയൻ ചാന്ത്. ചാന്തേലും കൊങ്ക CG. ചാന്തും മോന്തും prov. finery. 2. cement of fine lime; also tar B. നിലച്ചാന്തെടുത്തുപൊട്ടുതൊടുക fine clay. ചാന്തായി അരെക്കുക to grind like fine mortar. 3. N. pr. of men. ചാന്താട്ടം So. plastering with fine mortar. ചാന്തുകുറികൾ, ചാന്തുചൂടും Anj. (1). ചാന്തുകോൽ an article of women’s toilette ചാ. എന്തിന്നു ചാടിക്കളഞ്ഞു CG. ചാന്തുഭരണി KU. an old tax on toilette.
ചാന്ദ്രം čanďram S. (ചന്ദ്ര) Lunar, as ചാന്ദ്രമാസം a lunar month. ചാന്ദ്രായണം a religious observance of 30 days, increasing the food by one mouthful every day during the light half & diminishing it during the dark half; a വ്രതം for getting children with ഗവ്യം.
ചാന്നാൻ čānnāǹ=ചാണാൻ, f. ചാന്നാട്ടി.
ചാപം čābam S. (കമ്പ്) Bow. ചാപഖൾ്ഗാലയം Nal. arsenal. [Bhr. ചാപി an archer ചാ’കൾ മുമ്പനാം ആചാൎയ്യൻ ചാപീകരണം Gan. & ചാപിക്ക (astrol.) com-putation of an are. ഇന്ന്യായംകൊണ്ടു തന്നെ ജ്യാവിനെ ചാപിക്കാം Gan. find the arc for the sine. [ness സ്ത്രീചാ. PT.
ചാപല്യം čābalyam S. (ചപല) Agility, fickle- Also ചാപലം f. i. ഉണ്ണിതൻ ചാപലം ഇന്നു കേട്ടാൽ CC. tricks. ചാ. കാട്ടൊല്ലാ പൈതങ്ങളേ CG. keep quiet (in a car)! ചാ. പൂണ്ടു പുണൎന്നു CG. embraced her child passionately.
I. ചാപ്പ H. čāp (Port. chapa, a thin metal plate) 1. The cock of a gun, ചാപ്പയിടുക to cock. 2. stamp, ചാപ്പിടുക V1. to seal.
II. ചാപ്പ čāppa (T. C. Te. mat for floors) Hut, shed of leaves പാളയം പാൎപ്പാൻ ചാ.ഉണ്ടാക്കി, കുന്നിൻ പുറത്തു ചാ’കൾ വെച്ചു കെട്ടി TR.Sipabi’s barracks (=ചാള).
ചാപ്പു čāppu̥ 1. Stamp (I. ചാപ്പ 2.) 2. E. shop. 3. N. pr. ചാപ്പുമേനവൻ TR., ചാപ്പൻ TP.
ചാമ čāma Tdbh.; ശ്യാമ, V1. ശാമ, Panicum miliaceum പുല്ലരി; food of the poor ഗതി കെട്ടാൽ എന്തു ചെയ്യും ചാമ എങ്കിലും ചെമ്മൂൎയ്യ prov.
ചാമം čāmam 1.=ക്ഷാമം. 2.=യാമം night-watch ഒരു ചാ. കഴിഞ്ഞാൽ. a med. ചാമത്തല highwater, surf. ചാമൻ=രാമൻ vu. or ശ്യാമൻ; also ചാമി N. pr.
ചാമരം čāmaran S. (ചമരം) Tail of Boa grun-niens, used as whisk or flybrush വെഞ്ചാമരം, also വെൺ ചാമരകൾ SiPu. ഛത്രവും ചാമരവും KR. royal insignia. ചമരീരോമംകൊണ്ടു ചാ. ചമെക്കുന്നു VCh.
ചാമാൎത്തം čāmārtam (Tdbh., സമാവൎത്തം) Completion of studies.
ചാമീകരം čāmīγaram S. Gold ചാമീകരപ്രഭപൂണ്ട ശതഘ്നികൾ AR.
ചാമുണ്ഡി čāamuṇḍ’i (S. ചാമുണ്ഡ Sk. fr. ചൎമ്മമുണ്ഡ) A form of Kāḷi. ചാൎക്കു കലശം വെക്ക sacrifice to destroy enemies. ചാമുണ്ടി കെട്ടുന്ന പാതിരാക്കു TP. at midnight when Ch. is abroad. ചാമുണ്ടിയും ഗുളികനും a play of Malayers. ചാ. ത്തിറ. a feast of Chāmuṇḍi.
ചാമ്പൽ see ചാമ്പുക.
ചാമ്പു čāmbu̥ 1. (Tbdh., ജാംബു) The Jambu fruit മാമ്പഴം തിന്നേണം ചാമ്പൊഴിഞ്ഞാൽ CG. കാട്ടു ചാ.=പ്ലാത്തി. 2. Te. (C. ചാപു) length, stretch; in ചാമ്പറ മുറിക്ക to sever by a slanting cut, ചാമ്പറ കുത്തിയിരിക്ക V2. to sit cross-legged (ചമ്പറം).
ചാമ്പുക — ചായ്ക 356 ചായ്ക്ക — ചാരൻ
ചാമ്പുക čāmbuγa T. M. 1. To contract it-self, to close as flowers, to shut, blink as eyes കണ്മുന ചാമ്പിച്ചാമ്പി Bhr. ചാമ്പി മയങ്ങുന്ന കണ്മുന, ചാമ്പി മയങ്ങിക്കലങ്ങി തളൎന്നു CG. (her eye under a sense of shame). 2. v. a. to pound rice V1.; to beat, flog (vu.)
VN. ചാമ്പൽ 1. contracting, closing. 2.=T. ashes നല്ല തുമ്പയും ചാമ്പലും Anj.
ചായ čāya 1. So.=ചാ Tea. 2.=ചായം.
ചായം čāyam (Tdbh., ഛായം) Colour, dye, paint. — ചാ. കയെറ്റുക to dye, paint. ച. കാച്ചുക, മുക്കുക to dye, & ചായത്തിൽ മുക്കി. ചായക്കാരൻ a dyer. ചായത്തൈലം & പച്ചച്ചാ. lemon grass-oil. ചായപ്പുടവ dyed or coloured garment. ചായവേർ the Chayroot, Oldenlandia umbellata.
ചായൽ čāyal T.M. 1. So.=ചായം. 2. (fr. ഛായ) Shape, figure; മുഖച്ചായൽ V1. resem-blance of countenance. നല്ല ചായൽ beauty. നറുമധുമലരണി ചായൽ RC. Sīta. താരണി ചാ. താഴാ RC. 3. beauty, esp. woman’s hair പൂമലർ തൂകുന്ന ചാ.. CG., പാഞ്ചാലിയുടെ പൂഞ്ചായലും Bhr., വണ്ടണിച്ചായലാൾ DN., വണ്ടേലും ചായലാൾ CG.; in pl. വാരാളും ചായലാർ CG. 4. VN. of ചായുക.
ചായില്യം čāyilyam (T. ജാതിലിംഗം, but hardly in S. usage; ജാദി C. red from ജതു). Vermilion, used for dyeing shields, painting malefactors, writing, etc. ചായില്യപരിച V1. ചാ. തേക്ക vu. അവനെ ശായില്യമിട്ടു കഴുകിന്മേൽ ഏറ്റുവിൻ Mud.
ചായ് čāy 1. Beauty=ചായൽ. 2. a portion of killed game (of the 18 ഊപ്പു 2 are called അകഞ്ചായും പുറഞ്ചായും, huntg.) 3.=ചാവി, ചാഴി.
ചായ്ക čāyγa & ചായുക T. M. (C. ചാചു to bow, Te. to stretch, C. ജായി to lie down & സായു=ചാക) 1. To incline, lean to one side. നെൽചാഞ്ഞു fell, bent. എവിടേക്കു ചാഞ്ഞിരിക്കുന്നു where do you intend to go? ചാഞ്ഞ bent, prone. താൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ ചാഞ്ഞു V1. I gave in. 2. to rest or lie on ചാട്ടിൽ കരേ റീട്ടു ചാഞ്ഞാർ CG. ഈ നാട്ടിലേ ചങ്ങാതി പറ്റില്ല നമ്മൾ അങ്ങോക്കി ചായ്വൂ KU.=(ആശ്രയിക്ക). 3. to settle down, disappear വീക്കം ചായും MM. ചെവിട്ടിൽ കുരുവിന്നു പുറമേ പൂശുക ചാഞ്ഞുപോം a med.
ചായമാനം So. prop. (& ചാരുമാനം). VN. ചായൽ, ചാച്ചൽ 1. bending sidewise, as a falling tree. 2. side; also ചായ്പു in-clination B. a. v. ചായ്ക്ക 1. To lean against, bend, to put one on the other (ഓല, വിറകു). ചായിച്ചു കെട്ടു a jutting roof. തലമുടി ഉണ്ടെങ്കിൽ ചായിച്ചും or ചായ്ച്ചും ചരിച്ചും കെട്ടാം prov. 2. to lower പാമ്പു തല ചാച്ചു V1.; to moderate സുഹൃൽഭാവത്തെ ചാച്ചിതു വൈരം Bhr. 3. to level the ground by beating തച്ചു ചായിച്ചു; കിളെച്ചിട്ടു ചാച്ചുവോ (vu.) 4. v. n. to lie down for sleep, ചാച്ചുപോയി is asleep (vu.). VN. ചായ്പു & ചായിപ്പു 1. inclination ചായ്പുള്ള നിലം sloping ground, steep V1. 2. an enclosed veranda; ഇടച്ചായ്പു, that behind the പടിഞ്ഞാറ്റ room. — any sloping shed added to a house ചായ്പുകൾ ഭസ്മമായി KR. ചാ. തേക്കുക etc. 3. an instrument to beat floors നിലം ചായ്പു. 4. a mark on the samples of gold (as ആണി, കൊത്തു, പുള്ളടി) മാറ്റ എട്ടേക്കാല്ക്കൊരു ചായ്പു CS. ചായ്പൻ adj. bent, as ചായ്പൻവാൾ V1. scimitar.
ചാര čāra Sc. A kind of rice, കറുത്ത ചാര, ചെറു —.
ചാരം čāram 1.=S. ക്ഷാരം Wood-ashes. — ചാരനിറം ash-grey MC. 2. (ചർ) S. walk ശസ്ത്രാഗ്നിചാരകൎമ്മം KU. സജ്ജനചാരം Nal. intercourse with.
ചാരണ čāraṇa T. M. Trianthema monogyna, (B. Boerhavia diffusa) med.
ചാരണൻ čāraṇaǹ S. A wandering singer; heavenly singer സൂതന്മാർ മാഗധർ ചാ’ർ കിന്നരർ നൂതനമായി പുകണ്ണു നിന്നാർ, ചാ’ന്മാർ എല്ലാം ചാടി നടന്നു CG.
ചാരത്തു see ചാരുക Inf.
ചാരൻ čāraǹ 1. S. (ചാരം 2) An emissary, a
ചാരായം — ചാരുക 357 ചാരുക
spy; also ചാരകൻ(ചാരകന്മാരെ അയക്കേണം Nal.) 2. (Tdbh. സാരൻ) N. pr. or=ചാർ q. v.
ചാരായം čārāyam T. M. (C. T. സാ — from S. സാരം) Distilled liquor (റാക്കു); wine. ചാ. ഇറക്കുക to distil. — ചാരായച്ചട്ടി distillatory vessels. — ചാരായക്കുത്തക arrack contract.
ചാരിത്രം čāritram S. (ചരിത്രം) Good, consist-ent behaviour തീക്കനൽ പോലെ നിൻ ചാരിത്രം PT. — ചാരിത്രശുദ്ധി chastity. — ചാരിത്ര സന്ദേഹമുള്ള നീ KR. ചാരിത്രഭംഗം immorality സ്ത്രീകൾക്കു ചാ. ഇല്ല Nal. കാമിച്ചു ചാ. വരുത്തി AR. dishonoured her.
ചാരിയാവു čāriyāvu̥ B. Fine woollen cloth (P. čārkhāna, chequered?).
ചാരു čāru S. (L. earns) Dear, lovely ചാരുരൂപാമൃതം Nal. — ചാരുസ്തനങ്ങൾ Bhg. — ചാരുസ്മിതം etc. — ചാരുഹാസം sprightliness. ചാരുത്വം, ചാരുത loveliness ചാ.കലൎന്നനീ Bhr.
ചാരുക čāruγa T. M. (aC. സാരു, Te. C. ശേരു=ചേരുക); past t. aM. ചാൎന്നു, mod. ചാരി. 1. v. n. To lean against, (=ചരിയുക, ചായ്ക). പീടികയുടെ നിരെക്കു ചാരിനിന്നു jud.; also with Acc. അശോകത്തെ ചാരിനിന്നു Bhr., ചന്ദനം ചാ; ചാരിയാൽ ചാരിയതു മണക്കും prov.; തൂണെ ചാരിനില്ക്ക TP. 2. to rely upon, to be attached to; ചാരി എഴുതുക to write in con-fidence. 3. to be shut. വാതിൽ ചാരി ഇരിക്ക V1.=അടഞ്ഞു. 4. a.v. to place against വാൾ മൂലക്കൽ ചാരു, വാൾ ദൈവത്തിന്നു കൊണ്ടച്ചാരിവെക്ക TP.; കൊണ്ടച്ചാരിയതു നില്ക്കം, കുരങ്ങിന്ന് ഏണി ചാരൊല്ല prov.; ഏണി ചാരി കടക്ക MR.; നുകം ചാരിയാൽ കുലയാത്തതു KU., a tree strong enough to withstand the pres-sure of a yoke of oxen. 5. aM. to put on പീതാംബരം ഹരി ചാൎന്നതു നേരത്തു KR. Inf. ചാര 1. bending sideways=ചരിച്ചിട്ടു (opp. കുത്തേ)ചാരത്തന്നെ; ചാരേ മുറിക്ക. 2. nigh, close ചാരവേ വന്നു, ചാരത്തു മേവി, അവൻ ചാരത്തു ചെന്നു; ചാരത്തേ വീടു CG. the neighbour’s house (opp. ദൂരത്തേ വീടു). VN. ചാരൽ 1. leaning against, inclination. 2. side, declivity of hill. 3. support.
ചാരഴി rails to lean against. a. v. ചാരിക്ക 1.=ചാരുക 4. to lay against in order to support; to shut the door V1.; to em-brace. 2. to mix ingredients in a fluid കസ്തൂരിയെ പനിനീരിൽ ചാരിച്ചു CG. എണ്ണയും തേനും കൂട്ടി ചാരിച്ചു a med. (=ചാലിക്ക). ചാരുകാരൻ a third person, in whose name a deed is executed at the desire of the person that advances the money. ചാരുകണക്കു MR. ജമ ചാരുകാരൻ പേരിൽ തിരിപ്പാൻ MR. ചാരുകസേല an easy-chair. ചാരുകാൽ support, prop; ചിറകൾക്കു ചാ. ചാരുന്നതു MC. (of dams). ചാരുതലയണ, — മെത്ത etc. a divan, sofa, etc. ചാരുപടി 1. a seat in a house to receive stran-gers. 2. a window, whose shutter may serve as sleeping place. ചാരുമാനം So. prop; reliance; slope. ചാരുമുറി 1. a deed of relinquishment from a third person, whose name has been made use of, without his having any interest in the transaction. 2. relinquishment of the items of account, or acquittance for them (=ഇണക്കു). ചാരെഴുത്തു confidential document. ചാർ 1. (4.) mud worked up slantingly against a wall to strengthen it (=counter-fort, Arch.). (1) the back of a chair കസേലയുടെ ചാർ. 2. confidant, trusted person; ചാരായിട്ടു നികിതി കൊടുക്കുന്നവൻ a third person, (see ചാരുകാരൻ, ചാരുമുറി). 3. honorific by- name (like cousin, friend) used by Nāyars, as ഗോവിന്ദച്ചാr friend Gōvinda, കുരങ്ങുച്ചാr (in fable). VN. ചാൎച്ച relation, by blood (ചോരചാൎച്ചയുള്ളവൻ V2.) കെട്ടിചാൎച്ച connexion by mar-riage (=ചേൎച്ച). കൊണ്ടും കൊടുത്തും നരന്മാൎക്കും ചാ’കൾ ഉണ്ടായ്വരും Bhr. ചാ’യില്ല ചേൎച്ചയില്ല no friends of any kind. ചാ’യും ചേൎച്ചയും വേഴ്ചയുമായി CG. with all con-nections & relations.
ചാരുക 358 ചാൎവംഗി — ചാലകം
ചാൎച്ചക്കാരൻ kinsman.
ചാൎച്ചപ്പെടുക V1. to be much attached. ചാൎത്തു 1. joining, an assemblage മേഘച്ചാൎത്തു CC., മേഘത്തിൻ ചാ. പരന്നു CG.; എറുമ്പിൻ ചാ. നീളെ കണ്ടു Mud.; അളിച്ചാ’വൎണ്ണൻ CC. (black, like a swarm of bees). 2. dress-ing ൨൪ ചാൎത്തു ചാൎത്തുക V1. 2. said of kings’ കൌപീനം. 3. a writ, document ചാൎത്തുമുറി f.i. കാണചാൎത്തും മുറിയും നേരായെങ്കിൽ MR. — register ചാൎത്തുപടി B. 4. as-sessment, മരച്ചാ. of trees. ചാൎത്തുകാർ surveyors, assessors=നോക്കി ചാൎത്തുന്ന പാട്ടക്കാർ TR. ചാൎത്തുക 1. to join, as wood V1. 2. ചാൎത്തിടുക to steel iron, No.; to put on, to dress, adorn (hon.) ഉടയാട ചാ.; രാജാവു ചാൎത്തുന്ന ചേലയെ കോലുക CG.; വെളുത്തേടൻ അലക്കിയ വസ്ത്രം ബിംബത്തെ ചാൎത്തും Anach. (double Acc.). ൟശനു പൂച്ചാൎത്തും Anj., ചന്തംചാ.. V1. 3. to throw on അരി ചാൎത്തുക, തിരുമുടിപഴയരിചാൎത്തി KU. (Brahmans at king’s coronation). — to rub ashes, to smear എണ്ണചാ. etc. 4. to write, esp. a dooument ഓലയിൽ ചാൎത്തുക, ചാൎത്തിക്കൊടുക്ക to write for one, grant to him. ചാൎത്തിവാങ്ങി MR.=എഴുതിവാങ്ങി. 5. to survey, assess നെല്ലും മുളകും നോക്കികണ്ടു ചാ.; നാടു കണ്ടു ചാൎത്തി നികിതിക്കെട്ടി TR., അച്ചാൎത്തു പ്രമാണമല്ല എന്നു ഞങ്ങളെ വക ഒക്കയും രണ്ടാമതും ചാൎത്തി; അധികം ചാൎത്തിയാൽ TR. if you assess at too high a rate. CV. I. ചാൎത്തിക്ക 1. to adorn as an image with flowers, etc. 2. to dictate പറഞ്ഞു ചാൎത്തിച്ചതു (doc.) 3. to get assessed നോട്ടക്കാരരെ കൊണ്ടു ചാ. TR. II. ശൈശവമാം ബിംബത്തിൽ മാലയെ ചാൎത്തിപ്പിച്ചു Si R. ചാൎന്നവർ kinsmen. ചാൎന്നുചേൎന്നുള്ളവരും തെളിഞ്ഞാർ UR. all rejoiced at the birth. — അകത്തു ചാൎന്നവർ lower Sūdras, പുറത്തു ചാൎന്നവർ KM. real Nāyar, fighting for the Brahmans, whom the others serve. — ചാ ൎന്നപ്പരിഷകൾ KN. 1. the 4 Hindu castes. 2. intermediate divisions of caste, counting themselves as appendices to the next higher class. [woman VetC.
ചാൎവംഗി čārvaṅġi 5. (ചാരു) A beautiful
ചാറ čār̀a So.=ചാടി Jar (Port. jarra).
ചാറുക čār̀uγa (Te. C. ജാറു to slip, trip, T. to sweep) V1. To run off or out; to drizzle (fr. ചറു). ചാറൻ loc. hankering after women (ജാരൻ?). ചാറൽ (T. ചാരൽ) drizzling rain; also മഴ ചാറ്റൽ, ചാറ്റുമഴ (& പാറ്റൽ). ചാറു T. M. (C. സാ —, Te. ചേരു, C. Te. എസരു). 1. sap of a palm-tree etc.; ചാറു ഊറ്റുക No. slavering of children. 2. broth, soup. നല്ല ചാറും ചോറും കണ്ടില്ല (of pepper-water & curry eaten hot). 3. infusion, de-coction. ഇഞ്ചിച്ചാ. ginger-tea, പുളിഞ്ചാറു, മുളഞ്ചാറു or മുളകുചാറു etc. കുങ്കുമപ്പൂച്ചാറ്റിൽ VetC., കുങ്കുമച്ചാറു തൻ നന്മണം, മാലേയച്ചാറൂറും CG. — ചാറെറണ്ണക്കു മരുന്നു a med. ചാറുപെടുക V1. juice to run out. — ചാർപ്പെടുക്ക to squeeze; met. to trouble one. ചാറ്റുക 1. to drizzle V1. (see ചാറൽ). 2. to speak loud (T.), to call on Gods & sing as astrologers B. 3. T. Palg. കുറ്റം ചാ. to declare guilty; to impute a fault to.
I. ചാല čāla Tdbh. of ശാല. Palace, in ചാലയിൽ ഭഗവതി N. pr. the temple in Pul̤avāi. ചാലപ്പുറത്തമ്മ the queen of the Porlātiri. KU. കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ വാലുശേരി ചാലയിൽ എഴുന്നെള്ളി TR. came to the residence of Kur̀um-branāḍu.
II. ചാല Inf. of ചാലു (T. C. Te. to be full, sufficient, Tu. & C. also സലെ) 1. Richly, fully; ചാലവരുത്തവൻ വാഞ്ഛിതം, ചാല ജ്വലിച്ചു, ഞാൻ ചാലപ്പറയുമ്പോൾ ആയുസ്സു പോരാ Bhr.=ഏറ. 2. also softly, gently ബാലകനെ ചാല നല്കി CG.=willingly; also straight on V1. (as if from ചാൽ). Often ചാലവേ, ചാലവും.
ചാലകം čālaγam (& ചാലവാതിൽ) 1. Tdbh. of ജാലം, Lattice, window ചാ. പൂണ്ടുള്ള മാട
ചാലിക്ക — ചാൽ 359 ചാല്യം — ചാഴി
ങ്ങൾ CG., പെന്മയങ്ങളായുള്ള ചാലകവാതില്കളും KR.—met. ബാലികാ തന്നുടെ മാനസം ചാ’ മായിച്ചമഞ്ഞു കൂടി CG. through Kāma’s arrows cribbled like a lattice. 2. V1. water conduit; ചാൽ+അകം. “containing furrows,” might even be the origin of ചാ. for lattice, which in V1. sounds ചാലെയകം.
ചാലിക്ക čālikka=ചാരിക്ക 1. To mix ingredi-ents in fluids തേനിൽ ചാലിച്ചു സേവിച്ചു. 2. to moisten grain for ചേറ്റുവിത.
ചാലി čāli (Tdbh., ശാലി) A certain rice; also rice in general (as from ചാൽ). ചാലിക്കൊട്ട (No, ചാലിയ —) a basket of cocoanut-leaves.
ചാലിയം čāliyam 1.=ചായില്യം f.i. ചാലിയപ്പുടവ V1. Red cloth worn on shoulders. 2. N. pr. the old fort So. of Beypoor, taken from the Portugues A. D. 1571— ചാലിയപ്പട a Māppiḷḷa poem.— ചാലിയം മുതലായ തിരൂരങ്ങാടി MR. Tirūr, belonging of old to the Chā-liya Rāja.
ചാലിയൻ čāliyaǹ T. M. (C. Te. സാ —from S. ജാലിക spider?) A weaver (ഇടങ്കർ & വലങ്കർ see ഇടം & വലം), also ശാലിയർ TR.; f. ചാലിയത്തി PT.; ചാ’ർ തിരുമുല്ക്കാഴ്ച വെച്ചു, ചക്ക കണ്ട ചാ., ചാ’ന്റെ ഓടം prov.— ചാലിയമുണ്ടു MR. common cloth (opp. Europe article).
ചാൽ čāl T.M.Te. (C. സാലു line, ജാലു C. Te. to flow gently) 1. A furrow കൊഴുകൊണ്ടു കീറിന ചാലിൻ പേർ സീത KR.— ചാലിടുക to plough, സ്ഥലം ഉഴുതു ചാലാക്കി MR.; ചാൽ വിത്തു വിതെക്ക to follow the plough sowing. 2. a channel, ചാല്പുറം, ചാല്വഴി of running water; for irrigation നീൎച്ചാ.,ആണിചാ.; also a dry trench or drain, മരങ്ങൾ മലയിൽനിന്നു ചാല്പണി ചെയ്തുകൊണ്ടുപോരും MC. track for timber; താണ ചാൽ നോക്കി (huntg.) track. 3. line, direction അച്ചാലൂടെ പോയി, ഇച്ചാലൊടിയെ; കുട്ടിയെ എഴുത്തുപള്ളി മുഴുവനും രണ്ടു മൂന്നു ചാൽ ഇഴെച്ചു. 4. time രണ്ടു ചാൽ (ഉഴുക) twice; രണ്ടു മൂന്നു ചാൽ അരെക്ക. ചാലുക (loc.)=നാലാം ചാൽ ഉഴുക the last ploughing.
ചാല്യം čālyam 1.=ചാലിയം 1. 2. S. (ചലിക്ക) To be moved ചാല്യന്മാരല്ലാതെ സാല്വന്മാർ CG.
ചാവടി H. čāvṛi 5. Choultry; public building, open on one side; office അവർ വാളുമായിരുന്നു ചാവിടി നിറന്നെല്ലാടവും, പുറത്തുള്ള ചാവിടി തന്നിലുള്ള കെട്ടുകൾ KR. അദാലത്തു ചാവടിയിലേ കണക്കപ്പിള്ള TR. [വിക്കുന്നു TR. ചാവടിക്കാർ officials ചാ. കുടികളിൽ ഉപദ്ര
ചാവട്ട čāvaṭṭa So. Palankin pillow, divan.
ചാവൽ čāval T. So. Palg.=ചേവൽ Cock. പടച്ചാവൽ MC. pheasant. 2. Palg. the bud (see അവ 2) of the jack-fruit tree=പൂതൽ No. Hence: [etc. TR. ചാവക്കാടു (1) N. pr. Chowghaut. ചാവച്ചേരി
ചാവി čāvi see ചാഴി.
ചാവു čāvu̥ 1. see under ചാക 2.=രാവു as ചാപ്പന്നി TP.=രാപ്പന്നി. [come weak.
ചാവുക čāvuγa (loc.) The eye to fall, to be-
ചാള čāḷa 1. (Tdbh. of ശാല, H. ചാല a thatched roof) A small hut. കിടക്കുന്നതു കാവൽ ചാള prov.; ചാ. കെട്ടി TR. temporary huts for soldiers. Esp. the dwellings of 4 lowcastes പുലച്ചാള, മല—, മുക്കുവ—,കരുവാ— (or വേട്ടുവ —or കണിശ —) & therefore called ചാളക്കാർ. 2. T. M. ചാളമത്തി, ചാളമീൻ sardine V1.
ചാളിക čāḷiγa T. So. C. ജാ —A money-bag.
ചാളുക čāḷuγa (=ചളുങ്ങുക ), ചാളിപോക, നടക്ക, To stagger, to reel as a drunken man.
ചാഴി čāl̤i (T. ചാവി, C. ജാളു=ചള്ളു) 1. Empty grain, blighted corn, vu. ചായി: ചായിയും പുഴുവും. (3 kinds: കരിഞ്ചാ., പച്ചച്ചാ.&വെള്ളച്ചാ.) 2. cankerworm, palmerworm.— ചാഴിവിലക്ക ceremony & procession to insure the growth of rice. ചാഴിക്കോൽ So. a stick daubed with a drug to ward off insects (see പെരുച്ചാഴി). — എൻകരിഞ്ചാഴിക്കൂട്ടമേ Cherumā’s name, given them by their കോമരക്കാരൻ of Bhadrakāḷi. 3. (aC. ജാളെ moon’s ascending node) ഇടച്ചാഴി, കൂട്ടച്ചാഴി 2 very unlucky times, chiefly for sowing (astrol.).
ചി —ചിക്കുക 360 ചിക്കെന്നു — ചിത
നെൽ ചാഴിച്ചിരിക്ക V1. blighted.
ചി či Fie! ചീച്ചി etc.; a little! (=ഇച്ചി) ചിപാൎക്കേണം V1. wait a little.
ചികന്നി čiγanni (loc.)=ഓന്തു Chameleon.
ചികയുക čiγayuγa So.=ചിക്കുക 2. To scratch, as fowls.
ചികിത്സ čiγlsa S. (ചിൽ care) Medical treat-ment ചികിൽത്ത ചെയ്ക a med. ചി.ചെയ്തോളുക PT., ഏറിയ ചികിത്സകൾ തുടങ്ങി, എനക്കു ചി. ചെയ്യുന്ന വൈദ്യർ TR. with Dat. ചികിത്സക്കാരൻ & S. ചികിത്സകൻ physician. denV. ചികിത്സിക്ക 1. to treat medicinally, with 2 Dat. സന്നിക്കു ചി’ച്ചു ശമിപ്പിക്ക PT. ഉമ്മെക്ക ഒരു മാസം കൂടി ചി’ച്ചാൽ MR., ദീനത്തിന്നു വഴിപോലെ ചി’ച്ചു വരുന്നു TR., കാമിലെക്കു ചി.. Nid., വൈദ്യർ ചികിത്സിക്കും ചികിത്സയിൽ prov. 2. to cure V1.
ചികീൎഷ čiγīrša S. (desid. of കർ) To desire to do പുണ്യചി.. Bhg.— കിം തവ ചികീൎഷിതം Mud. what is your intention? (part.)
ചികുരം čiγuram S. Hair of the head, ചുരുണ്ടു നീണ്ടുള്ള ചികുരഭംഗിയും KR. [ഭേദം in med).
ചിക്കണം čikkaṇam S. Unctuous (a പാക
ചിക്കനേ čikkanē (see ചിക്കെന്നു) Quickly.
ചിക്കിണി čikkiṇi Young, small, said of girls (C. Te. ചിക്ക=ചിറു).
ചിക്കു čikku̥ T.M.Te. (C. സി —, old ശില്കു) Be-ing entangled, intricacy. ചിക്കറുക്കുക to disentangle, to comb out തലമുടി ചി’ത്തു KN. ചിക്കറുക്കി (loc.) a comb.
ചിക്കുക čikkuγa T. M. C. Te. 1. To be en-tangled. 2. to disentangle (ചീകു); to scratch as fowls (ചിള്ളുക), കോഴി നെൽ ചിക്കി കൊത്തിതിന്നുന്നു V1.; to dry & dress the hair after bathing തലമുടി ചി.;ചിക്കിമുടിച്ച തല vu., കുന്തളം ചിക്കി ഉലൎത്തുന്നു Bhr 1.; to spread grain for drying വെയിലത്തു ചി.; എൾ മിറ്റത്തുണക്കുവാൻ ചിക്കിനിൎത്തും PT.; ഓല ചി. to wrench palm leaves from the മട്ടൽ(=ഇരിയുക). CV. ചിക്കിക്ക to have grain spread for drying etc. V1. ചിക്കെന്നു čikk-ennu̥ & ചിക്കനേ T. M. Imitation of sound (C. ചക്ക —, Te. ചെച്ച —); resolutely, quickly.
ചിങ്കളം etc. see ചിങ്ങ —
ചിങ്കാടി čiṅgāḍi T. aM. (C. സി —, Te. T. സിംഗാണി, fr. S. ശൃംഗം) A Turkish bow V1.
ചിങ്കാരം čiṅgāram Tdbh. of ശൃഗാരം Orna-ment V1.— ചി’പ്പണി, ചി’വാക്കു No. ചിങ്കാരി=സുന്ദരി.
ചിങ്കി čiṅgi T. So. (f. of ചിങ്കൻ a forester=കുറവൻ)—ചിങ്കിക്കളി a play V1. ചിങ്കൊത്തു Kur̀avas’ play with snakes. ചിങ്കിനൈ So. a poisonous mixture (of arse-nic T.). മറുതാശിങ്കി litharge B. (T. മൃതാര ചിങ്കി). [to grow lean) Chaff.
ചിങ്കു&ശി—čiṇgu̥, So. (T. ചിങ്കുക, Tu. ശിൎക്കു
ചിങ്ങം čiṅṅam, old. ചിങ്കം, Tdbh. of സിംഹം. 1. Lion വാരിളഞ്ചി. വളർ ഇളഞ്ചി. പോൎക്കു ചെന്നു RC. ചിങ്ങത്താൻ (hon.) 2. Leo ചിങ്ങരാശി, ചിങ്ങക്കൂറു. 3. the 5th month (August) ചിങ്ങമാസം. ചിങ്ങൻ esp. a sort of plantains, med. ചിങ്ങൻ പഴമോ തരുവൻ Anj. & ചിങ്ങപ്പഴം GP 67. fruit of ചിങ്ങൻ —or ചിങ്ങംവാഴ. ചിങ്ങംപുഴു a long big worm. ചിങ്ങളം and ചിങ്കളം (T. So.)=ശി —MC. സിംഹളം or ൟഴം Ceylon.— ചിങ്കളക്കുരങ്ങു So. a black monkey, Semnopithecus Silenus.
ചിഞ്ച čińǰa S. Tamarind, പുളി.
ചിട čiḍa Tdbh. of ജട in ചിടവക്കു Hemp(doc.), കറ്റച്ചിടയോർ CG. (see ചെട). ചിടയൻ=ചെടയൻ.
ചിട്ടി H. čiṭṭhi=ചീട്ടു A note, chit; document given by the Tray. Government; ചിട്ടിക്കുറി a lot.— ചിട്ടിക്കാരൻ a member of a club B. ചിട്ടിപ്പതിവു B. a receipt for tax.
ചിണൎക്കുക čiṇarkuγa (and തി —) To swell, to be inflated, to congeal (T. ചിണുക്കു=ചിക്കു).
ചിണ്ടൻ čiṇḍaǹ=ചിറിയണ്ടൻ N.pr.m. also ചിണ്ടു TP.
ചിത čiδa S. (ചി to heap up) Funeral pile=തടി, with കൂട്ടുക Sk., ചമെക്ക, ചിത തീൎത്തു
ചിതം — ചിൽ 361 ചിത്തം — ചിത്രം
കൂട്ടേണം അഗ്നിസംസ്കാരത്തിന്നു AR. — ചിതാഭസ്മം=ശവഭസ്മം SiPu.
ചിതം čiδam 1. S. (ചി) Covered with. 2. Tdbh. of ഉചിതം proper, fit. ചേതം വന്നാലും ചി. വേണം prov. neatness. ചിതമായിട്ടും ലെങ്കമായിട്ടും Ti. ഇറച്ചി ചിതത്തേ വരട്ടും TP., നിറന്നൊരു ഗംഗാ ചിതത്തോടു കണ്ടു KR. had a fine view of G. — suitableness ദാനഭേദാദി മൂന്നും എങ്ങുമേ ചിതം വരാ PT. will not suit in every case. കല്പിച്ചാൽ ചി. വരാ. PT. won’t do. ചിതക്കേടു impropriety, disorder (also of body), disagreeableness; ചി. തോന്നി V2. was displeased.
ചിതർ čiδar (√ ചിതു C. burst) T.M. Dust; a drop as of ghee. നറു ചി. നൈ V1. fine ghee. v. n. ചിതറുക T. M. C. Te. to be scattered, spilt കനൽ ചിതറിന നയനങ്ങൾ RC., തീക്കനൽ പൊട്ടിച്ചിതറുന്ന കണ്ണുകൾ KR., രക്തം ചിതറും മിഴികൾ Bhg., കനൽ ചിതറുമണി മിഴിയോടു Bhr., കണ്ണുകളിൽ കനൽ ചിതറുമാറു മിഴിച്ചു AR., ചോര ചിന്നിയും ചിതറിയും വീണു PT. ചിതറനൈ V1.=ചിതർനൈ. v.a. ചിതറിക്ക to spill, scatter V1.
ചിതൽ čiδal So. & ചിതല് T. (also ൟചൽ) White ants, termes MC. വഞ്ചിതൽ V1. — കവിളുടെ അകംപാകം ചിതൽപ്പുറ്റു കണക്കേ ഉണ്ടാം a med. (in cancer). like termite soil. പുറ്റിനാൽ മൂടി ചി. അരിച്ചേറ്റവും PrC. ചിതൾ No. (Te. C. ഗെദൾ) id. കാച്ചിതൾ the larger, വെണ്ചിതൾ the smaller kind. ചി. എടുക്ക, പിടിക്ക, പൊന്തുക white ants to make their way. ഉരുട്ടുകട്ടയായാൽ ചി. പിടിക്കയില്ല. [ചിതല. ചിതൽതിന്നി a bird, eating termes. No., also
ചിൽകാരം čilkāram & ചീ — S. (Onomat.) A scream.
ചിൽ čil S. 1. (to mind) Mind, intelligence, also ചിത്തു; esp. in comp. ചിഛ്ശക്തി KeiN.— അവിദ്യാരൂപത്തിലേ ചിഛ്ശായയല്ലോ ജീവൻ KeiN. has only the appearance of mind. — നിന്റെ ചിത്തകതാരിങ്കൽ KR., VCh.— ചിൽഘനനാ യോനെ വാഴ്ത്തി CG. who is solid mind, noth-ing but mind=ചിന്മാത്രൻ; (നിത്യാഭ്യാസത്തിൽ ഏവം ചിന്മാത്രനായിവരും KeiN. mere spirit); so ചിൽപുമാൻ, ചിന്മയൻ, ചിൽസ്വരൂപൻ AR. of Vishṇu, ചില്ക്കാതൽ RS.
2. S. ചിദ് (ച+ഇദ്) also, event in കിഞ്ചിൽ etc.
ചിത്തം čittam S. (=prec.) 1. Thinking മദ്യപാനം കൊണ്ടു ചി. മറന്നു Sah., mind, intelli-gence ചിത്തകാമ്പു & ചിത്തതാർ VetC. 2. will, heart എള്ളോളം അവൻ ചി. കിട്ടിയിട്ടില്ല DN. made no impression on him. നായിചിത്തം തുണി കീറും prov. ചി’ത്തിലൎദ്ധമാം Genov. as dear as self. [fections. ചിത്തനാഥൻ Nal.=ജീവനാഥൻ, lord of af- ചിത്തവിഭ്രമം derangement. [കൾCG. ചിത്തവിലോഭനം seducing. ചി’മായ ഉക്തി
ചിത്തനാകം čittanāγam=തുത്ഥനാകം.
ചിത്ര čitra S. (foll.) & ചിത്തിര 1. The 14th lunar asterism (Spica virginis; mod, bright star in Bootes); the month ചൈത്രം or മേടം. 2. the Maina bird — മലചിത്ര Eulabes religiosa D. — ചിത്രക്കിളി the Maina parrot.
ചിത്രം čitram S. (ചിൽ drawing attention) 1. Wonderful; often interj. ചിത്രം ചിത്രം what a sight! ചി. എഴുംപടി RC. nobly. 2. varie-gated. 3. a picture, ചി. വരെക്ക MR., കുറിക്ക to sketch, രൂപം ചി’മായെഴുതി Bhr., ചാരുവാം ചി. എഴുതുകയും വേണം Mud. 4. finely & minutely worked; carving. ചി. കുത്തുക, പണിയുക V1. — ഏറെ ചി. ഓഠപ്പെടും prov. Hence: ചിത്രക്കടലാസ്സു (3) a plan, rough sketch സ്ഥലത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരം ചി. (jud.) ചിത്രകൂടം 1.N. pr. the mountain Kāmtā in Ban-dēlakhaṇḍa KR. 2. a temple or tower as for holy serpents, Nilamāli. etc. ചി. പടുക്ക to build such മെപ്പുചി. PR. ചി. ഉടെക്ക (a sin) PR. 3. a palace, as at Calicut KU. ചിത്രക്കൂടക്കല്ലു (2) Palg.=നാഗക്കല്ലു. ചിത്രക്കാരൻ a painter, carver (also ചിത്രകരൻ). ചിത്രക്കെട്ടു fine building. ഭടന്മാർ ഇരിപ്പാനായി ചി.കൾ KR. barracks.
ചിദംബ — ചിനക്കു 362 ചിനം — ചിന്ത
ചിത്രഗുപ്തൻ N. pr. Yama’s registrar; ചി. വരെച്ച പത്രം Nal. the book of works.
ചിത്രത്തൂൺ a carved pillar. ചി. ചാരിനില്ക്ക TP. ചിത്രപടം picture.— പ്പടം. ചിത്രപ്പണി painting, carved work.— ചി. ക്കാരൻ an artist. [Bhg. ചിത്രരൂപം S. a picture ചി’ങ്ങൾ എഴുതിനാൾ ചിത്രലേഖ 1. a picture ഇളകാതു ചി. കൾപോലേ Bhg. 2. N. pr. കാമിനി ചി.. CC. ചിത്രാചാരി V1. a sculptor. ചിത്രാൎപ്പിതം a picture; painted ചി. പോലേ നിന്നു (നിശ്ചലം) KR. like a statue. ചിത്രി m.,— ണി f. wonderful, captivating ചി. യായിരുന്നവൻ KR. (Vishṇu). denV. ചിത്രിക്ക 1. to be wonderful (as പണി V1.) 2. Tdbh.=ഛിദ്രിക്ക.
ചിദംബരം čiďamḃaram S. (ചിൽ) Chilam-baram with Siva’s temple. ഘനം ചി’ത്തെ പ്രാപിച്ചു Sk.
ചിദ്രൂപം čiďrūbam S. (ചിൽ) Consisting of mind; ചിദ്രൂപൻ=ചിന്മാത്രൻ AR.
ചിന čina T. M. (=ചന.—C. Te. ജീ —) 1. Branching out, as an ear of corn. ചിനക്കൊമ്പുള്ള മാൻ KR. ചിനക്കൊമ്പൻ (=കല) huntg. — ചിനപാത a branch line. 2. to be with young. ചി. പിടിക്ക (Cal.) of cows, etc. ചി. വീശുക Palg. to miscarry. 3.=ചുന. ചിനെക്ക 1. to branch out, rice to sprout. കഴുങ്ങിൻ പൂക്കുല ചിനെക്കുന്നു. 2. Cal. മാങ്ങ ചിനെച്ചു=ചുനെച്ചു q. v.
I. ചിനക്കുക, ക്കി činakkuγa (C. ജിനുഗു, Te. സണുഗു) 1. To mutter, neigh. തൊണ്ട ചിനക്കി hemmed. ചിനക്കിയിട്ടുപോയി food ejected by the irritation of the wind-pipe. 2. to cry ho! as at certain festivals (in സങ്കേതം). 3. No. പുലയർ, നായർ etc. ചിനെക്ക=ഒച്ച കാട്ടുക uttering a warning cry to avoid pollution (Pulayars crying ഏയാ No., ഹോആ So.; higher castes ഹഹാ, ഹൂഹാ, ഹോഹോ etc.)
II. ചിനക്കുക (T. ചിണുക്കു) To scratch, stir കുപ്പ ചിനക്കിയാൽ ഓട്ടക്കലം prov ചിനക്കു a bit; a scratch. ചിനങ്ങുക 1. to be scratched B. 2. to be touchy (T. ചിണങ്ങുക to whine, whimper), to repine,=പിതുക്കുക; a child, that cries at the slightest touch is called തൊട്ടാൽ ചിനങ്ങി. ചിനിങ്ങിക്കരക to whine, whimper. No. (comp. ചിനിക്ക). 3. (=T. ചിണുങ്ങുക to rain slightly, to drizzle). ചിങ്ങഞ്ഞാറ്റിൽ ചിനിങ്ങിച്ചിനങ്ങി prov.=ൟറൻ മഴ, it drizzles only. ചിനിങ്ങിയ മഴ=ചനുചനേ.
ചിനുങ്ങികൾ (2) No. touchy people=തൊട്ടാൽ വാടികൾ.
ചിനം činam T. aM. Wrath (C. Te. കിനി) ചിനമൊടു പൊരുതു, ഏറ്റം ചിനത്തോടു നിന്നു Bhr. a M. ചിനിക്ക to be touchy. — ചിനിപ്പു anger, ചിനിപ്പിക്ക to irritate V2. (T. ചിനക്ക, ത്തു).
ചിനമ്പു činambu̥ (see ചിനക്കു & ചിന്ന) A little. — ചിനമ്പിച്ചു No.=കുറശ്ശേ.
ചിന്ത činda S. (ചിൽ) 1. Thought, care ചിന്തയിനി എന്തിനു RS. why wait longer? ചി. യില്ലാത്തവനു ശീതം ഇല്ല prov. കൎമ്മത്തിന്ന് ഒരു ചി. ചെയ്യാതേ Mud.; with Acc. ആയുധത്തെ ചി. ചെയ്തു Bhg. രാഘവാധീനമാക്കി രാജ്യചിന്ത KR. committed the care of Govt. to R. — ദുഷ്കൎമ്മം ചിന്ത ചെയ്യാതേ Bhr. not to think of. 2. concern, sorrow. ചിന്താ പുലമ്പിന കംസൻ CG. care-worn. ചി.യും കൈവെട്ടി AR. അന്തമില്ലതൊരു ചി. യും തേടി Mud, fell into a train of anxious thoughts. മാനസം വെന്തുതുടങ്ങീതു ചി. യാലേ CG. മുഴുത്ത ചി. യാ Bhr. ചിന്താകുലം (2) ചി. ഉള്ളത്തിൽ മുഴുത്തു RC. ചിന്താപരൻ a prey to cares. AR. ചിന്താമണി a gem, that grants every wish SiPu. “inestimable,” N. pr of men, books, Mantras, etc. also ചിന്താരത്നം SiPu. denV. ചിന്തിക്ക 1. to consider, reflect, ചിന്തിച്ചു കാണ്ക AR. ചിന്തിച്ചാലും only think! മന്ത്രികളോടും ചിന്തിക്കേണം VyM. consult. എന്നധികാരത്താൽ ചി’പ്പാനുള്ളതു MR. let the authorities inquire. 2. to mind എങ്ങളെ കാൎവൎണ്ണൻ എങ്ങനേ ചിന്തിപ്പൂ ചൊൽ CG. remember. 3. to imagine നിൻ പൈതൽ
ചിന്തു — ചിന്നുക 363 ചിന്മയ — ചിമ്പു
തന്നെ ഞാൻ എൻ എൻ പൈതൽ എന്നതു ചി’ന്നു CG. I look upon it as mine. ചിന്തിച്ചു കൂടാബ്രഹ്മബലത്തിൻ പ്രഭാവത്തെ KR. estimate.
ചിന്തിതം (S. part.) intention. ചി. എന്തു Mud. ചി. സാധിക്കും KR. will obtain your wish. CV. ചിന്തിപ്പിക്ക V1. to make to reflect. ചിന്ത്യം to be considered എന്തു മനുഷ്യനാൽ ചി.. Bhr 1. what is he to think on? ഉത്തമസ്ത്രീകൾക്കു ചി’മായുള്ളൊരു ഭൎത്തൃസൌഖ്യം SiPu. യോഗിചിന്ത്യൻ AR. he is the best object of a Yōgi’s meditation.
ചിന്തു čindu̥ T.M. (Tdbh., സിന്ധു) A poetical measure. ചി. പാടുക to hum a tune of a rustic song, ചിന്തും പാട്ടും കേട്ടു RS. ചിന്തുകൾ പാടുന്നതും ചന്തമായാടുന്നതും Bhr. പന്തടിച്ചു ചിന്തു ഗീതങ്ങളും DN. ചി. പ്രകാരം അറിക (huntg.); ചിന്തുരാഗം also a song of R. Cath. oarsmen.
ചിന്തുക činduγa T. M. Te. (also ചിഞ്ചു)=ചിതറുക 1. To be spilt, scattered. തീ ചിന്തി വന്ന നയനം, ഉടൽ ചിന്തുമാറു, ആവിയുൾ ചെന്തീ ചിന്തിന പോലെ, വെണ്കണ ചിന്തും വെണ്കിരണം RC. 2. a. v. ഞാറു പറിച്ചു ഉഭയത്തിൽ ചിന്തി നഷ്ടം വരുത്തുക MR. to scatter.=ചിന്തിക്ക V1.
ചിന്തൂരം čindūram Tdbh., സിന്ദൂരം Red lead. — ചിന്തൂരിക്ക to prepare it.
ചിന്തേർ Port. sinzel, A burnishing chisel. ചി. ഇടുക to polish. B., to plane V1. ചീന്തേർ q. v.
ചിന്ന činna T. C. Te. M. (ചിറു) 1. Small. ചിന്നൻ a short man. 2. M.=കടൽമുഞ്ഞ. — ചിന്ന മുക്കുക to boil yarn-nets in a decoction of ചിന്ന leaves or to pour said decoction over them whenever required (to render them durable).
ചിന്നം činnam 1. (Tdbh., ഛി — or ചിന്ന) A piece, bit. ചിന്നം ഓല=ചീന്തോല. 2. (Tdbh., ചിഹ്നം, in T.=കാഹളം) ചിന്നം പാടുക V2. an elephant to roar.
ചിന്നു Ar. ǰinn. Genius, demon. ചി. കരയും പോലെ Mpl.
ചിന്നുക činnuγa=ചിന്തുക — mod. To be scat-tered. ചിന്നിപ്പിരിഞ്ഞ കാൎക്കുഴൽ CG. ചിന്നി ച്ചമഞ്ഞിതു സൈന്യം Bhr. ചിന്നിയും ചിതറിയും പോയിതു KR.
a. v. ചിന്നിക്ക 1. To scatter (ചിള്ളുക). 2. to cleave, split വിറകു ചി.. (=ഛി —).
ചിന്മയൻ čiǹmayaǹ S. (see ചിൽ) The All- spirit AR. so ചിന്മാത്രൻ.
ചിന്മാനം čiǹmānam M. (ചിൽ) Pattering rain, ചിമ്മാനത്തിനൊത്ത ഉണ്ടമഴ (see ചീമാനി).
ചിപിടം čibiḍam S. Flattened rice, അവിൽ.
ചിപ്പം čippam 1. Tdbh., ശില്പം Nice appear-ance, elegant ചിപ്പം പെരുകുന്ന പൂവല്ലിവൃന്ദങ്ങൾ RS. 2. T. M. (C. Tu. Te. ചെക്കു) a bundle, bale, chiefly of tobacco.
ചിപ്പി čippi T. M. Te. (C. ചിമ്പു, ചിപ്പു pots-herd; സിപ്പു shell, √ ചിൽ). Oyster-shell, Port. chipo. മുത്തിനല്ലാതേ ചിപ്പിക്കുണ്ടോ വില prov. — മുത്തുച്ചിപ്പി mother of pearl; perfume of a dried shell-fish (നഖം). — ചിപ്പിലി V1. oyster-shells for lime.
ചിപ്പു čippu (loc.) What is smooth, flat. ചിപ്പും ശിവൻ എന്നും ചൊല്ലീടുന്നു Anj. — ചിപ്പോടു flat tile. — ചിപ്പുളി (So. ചീകുളി) a chisel, plane; see ചീവുക.
ചിമ čima aM. (Tu. സിമ)=ഇമ Eyelash. ചിമ മിഴിക്ക V1. to twinkle, to wink with the eyes; also ചിമിഴിക്ക V1. ചിമിട്ടുക (T. C. Te. aM. to wink) 1. to threaten V1. 2. So. to be expeditious. ചിമിട്ടു 1. So. frightening; dexterity. 2. No. young, little. — ചിമിട്ടൻ a child.
ചിമിലി čimili T.M. A certain വണ്ടു (T.=ചിൾവീടു, ചിൽവണ്ടു a cricket; see I. ചില 3.)
ചിമിഴ് čimil̤ T. So. Palg. A small box.
ചിമുക്കു čimukku̥ (No.) Strength, vigour (=ചിമിട്ടു). — ചിമുക്കുക, ക്കി 1. to beat with the fist, to move, to speak. B. 2. to fear V1. — ചിമുക്കം dread V1.
ചിമ്പരാഗം Onap. A tune? (T. ചിമ്പ to sound?)
ചിമ്പാകം čimbāγam A tree? ചെമ്പകം ചിമ്പാകവും Nal. [V1.
ചിമ്പു čimbu̥ T. C. M. A splinter, bamboo chip
ചിമ്പുക — ചിരട്ട 364 ചിരണ്ടു — ചിറ
ചിമ്പുക čimbuγa (ചിമ) To twinkle with the eyes. കണ്ണുകൾ തങ്ങളെ ചി’ന്നിതു ചിലർ Bhr. — to close the eyes V1. നേത്രങ്ങൾ ചിമ്പി തരസാ മിഴിച്ചാൾ CC. (al. ചിമ്മിത്തരസാ).
ചിമ്പുകണ്ണൻ V1. winking with the eyes. CV. ചിമ്പിക്ക. V1. to cause it. ചിമ്മുക mod. M. id. കണ്ണുചിമ്മി ഇരുട്ടാക്കി prov.
ചിമ്മാനം see ചിന്മാനം.
ചിയ്യാൻ čiyyāǹ (T. ചിവിയാൻ, fr. s. ശിവിക) One of a class of palankin bearers.
ചിര čira (Te. ചിരു to be torn, C. കെരടു to scratch, T. ചിരായി splinter) 1. Shaving, prh. Tdbh., ക്ഷുരം. 2.=ചിരവ a grater, scraper for cocoanuts, vu. ചിരനാവു, ചിരവനാക്കു, ചിരാപ്പൂ No., ചിരവപ്പൽ So.fixed in the ചിരവത്തടി. ചിരകുക see ചു— ചിരക്കത്തി a razor. ചിരയൻ V1. a shaved person. ചിരാപ്പൂ & ചിരവപ്പൂ=പാലമ്പൂ. ചിരെക്ക T. M. (Te. C. Tu. ചെക്കു to plane) v. a. I. to shave തലമുടിചി.=വടിക്ക. 2. V1. to scrape. VN. ചിരെപ്പു shaving; scraping. ചിരപ്പകുറ്റി a gourd of കാട്ടുചുര. CV. ബ്രാഹ്മണന്റെ തലയും ചിരപ്പിച്ചു VyM.
I. ചിരം čiram T. aM. Tdbh., ശിരസ്സു Head പത്തു ചിരങ്ങൾ, ഉരത്തിനാൻ ചിരത്തിനാലും RC. [യ, ചിരാൽ, ചിരേണ.
II. ചിരം S. Long time, ചിരകാലം. — adv. ചിരാ ചിരക്രിയൻ. ചിരകാരൻ a slow person. ചിരഞ്ജീവി 1. long lived; (used in addressing equals). 2. a crow PT. ചിരന്തനം old ചിരരോഗം a chronic disease. ചിരാതീതം V1. past long ago. ചിരായുഷ്യൻ SiPu. long lived.
ചിരകുക, കി čraγuγa (& ചു —) v. a. To grate, see ചിര. ചിരക്കുക, ക്കി (loc.) to comb.=ചിക്കുക.
ചിരങ്ങു čiraṅṅu̥ T. M. C. (Tu. കിരുമ്പു), Itch, scab; വരട്ട് ചി. dry itch. V2., No.
ചിരട്ട čiraṭṭa P. M. (& ച V1., C. കരട) Cocoanut-shell, chiefly the lower half ആണ്മുറി, മൂക്കിന്മുറി; used for firing ചിരട്ടത്തീയിട്ടു a med. (ചി’ത്തീക്കൊത്ത ചൂടു intense heat; — കാണിക്ക met. to energize). ചിരട്ടക്കരി B.; for beg-ging അവൻ ൨ കൈയിലും നാലു ചി. പിടിച്ചു പോകും (curse); for drinking ചിരട്ടക്കള്ളെണ്ണിക്കയറും TP. — മുട്ടിൻ ചിരട്ട the knee-pan. V2. ചിരട്ടി No. the upper half of a cocoanut-shell (പെണ്മുറി, കണ്ണൻചിരട്ട). അവന്റെ ഉപ്പുചിരട്ടി ആദിയായുള്ള വസ്തുക്കൾ all his property.
ചിരണ്ടുക=പരണ്ടുക see ചുരണ്ടുക.
ചിരത്തുക, ചിരന്നൽ see ചു—
ചിരമം=ശ്രമം, Tdbh. ചി. കുറഞ്ഞു RC.
ചിരമ്പൻ čirambaǹ N. pr. A Bhūta, the God of barbers (ചിര).
ചിരവ čirava, A scraper; see ചിര 2.
ചിരാൽ, ചിരായ, ചിരേണ S. see ചിരം.
ചിരി čiri T. M. (C. ചിരിചു to titter, To. കെരു) 1.Laughter, നല്ല കളി ചിരിവേണം TP. mirth. — പുഞ്ചിരി a smile. — എനിക്കതോൎത്തോളം ചിരിയാകുന്നു Bhr. seems more & more ridiculous. 2.=ശ്രീ a blessing, gift മുന്നിച്ചിരി പിന്നെച്ചിരി തന്നു, ചി. ചാടികൊടുക്ക TP. as kings. ചിരിക്ക v. n. to laugh. മുറ്റും ഇതിന്നു ചിരിക്കേ വേണ്ടു CG. that can only make one smile. ചിരിച്ചോളം ദുഃഖം prov. കുലുങ്ങി, പൊട്ടി, വീണുവാണു ചി. to burst with laughter. No. CV. ചിരിപ്പിക്ക to make to laugh, to entertain, ഹാസ്യങ്ങൾ ചൊല്ലി ചി. Bhg. ചിരിയൻ ഓല the marriage settlement of Māppilias (കായ്പണം).
ചിരുത čiruδa 1. A form of blessing, Tdbh., ശ്രീതേ (health to thee!) or ശ്രീദേവി; the customary call on servants to remove the Sa-morin’s dinner ചിരുതവിളി (KU. answered by ഹേ). 2. N. pr. of women ചിരുതയി TR. & ചിരുത. [N. pr. of men. ചിരികണ്ടൻ, ചിറിയണ്ടൻ=ശ്രീകണ്ഠൻ Siva; ചിരിയണ്ടപുരം N. pr. of a place TR.
ചിരെക്ക see ചിര, to shave.
ചിറ čir̀a T. M. (Te. ചെ —, C.Tu. കെ — ശെ —) fr. ചെറുക & ചെറുക്ക q. v. 1. Enclosure, dam.
ചിറകു — ചിറി 365 ചിറിയ — ചില
മൺചിറ ചിറയല്ല prov. ചിറകോരുക V1., also മാടുക, മറിക്ക, തടുക്ക No. to dam a river; ചി. കെട്ടുക opp. ചി. വെട്ടിപൊളിക്ക MR., ചിറമുറിച്ചു വെള്ളം കൊണ്ടുപോക. — esp. വഞ്ചിറ ബന്ധം Anj. the Sētu of Rāmēsvaram. കെട്ടി നാൻ ചിറ ൫ വാസരംകൊണ്ടു Bhr., സമുദ്രം തന്നിൽ ചി. കെട്ടിലങ്കയിൽ ചെന്നു VilvP., ലങ്കയിൽ കടപ്പാൻ ചി. കെട്ടും Coratti P., ചിറ പത്തുയോജന വഴി KR. 2. limit ആ കാൎയ്യത്തിന്നു ചിറ’കല്പിച്ചു put a stop to. — T. & Mpl. a prison ആളെ ചിറപിടിച്ചു വിലങ്ങാക്കി Ti. made prisoners of war. 3. a tank, reservoir. ചി. കഴിക്ക to dig a tank, ചി. മുറിക്ക, വിടുക MR. to empty it. ചിറയിൽ കുളിച്ചു TP. — (Palg.) also a low lying ricefield to store water for the use of the upper ones=ചിറക്കണ്ടം, — പ്പാടം. ചിറക്കൽ N. pr. the present residence of Cōlattiri Rāja ചി. രവിവൎമ്മരാജാവു TR.
ചിറപ്പാടു the state of a ricefield much under water.
ചിറകു čir̀aγu̥ T. M. (=ഇറകു) 1. A wing ചി. പരത്തുക, വീശുക MC. ചി. കുടഞ്ഞുതട്ടിക്കൂകി (a cock). — മല ചിറകറ്റു വീണതുപോലെ AR. allu-sion to the myth of mountains having wings, till Indra cut them off. 2. the fin of a fish. ശ്രാവിൻ ചിറകു shark-fins. — the feather of an arrow; a piece of wood at the end of a canoe, etc. ചിറകൻ=മയിൽ, കൊക്കു‍ (huntg.) ചിറകിന്നടി the root of a wing. [(ശ്രീ?).
ചിറക്ക, ന്നു čir̀akka T. aM. To be glorious ചിറപ്പു കഴിക്ക So. a feast of Gaṇēṧa or Durga.
ചിറാകു čir̀āγu̥ (ചുറാ) A shark, Squelus; also ശ്രാവു, തുറാവു; kinds: കണ്ണഞ്ചി — see കണ്ണു, കുമ്മൻ —, കുറും —; കൊമ്പൻ ചിറാകു V1. കൊ. ശ്രാവു Mate. Zygena. പാൽച്ചി. a small kind, മണലൻ —, മീൻ —, മൂക്കൻ —, വെള്ളിച്ചിറാകു. In RC. ചിറാവു. [To neigh. V2.
ചിറാലിക്ക čir̀ālikka So. (Te. ചിലിർ, C. കി — )
ചിറി čir̀i (see ചിറ, ചിരി) The lip. താഴേ ചി., മീത്തലേചി. — ചിറി ഉലരും KU. (in court). — ചി. പിളരുക, വിള്ളുക, വിണ്ടുകീറുക lips to chap. ചിറിയണ്ടൻ Tdbh. (ശ്രീകണ്ഠൻ) N. pr.
ചിറുത (Tdbh. ശ്രീതേ, ശ്രീദേവി) & ചിറുതൈ N. pr. fem.
ചിറു čir̀u T. Te. C. (C. കിറു, ചിക്ക; Tu. കിനി)=ചെറു Small, in the form ചിറ്റു=ചെറ്റു (comp.). മറെറാരു സാക്ഷി എനിക്കു ചിറ്റില്ല DN. [with small spots.
I. ചിറ്റു: ചിറ്റടിപ്പുലിത്തോൽ KR. A leopard ചിറ്റപ്പൻ, — മ്മ=ഇളയച്ചൻ, — മ്മ father’s younger brother, mother’s younger sister; (loc. No.=അളിയൻ). ചത്തുപോയ ചിറ്റപ്പൻ prov. ചിറ്റമൃതു Menispermum glabrum. a med. ചിറ്റാക്കൊഞ്ചൻ No. vu.=കിത്തിക്കൊഞ്ചൻ. ചിറ്റാട CG. child’s dress, esp. yellow ചി. യും ചെറു ചിലമ്പും ഒർ ഓണവില്ലും CC. ചിറ്റാറു a brook. ചിറ്റാണി a wooden peg. ചിറ്റാൾ a boy labourer. — ചിറ്റായ്മ service തനിക്കു ചി. ചെയ്വാൻ, തന്റെ ചി’ക്കു നില്പാൻ V1. — വലിയ ചിറ്റായ്മക്കാരൻ a sla-vish observer of religious usages. ചിറ്റിൻപം sensuality (opp. പേരിൻപം). ചിറ്റൂർ N. pr. a town in Cochin. ചിറേറനി a rice said to come from China (grows from Aug. to Dec.). ചിറേറാടു a reed, which supplies the weaver with his ഓടു ചിറ്റോത്തു കുറിക്കൾ N. pr. a caste (11 in Taḷi-parambu) that worships the മുപ്പത്തൈവർ, & has the charge of ചുരിക കൊടുക്ക in palaces & പേർ പകൎച്ച. ചിറെറൗഷധം V1. a trifling remedy.
II. ചിറ്റു=ചുറ്റു 1. The metal ring at either extremity of a pestle, etc. 2. an ornament for the upper part of the ear. കാതിലിടുന്ന പൊൻ ചി. വെള്ളി ചി. കൾ ഇട്ടു MR. ചി. ചുറെക്ക q. v. ചിറ്റുകാതു the hole in which it is worn.
I. ചില čila 1. a M. T. Tdbh., ശില Stone. 2. T. a bow ചിലയും ചരവും RC. ചിലയേന്തി etc. 3. ചില T. sound=ചിലപ്പു.
II. ചില T. M. (C. കെല) Some, several. ചിലതു; — ലവ & ചില n. pl., ചിലർ (ചിലൎകൾ Sk.)
ചിലന്നി — ചിലെക്ക 366 ചിൽ — ചില്ലി
— ചിലപ്പോൾ (often ചിലപ്പം TR.), — ക്കാൽ V1., — സമയം, — നേരം sometimes. It is re-peatedly joined with അനേകം & ഒക്കയും (as ഒന്നു with അല്പം): അനേകം ചില സങ്കടങ്ങൾ, ചില കുടികൾ ഒക്കയും etc. TR. ചിലർ എല്ലാം Brhmd. ചിലവിടത്തും, ചിലേടത്തും somewhere.
ചിലന്നി čilanni T. M. C. 1. A spider (No. ചെലിന്നി & ചിലന്തി)=മണ്ണാൻ V1. — ചാട്ടച്ചി. hunting spider MC. പുലിമുഖച്ചിലന്തി another kind. 2. a kind of ulcer or bubo. പുണ്ണും ചിലന്തിയും ശമനം Tantr.
ചിലപ്പു čilappu T.M. (C. Te. ഗില, T. ചില, C. സെല sound) Ringing sound, as of an in-jured vessel. ചിലമ്പു T. M. foot-trinket filled with pebbles for tinkling, worn by dancers കാൽ ചി.; also ചിലമ്പിട്ടലക്ക TP. — ഓമൽ ചിലമ്പിനെ തോൾവളയാക്കി CG. misappropri-ated. — കാലിൽ കലൎന്ന ചിലമ്പൊലി പൊങ്ങവേ CG. — ചിലമ്പാണ്ടികൾ a caste of Tamil̤ immigrants. ചിലമ്പം T. So. practice of harp; fencing. ചിലമ്പി musician, fencer V1. ചിലമ്പുക to tinkle, to be out of tune.
ചിലവു čilavu̥, better ചെലവു Expense.
ചിലാന്തി čilāndi, & ചീ — Beam across a house to support the ceiling V1. 2., So.
ചിലിമ്പി H. čilam, The part of the Hukkah in which the fire is put.
ചിലുകു čiluγu Te. S. So. (C.=ചിക്കു) Trouble. ചിലുകൻ quarrelsome B.
ചിലുക്കു čilukku T. So. A spike. — V1. an iron barb, a javelin (aC.)
ചിലെ čile So. A contracted form found joined to Infinitives, as നില്ക്കച്ചിലെ, ഇരിക്കച്ചിലെ “in his presence” (√?).
ചിലെക്ക čilekka T. M. (C. സെ —, C. Te. ഗി —) To rattle, tinkle, chatter, chirp. ഏതു പക്ഷിയും ചിലെച്ചാൽ അൎത്ഥം അറിയാം Arb.; to bark. ചിലെക്കേണ്ടാ (abuse)=മിണ്ടേണ്ടാ. — No. to have a cracked sound (ചിലെക്കുന്ന പാത്രം); to crash as falling fruits; to read with a sound. ചിലുചിലേ with tinkling sound. (fr. I. ചില 3.) VN. ചിലെപ്പു & ചിലപ്പു (see above).
CV. ചിലപ്പിക്ക V1.
ചിൽ see ചിത്തു S. & ചില്ലു M.
ചില്ല see ചില്ലി 2.
ചില്ലൻ čillaǹ S. Blear-eyed (=ചീ). ചില്ലം S. a kite, മലങ്കുരികിൽ.
ചിൽ, ചില്ലു čillu̥ T. M. (Te. trifle, see ചില, Beng. ഛിഡ) A small round piece, as play piece, draughts V1., small shot, a piece of glass as for spectacles, also glass pane; a flat stone for en-graving. ഇറച്ചില്ലു etc. ചില്ലുതെറിക്ക to drizzle. ചില്ക്കണക്കു fractions. ചി. വേണം Pay. must know fractions. ചില്ലറ 5. small trifling matter ഇനിയും ചി. ഉള്ളതു എഴുതി അയക്കാം TR. less important. ചി. ക്കടം a trifiing debt. ചി.ക്കച്ചവടം retail trade. ചി. കളവു MR. petty theft, larceny. അസാരം പണം ചി. ക്കുറ്റിയിൽ കിടപ്പുണ്ടു TR. under the head of sundries. ൩ വരാഹനും ചി. നികിതി jud. ചി. വക MR. taxes on oilpress & other implements. ചി. വരി petty payments to inferior village servants W. ചില്ലാങ്കൂരി So. a fish. ചില്വാനം, ചില്ലാനം T. M. 1. odd, remaining fraction. ഏഴിൽ ചി. പണത്തിന്നു വിറ്റു for somewhat above 7 fanams. ൧൦൦൦ത്തിൽ ചി. പണം (opp. — ത്തിലകം) ചി. ചില സൈന്യവുമായി CrArj. with some troops. — (arithm.) fraction=ചില്ക്കുണക്കു, so ചില്ലാനങ്ങൾക്കും പരികൎമ്മങ്ങൾ എട്ടും ഉണ്ടു CS. — ചി. കുട്ടികളേ വന്നിട്ടുള്ളു No. not all, some only. 2. (=ചില്ലറ) small articles of daily use as bought in the bazar. ആളുകൾക്ക് അരിയും ചില്വാനങ്ങളും കൊടുക്ക provisions. പട്ടാളത്തിൽ അരി ചില്ലാനം എത്തേണ്ടതിന്നു, സിപ്പായ്കൾക്കു അരി ചില്വാനം വില്പിക്ക TR. supplies.
ചില്ലി čilli T.M.C.Te. 1. Trifling, esp. a little hole ചില്ലിക്കുത്തു (— ക്കൂ —). 2. a small branch; also ചില്ല V1. — വൃക്ഷത്തിന്റെ ചില്ലകൾ തിന്നും MC. will browse on bushes. 3. the two eyebrows കുനിച്ചില്ലി RC. ചില്ലിക്കൊടിയിണ
ചിവിങ്ങി — ചീ 367 ചീക — ചീട്ടു
ത്തെല്ലു Bhr.(=പുരികക്കൊടി). ചില്ലിവല്ലിക്കൊടിയും ഇരിവൎക്കും കൂടി Bhr. അവൾ ചില്ലികൾ കാമന്റെ വില്ലെ വെല്ലുവാൻ വല്ലും Nal. ചില്ലി വിലാസം play of eyebrows. ഉല്ലസിച്ചീടുന്ന ചി. കളെ കൊണ്ടു താളമായൊത്തി CG. (also S. ചില്ലിലത). ചി. കൊണ്ടിളക്കി നോക്കിനാൻ Sk. greeted. 4. a diving bird, also called ചില്ലിരിപ്പുകൾ (S. പ്ലവ). Cr̥shṇa’s brows are compared to കാളിന്ദി തന്നൂടെ നീന്തുന്ന ചില്ലികൾ CG. ചില്ലിക്ക (2) No. — ചി’ച്ചിരിക്ക f.i. മരം, കുരൾ to grow up too slender; also കാലും കൈയും ചി’ച്ചുപോയി. [ing leopard.
ചിവിങ്ങി čiviṅṅi T.C. Te.(സിവംഗി) A hunt-
ചിവുകം čivuγam S. The chin.
ചിഹ്നം činham. S. Sign, mark — ദിവ്യചി’ങ്ങൾ എല്ലാം ഇക്കാണാകിയ രൂപം sidD. പാദചി. പിടിച്ചു ചെന്നു Bhg. footsteps. ചിഹ്നിതം marked, രാമലക്ഷ്മണനാമചിഹ്നിത ശരങ്ങൾ KR. (part.)
ചിളിക്ക čiḷikka (C. Te. Tu. കിലി) 1. To laugh loud (ചിലെക്ക). നിൎല്ലജ്ജരായി ചിളിച്ചു Bhg 6. 2. the rind of a fruit to open from ripeness V1. പഴം ചിളിച്ചിരിക്ക, ചിളിപ്പു V1. ചിളിയുക (loc.) an ulcer to open, പുണ്ണു ചിളിഞ്ഞു No.
ചിൾവീടു čiḷwīḍu T. M. (ചിൾ a sound as of bubbling water) & ചീവീടു S. ചില്ലൻ A cricket V1. (No. കീരീങ്കീരി). see ചിമിലി
ചിള്ളിക്ക No. vu., see ചില്ലിക്ക.
ചിള്ളുക čiḷḷuγa (=ചിക്കുക 2) To scratch as fowls, & ചെള്ളുക; കോഴി ചിള്ളുമ്പോലെ തന്റെ മുമ്പിൽ മാത്രം prov. also കാക്ക etc. കൊക്കുകൊണ്ടു ചി.. No. [ങ്കം etc.
I. ചീ čī Tdbh., ശ്രീ in N. pr. ചീയ്യാഴി, ചീര
II. ചീ 1. interj. 5. Fie! (also ശി). 2. (T. Te. ചീഴ്, C. കീം) putrid matter, secretion of eyelids. ചീക്കണ്ണു & ചീങ്കണ്ണു soreness of the eyes (ചില്ലൻ). ചീക്കണ്ണൻ & ചീങ്കു. blear-eyed=കണ്ണു ചീഞ്ഞവൻ f. i. ചീങ്കണ്ണനു കോങ്കണ്ണി prov. ചീങ്കണ്ണി, ചീയണ്ണി (V1. ചീകണ്ണി) an alligator; crocodile MC. — ചീങ്കണ്ണിപ്പാറ B. red rock. ചീങ്കൽ soft stone.
ചീമ്പാൽ the first milk of a cow V1.
I. ചീക čīγa, ചീഞ്ഞു M. Te. (T. തീയു C. കിവചു) 1. To yield to pressure, to be over-ripe, to be overboiled as rice; to bend as iron (ചീയുന്നതു malleable); a corner to be rubbed down, blunted. 2. to rot, to be spoiled മീൻ, കഞ്ഞി, ചീഞ്ഞ ചോറ്റിന്നു prov. ചീഞ്ഞ ശവം MC. ചീഞ്ഞ പുണ്ണു a med. (in the eye). ചീഞ്ഞ നാറ്റം (see foll.) VN. I. ചീക്കു bad, rotten — ചീക്കുനാറ്റം bad, oily smell V1. — ചീക്ക B. itch. II. ചീച്ചൽ rottenness, caries; & ചീയൽ V1. കണ്ണിന്റെ ചീച്ചൽ=പീള rheum. a. v. ചീക്ക, ച്ചു (C. ഗിവുചു) 1. to squeeze കല്ലിന്മേൽ വെച്ചു കുത്തിചീച്ചാലും ചാകയില്ല prov. — to make cowdung cakes V1. 2. (So. ചീയിക്ക) to steep, spoil. ചീച്ചുകളക to render useless, to dishonour.
II. ചീക, കി So. (=ചിക്കുക 2, T. ചീവു) 1. To comb. ചീകി മിനുക്കി, തലമുടി ഭംഗിയായി ചീകി കെട്ടി Tray. 2. to scratch, scrape, smooth, polish. ചീകു So. a fish. ചീകുളി So. (T. ചീവുളി, Tu. കിസുളി) a burnish-ing chisel, No. ചിപ്പുളി (comp. ചിപ്പു).
ചീക്കക്കായി čīkakāy & ചീയക്കായി T. M. (C.Te. ശീ —, Tu. സീ —,) Mimosa ab-stergens; പുളിഞ്ചീക്ക one V1. the fruit serves for cleansing the hair after bathing (B. ചീനിക്കായി), see ചീങ്ങ.
ചീക്കത്തി čīkatti (II. ചീക) & ചീയങ്കത്തി, ചീയാങ്ക. Scraping iron of weavers.
ചീച്ചൽ see ചീക I.
ചീങ്ങ see ഈങ്ങ (ചീങ്ങപ്പഴവും a med.)
ചീട čīḍa A round cake or omelet V1.
ചീടു see ചീവിടു.
ചീട്ടു čīṭu̥ 5.(also ശീ —, തീ — fr. ചീണ്ടുക) l.A note, bill, bond, chiefly of Brabm. writs, പട്ടതിരി എഴുതിക്കൊടുത്ത കൈച്ചീട്ടാവതു TR. de-olaration (see കൈച്ചി). മുളകു പൈമാശിന്നെടുക്കുന്നേടത്തു കുടിയാന്മാൎക്കു ചി. കൊടുക്ക TR.
ചീണ്ടുക — ചീനി 368 ചീനു — ചീമൻ
ചീട്ടും മുറിയും prov. ചീട്ടോല a deed pledging title-deeds for any loan (loo.=ഇടനീതി) 2. a lot=നറുക്കു. 3. ചീട്ടു=foll. (H.).
ചീട്ടി T. C. Te. 1. chintz (H. čhīṭ, čhīnṭ). 2. E. sheet. ചീട്ടിത്തുണി B. sheeting cloth. 3. M. (ചീണ്ടുക) secret understanding. തമ്മിൽ ഒരു ചീ. ഇല്ല. no unity of purpose.
ചീണ്ടുക čīṇḍuγa 1. T. To give a secret sign. 2. (T. ചിമിണ്ടു, C. ശീടു to rub, shuffle) child-ren to nettle, prick, pull one another തമ്മിൽ (VN.) ചീണ്ടൽ വളരേ ഉണ്ടു vu.
ചീതു čīδu̥, 1. often=ചെയ്തു, as അവരെ വിടക്കുവാക്കും ചീതുപോയി KU. 2.=ൟതു, as ആൾ്ക്ക് ൯ ചീതു ഉറുപ്യ, ആണ്ട് ഒന്നുക്ക് ആറായിരം ചീത ഉറുപ്പ്യ TR. (fr വീതം) so much to each. മാമകത്തിന്നു പന്തീരായും ചീതു പണം KU.
ചീത്ത čītta T.M. Lowness, badness. ചീ. പറക to abuse. അവൻ, അവൾ ചീ. is bad, vile. — ചീത്തതരം villany.
ചീത്തം čīttam Tdbh., ശ്രീത്വം Strength, abili-ty അവൻ ചീ. കെട്ടവൻ B.
ചീത്തൽ čīttal (T. ചീക്കു sweepings, see ചീപ്പു Comb of pepper berries (കോച്ചിലോടുള്ള മുളകു).
ചീന No. A large river-boat=വള്ളം see ചീനു.
ചീനം čīnam (S. മഹാചീനം) China, in names of articles as ചീനക്കടലാസ്സ്, ചീനക്കുട. — പ്പട്ടു, — പ്പരണി, — പ്പണി, — ശൎക്കര. ചീനത്തെ മുണ്ടുകൾ Onap. ചീനക്കാരൻ a Chinese. ചീനക്കാരം V1. alum (— ച്ചാരം soap V1). ചീനച്ചട്ടി 1. a metal composition. 2. cast- iron B. Palg. [TP. 2. a flute. V1. ചീനക്കുഴൽ 1. a telescope. ചീ. വെച്ചു നോക്കി ചീനച്ചരക്കു China wares. ചീനപ്പാവു China root B. [ലപ്പൊടി). ചീനപ്പൊടി med. any very fine powder (=ശീ ചീനമുളകു Cubebs, വാൽമുളകു. ചീനവെടി blue lights. B. ചീനവേലി rails, stockade. [MM. ചീനർനെയി? ഇവ ചീ’യ്യിൽ ചാരിച്ചു തേക്ക
ചീനി čīni (prob. Chinese?) 1. (T. sugar, but also C. ശീ=തീ sweet) ചീനിക്കിഴങ്ങു=ചീനക്കി., മരക്കിഴങ്ങു Convolvulus batatas. പെരുഞ്ചീനി B. the name of a tree or plant. — ചീനിക്കായ് B.=ചീക്കക്കായ് q. v. 2. a flute ചീനക്കുഴൽ, ചീങ്കുഴൽ (also A. šīn). ചീനിക്കാരൻ a musician. 3. an anchor, grapnel ചീ. ഇടുക, താഴ്ത്തുക,, opp. എടുക്ക V1. — ചീനിക്കയറു a cable. — ചീനിക്കാണം V2. anchorage.
ചീനു čīnu̥ (fr. ചീനി 3.?) A larger boat. ൨തോണി എങ്കിലും വലുതായ ഒരു ചീനെങ്കിലും MR.
ചീന്തുക čīnduγa T. M. Te. (C. സീദു) 1. To blow the nose (also ചീറ്റു). 2. to tear, as paper, leaves (ഓല വായിച്ചു മനസ്സിലാക്കി ചീന്തിക്കളയേണം TR.), ഇല strip a plantain leaf. ആന പന ചീന്തുന്ന പോലെ കാൽ പിടിച്ചു ചീന്തിനാൻ Bhr. 2. v. n. ചീന്തിപ്പോക, met. കാന്തമാർ ഉള്ളിലേ ചീന്തുംനേരം CG. hearts rent with grief. — or: to emit sparks (=ചിന്തുക) ചീന്തുന്ന ചൂടു CG. ചീന്തുന്ന കനൽ പോലെ കണ്ണുകൾ ചുവന്നു KR. 3. to comb the hair with the fingers കാൎക്കൂന്തൽ തന്നെയും ചീന്തിച്ചീന്തി, വാൎക്കൂന്തൽ ചീന്തുന്നോളല്ലചെമ്മേ CG. neglects her hair. കുചഭാരം നഖങ്ങളാൽ ചീന്തിച്ചിക്കി Bhg. CV. ചീന്തിക്ക as ആനയെക്കൊണ്ടു ചീന്തിച്ചെറിയിച്ചാൻ Mud. had him torn to pieces by an elephant. നാലാക്കി ചീ’ച്ചുകൊന്നു Genov. to quarter. VN. ചീന്തു a shred, strip, streak ഓലച്ചീന്തിലും പായിലും ഇരുന്നു MR. ഒരു ചീ. വെറ്റില തന്നില്ല TP. ചീന്തേരിടുക to plane V2. So. (see ചി —.)
ചീപ്പു čīpu̥ T. M. (see ചീക II, ചീൎപ്പു) 1. A comb ചീ. കൊണ്ട ഈരിക്ക V2., ചീപ്പിടുക (in V1. also ചീപ്പുക) to comb. 2. a cluster or comb of a plantain bunch; മുൻ ചീ. the best, കടച്ചീ. (പടലം, പള്ള). 3. a bolt pushed from below (=തഴുതു) വാതിലടെച്ച് ആപ്പും ചീപ്പും ഇട്ടു TP. ആപ്പും ചീപ്പും കൊക്കയും കൊളുത്തും ഇടുക vu. ചീപ്പാണി (3) No. a linch-pin. ചീപ്പോടു=ചിപ്പോടു.
ചീമൻ čīmaǹ (Tdbh., ജീവൻ) TP. ചീമത്തു vu. bodily strength (ശ്രീമത്തു?)
ചീമാനി — ചീരകം 369 ചീരങ്ക — ചീറുക
ചീമാനി čīmāni (ചിൽ; C. സീർ spray) Storm of wind & rain (see ചിന്മാനം).
ചീമ്പ čīmba (ചീ); ചീമ്പക്കണ്ണൻ B.Sore-eyed. ചീമ്പൻ N. pr. m. of Muckuwas.
ചീമ്പുക čīmbuγa l.=ചിമ്പുക f.i. കണ്ണു രണ്ടു ചീമ്പിയും MR. — VN. ചീമ്പൽ B. The twinkling of the eyes. 2. (ചീ) the eye to be sore. — ചീമ്പ്രക്കണ്ണു a small eye.
ചീയക്കായി & ചീയങ്ങ see ചീക്കക്കായി, ചീനിക്കായി.
ചീയാൻ see ശിവ്യാൻ.
ചീയാഴി N. pr. Sheally. Sk.
ചീയുക see ചീക I.
ചീയ്യൈ N. pr. fern. (ശ്രീദേവി).
ചീര čīra (T. C. Tu. കീ —, Te. കൂ —) Greens, eatable leaves, esp. Chenopodium album. ചീര മുരട്ടു കാര മുളെക്കയില്ല prov. ഒരു ചീര വഴുതിനയും വെച്ചുണ്ടാക്കാത്ത MR. who never planted even a potherb. Kinds: കുമ്മട്ടിച്ചീര a kind, കൈപ്പ — cresses (or Mollugo spergula Rh.), ചാണക — Amaranthus polystachyus, ചുവന്ന — an Amaranth, also ചെഞ്ചീര V2. (ചെഞ്ചീരത്തണ്ടിന്മേലേത്തൊലി a med.), ചെറു — GP. Amer. campestris, നില — Oldenlandia depressa, നീർ — Pistia stratiotes, പരിപ്പു ചീ. Cheno-podium album, വാസ്തു —, പെരുഞ്ചീ — (ഇലനേൎത്ത പെരുഞ്ചീ. GP.), മണൽ — purslainV2., മരച്ചീര —, മുള്ളൻ — Amer. spinosus, വെളുത്ത or വെള്ള — Amar. polygamus. ചീരക്കുഴി a garden bed, irrigated അൎണ്ണവം രാഘവൻ ചീ. ഭവാൻ KR. — so ചീരത്തടം.
ചീരം čīram S. (=ചീർ) A strip, rag. ചീരവസ്ത്രം Devotee’s cloth of rags or മരവിരി.
ചീരകം čīraγam T. M. Cumin, Cuminum, S. ജി—, (ചീർ). Kinds: കരിഞ്ചീ black Cumin, Nigella sativa GP., കാട്ടു — Vernonia anthelmintica, നല്ല — white Cumin V1., പെരിഞ്ചി — sweet fennel, Anethum foeniculum, വലിയ ചീ. etc. ചീരകച്ചമ്പാവു a superior rice; also ചീരച്ചമ്പാൻ M. (vu. ചീരോച്ച — No., ചീരോത്തരി its rice). ചീരങ്കപട്ടണം Tdbh., ശ്രീരംഗപട്ടണം Ti., TR.
ചീരാപ്പു čīrāppu̥ So. Palg. Mucus of the nose; a catarrh ചീരാപ്പുണ്ടായി vu. I had a cold.
ചീരി čīri S. (ചിൾവീടു) A cricket.
ചീർ čīr 1. (C. Te. ചീരു scratch=കീറു, C. Te. ജീർ, ശീർ line) A line. ഒരു ചീർ പാടുക Palg. to chant a line. — ചീൎവാലൻ a striped royal tiger. 2. T. Tdbh., ശ്രീ good condition, stout-ness, increase. ചീരൊത്തമുലകൾ Bhr., ചീർമികും RC. well favored. ചീർ അഴിഞ്ഞു പോയി Palg. he looks disfigured.
ചീൎക്ക, ൎത്തു 1.To swell, bloat, to become stout. കൊങ്കകൾ ചീൎത്തു CG.; ചീൎത്ത വേദന Bhr.; ഉഗ്രവാതം മേലെല്ലാം ചീൎത്തിരിക്കും a med.; ചീൎത്തൊരു നിദ്രയെ പൂണ്ടാർ CG.; ചീൎത്ത തപം Bhg. 2.=ചീറുക f.i. ഉമ്പർ ആൎത്തനർ അരക്കർ ചീൎത്തനർ RC. [പൊടിക്കിഴങ്ങ്. ചീൎപ്പൻ stout in ചീൎപ്പൻകിഴങ്ങ് No.=തടിച്ച CV. ചീൎപ്പിക്ക to increase. VN. ചീൎമ്മ a M. (T. splendour, gracefulness; decorum) ചീൎമ്മ ഉള്ളവൻ, ചീ. ചേർ കരങ്ങൾ RC. (see ചീർ 2.)
ചീൎപ്പു čīrpu̥ No.=ചീപ്പു 1. A comb. 2. a bolt, bar. വാതിലിന്റെ ചീ. പുറത്തുനിന്നു കുത്തി തുറന്നു MR. 3. the door of a floodgate, also a sluice, gutter.
ചീറു čīr̀u̥=ചീർ 2. (ശ്രീ) Good condition, luck നലമീടും ചീറരുളുംവീരൻ RC. — also N. pr. fem. ചീറുമ്പ=ശ്രീകുറുമ്പ N. pr. the Kāḷi of Koḍuṅga-lūr, mother of small-pox, ചീറുമ്പയാണ etc.
ചീറുക čīuγa T. M. (C. ശീ —, T. ചിനം, Te. ചിറ, C. സിട്ടു anger) 1. To hiss, puff as a snake, to foam. — ചീറൽ MC. growl, as of an angry cat. 2. to rage ചീറി നിന്നീടുന്ന കംസൻ, പോരായ്മ ചിന്തിച്ചു ചീറോല CG. മനസ്സ് ഇരിവൎക്കും ചീറി Bhr. became excited, enraged. ചീറാതേ നിന്നു പൊറുക്കേണം CG. hear patiently. ചീറിപ്പോക to quarrel, അതിന്നു ഞങ്ങളിൽ ചെറുതു ചീറുമ്പോൾ അപജയം വരും Bhr.
ചീല — ചീൾ 370 ചികപ്പു — ചുങ്കം
CV. ചീറിക്ക to make a snake hiss; to enrage മാനസം ചീറിപ്പാനായി പാരം ചവിട്ടി CG.
VN. I. ചീറ്റം rage, ചീ. ആണ്ടു RC. ചീ. തിരണ്ടുകരഞ്ഞു CG. II. ചീറ്റു 1. a hiss V2., puffing. 2. blowing the nose. 3. ചീറ്റുവസ്തു a worthless thingV1. ചീറ്റുക So. 1. to hiss, rage, to rail at one. 2. (=ചീന്തുക) to blow the nose, മൂക്കു ചീ. V2.; തിരി ചീ. V2. to snuff a candle.
ചീല čīla 5. (C. Te. ചീലു split) Cloth, esp. bag (ശീല). തുണി ചുറച്ചു ചീലമൺചെയ്തു, മൂന്നു താൻ അഞ്ചു താൻ ചീല ചെയ്ക a med.=പുടം a way of preparing medicines. (Old: നേരിയ ചീല opp. പരുത്ത, ഉരത്ത=പുടവ V1.) — also the maw of animals V2. [V2.
ചീലാന്തി čī1ādi (=ചി —) ചീ. കരേറ്റുക
ചീലായ്മ see ചൊവ്വില്ലായ്മ V1.
ചീവക്കിഴങ്ങു čīva-kil̤aṇṇu̥ (S. ജീവനി? orV2. ചീവുത T. to lean) A much esteemed yam, Dioscorea. [cloth V1.
ചീവൽ čīval or ശീ — (ചീക II.) Thinness of
ചീവത čīvaδa Trav. (Tdbh. of ശിവിക; see ചീയാൻ, ചിയ്യാൻ) A litter carried by 2 men on their shoulders to parade idols, which ought not to be carried on elephants; also ചീവതത്തണ്ട്.
ചീവാട čīvāḍa & (So. — ടി) A sort of “seaboat,” a small ship. ശീവാടയിൽകൊണ്ടു പോയ അരിമൂട, ഗോവെ പറങ്കിശീവാടക്കാരൻ TR. (Mahr.?)
ചീവീടു čīVīḍu̥=ചിൾവീടു Cricket; in MC 13. called ചീടു.
ചീവുക čīvuγa T. aM. (C. Te. ചിവ്വു)=II. ചീക To scrape, peel, polish. V1. — ചീവൽ thinness (of cloth). — ചീവുത്രം=കൊമ്പരം, a steel file, rasper V1.
ചീവൂരി čīvūri (ജീവൻ?) Breath, vu. ചീ. കഴിച്ചില്ല gave no sign of life; had his mouth stopped.
ചീൾ čīḷ (C. Te. ശീ —) 1. A splinter, piece of wood, wedge. 2. a sound=ചിൾ (C. ശിൾ, T. ചീഴ് whistle) — ചീളെന്നു instantly. ചീളെന്നു പാഞ്ഞു Mud. fled at once. ഭീത്യാ വീണു ചീ. നമസ്കരിച്ചു Bhg., ചീ. വന്നു CC. ചീള So. rags. — ചീളി So. venetians.
ചുകപ്പു see ചുവപ്പു.
ചുകറുക čuγar̀uγa To rub oneself with the nail in order to give a hint. ചുകറി, ചൊകറി such a hint V1.
ചുക്ക čukka B. Vinegar (=ചുറുക്ക); dregs, lees of wine or arrack, V1.(=മട്ടു). Tdbh. of ചുക്രം sour? — No. ചുക്കാനം=റാക്കു ഇറക്കിയതിന്റെ മിഞ്ചൽ; Palg. ചുക്കള്ളു (So. കോട).
ചുക്കാൻ Ar. sukkān Helm, rudder; paddle. ചു. പിടിക്ക to steer V1.; ചു’ങ്കാരൻ steersman.
ചുക്കിണി čukkiṇi B. A die in backgammon.
ചുക്കിരി čukkiri A drinking vessel in toddy- & arrack-shops (a small ചിരട്ട). എന്റെ ചുക്കിരി തരണേ (the customary gratis-drink to drunkards).
ചുക്കിലി čukkili So. A spider, cobweb.
ചുക്കു čukku̥ T. M. C. Te. (shrivel=ചുരുക്കു, or Tdbh. ശുഷ്കം) Dry, as ചുക്കടക്ക, ചുക്കങ്കായി of plantains. കുറുക്കുല നെയ്യിൽ വറുത്തു ചുക്കാമ്പോൾ വാങ്ങി MM. ചുക്കാക വെന്തു a med. 2.dried ginger. ചുക്കുവെള്ളം കുടിച്ചു med. prov. ഭാരം ചക്കെക്കു പലം ചുക്കു prov. (in praise of dry ginger). S. what is worthless. Hence: ചുക്കുക, ക്കി to grow dry, shrivel (also ചുങ്ങുക).
ചുക്രം čukram S. Sour; sorrel പുളിയാരൽ.
ചുങ്ക H.Deccan. čunga (sucking) A smoking pipe, Hooka, ചു. വലിക്ക to smoke it.
ചുങ്കം čuṅgam Tdbh, ശൂല്ക്കം 1. Toll, custom; ചുമട് ഒഴിച്ചാൽ ചു. വീട്ടേണ്ടാ prov. ചെറുപുങ്കത്തിന്ന് ആറ്റു പണം KU. വിലയിൽ ഇരുപതിൽ ഒന്നുചു. വാങ്ങുക VyM. 2. a custom-house ചുങ്കം എടുക്കുന്ന ഏടം, also ചുങ്കസ്ഥലം, vu. തിരുവൂർ ചുങ്കത്തറക്കൽ KU. ചുങ്കക്കാരൻ a custom-house officer. ചു. നോക്കി ശോധന തീൎക്ക TR. ചുങ്കത്താൻ a fisher-caste (101 in Taliparambu). ചുങ്കം എടുക്ക to collect duties, തീൎക്ക, കൊടുക്ക, വീട്ടുക to pay them. രാജാവു മരത്തിന്നു ചുങ്കം എടുപ്പിക്കുന്നു TR. ചുങ്കമുതൽ TR. revenue from customs.
ചുങ്ങുക — ചുടുക 371 ചുട്ടി — ചുണ്ട
denV. ചുങ്കിക്ക to defraud. — ചുങ്കിപ്പു pilfering.
ചുങ്ങുക čuṅṅuγa So. To grow dry or lean, to be reduced (=ചുക്കുക, ചുരുങ്ങുക).
ചുഞ്ചു čuńǰu S. Famous for. മാരണചുഞ്ചുക്കളായി വിളങ്ങിയുള്ളാരണൻ CG.
ചുടർ čuḍar T. M. (√ ചുടു) Fire, brightness ചുടരിലകും വിമാനം, മണി RC. വെയിലിന്റെ ചു. glare. — of fiery spirits (arrack) — & of the mind അകഞ്ചുടർ രണ്ടതാകി‍ Pay. (broken spirit).
ചുടല čuḍala T. M. (ചുടു) 1. The burning ground in the Southern corner of the com-pound. അവരവരുടെ കുടിയിരിപ്പിൽ ചു. കൾ ഉണ്ടു Anach. 2. also burning or burying place തൊട്ടിലിലേ ശീലം ചുടലെക്കീഴോളം prov. — so ചുടലക്കളം, ചു. ക്കാടു, ചു. ക്കൊള്ളി, ചുടലക്കരിയും കൂട്ടി Tantr. ചുടല കാക്ക to keep watch on such, 40 days after a death in Rājas’ families. Anach. ചുടലക്രിയ burning a corpse, etc. ചു. കഴിക്കാനുണ്ടു TP.
ചുടുക čuḍuγa T. M. Te. (C. Tu. സുഡു) 1. v. n. To burn, to be hot, to feel hot മിത്രാംശു തണുക്കിലും ചന്ദ്രാംശു ചുടുകിലും KeiN. — With Dat. പവനജനു ദഹനൻ ചുട്ടുതില്ലേതുമേ AR. ചുട്ടു പുകയുന്നു to perspire. — Impers. തനിക്കു ചുടുമ്പോൾ കുട്ടി അടിയിൽ prov. പെരുങ്കുരുമ്പവേർ അരെച്ചു പുണ്ണിൽ ഇട്ടാൽ ചുടുകിൽ വിഷമില്ല. a med. — met. ചുടുന്ന ചിത്തത്തോടെ നടന്നു Bhr. — VN. ചൂടു. 2. v. a. to burn തീയിട്ടും ചുട്ടുകളഞ്ഞു, ഇല്ലങ്ങൾ അടെച്ചു കെട്ടി ചുട്ടു TR. burnt the houses with their inmates. പാളയം കടന്നു ചുട്ടു കൊള്ളയിട്ടു TR. ravaged. — ചുട്ടു പൊടിക്ക V1. to burn to ashes. — to make hot കൊല്ലൻ ചുട്ടു തല്ലുമ്പോൾ prov. — to toast, roast, bake, boil, etc. ഫലമൂലം അശേഷം ചുട്ടുതിന്നു തടിയൻ ChVr. — met. കഷ്ടം നിരൂപണം കൂടാതേ ചുട്ടുതിന്നുന്നു ജന്മം പഴുതേ നാം GnP. consume without forethought. Hence: Inf. ചുടചുട hotly. ചു. ത്തിളച്ച രുധിരം Bhr.; ചു. കണ്ണീർ ഒഴുക്കി KR.; ബോധം ലഭിച്ചുടൻ ചു.നോക്കി KR.; ചു. കുടിക്ക while hot; വെയിൽ ചു. കൊണ്ടിട്ടു TP. ചുടുമണൽ hot sand ചു’ലിൽ ഇട്ടിഴെക്ക VilvP. (in hell).
ചുടുവാക്കു fiery language (So. also ചുടുകൊള്ളി). ചുടുവാതം sore foot from internal heat. CV. ചുടുവിക്ക to get one to burn ആളെ പറഞ്ഞയച്ചു കച്ചേരി ചുടീക്കേണം TR. ചന്ദനം കൊണ്ടു ചു’ക്കുന്നു TP. (a corpse).
ചുട്ടി čuṭṭi T. M. (ചുട്ടു) 1. Mark or jewel on the forehead. ചു. കുത്തുക to paint the face, So. rather ചൊട്ടി. 2. (C. Tu. സുട്ടി) smartness, quickness വാക്കിന്നു നല്ല ചുട്ടി ഉണ്ടു. ചുട്ടു T. aM. pointing out=ചൂണ്ടുക; natural mark on the skin f.i. of cows, children പാണ്ടുകൾ ചുട്ടുകളും Bhg 10.
ചുണ čuṇa T. M. So. The down on a fruit; sensitiveness; activity. — ചുണകെട്ടവൻ one past shame. — ചുണയൻ touchy, distrustful V1. ചുണെക്ക So. to have the skin irritated, to be touchy (=വെറുളുക V2.)
ചുണങ്ങു čuṇaṅṅu̥ T. M. (C. Te. ചുക്കി) speck, fr. ചുണ) 1. Variegated surface, soft down as on young palm leaves; scales of fish. No.; a kind of cloth V1. 2. blotch, scab, spots on the skin, yellow or dark (considered as a beauty ചുണങ്ങണിമുല RC.) പാൽച്ചു., പൊരിച്ചു. yellow eruption — also scurf. ചുണങ്ങുക No. to peel (അടക്ക ചു.), to scrape off the surface.
ചുണങ്കി čuṇaṅgi (T. & C. Tdbh., ശൂനക) ചു. നായി Greyhound. (T. ചുണങ്ങുക to wheedle).
ചുണ്ട čuṇḍa T. M. (C. സു — from ചുണ) Sola-num pubescens (S. ചൎമ്മകശ skin-injurer) the fruits used as pickle GP. — ചുണ്ടങ്ങ opp. വഴുതിനിങ്ങ (prov.); it is considered of little value: ഒരു പച്ചച്ചു. or — ച്ചു’ങ്ങയുടെ മുതൽ കണ്മറിച്ചെടുക്കുന്നവനല്ല prov. did not filch even; etc. Kinds: കറിച്ചു. (=വഴുതിനി), കാട്ടു ചു. a thorny Solanum, ചെറു ചു. Solanum Indicum (ചെറു ചുണ്ടങ്ങാ GP 70), നീലച്ചു. Solan. rubrum, പടർച്ചുണ്ട വേർ GP 61., പറച്ചു. Lycopodium imbriatum (med. against dysentery), പാച്ചു. a white sort, പാണ്ടിച്ചു. (or മയിസൂർച്ചു.
ചുണ്ടു — ചുന 372 ചുനിക്ക — ചുംബനം
edible Sol.), പുത്തരിച്ചു. Gentiana chirayta. med., വറ്റൽചു. B., വെളുത്ത ചു. a med. (= പുണ്യാഹച്ചുണ്ട So., S. നമസ്കാരി).
ചുണ്ടപ്പുൽ a fragrant grass (Cyperus odorat. S. പൌരം).
ചുണ്ടു čuṇḍu T. M. (T. ചുട്ടു= ചൂണ്ടു) What points (C. Te. ചുഞ്ചു) 1. A short beak or bill (the long bill is: കൊക്കു). പൈങ്കിളിച്ചുണ്ടോടു സംഗത്തെ കോലുന്ന നാസിക CG. മരാമരം ചുണ്ടും കടിച്ചു പൊരിച്ചാൻ KR. 2. lips (= ചിറി) ചുണ്ടിന്മേൽ വാളൂന്നി നിന്നുകൊൾ TP. കോമളച്ചുണ്ടു പിളുക്കും CG. (in asking the mother for food). ചുണ്ടത്തു പറക to lisp, mutter — snout V1. വഞ്ചിയുടെ ചു. the peak of a boat V1. the point of a sickle, etc. ചുണ്ടൻ 1. pointed; pickaxe. 2. blubber-lipped V1.; fem. ചുണ്ടത്തി. ചുണ്ടൻവിരൽ, ചുണ്ടോന്നി (a med. ചുണ്ടൂന്നി) the forefinger (T. ചുട്ടുവിരൽ), ചുണ്ടോന്റെ വിരൽ V1. ചുണ്ടി 1. a small bird. 2.= ശുണ്ഠി dry ginger, ചു. പറക to quarrel. So. ചുണ്ടുവില്ലു V1. (& ചൂ —) a crossbow. ചുണ്ടെലി a mouse (C. Te. ചുഞ്ചു); muskrat, D. ചത്തവനെ ജീവിപ്പിപ്പാൻ ചു. യിൻ മീതേ ഒർ ഔഷധവും ഇല്ല Tantr.
ചുണ്ണ čuṇṇa (see prec. & S. ശുണ്ഡ) An ele-phant’s trunk. ചുണ്ണി (obsc.) penis T. M. V2.
ചുണ്ണം čuṇṇam Tdbh., ചൂൎണ്ണം. Powdered അരക്കരെ ചു’മായിക്കളഞ്ഞു RC. ചുണ്ണാമ്പു T. C. Te. M. 1. chunam, lime chiefly as chewed with betel (= കുമ്മായം, നൂറു.) ചു. നീറ്റുക V1. to slake lime. 2. (obsc.) coitus. ചുണ്ണാമ്പുവള്ളി Cissus glauca. Rh.
ചുത്തിക čuttiγa 1.= തുത്തിക Oil-vessel. T. M. (C. Te. സിദ്ദിഗെ). 2. and ചുത്തി hammer (T. Te. C. Tu. സു —= മുട്ടി) തട്ടാൻ ചുത്തി MR. (taxed) fr. ചുറ്റു.
ചുന čuna M. Tu. C. (സൊന, in Te. T. cas-cade, fr. ചുരക്ക) Juice, as of a mango stalk after the fruit is broken off. ചുന കണ്ണിൽ തെറിച്ചു vu.; നാരങ്ങച്ചുന a med.
ചുനെക്ക to ooze out; to be acrid. ചുനെച്ചതു GP 68.; മാങ്ങചുനെച്ചു= മൂത്തുപോയി.
ചുനിക്ക čunikka= കുനിക്ക (= ചുറ്റു?) To make a curve (as in writing ന). പിന്നേ രണ്ടു ചുനിക്കേണം Akshara ṧlōk. — ചുനിപ്പു an arch.
I. ചുമ čuma (Tu. C. കെമ്മു, T. ചെരുമ) Cough, hem ഏക്കവും ചുമയും പെരുതായി മരിക്കും MM. വാതച്ചുമെക്കു പുകെപ്പാൻ മരുന്നു a med. denV. ചുമെക്ക to cough, നെഞ്ഞു നോം ചുമെക്കും a med.
II. ചുമ T.M. A load, burden (= കെട്ടു), ചുമക്കാർ TR. carriers, porters. ചുമടു 1. id. തലച്ചുമടു a headload. ചു. എടുക്ക, ഇറക്ക, കയറ്റിക്കൊടുക്ക etc. മൂട ചുമടായി കെട്ടുക, പൊന്ന് ഒക്കച്ചോടാക്കി കെട്ടിക്കുന്നു TP. made into Cooly-loads. — ചുമടു താങ്ങി a porter’s rest B.= അത്താണി. 2.= ചുവടു TP. ചുമട്ടാൾ, ചുമട്ടുകാരൻ a carrier (ചോട്ടാളരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു TP.); ചുമട്ടുകൂലി his hire. ചുമതല responsibility, charge, obligation നമ്മുടെ കൈക്കു ചു. ആയി TR. I have to answer for it. ചു. ക്കാരൻ accountable person (mana-ger ചുമതലായിട്ടു വിചാരിക്കുന്നവൻ VyM.) ചുമനില id. നമുക്കു പിന്നേ ചു. ഇല്ല TR. no responsibility; no balance against me. ചുമക്ക, ന്നു T.M. (Te. mōču) to carry a burden, കനത്തതു ചുമപ്പൂലും Nid. to bear (= എടുക്ക); to endure. — VN. ചുമപ്പു a load V1. CV. I. ചുമത്തുക 1. to lay a burden on, to load. 2. to charge, impute (with കുറ്റം= ദോഷാരോപണം to condemn). II. ചുമപ്പിക്ക V1. to make to carry.
ചുമൽ T. M. The shoulder പാരം വലിച്ചു ചു. കുഴിച്ചു നേരെ അയച്ച ബാണം KR. ചുമലിൽ ഇരുന്നു ചെവി തിന്നരുതു prov.
ചുമടു 1.= ചുമ q. v. 2.= ചുവടു (കാൽചുമടു CG.)
ചുമർ= ചുവർ.
ചുംബനം čumḃanam S. A kiss.
ചുമ്മ — ചുരം 373 ചുരകു — ചുരുങ്ങു
denV. ചുംബിക്ക to kiss മുഖം തന്നിലേ ഒന്നു ചു’ച്ചു CG. ചുംബിച്ചു നെറുകയിൽ UR. — met. ഗണ്ഡതലങ്ങളെച്ചു’ച്ചു നില്ക്കുമക്കുണ്ഡലഷണ്ഡം CG.
part. ചുംബിതം kissed.
ചുമ്മ čumma T. So. Palg. (C. സു —, Te. ജൂവ്വ) Without cause or emotion, gratis, quietly (=വെറുതേ).
ചുമ്മുക čummuγa So. To bear=ചുമക്ക. ചുമ്മൽ load. [(=തെരിക). ചുമ്മാടു a pad for a porter’s head, a wisp V1.
ചുയ see ചുവ.
ചുയ്യൽ see ചുരിയൽ.
ചുര čura T. M. (C. സൊ —, fr. ചുരു round) 1. Pumpkin, water-gourd ചുരവള്ളി, ചുരത്തണ്ടു med. MM. GP.; ചുരക്കായി V1., ചുരങ്ങ the fruit, used as vessel by toddy-drawers (also ചുരത്തൊണ്ട് No., ചുരപ്പാത്രം, ചുരക്കുടുക്ക V1.). — ചുരപത്രം GP 65. the leaf, also ചുരങ്ങയില. — Kinds: കാട്ടു — also കൈപ്പച്ചുര, from the gourd of which the ചിരപ്പക്കുറ്റി is made — കാട്ടുചുരങ്ങ തീൎത്ഥത്തിൽ മുക്കിയവൻ N. pr., a low caste sage. നാട്ടു — Cucurbita lagenaria, the gourd serves as drinking vessel (ചുരങ്ങാത്തൊണ്ടു); പാൽച്ചുരങ്ങ (കുത്തി ഉണക്കി a med.); പേച്ചുര a bitter gourd (S. കടുതുംബി). 2. a female screw; the part of an instrument which receives the handle, So. (see ചുറ). 3. (T. cow’s udder) giving milk. ചു. കെട്ടുക to prevent the milk from flowing (by charms). ചു. വലിക്ക to with-hold it.
ചുരം čuram T. M. Difficult road, pass, Ghaut കേരളത്തിൽ ൧൮ ചു. KU. രാജാവ് ചുരം കിഴിയും, പാളയം ചു. കയറി (act. ചുരം കയറ്റി the general), ചുരത്തിന്മീത്തലേക്കു പോയി, ചുരത്തിന്മീത്തൽ ഏലമല TR. ചുരക്കണ്ടി (see ചുരത്തിൻ കണ്ടിവാതിൽ under കണ്ടി) a mountain-pass. നൽതെരുവിന്നും ആനൽച്ചുരക്കണ്ടിക്കും അത്തൽ പിണയായ്കിൽ CG. (the steep ascent to the village?) ചുരങ്കഴുങ്ങു No. loc.=മലക്കഴുങ്ങു. ചുരത്തിൻവാതിൽ a pass കിഴക്കു ൧൮ ചു. KU. ചുരകുക čuraγuγa (see ചിര 2.) To grate, തേങ്ങ ചുരകീട്ടു പിഴിയുക med.
ചുരക്ക, ന്നു čurakka T. M. (ചുര 3. or ചൊരി) 1. Milk to form or collect in the breast (=പാൽനിറയുക, തിങ്ങിവരിക); milk to flow richly നന്മുലതിണ്ണം ചുരന്നു, എന്മുലകാണ്ക ചുരന്നതു CG. ഊഢമോദം മുലചുരന്നു AR. (of a mother in joy, longing, etc.) also മുലയിൽ പാൽ ചുരന്നീടും Nid. 2. to spring forth, to gush out തേൻ ചുരന്നീടുന്ന ചോരിവാ CG. — met. ഉള്ളിൽച്ചുരന്ത കനിവോടേ, ചുരന്ത കോപത്തിനാലേ RC. CV. ചുരത്തുക to give milk richly പാൽചുരത്തി വത്സത്തെ നക്കി Bhg. ചുരന്നൽ No. cow’s udder (& ചെ —).
ചുരണ്ടുക čuraṇḍuγa T.M. (& ചി —, C. കെരണ്ടു) To scratch, scrape. — VN. ചുരണ്ടൽ V1. ചുരമാന്തുക to scrape the ground as a bull in rage, to paw=ഖുരക്ഷേപണം (see ഖുരം); കൂറ്റൻ ചു’ന്തി നില്ക്കുന്നു Bhr. ചുരവു a scraper=ചിരവ.
ചുരി čuri T. M. 1. Round hole pierced through Olas to thread them V1., So. 2.=ചുരിനാരായം the instrument which makes the hole. ചുരിപണയം a pledge, the possession of which is not given to the creditor (see ചൂണ്ടി).
ചുരിക čuriγa M. T. C. Te. സു — (=ഛൂരിക S., fr. preceding?) A dagger, small sword നേരേ വന്നാൽ ചു. prov. (opp. കടുത്തില). തുള്ളും മുനയോടിളകും ചുരികകൾ Bhr. [തുള്ളുക. ചുരികക്കോൽ a fencing stick, used in വേല
ചുരിയൽ čuriyal (T. gyration=ചുരി) A round rattan basket, holding 500-1000 Iḍangāl̤is of rice. [ൻ).
ചുരീകരിക്ക čurīγarikka S. To steal (ചോര
ചുരുകു see ചൊരുക.
ചുരുങ്ങുക čuruṅṅuγa T. M. (C. Te. സുരുഗു & സൊ —, സുങ്കു, കുങ്കു. Tu. ശിൎക്കു) v. n. 1. To shrivel, shrink, to be contracted, wrinkled. മദ്ധ്യം ചുരുങ്ങിപരന്നുനിതംബവും SiPu. (growth of a girl). 2. to decrease സങ്കടം ചു’ങ്ങിമേ Nal.; to be little കുനി എത്രയും ചു’ങ്ങിയ സ്ഥലം
ചുരുട്ടു — ചുരുൾ 374 ചുരെക്ക — ചുറ്റം
MR.; ചു’യ ക്ഷേത്രം temple with a small income; ചുരുങ്ങീട്ടനാൾ താമസം വന്നാൽ TR. delay of a few days; അസാരം ചു’ങ്ങിപ്പോയി TR. rather too little.
ചുരുങ്ങിടമാർ RC.=നുണ്ണിട, സുമദ്ധ്യമ. VN. I. ചുരുക്കം 1. contraction, as ചുരുക്കം മദ്ധ്യേ SiPu. graceful slenderness; abbrevi-ation വചസ്സിന്നു പാരം ചു’വും ഇല്ല പാരം പരപ്പും ഇല്ല KR. 2. shortness, little പണിക്കു ചു. കുമ്മായം; ചു. കണ്ടത്തിന്നു TR. to a few ricefields. II. ചുരുക്കു a sliding string (ചു. കാൽ of a net. ചുരുക്കുവട്ടി or സഞ്ചി bag which draws tight); a trap, So. a. v. ചുരുക്കുക 1. To contract; to furl sails, to wrap, fold. കൂറ ഉടുത്തതു ചാലച്ചുരുക്കി CG. (in order to mount); to restrain, ദു:ഖം ഒട്ടു ചുരുക്കി Bhr. 2. to reduce, shorten. ചുരുക്കിച്ചൊല്ക Bhr. to tell briefly, ഒന്നുണ്ടെനിക്കു ചുരുക്കി പറയേണ്ടതു Mud.
ചുരുട്ടു čuruṭṭu T. M. (C. Te. H. ചുട്ടി, fr. ചുരുൾതു) 1. A roll; as of tobacco, “cheroot.” 2. a sheaf എണ്ണച്ചു. sheaves given to temples in lieu of payment. — (1 ചുരുട്ടു=3 കൈപ്പിടി). ചുരുട്ടത്തല So. curled hair. ചുരുട്ടപ്പാമ്പു a small venomous snake coiled up in dry spray (=ചേരട്ട). ചുരുട്ടപ്പം biscuit. ചുരുട്ടുക v. a. to roll up; മുഷ്ടി ചു. Bhr. balled the fist; വെറ്റില ചു’ട്ടി കൊടുത്തു TP. handed betel. ചുരുണ T. So. Palg. a roll of thread, coil of rope, bundle=കൈപ്പിടിച്ചൂടി —
ചുരുതി čuruδi Tdbh. ശ്രുതി Fame ചുരുതി പെറ്റവൻ RC. (see example under കേടു 3.).
ചുരുൾ čuruḷ T. M. (C. Te. Tu. സു —) 1. Scroll, roll. 2. a rolled up Ola. 3. convoluted betel-leaves, ചുരുളും കിഴിയും presents to Brahmans. 4. a roll of cloth (കച്ച) etc. മൊത്തെങ്ങൻ ചുരുൾക്കുരുന്നു MM. ചുരുള No. as above. ചുരുളുക n. v. 1. to be rolled up. പിടിച്ചുരുണ്ട കൈ V2. fist. 2. to be curled നീണ്ടുരുണ്ടഗ്രം ചുരുണ്ട തലമുടി SiPu. നീണ്ടിരുണ്ടഗ്രം ചുരുണ്ട കേശം VetC. — a. v. ചുരുട്ടുക q. v.
ചുരെക്ക see ചിരെക്ക (S. ക്ഷുർ).
ചുറ čur̀a (√ ചുറു=ചുരു) 1. A circle, coil ഇരിമ്പു ചുറക്കപ്പൽ an ironclad. പൊഞ്ചുറ കട്ടിൽ TP. 2. once round ഏഴു ചുറയിട്ടു കെട്ടിയ ചൊക്കൻ, ഏഴു ചുറ പൊട്ടിക്കും TP. 3. the blunt end of an arrow, etc. (ചുര 2.) ചുറയുക v. n. to turn round, to wriggle. തൊണ്ടയിൽ തലനാർ ചുറഞ്ഞു കിട്ടി TP. ചെക്കിപ്പൂവോടു ശൈത്താൻ ചുറഞ്ഞ പോലെ prov. ചുറ്റത്തിൽ വന്നു ചുറഞ്ഞു നിന്നീടിനാൻ സാരമേയൻ CG. (a dog). ചുറഞ്ഞവൻ a tortuous mind, see ചുറപ്പു.
ചുറെക്ക v. a. 1. To roll up, wind up. ഇഴകിണ്ടിയുടെ വാലിന്മേൽ ചുറെച്ചു TP. തുണി ചുറെച്ചു a med. (in പുടം). നാർചുറെച്ചു മുരണ്ടിക്കളക No. to twist into a knot. In writing ചു’ച്ചു വീശുക, — വീച്ചൽ,=ചു’ച്ച വള്ളി to write ീ; ചു’ച്ച പുള്ളി=േ. 2. to tie round ചിറ്റു ചു. to place the upper earrings of a bride (work of തട്ടാൻ). VN. ചുറപ്പു=വ്യാപ്തി tortuousity. ചുറപ്പൻ No.=ഉരുട്ടും പിരട്ടും പറയുന്നവൻ.
ചുറാ čur̀ā T. M. (Te. സൊറ) A shark, see ചി — (prh. from ചുറുക്കു). [തെറുക്ക.
ചുറുക്ക P. sirka (fr. S. സുര) Vinegar; also
ചുറുക്കു čur̀ukku̥ 5. (C. ചുരുചുരു, സു — vehe-mently) Sharpness, quickness, zeal. ചൊറുക്കുള്ള അമ്മ an active, careful mother. ചുറുക്കൻ a keen fellow. ചുറുചുറുപ്പു M. (T. hurrying; activity) alacrity & dispatch=തെരുതെരുപ്പു. q. v.
ചുറോണി MM.=ശ്രോണി The hip.
ചുറ്റം čuťťam T. M. (Te. — ട്ടം) 1. What is round about, ചുറ്റത്തിൽ വന്നിട്ടു ചൂഴും നിന്നീടുന്ന മറ്റുള്ളോർ CG. 2. friendship, love ഉറ്റോരും ചു’മാണ്ടോരും CG. ചു. പിടിക്ക V1. to form an impure connexion. ചു’മുള്ളവൻ who lives in concubinage V1. ചു. കൂടുക to be friendly B. ചു. കലൎന്നു വസിക്ക SiPu.
ചുറ്റുക — ചുല്ലു 375 ചുവ — ചുവടു
ചുറ്റിന്നകം No. (=ചുറ്റു)=അമ്പലത്തിൻ പുറമ്മതിലകത്തു.
ചുറ്റിക (& ചുത്തിക) a hammer T. So. ചുറ്റു T. M. (Te. — ട്ടു, C. Tu. സുത്തു) 1. what is circular, circumference ചൊരിനെല്ലിന്റെ ചുറ്റളന്നാൽ CS. ചുവടുചുറ്റു Bhg. (of a tree). ചു. പിടിച്ചും Bhr. embrace. 2. a ring ഐയഞ്ചു ചുറ്റുള്ള മധു Bhg. — നൂൽ ചു. a bottom of thread V1. (see ചിറ്റു). ചുറ്റടവു deceit, trick B. ചുറ്റമ്പലം buildings of the templecourt, dining hall. ചുറ്റു തടം terrace of a houseyard V1. ചുറ്റുത്തരം the wall-plank of a roof. ചുറ്റുപാടു all about (നാലുപുറവും). ചുറ്റുമുണ്ടു cloth girded on for bathing V1. ചുറ്റും, ചുറ്റിലും around, round about പട്ടണത്തു ചുറ്റുമുള്ള കാവേരിനദി TR. ചുറ്റുമ്മരക്കുടി buildings around a yard ചില ചു. യിലും ChVr. [against rain. ചുറ്റോല covering of the walls of a house
ചുറ്റുക 1. v. n. To be about ചുറ്റി പറ്റീടും വല്ലികൾ Bhr.; to be surrounded താംബൂലലതകളാൽ ചുറ്റിന കമുങ്ങുകൾ KR.; to go about ചുറ്റി നടക്ക, തിരിയുക to rove; എന്റെ നേരെ ചുറ്റിക്കൂടി he courted, im-portuned me, also ചുറ്റിപ്പറ്റിനില്ക്ക — to be giddy തല ചുറ്റുന്നു; to wriggle തങ്ങളിൽ ചുറ്റി ഞെളിഞ്ഞു Bhr. (snakes in fire); ചുറ്റിക്കെട്ടിപ്പറക to speak round about. 2. v. a. to roll round, to put on (മുണ്ടു, also ചുരിക കെട്ടി ചുറ്റി) to wrap; — to surround. വണ്ണം ചുറ്റി പിടിക്ക=ചുറ്റിയളക്ക CS. to measure timber. തക്ഷകൻ ഉടൽ ഒക്കയും ചുറ്റിനാൻ Bhr. en-compassed. മുടി ചുറ്റി പിടിച്ചു Bhr. seized by the hair (കുടുമ etc.). അവനെ ചുറ്റി KR. ചുറ്റി വളയുക to besiege; ചുറ്റി പിടിക്ക also to embrace. [Bhg. CV. ചുറ്റിക്ക as പടയോടു കൂടി വന്നു ചുറ്റിച്ചു
ചുലേണ്ണം Tdbh., ശ്ലേഷ്മം a med.
ചുൽമ്മു Ar. żulm Oppression, tyranny. Mpl.
ചുല്ലു čullu V1.=ചൂൽ q. v. ചുവ čuva T. M. 1. Taste, flavour ചുവ തരും ചൊല്ലേ RC. (Voc. of fem.). ഇകലിൽ ചുവ പിറന്തു, ഇകലിൽ ചുവ ഉണ്ടാം, ഇകൽ കിടക്കിൽ ചുവ ചുരുക്കം RC. 2. unpleasant taste, as in fever; slight after-effects of former troubles, അല്പം ഒരു ചുവ ശേഷിപ്പുണ്ടു; അവസ്ഥകളുടെ ഓരോ ചുഴ കൊണ്ടു TR. [ണ്ടു etc.)
ചുവക്കേടു V1. bad taste (വെള്ളത്തിന്നു ചു. ഉ
ചുവെക്ക 1. To taste=രസമറിക Nid. 2. to produce a taste പച്ചവെള്ളം ചുവെക്ക Nid. to taste like water. 3. to remain as after-taste. 4.=ചുവൎക്ക V1. (ചവർ & തുവർ). VN. ചുവപ്പു, vu. ചുഴപ്പു=ചവൎപ്പു.
ചുവക്ക, ന്നു čuvakka (T. ചി — fr. ചെം, ചെവ്) To be red, ചുവന്ന red, high coloured. (So. also ചുവത്ര). ചുവക്ക വറുത്തു a med. CV. ചുവത്തുക to make red (only po. of the eye) കൺ ചു., കണ്മുന ചാലച്ചുവത്തി CG. കണ്ണും ചുവത്തി വിറെച്ചു Bhr. ഗാത്രം വിറെച്ചു കണ്ണും ചുവത്തി കൊണ്ടു Mud. VN. ചുവപ്പു 1. red; the red colour ചു. പലം രണ്ടു TR. (of weavers). 2. a ruby. 3. ചുകപ്പിന്റെ ദീനം=അംഗവളൎപ്പൻ. CV. ചുവപ്പിക്ക to make red, to dye red.
ചുവടു čuvadu̥ T. M. 1. Footmark, vestige (=അടി). ചു. നോക്കി (or പിടിച്ചു) നടന്നു followed the trace. തന്നുടെ കാൽചു കാണായ്വന്നു. CG. 2. foot, base. ചുവടുറപ്പു foundation, firmness. ചുവട്ടടി sole of the foot, അടി രണ്ടും വാരി ചുവട്ടിലാക്കി Bhr. felled him. വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ മരുവും AR. under the tree. കാലിൻ ചുവട്ടിൽ ആക്കി Mud, under. ചോടേയും മേലേയും വീണു TP. (=കീഴ്മേൽ). തണ്ടെല്ലിന്റെ ചുവട്ടിൽ MM. ചു. പിടിക്ക to take root, grow rich. 3. step പന്നിച്ചു. പഠിക്ക, കള്ളച്ചു. വെച്ചു TP.; measure of dancers മൂന്നാം ചുവട്ടിൽ കളിക്ക a sham fight of warriors. (see ചോടു). ചുവട്ടുക V1. to track, search after. ചുവട്ടേത്തരം No. (vu. ചോട്ടുതരം) കിളെക്ക to give the mud-wall of a garden a finish by covering it with 1″ of fine earth & beat-ing it well to make a smooth surface.
ചുവർ — ചുള്ളൽ 376 ചുഴ — ചുഴറ്റു
ചുവർ čuvar T. M. A wall ചു. ഉണ്ടെങ്കിലേ ചിത്രം എഴുതിക്കൂടു prov. ചുമർ തുരന്നു MR. (a thief).
ചു. വെക്ക to erect a wall. ചുവരുത്തരം a wallplate.
ചുള čuḷa T. M. 1. Pulp of jackfruit ചുളയില്ലാത്ത ചക്ക prov. (കീരഞ്ചുള pulp without kernel). 2. a layer, as വെള്ളുള്ളിച്ചുള V1.
ചുളിയുക čuḷiyuγa (T. to be disgusted) To be wrinkled, ഗണ്ഡം താണു ചുളിഞ്ഞു Genov. hollow cheeked; ചുളിഞ്ഞുനോക്ക No.=ഉളിയുക q. v. — skin to change colour, to appear dry. VN. ചുളിവു V1. a wrinkle (see ചുളുക്കു). ചുളിക്ക So. to be wrinkled, to frown. VN. ചുളിപ്പു a frown, displeasure.
ചുളുകം čuḷuγam S. 1. A mouthful of water. 2. the hand hollowed to hold water. Agastya held the sea ഒരു ചു’മതിൽ Bhg.
ചുളുക്കു čuḷukku̥ T. M. C. Te. (കി — & ചി, സു —) 1. Sprain, wrench, cramp. 2. frown, impatience V1.; also ചുളുക്കം So., ചുളുക്കൻ V1. hasty. ചുളങ്ങുക to shrink, wrinkle, to be distorted മുഖം ചു. VyM. ആപത്തിൽ ചു. ഇല്ല un-daunted, So. ചുളുക്കുക, ക്കി to distort, wrench.
ചുളുചുളേ čuḷuǰuḷē (=ചുടു) With sharp pain ചു. കുത്തുന്നു V1. ചുളചുളുക്ക, ത്തു to feel hot, irritated by the touch of nettles, leprosy; piercing pain.
ചുള്ള čuḷḷa T. M. A potter’s furnace (see ചൂള).
ചുള്ളൽ čuḷḷal V2. A chip, fuel-stick. ചുള്ളി T. M. (Tu. തു —) 1. dry spray, sprig, brush-wood കിടാക്കൾ ചു. യും വടിയും കളിക്കും TP. 2. a thorny plant; കരച്ചു. Ran-dia dumetorum, വയൽച്ചു. Tribulus lanugi-nosus or Barleria, നീൎച്ചു. Ruellia obovata. ചുള്ളിക്കാടു N. pr. a portion of the original Calicut territory KU.; (2). ചുള്ളിക്കൊഴു a small ploughshare. ചുള്ളിക്കോൽ a bavin. ചുള്ളു So. what is little, trifling (C. സു — lie, ജൊ — unsubstantial). ചുഴ čul̤a 1.=ചുവ q. v. 2.=ചുഴവു So.
ചുഴക്കോൽ a smith’s poker. ചുഴനീൎ water thrown by goldsmiths around their fire V1. ചുഴപ്പു, ചുഴെക്ക (1) see ചുവ.
ചുഴറുക čul̤ar̀uγa So. To swear (T. ചൂളുറുക). ചുഴൎച്ച ascertaining the truth by oath or ordeal B.
ചുഴലുക čul̤aluγa T. M. (=ചുറ്റുക) 1. To whirl, revolve. ആലവട്ടങ്ങൾക്കു ചാലച്ചുഴന്നു നിന്നാലസ്യമായി CG. from continual fanning. ഗദ ചു. Bhr. ആല മൂന്നു ചെന്നു ചുഴന്നു പുലി TP. ran 3 times about the trap; often വട്ടം ചു. 2. to be giddy മെലികയും ചു. യും MM. 3. v. a. to surround അന്തണർ ചുഴന്നൊരു തേരിൽ, അവനെ ചാലച്ചുഴന്നു പോർചെയ്താർ Bhr. വമ്പട കൊണ്ടവൻ കോട്ടയെ ചെന്നു ചുഴന്നു CG. be-sieged. 4. B.=ചൂലുക, in the form ചുഴന്നെടുക്ക. ചുഴല Inf. round about രാജധാനിക്കു ചു.വും KR. പതിയുടെ ചു. വും Mud. അവൎക്കു ചു. വേ etc. VN. I. ചുഴലി 1. whirling, വെള്ളത്തിന്റെ ചു. whirlpool. — ചു. ക്കാറ്റു cyclone. 2. ചു. ദീനം, — ക്ലേശം epilepsy (=മുയലി). 3. N. pr. Choyly, a fief of Cōlattiri, held by a Nambi (ചുഴന്നകമ്മൾ KU.) ചു. കേളപ്പൻനമ്പ്യാർ TR., he writes to his Suzerain as കോവുക്കലിടത്തിൽ കേളപ്പൻ നമ്പ്യാർ; his god ചു. ഭഗവതി TR. II. ചുഴൽ 1. revolving (as of a wheel) vortex. ചു. ക്കാറ്റു whirlwind. 2. adv. ചു. എങ്ങും, ചുഴൽ എല്ലാടവും RC. [Asht.). III. ചുഴല്ച 1. rotation. 2. giddiness (=ഭ്രമം IV. ചുഴവു (T. ചുഴല്വു) in ചു. കോൽ So. a crow-bar of house-breakers. a. v. ചുഴറ്റുക 1. To whirl round, brand-ish, swing, fling മാമരം എടുത്തതു ചു. റ്റി RC. സ്രവം ചു’റ്റി എറിഞ്ഞാൻ Brhm P. തല്ലുവാൻ പാരം ചു’റ്റി ഓങ്ങി CG. — also വട്ടം ചു. — കടക്കണ്ണു ചുഴറ്റി KR. 2. v. n. to feel giddy തല ചു’ന്നതിളെക്കും a med. VN. ചുഴറ്റി (C. Te. സുരടി) a fan PT. (see ചോറ്റി) a twisting machine, fishing net V1.
ചുഴി — ചൂടു 377 ചൂടി — ചൂട്ട
ചുഴറ്റു‍ a swinging; turn, time V1.
CV. ചുഴറ്റിക്ക V1. to ause to swing.
ചുഴി čul̤i T. M. (C. സുളി, Te. സുഡി) 1. A whirl — നീൎച്ചുഴി a whirlpool. ഘോരമാം ചുഴികളും Bhg. 2. circle; മറുച്ചുഴി round hairy spots; a curl. 3.=ചുഴിക്കുറ്റി V1. hinge or pivot of a door (see below). ചുഴിക V1. the 4 principal beams, that rest on the corners of the house & support the roof (better ചൂ —). ചുഴിക്കുറ്റി (3) No.=ഉരക്കുറ്റി a post with a cavity, buried in the ground, to receive the lower tendon of a door. n. v. ചുഴിയുക 1. To curl, whirl. 2. to crouch, as before the conqueror ദാനവരും എങ്കീഴ് ചുഴിന്തു RC. 3. to revolve in mind ചുഴിഞ്ഞു നന്നായിക്കേട്ടു കൊണ്ടാലും KeiN. ചുഴിഞ്ഞു നോക്കുക attentively, jealously; so ചു. ചോദിക്ക to investigate closely; to ask endless questions; ചു. തൎക്കിക്ക to dispute obstinately. VN. ചുഴിവു f.i. ചേലൊത്തുമാറുള്ള നീൎച്ചുഴിവും CG. whirlpool. a. v. ചുഴിക്ക 1. To whirl കാമൻ ബാണത്തെ തൊടുത്തു മാറത്തു തന്നെ ചുഴിച്ചു കൊടുത്താൻ CG. 2. v. n. വെള്ളം ക്വചിൽ ചുഴിച്ചുകൊണ്ടതിശോഭിക്കുന്നു KR. (whirlpool). VN. ചുഴിപ്പു 1. whirl ഉരുളിയും കൊണ്ട ചുഴിപ്പും പോയി TP. ചക്രം ചുഴിപ്പിൽ പതിച്ചു SiPu. whirlpool. 2. wriggling, untruth കഴിവൊഴിവും നേർ മൊഴിയും ചു’പ്പും പാൎക്കേണം VyM. (=ഉരുട്ടു). — ചുഴിച്ചൽ id. B.
ചൂചുകം čūǰuγam S. The nipple of the breast in KR. of Rāma’s മുലക്കണ്ണു etc.
ചൂടു čūḍu̥ T. M. Te. (VN. ചുടു) 1. Heat ചൂടു പൊഴിഞ്ഞൊരു സൂൎയ്യൻ CG. ചൂടു പൊങ്ങുക V1. the sun & day to get hotter. വെള്ളം ചൂടുപിടിക്കുന്നു, എടുക്കുന്നു; മുട്ടകളെ ചൂടുപിടിപ്പിക്ക to hatch. — met. മാരച്ചൂടു, ആറാതൊരുൾ ചൂടു Bhr. of love-fever, zeal, grief, etc. also മദ്യത്തിന്റെ ചൂടു strength. 2. burning ഒരു ചൂട്ടിൽ ഉണ്ടാക്കി (potter); ചൂടു വെക്ക to brand. Hence: ചൂടൻകൎപ്പൂരം a hot kind of camphor burnt before idols. [ചൂടാന്തിരി.
ചൂടാന്തരംഎടുക്ക to feel inward heat, No. vu. ചൂട്ടാല potter’s oven (=ചുള്ള), കുശവൻ ചൂ. MR. (taxed). ചൂട്ടുകളം funeral pile ചൂ. കൂട്ടുന്നു TP. ചൂട്ടുകോൽ branding iron.
ചൂടി čūḍi (fr. foll.? H. jeauḍi? Jute?) Twine, string, chiefly of Coir രണ്ടു തലെക്കും ചൂടി വരിഞ്ഞു TR. (മാട്ടുവച്ചൂ. a strong, തെക്കൻചൂ. an inferior kind) So. comm. ചൂടിക്കയർ.
ചൂടുക čūḍuγa T. M. (C. സൂ —) 1. To wear on the head നൃപതികൾ ചൂടും മകുടം Mud. കോഴിപ്പൂ ചൂടുവാറുണ്ടോ prov. (crown, flowers). 2. to wear over the head as an umbrella വെണ്കട തന്നേ ചൂടി CG. വങ്കുന്നു ചൂടി Cr̥shṇa used the mountain as an umbrella —; to seek shelter under V2., പരമേശ്വരൻ അംഘ്രികൾ ചൂടുകിലാമത്രേ Bhr. — [umbrella. VN. ചൂടൽ putting on the head; carrying an CV. ചൂടിക്ക to make to wear (കുട), to crown. ചൂടുപാള a head-cover in rain B.; similar ചൂടു പുട്ടിൽ a mat over the head. ചൂടുപുടവ (=കോടി 3) a new cloth (6 — 8 X 2 Muḷam) to cover Sūdra corpses; the heir tares off a slip from which he takes one thread daily for a 15 days’ വെലി. CV. ചൂട്ടുക 1. to put on the head മുടിചൂ V1. to crown. So. 2. to tie a bundle like a hairlock (ചൂഡ), as ഞാറുചൂ., to shut a palm-leaf letter. ചൂട്ടു (T. C. Tu. ചൂടു) 1. a bundle, sheaf as of transplanted rice ചൂട്ടഴിഞ്ഞുപോയി. 2. torch So.=ചൂട്ട. 3. a cock’s comb, mark on the forehead of cattle ചൂട്ടും താടയും MC.
ചൂട്ട čūṭṭa M. Tu. (=ചൂട്ടു) The top of a cocoa-nut branch used as a torch. ചൂട്ടകണ്ട മുയൽ prov. ചൂ. കൊളുത്തി കണ്ണിന്നും മേല്ക്കും തീ വെച്ചു TR. (robbers). ചൂ. കാട്ടുക to show light by a torch; to smoke a granary for ripening plantains. (=പുകെക്ക No.) ചൂട്ടക്കൂളി ignis fatuus.
ചൂഡ — ചൂതം 378 ചൂതു — ചൂലുക
ചൂട്ടൻ an ox with a mark on the forehead (ചൂട്ടു 3). — ചൂട്ടൻകുറി a sectarial mark.
ചൂഡ čūḍ’a S.1. Hairlock, crest (fr. prec.?) കൃഷ്ണൻ പൂക്കൾ പറിച്ചവൾ ചൂഡയിൽ ചൂടിനാൻ CG. 2. diadem. വാഴിച്ചു ചൂഡയെ കെട്ടുന്നു Mud. I crown him. ചൂഡാമണി, ചൂഡാരത്നം 1. a jewel worn in the hairlock; ദിവ്യമാം ചൂഡാര. of Sīta KR. 2. the chief of its kind മൂൎഖചൂഡാമണി vu. ചൂഡാൎമണി a med. root used against snake-bites (Moræa Chin, or Canna Indica?)
ചൂണ്ടൽ čūṇḍal ചൂണ്ട (T. തൂണ്ടിൽ) 1. Fishing hook ചൂണ്ടലേ മത്സ്യം കണക്കേ ഗ്രഹിക്കുന്നിവളെ നീ KR., ചൂ. ഇട്ടു മത്സ്യത്തെ പിടിക്ക Sk., ചൂ. കുത്തുക etc. — ചൂണ്ടൽകാരൻ V2. an angler. — ചൂണ്ടൽക്കണ & ചൂ.പ്പറ. fishing rod; ചൂണ്ടൽപ്പന=ആനപ്പന, whose branches serve for fishing rods, called ചൂണ്ടക്കോൽ & ചൂണ്ടുകോൽ. 2. pointing out ഞാൻ ചൂണ്ടും ചൂണ്ടെക്കു നേരേ ചെന്നാൽ TP.
ചൂണ്ടുക čūṇḍuγa. (fr. ചുണ്ടു & ചീണ്ടുക; Te. C. ചൂടി aim, Te. ചൂപു to see) 1. To point at, to aim എന്മുഖം തന്നിലേ ചൂണ്ടിച്ചൂണ്ടി CG. അമാത്യൻ അതാ പോകുന്നു എന്നു ചൂണ്ടി Mud. beckoned. ചൂണ്ടിക്കാട്ടിക്കൊടുത്താർ Bhr. point-ed out. ചൂണ്ടിച്ചൂണ്ടിപ്പറഞ്ഞു alluded, hit with words. 2. to shoot with a cross-bow, to catch fish V1. (ചൂണ്ടൽ), to trim a lamp വിളക്കു ചൂ. V2. CV. ചൂണ്ടിക്ക V1. ചൂണ്ടൻവിരൽ (see ചുണ്ടു) also: ചൂണ്ടോന്നി V2. (ചൂണ്ടാണി B.) forefinger ചൂണ്ടൂന്നിയോടു പെരുവിരലോടു നടുവേ വരയിൽ MM., ചൂണ്ടോന്തിവിരൽ Tantr. ചൂണ്ടിപ്പണയം indicated pledge, which is liable for the debt; deed of mortgage without possession of the mortgaged property. ചൂണ്ടുവില്ലു V1. a cross-bow.
ചൂണ്ണി čūṇṇi W. A sum of hundred cowries (ചൂൎണ്ണം=നൂറു).
ചൂതം čūδam S. Mango tree; in comparisons the mango fruit ചൂതവാർമുലമാർ Bhr. ചൂതവാർകൊങ്കകൾ CG. ചൂതു čūδu̥ 1. Tdbh., ചൂതം q. v. ചൂതമ്പൻ=ചൂതബാണൻ Kāma KR. — ചൂതേലും മുല Bhr., ചൂതൊത്ത കൊങ്കകൾ KR. 2. Tdbh. ദ്യൂതം (C. ജൂ —) gambling, playing with dice; with ആടുക, വെക്ക, കളിക്ക, പൊരുക CC., Bhr.; പൊരുതു കളിക്ക TP. ചൂതു പൊരുതോരോ രാജ്യദ്രവ്യങ്ങൾ കൈക്കലാക്കി Nal. കള്ളച്ചൂതിട്ടതു Bhr. — for chess ചൂതിങ്കരു, ചൂതു ചതുരങ്കം പോർ വെക്ക TP. 3. prh. a cube (=die?); the name of each tier (1 cubit high) in a wall built up with wet clay or mud (=പട So. Palg.) രണ്ടു ചൂതു മണ്ണു വെച്ചു built the mud wall to the height of 1½ Kōl. 4. a rush, in ചൂതുമാച്ചൽ. ചൂതാളി a gamester, cheat.
ചൂതുക്കാരൻ a player; also juggler. ചൂതുപലക diceboard, draft or chess-board (also ചൂതുപടം) ചൂതുമണിപ്പലക TP.
ചൂത്തു čūttu̥ (T. posteriors കൂതി) Testicles; penis (obsc.)
ചൂരൽ čūral T. M. Rattan, ചൂ, വള്ളി, Calamus rotang. ചൂ. അണെക്ക. TP. to apply the rod. ചൂരക്കോൽ പൂണ്ടുള്ളൊരമ്മ CG. the mother with the stick. ചെറുചൂരലുടെ വേർ a med. ചൂര(ൽ)പ്പെട്ടി, ചൂര(ൽ)ക്കൊട്ട etc. large rattan baskets. പൊഞ്ചൂരക്കട്ടിൽ TP. a fine couch.
ചൂരി čūri (see ചുരിക, H. čhūri) Dagger, knife in a walking stick. ശൂരിമേൽ വാഴെ വീണാലും prov. മാരിയും ചൂരിയും vu. land-plagues. ചൂരിവാൾ a sword.
ചൂർ čūr. T. M. 1. A fiend ഞാൻ ചൂരാകുന്നുവോ a monster? 2. affliction. 3. disgust (Te. ജൂരുഗു). 4. bad smell. ചൂരടിക്ക So. Palg. ചൂരുക 1.,=T. ചൂ — ചൂ. to pick cotton. 2.=തൂരുക V1.
ചൂൎണ്ണം čūrṇam S. (√ ചൎവ്) 1. Powder ചൂ’ മായരക്കൻ വീഴ്ന്താൻ RC. 2. med. powder. ദോഷചൂ. Mud. a poison. denV. ചൂൎണ്ണിക്ക, ചൂൎണ്ണീകരിക്ക to pulverize. part. ചൂൎണ്ണിതം powdered, crumbled.
ചൂല čūla. Tdbh., ശൂല Colic.
ചൂലുക čūluγa. T. M. (ചുഴലു?) 1. Of a deep & boring cut, as into melons & jackfruits. ചൂന്നുനോക്കുക to taste such. 2. to pluck
ചൂൽ — ചൂഴുക 379 ചെം — ചെങ്കം
out കണ്ണു ചൂന്നെടുത്തു Bhg., ചൂഡാരത്നം ചൂ. Bhg., ശിരോരത്നം ചൂന്നെടുത്തു Bhr., ചൂന്നു ചെന്നുയിർ എടുപ്പാൻ RC.
ചൂൽ čūl 1. T. M. C. Te. Tu. Pregnancy (in കടിഞ്ഞൂൽ firstborn). ചൂൽപിടിക്ക V2. of pigs to conceive (=ചിന) — ചൂല V1. a pregnant cow, cat, etc. 2. (Te. ചീകിൽ, T. ചീക്ക to sweep) a broom, bosom ചൂലല്ല മൂലക്കൽ ചാരുവാൻ TP. ചൂ. കൊണ്ടടിക്ക to sweep. വെള്ളപൂശുന്ന ചൂൽ a coarse brush V1. ചൂലൂർ മലക്കോട്ട TR. 3. word of abuse. ചൂലൻ a wretched man.
ചൂഷ് čūš S. To suck. പേയവും ഖാദ്യവും ചൂഷ്യവും SiPu. what can be sucked.
ചൂള čūḷa 1. T. M. Brick-kiln=ചുള്ള, also അപ്പം ചുടുന്ന ചൂള V1.; its pit ചൂളക്കുഴി. 2. T. M. (C. Tu. സൂള, S. ശൂല) a harlot ചൂളസ്ത്രീ, ചൂളച്ചി; ചൂളൻ a whoremonger. No. 3. (=ചീൾ) a whistle ചൂ. ഇടുക, കുത്തുക, പാടുക, വിളിക്ക So. ചൂളംവിളി അഭ്യസിക്ക MC. hence: ചൂളമരം (loc.) Casuarina (tree) B. ചൂളപ്രാവു a green pigeon D. [doubt.
ചൂളൽ čūḷal (aT. ചൂഴൽ=ചുളുങ്ങു) Shrinking; ചൂളുക, ളി to shrink, contract.
ചൂളാൎമണി čūḷār-maṇi RC. see ചൂഡാ —.
ചൂളി čūḷi=തൂളി, Scales of fish, the skin of a jackfruit kernel.
ചൂഴുക čūl̤uγa T. M. aC. (ചുഴ) To encompass, surround ആഴി ചൂഴും ഊഴി KU. the sea-girt earth. — [വുംനിന്നു CG. Inf. ചൂഴ, ചൂഴവേ round about, തന്നുടെ ചൂഴ ചൂഴി surrounder, ocean. ചൂഴിക (T. ചൂഴി) 1. the wallplate that sup-ports the cross-beams of a roof (വിട്ടം) — കുറുഞ്ചൂ. So. the cross wallplate; നെടുഞ്ചൂ. the long wallplate. 2. നെല്ലിടുന്ന ചൂഴിക a mat joined so as to stand like a cylinder for filling it with rice. ചൂഴ് surrounding പിള്ളരാൽ ചൂഴുറ്റ കാൎവൎണ്ണൻ, വാനവർ ചൂഴുറ്റു മേദിനീതാനുമായി CG. surrounded by the Gods. — വന്ദികൾ ചൂഴുമായി നിന്നു (=ചുറ്റും) തന്നുടെ ചൂഴും CG. ചെം čem T. M. Te. (Te. Tu. C. കെം, originally ചെവ്, whence ചുവപ്പു) Red, royal, right, excellent.
ചെകതി No.=ചേതി q. v.
ചെകം čeγam Tdbh., ജഗത്തു (ഇച്ചെകം ഉലെക്കും RC.)
ചെകരി & ചകരി, ചേരി Husk of cocoanut, ചെകരിച്ചവർ see ചവറു 3.
ചെകിടു čeγiḍu̥ & ചെവിടു The ear. ചെ. കടയും a med. ചെകിടടയുമടവലറി Bhr. so as to stun all ears. ചെകിടു പടയലറി Bhr. the same. കൈകൊണ്ടു ചെകിട്ടത്തു രണ്ടടിച്ചു MR. slap in the face, on the cheek. ചെകിട്ടിലാക്ക So. to whisper into one’s ears. ചെകിടൻ m. (f. — ടി) deaf see ചെവിടൻ. ചെകിടിപ്പു stupefaction. B.
ചെകിള čeγiḷa (T. ചെവുൾ, No. ചേള) Gill of fish. ചെ. യിൽ കൂടിശ്വാസം കഴിക്ക MC.; also തെകിള loc.
ചെക്കൻ čekkaǹ 1. (ചെറുക്കൻ) A boy ചെക്കപ്പല്ലു protruding tooth V1. 2. (T. ചെക്കു=ചക്കു) a M. oilmaker V1. ചെക്കാലി a small venomous wasp.
ചെക്കൽ čekkal So. (T. redness, ചെം); ചെക്കലേ=മയ്യലേ Very early, at dawn. — ചെക്കിടിമിന്നൽ lightning V1. ചെക്കിപ്പൂ (also ചെത്തി — & തെച്ചി —) a red flower used in šakti worship, Ixora coccinea ചെക്കിമൊട്ടു MM., കാട്ടു ചെത്തി Artemisia. Rh., നെടുഞ്ചെത്തി Memecylon grande, വെൺ — Ixora alba. [ക്കൻ.
ചെക്കു čekku (T.=ചക്കു) N. pr. of men=ചെ
ചെങ്കം čeṇgam (Tdbh., ജംഘ?) ചെങ്കങ്ങൾ എന്നു ൨ മൎമ്മം — നെറ്റിയുടെ അറുതിക്കു ചെവിക്കു നേരേ അവിടേ മുറിഞ്ഞാൽ അപ്പോഴേ മരിക്കും MM.
(ചെം): ചെങ്കണ്ണു Sore eyes, ophthalmia, also ചെങ്കങ്കണ്ണു (see കുങ്കമ്പുണ്ണു) a med. ചെങ്കതിരോൻ the sun. ചെ. മകൻ Karṇa, Bhr. ചെങ്കനകക്കൊടി Bhr 7. (a banner). ചെങ്കനൽ live coal ചെ. ക്കൊള്ളി AR 6. ചെ. തന്നിൽ വീഴ്ത്തി CG. in hell-fire. ചെ. ക്കട്ട
ചെച്ച — ചെഞ്ചൽ 380 ചെട — ചെണ്ട
പോലേ കൺ ചുവന്നു KR. ചെ. ക്കണ്ണൻ Siva. SiPu.
ചെങ്കരപ്പൻ a reddish scurf in children=ചുകപ്പിന്റെ ദീനം. ചെങ്കല്ലു brick (മുറിക്ക, ചുടുക Palg.); laterite; red ochre (പൂങ്കാവി). ശൈലങ്ങളിൽനിന്നു ചെ. അലിഞ്ഞൊഴുകി Bhr. ചെങ്കള്ളു=ചക്കരക്കള്ളു. ചെങ്കാമ്പു? some peculiar mark, prh. in cattle, an old income of Rājas KU. ചെങ്കഴിനീൎക്കിഴങ്ങു Nymphæa cærulea ചെ. പ്പൂ GP 66. ചെങ്കാറ്റു V2. violent east-wind. ചെങ്കീരി red-eyed mungoose ചെ. ക്കൂട്ടം പട വരുത്തി TP. ചെങ്കുങ്കുമം=simpl. Bhr. ചെങ്കുത്തു B. precipice. ചെങ്കുരുതി=simpi. ചെ. പായ്ന്തു RC. ചെങ്കുവളയം=ചെങ്കഴിനീർ, ചെങ്കമലം red Lotus. ചെങ്കൊമ്പു a victorious fighting-bull, kept by kings V1.; an old tax on them KU. ചെങ്കോൽ Royal sceptre ചെ. നടത്തുക to rule (Syr. doc.) ചെങ്ങനാടു N. pr. the old principality of Quilon (and ചങ്ങ —). ചെങ്ങന്നൂർ, — ഞ്ഞൂർ N.pr. a ഗ്രാമം of sovereign Brahmans, once കഴകം, now said to be excluded from the 64 ഗ്രാമം KU. TrP. ചെങ്ങലം (കലം) a gong V1., ചെ. കൊട്ടി Nal. ചെങ്ങുക=ചുവക്ക — Inf. ചെങ്ങ redly. ചെങ്ങും മിഴി AR. ചെങ്ങിയിളകുന്ന മിഴി RC. നയനങ്ങൾ ചെങ്ങി മറിഞ്ഞു Bhr. ചങ്ങല പൂണ്ടു പാദങ്ങൾ എല്ലാമേ ചെങ്ങിയരഞ്ഞു CG. ചെങ്ങാലി V2. a turtledove, ചെ. കുറുങ്ങുന്നു V1. — ചെങ്ങാലിക്ക twilight V1. ചെങ്ങിക്ക frequentative of ചെങ്ങുക.
ചെച്ച ččča(T. red plant) 1. A kind of ruby. 2.=ചെറ്റ a house of leaves. [ച്ചു Anj.
(ചെം): ചെഞ്ചരം Kāma’s arrow, ചെ. പൊഴി
ചെഞ്ചൽ see ചഞ്ചലം.
(ചെം): ചെഞ്ചലിയം (T. കുങ്കിലിയം) Resin of Pinus Dammar.
ചെഞ്ചാറു Lac. ചെഞ്ചെട the matted hair as worn by as-cetics, projecting like a horn from the fore-head. വാനേറും ചെഞ്ചെടയോൻ Pay. Siva. ചെഞ്ചെമ്മേ quite straight, exactly right, quite well. ചെഞ്ചോരി (red blood) — the red gourd of Mom-ordica in ചെ. വായി red lips. Bhg.
ചെട čeḍa Tdbh., ജട in ചെ ടവക്കു Hemp; ചെടയൻ wearing long clotted hair (ചെഞ്ചെട).
ചെടി čeḍi T. M. Te. (C. ഗി —) 1. Shrub, small tree. 2. dirty, as ground V1., dung B.; ചെടി എടുത്തു പോയി ricefields to burst from heat=വിണ്ടു, കീറിപ്പോയി (prh. fr. the likeness to branchwork); 3, 7, 9, 11 തട്ടു of പൂത്തറ No.
ചെടിക്ക čeḍikka (C. ചെളി, സെഡെ=ചടപ്പു) 1. To be tired, satisfied; to disrelish. 2. to be dirty, angry, to frown V1. — VN. ചെടിപ്പു loath.
ചെടുക്കന,— നേ Paig. Onomat. Suddenly. (T. ചടുക്കാ; fr. Hind., quickness, Winsl.; coll. T. ചട്ടെന്റു suddenly)=തെരിക്കനേ.
ചെട്ടി čeṭṭi 5. (Tdbh., ശ്രേഷ്ഠി) 1. One of the foreign merchant classes ചെട്ടിയാന്റെ കപ്പലിന്നു ദൈവം തുണ prov. അന്തൎജ്ജനത്തെ ചെ. ക്കു വിറ്റു TR. 2. name of different castes പപ്പടച്ചെട്ടി, പൊൻവാണിഭച്ചെട്ടി, പൊൻപണിക്കാരൻ ചെ., കൊങ്ങണിച്ചെ.; also wea-ver (loc.); honorif. called ചെട്ടിയാർ. — fem. ചെട്ടിച്ചി. ചെട്ടിത്തെരു VetG. hazer. ചെട്ടിയാൻകൊല്ലി No. a fish smaller than നങ്കു. ചെട്ടു T. a M. trade (Syr. doc. V1.)
ചെണ്ട čṇḍa 1. A large drum, kettle-drum ചെ. കൊട്ടുക, മുട്ടുക to beat it. അടികൊള്ളുവാൻ ചെ., പണം കെട്ടുവാൻ മാരാൻ prov. 2. mischief (ശണ്ഠ?) perhaps fr. ചെണ്ട പൊട്ടുക. see below. Hence: ചെണ്ടക്കാരൻ 1. a drummer. 2. author of strife. 2. cheated person, fool. PT. ചെണ്ടക്കുറ്റി the tun of a drum.
ചെണ്ടു — ചെത്തുക 381 ചെന്ത്രം — ചെന്നായി
ചെണ്ടക്കോൽ drumstick.
ചെണ്ടത്വം (2) sudden mischief, fatal mistake (=അബദ്ധം) ക്ഷുരകനുവന്നൊരു ചെ.. PT5. ചെണ്ടൻ V1. an idle rascal. ചെണ്ട പിണയുക to get into mischief, to be taken in, മൂഢ കുരങ്ങച്ചാൎക്കു ഒരു ചെ’ഞ്ഞു മരിച്ചപ്രകാരം (fable). — ചെണ്ടപ്പെടുത്തുക to lead into mischief. ചെണ്ടപൊട്ടുക to be lost or disgraced (ചെണ്ടപൊട്ടുമേ PT. al. ചെണ്ടകൊട്ടുമേ=തോല്ക്ക) ചെണ്ടപൊട്ടിക്ക a. v. to deceive സജ്ജനത്തേക്കൊണ്ടു ചെണ്ട പൊട്ടിക്ക PT.; also with Acc. വേടനെ ചേ’ട്ടിക്കേണം PT. mislead.
ചെണ്ടു čeṇḍu̥ C. Te. T. M. (Beng. ഗെണ്ഡു) A cotton-ball, tassel; the tassel of a woman’s marriage-string (താലി) dangling down her back (So. പൊടിപ്പൂ); വാളിനു ഉമ്മവും ചെ. TP. fringe; esp. പൂച്ചെണ്ടു nosegay V1.; നീളച്ചെണ്ടെഴും മന്നൎകോൻ, ചെണ്ടാൎവണ്ടിനം RC. ചെണ്ടുമല്ലിക a Sonchus or Hieracium. [etc. denV. ചെണ്ടിച്ചവാൽ the bushy tail of cattle,
ചെതൾ čeδal (see ചിതൽ C. Te. ചെദൽ) White ant. വെഞ്ചെത(ൾ)ക്കൊൾക of worms engendered in a box. [tenness.
ചെതുക്കു čeδukku̥ So. (T. mud, mire), Rot- denV. ചെതുക്കിക്ക to be rotten. ചെതുക്കുക (T. to chisel) also ചെതുക്കിയ കല്ലു Trav. sculpture (=ചെത്തുക).
ചെതുമ്പു čeδumbu̥ (T. ചെതിൾ) Scales of fish, also ചെതുമ്പൽ MC. (ചെത്തൽ & ചുണങ്ങു).
ചെത്ത see ചെറ്റ.
ചെത്തം Tdbh., ശബ്ദം q.v.
ചെത്തി=ചെക്കി q.v. also ചെവ്വന്തി.
ചെത്തുക čettuγa (T. ചെതുക്കു C.Tu. കെത്തു, Te. ചെക്കു S. ഛിദ്) 1. To chip, cut off, pare വെണ്മുരിക്കിൻ തൊലി ചെ.. a med. പന, തെങ്ങു ചെ. to tap (=അരിയുക), to renew the cutting of the spadix of palms for drawing toddy; മൂക്കു, ചെവിചെത്തുക etc. 2. to plane, to clear ground, to dig slightly. ചെത്തിമൂടുക to cover with earth. മണ്ണുചെത്തിതേച്ചു smoothened the wall. ചെത്തിത്തേപ്പുകഴിയാതേ MR. not finishing the plastering of the wall. വഴി ചെത്തുക to make a road.
CV. ചെത്തിക്ക, ചെത്തിപ്പിക്ക V1. VN. ചെത്തൽ 1. chipping, planing, etc. 2. B. fish scales=ചെതുമ്പു 3. foulness of teeth V1. 4. ചെത്തിൽ=൦രംച്ചമണി egg of the fleshfly V1. ചെത്തു 1. cutting, രണ്ടു ചെത്തു കരിക്കു തരാത്തവനെക്കൊണ്ടു തരുവിച്ചവനും (blessing of the priest in Pāyāwūr); plane. 2. parings ഒരു ചെ. ചക്ക rind or peel, shavings V1. 3. an artificial road ചെത്തുവഴി. ചെത്തുകുത്തി the knife of a toddy-drawer (ചെ ത്തുകാരൻ), taxed. [toddy. ചെത്തുപാട്ടം rent of palmtrees for extracting
(ചെം): ചെന്തമിഴ് Poetical Tamil. ചെന്തളിർ the first red bud. ചെ. ഒത്ത കൈത്തലം, ചെ’രിന്നൊത്ത ചരണം Nal. ചെ. പോലെ പതുത്തുള്ള നിൻപാദം CG. ചെ’രടിയിണ AR. [ചെ’രേ sk. ചെന്താപുരം N. pr. Tricheutur എത്തിനാൻ ചെന്താമര red Lotus (അരക്കാമ്പൽ) — ചെന്താമരക്കണ്ണൻ CG. ചെന്താ. ദളനയനൻ Anj. ചെ’രാക്ഷസൻ KR.=Cr̥shṇa (താമ്രാക്ഷൻ). ചെന്താർ id. ചെന്താരടി lovely foot. ചെ’രിൻ മങ്ക Bhr. Lakshmi (also ചെ’ൎമാനിനി). ചെ. ശരൻ Nal. Kāma, ചെ. ബാണാൎത്തി AR.=കാമാൎത്തി. ചെന്തിരിക്ക V1. cover of writing leaves. ചെന്തീ glowing fire, ചെ. പ്പൊരിഞ്ഞുള്ള മന്മഥമാൽ CG. ചെന്തൂരകം Carthamus tinctorius. ചെന്തെങ്ങു V1. a palm called “red cocoanut tree”, also കൈതത്താളി the fruit ചെന്തേങ്ങ a med. [ment, B.
ചെന്ത്രം čendram (ചന്ദ്രം) Golden neck-orna- ചെന്നപട്ടണം čennapaṭṭaṇam 5. Madras.
ചെന്നായി Wolf or rather Canis primævus. (ചെം) ഉടൽനുറുക്കി ചെന്നായ്ക്കൾക്കു കൊടുത്തു Bhr. (=വൃകം VyM.). ചെന്നായ്ക്കളെ വിട്ടു കടിപ്പിക്കേണം VyM. (an adulteress).
ചെന്നി — ചെപ്പുക 382 ചെമൽ — ചെമ്പു
ചെന്നി čenni (T. head, Te. ചെമ്പ, C. കെന്ന cheek); M. & Tu. (കെന്നി) Temples. ചെന്നി കൾനോക Nid., ഒരു ചെ. നോം MM., ചെ. വലിക്കയും നീൎദാഹം ഉണ്ടാകയും a med., ചെന്നിക്കുത്തു headache.
So. ചെന്നം jaw, cheek (=C.) ചെന്നിനായകം Tdbh., സ —, Aloes.
(ചെം): ചെന്നീർ (T. blood) 1. Pus. 2. the troubled water after the monsoon, destroying the fish along the coast.
ചെന്നു čennu p. t. of ചെല്ക q. v., ചെന്നറി വന്നറി കണ്ടറി കേട്ടറി prov.
(ചെം): ചെന്നെൽ A superior rice, ഉണ്ടു ൩ പ്രകാരത്തിൽ ചെന്നെൽ GP. (=രക്തശാലി). — ചെന്നെൽമരം & ചെന്നെല്ലി=പയ്യാന (loc.)
ചെപ്പം čeppam (fr. ചെപ്പു) Treasure (prh. ചെപ്പകം). ചെപ്പക്കാരൻ മൂസ്സു TR. treasurer. ചെപ്പു 1. obl. case of ചെമ്പു as ചെപ്പുകുടം copper vessel for treasure etc. ചെപ്പുകുടം വേണം Anach. a waterpot in Sūdra houses for Brahmans. ചെപ്പേടു a copper plate (Syr. dcc.) 2. a small round box of any material to hold jewelry നീലക്കൽകൊണ്ടു നന്നായി നിൎമ്മിച്ച ചെപ്പു CG., പതിനാലു ചെപ്പു നേടി TP., ചെപ്പകം തന്നിൽ ഞാൻ വെച്ചതെല്ലാം CG. flowers. രാജരത്നങ്ങൾ വെക്കുന്ന ചെ.കൾ KR. 3. metal cover of the breasts ചെപ്പിനോട് ഒപ്പതു കൊങ്ക RC. ചെപ്പേലും മുലയാൾ Bhr. 4. treasure, also met. ശൃംഗാരച്ചെപ്പായുള്ള VCh. ചെപ്പടിവിദ്യ, or — ക്കളി (T. ചെപ്പിടു) a play with cups & balls, juggling ചെപ്പടിവിച്ച കാട്ടുക V1. ചെപ്പിടിക്കളിക്കതുള്ള കോപ്പുമങ്ങെടുത്തു Coratti P.— ചെപ്പടിക്കാരൻ അമ്പലം വിഴുങ്ങും prov.
ചെപ്പി čeppi (ചെവി) 1. So. The ear; cheek. 2. earwax ചെപ്പിക്കാഷ്ഠം; hence ചെപ്പിത്തോണ്ടി ear-piok.
ചെപ്പുക čeppuγa T. Te. a M. 1. To say ചെപ്പിനർ തങ്ങൾ Mpl. song. ചെപ്പുവില്ല RC. 2. (mod.) to growl whilst snatching at some-thing, നായിചെപ്പും പോലേ. ചെമൽ (loc.)=ചുമൽ, ചുവർ.
ചെമ്പകം čembaγam (T. ചെൺപ —, S. ച —, fr. ചെമ്പു) Michelia champaca with yellow flowers ചെമ്പകപ്പൂ GP66.; വെളുത്ത ചെ.. Mesua speciosa. Rh., പനിനീൎച്ചെ. rose or jasmine (loc.) ചെമ്പകച്ചേരി N. pr. a principality including Collam & Ambalapul̤a, capital അരിപ്പാടു (or പുറക്കാടു?). ചെമ്പകരാമൻ title of its chieftain; now a title granted by Trav. B. (ചെമ്പകരാമപ്പട്ടം).
(ചെം): ചെമ്പഞ്ഞി=ചെഞ്ചാറു Lac. ചെമ്പട a mode of beating time. Bhg. (see താളം). ചെമ്പൻ (ചെമ്പു) 1. of copper colour — ചെ’ന്താടി red beard. 2. a copper coloured person. 3. a fish PT. 4. No. inferior yellowish soil. ചെമ്പരത്തി 1. & ചെമ്പരുത്തി Hibiscus Rosa sinensis, shoeflower compared with lips & ചോരിവായി CG. KR. ചെ. മാലയിട്ടു Bhg. a bad omen. 2. the lungs (butcher), also called പുഷ്പം. 3. N. pr. fem. TP. ചെമ്പറം (അറം or പുറം ?) 1. reddish look. ചെ. കൊൾക to ripen. B. 2.=ചമ്പറം V1. [med. ചെമ്പറവള്ളി or ചെമ്പ്രാവള്ളി Vitis Indica. ചെമ്പല്ലി 1. a fish, Salmon B. — ചെ. ക്കോര MC. a perch. 2. a reddish paddy. ചെമ്പഴുക്കാ ripe betelnut. Onap. — ചെ’ക്കകൊൾക to ripen. B. ചെമ്പാതി exactly half. [ings. ചെമ്പാലിപ്പടം (& — രി — B.) elephant’s hous- ചെമ്പിള്ള the soldier-fish, Holocentrus ruber. D.
ചെമ്പു čembu̥ T. M. (C. Te. Tu. redness) 1. Copper ചെമ്പിന്മേൽ പൊടി a mod. Verdigris. അവന്റെ ചെ. പുറത്തായി his gilding has worn off, he is found out; so ചെ. തെളിയിക്ക. 2. copper vessel ചെമ്പിൽ അമ്പാഴങ്ങ പുഴുങ്ങി prov. ചെ’ൽ വെള്ളം കാച്ചി TP. ഒരു ചെമ്പിലേച്ചോറു KU. eating the same meal (Nāyars in war). ചെമ്പുകളിൽ എണ്ണ നിറച്ചു Bhg.
ചെമ്പുരാ — ചെമ്മാൻ 383 ചെയ്ക
den V. ചെമ്പിക്ക to be red, ചെമ്പിച്ച കേശവും മീശയും PrC. (of an Asura). — ചെമ്പിച്ചവൻ reddish. — ചെമ്പിച്ച ഓല a sickly palm leaf. [ഴുതി TR.
ചെമ്പോടു=ചെപ്പേടു, also ചെമ്പോലയിൽ എ ചെമ്പോട്ടി=ചെമ്പു കോട്ടി coppersmith.
ചെമ്പുരാപ്പിള്ള N. pr. A. Travancore chief-tain, perhaps the same as ചെമ്പകരാമൻ? (or പുറായി?). prob. — der. fr. സപ്രമഞ്ചം? ചെമ്പ്രാക്കൊടി So. tin. ചെമ്പ്രാകൊട്ടി (sic) വെളുത്തീയംരസം ഉപ്പിച്ചുകച്ചതു GP 72.(perhaps ചെമ്പ്രാവള്ളി here; see ചെമ്പറം). ചെമ്പുരായ്മൂല KU. the SW. corner of Kēraḷa (rather പുറായി q.v.)
(ചെം): ചെമ്പൊന്നു Fine gold ചെ’ന്നിൻ ഉടലുള്ളരക്കൻ RC. ചെൎമ്പൊൽപ്പദം (hon.) golden feet. ചെമ്പൊൽത്താർബാണൻ CG. Kāma. ചെമ്പൊൽത്താമരമൊട്ടു KR. ചെമ്പോത്തു the crow-pheasant (ചകോരം). ചെ’ത്തിറച്ചി മധുരം GP. മയിലാടുംപോലെ ചെ’ത്തോ prov. ചെ’ത്തിൻ തള്ള ചങ്ങല മുറിക്കും Tantr. — ചെ’ത്തിൻ കൺ പോലെ ആമ്പോൾ a med. a certain colour. — ചെ’ ത്തിൻ പുൾ the sky-lark (=ഭരദ്വാജ). ചെമ്പ്രാ — see ചെമ്പറ — & ചെമ്പുരാ —. ചെമ്മ 1. (T.=ചെമ്മു). 2. (ചെറുമ?) little ചെ. തന്നില്ല. [Anj. ചെമ്മണ്ണു red earth, ചെ. കൊണ്ടു തറ പിടിച്ചു ചെമ്മരം Alangium decapetalum. ചെമ്മരിയാടു MC. (& — റി —) a good kind of sheep. ചെമ്മലശ്ശേരി N. pr. a fief under Porlātiri KU. ചെമ്മാത്തു B. an insulting gesture(=പൊത്തു). ചെമ്മാനം (വാനം) l.red sky, sunset. 2. ചെംവാനം mica (=അഭ്രം). ചെമ്മാൻ red deer.
ചെമ്മാൻ čemmāǹ T. So. (ചമ്മാരൻ C. Tu.) Worker in leather (ചൎമ്മകാരൻ).
(ചെം): ചെമ്മീൻ GP. A shrimp (also=sprat). ചെമ്മു (T. — മ്മൽ greatness). 1. straightness, as ചെമ്മിഴുകുക, — കി to daub with clay (different fr. ചെമ്മിഴിക്ക to eye fixedlyV1.); പാട്ടിനെ ചെമ്മല്ലാതേ ആക്കി CG. inter-rupted. 2. advance, prosperity ചെമ്മുള്ള അമ്മി, ചെ. കൈതപ്പൂ CG. noble, remark-able. ചെമ്മു കൊണ്ടാൻ Bhg. has gained the mastery. ചെ. ലഭിച്ചു Anj. health. — Chiefly in:
ചെമ്മുവരിക to be happy ചെ’രുന്ന നാൾ CG. ഭുവനി പാലകനു ചെ’കെന്നു RC. may it be well with him, may he succeed! — con-tracted ചെമ്മോരുക, ൎന്നു to be blessed as children by pareutsV1. ചെമ്മോൎത്തു (ചെ. വരുത്തുക) blessing, with ചെല്ക, കൊടുക്ക (Nasr.) — ചെമ്മോൎത്തുക V1. to bestow blessing, ചെമ്മു വരിക്ക to ask for it. ചെമ്മൂൎയ്യ (see under ചാമ) prob.=ചെമ്മു വരിക. ചെമ്മേ straightly, well, ചെഞ്ചെമ്മേ. ചെമ്മൊഴി a med. plant.
ചെയ്ക čeiγγa T. M. (T. ചേ=കൈ, C. ഗെയ്യു) 1. To do അറിയാതേ ചെയ്തു പോയതു Bhg. my mistakes. അവനെ എന്തു ചെയ്തൂ TR. what they did to him, how they punished him. 2. action in general. രാജാവെ നീക്കം ചെയ്ക, നാടടക്കം ചെയ്ക; KU. ചത ചെയ്ക=ചതെക്ക; ഉത്സവം മുടക്കം ചെയ്തു & ഉത്സവത്തിന്റെ Mud.; so with many nouns, which generally stand in the Ace., whilst poetry allows of Gen. or Dat. അവനെ കുല ചെയ്തു & ദേവകിതൻകുല ചെയ്വതിന്നു CG. 3. auxV., chiefly to obtain a finite verb. കാണുക ചെയ്യുന്നു, ചെയ്തു, ചെയ്യും see, saw, will see. Mostly with ഉം as പോകയും ചെയ്തു, പോവൂതും ചെയ്തു also പുരുഷാരത്തെ അടുപ്പിക്കുന്നതും ചെയ്തു KU. Often with ഓ, താൻ & ഏ as: ചതിച്ചു വില്പിക്കയോ ചെയ്തതു‍ Mud. വില്ക്കുകയോ വാങ്ങുകയോ ചെയ്താൽ if he either sell or buy. കൊല്കയോ കൊണ്ടു പോയ്വില്ക്കയോ വല്ലതും ചെയ്യും അവർ സീതയെ KR. അപ്രിയം ചെയ്ക താൻ ചൊല്ക താൻ ചെയ്കിൽ Bhr. കൊല്ലുക വെട്ടുക തല്ലുക താൻ ഇഹ വല്ലതും ചെയ്തു കൊൾ KR. പോകേ ചെയ്തു etc. Hence: ചെയി T. ricefleld In പുഞ്ച. VN. ചെയൽ T. aM. action ചെയൽമിക്കടൽ a fight full of exploits. ചെയലിടെ വമ്പു
ചെയ്യിക — ചെരിയു 384 ചെരു — ചെറുക്കു
ള്ളോരിൽ മുമ്പൻ first among the men of action; ചെയൽ പെരുകും കരൻ RC. well exercised (now ചേൽ q. v.)
ചെയ്തി T. So. doings, news ചെയ്തി ഇന്നവണ്ണം എന്നു KR. ചേതി കേട്ടു Mpl. song. എൻ ചെയ്തി. അറിയുന്നില്ലയോ SidD. CV. I. ചെയ്യിക്ക to cause to do. അഭിഷേകം ചെയ്യിച്ചു AR. etc. — II. ചെയ്യിപ്പിക്ക id. അഭിഷേകവും ചെയ്യിപ്പിച്ചാൻ Mud. ഭോജനം ചെ’ച്ചാർ KR. (cooks). ഇപ്രകാരം ചെ’ച്ചു TR.; also as aux V. പാദത്തെ ക്ഷാളിക്കയും ചെയ്യിപ്പിക്കരുതു Nal. do not order me to.
ചെയ്യികച്ച (എന്നെനിക്കു വേണ്ട) Onap.=ചേയ? ചേയി? & കച്ച.
ചെരട്ട see ചി — (S. ജരം hard?).
ചെരന്നൽ čerannal & ചെരുന്നൽ (T. ചെരുത്തൽ) Udder of beasts, see ചുരക്ക.
ചെരിപ്പു čerippu T. M. (C. Te. Tu. ചെപ്പു, കെൎപ്പു) 1. Sandals, loose shoes (മെതിയടി). ചെ. കാലോടു കൂടേ അകായിൽ കടന്നു TR. in a temple. 2. foundation, ചെ. ഇടുക to lay it B., gen. ചെരിപ്പടി; projection in a foundation. 3., (ചെരിയുക) reclining; a leveller for paddy fields. ചെരിപ്പടി 1. sole ചെരിപ്പടിത്തോൽ V1. മുണ്ടു ചെ. ക്ക് ഇട്ടു പറിക്കുന്നു wears the cloth down to the heels. ചെരിപ്പുകുത്തി shoemaker, vu. ചെരിപ്പൂത്തി, also ചെരിപ്പുകാരൻ V1. (which is also a shoe. wearer).
ചെരിയുക čeriyuγa=ചരിയുക 2. To turn, bow എടത്തെനക്കൊള്ളേ ചെരിഞ്ഞും കോളേ TP.; to be bent താടി കോടി ചെരിഞ്ഞു പോം Nid. distorted jaw; to recline. ചെരിക്ക=ചരിക്ക II. to bend. അടക്ക ചെരിച്ചു chewing Arecanut has intoxicated him (see also ചൊരുക്ക). ചെരിച്ചു കെട്ടുക to build a veranda, to add a thatch to the house. VN. ചെരിവു=ചരിവു inclination കഴുക്കോൽ ചെ., വളത്തുളയുടെ ചെ.. Gan. (in geometry). ചെരിക്കൽ V2. dizziness=തല തിരിക (see ചൊരുക്ക). ചെരു čeru T. aM. (see ചെറുക്ക) Battle ചെരുക്കളം RC.
ചെരുതുക čeruγuγa (& ചൊരുക T. So., സരി C. to force in, ram). To shove in, to put in=തിരുവുക f.i. ഇറയുടെ മുകളിൽ ചെ’തിയ വടി, പീശാങ്കത്തി അരയിൽ ചെരുതി jud. കണ്ണു ചെരുതി പോയി is sleepy.
ചെൎക്ക P. sirka, Vinegar (see ചുറുക്ക) & ചെറുക്കാ കുടിച്ചു PP.
ചെറിയുക čer̀iyuγa T. aM. To be thronged, contracted (or to be lost?) കുണ്ഡലം പൊട്ടിച്ചെറിഞ്ഞൊരു ഭൂപതി Bhg 10. (or എറിയുക ?)
ചെറു čer̀u (see ചിറു) Small, little, mean. adj. ചെറിയ neut. ചെറുതു & ചെറിയതു. ചെറു പയർ മണി ചെറുതു (so ചെറുകയർ, ചെറുകിണർ etc.) prov. — ചെറിയന്നെടുത്തു പോറ്റി TP. when he was young, from a baby. ചെറിയന്നേ Bhr. ചെറിയന്നാളത്തേക്കളി Anj. plays of childhood=ചെറുതായി കളിക്കും നാൾ Bhg. ചെറുതു also=ചെറ്റു (ചെറുതു കാലം കൊണ്ടു KR.) Hence: ചെറിചക്കി B. a white faced monkey. ചെറിയ 1. with N. pr. of plants etc. (see simpl.). 2. N. pr. of females. ചെറുകച്ച cloth over the privities ചെറുകിട young, little. — childhood.
ചെറുകുക, കി čer̀uγuγa So. (T. ചി —) To shrink, ലിംഗം ചെറുകും, കൺ ചൊറിഞ്ഞു വീങ്ങി ചെറുകി Nid. — Inf. ചെറുകേ little. v. a. കൺ ചെറുക്കുകിൽ Nid, to contract, കൺ ചെറുക്കി നോക്കുക V1. to ogle; to nod.
ചെറുക്കുക, ത്തു čer̀ukkuγa T. M. (C. ജെരു dense, stout) 1. To fill up, dam up (hence ചിറ), പുല്ലു കൎണ്ണങ്ങളിൽ ഇട്ടു ചെറുക്കയാൽ PT. 2. to enclose. പുരത്തെ ചെറുത്തീടിനാൻ Bhg. besieged. 3. to oppose, resist പന്നിയോടാരും ചെറുപ്പോരില്ല TP. ആരും ഒരുത്തരും ചെറുക്കുന്നോരില്ലയോ CG. ചെറുപ്പാൻ ഉപായം എന്തു HV. ദുൎജ്ജനം നിന്ദിച്ചാൽ സജ്ജനം വന്നു ചെ’മല്ലോ CG. will defend the poem. ചെറുത്ത മുടി hairs standing on end. 4. to prevent
ചെറുക്കു 385 ചെറ്റ — ചെല്ക
തപസ്സുചെറുപ്പൂവെങ്കിൽ CG. രാജാവിൻ മരണം ചെറുപ്പാൻ Bhr.— to forbid പോകരുതെന്നു ചെ. AR. പോകൊല്ലാ എന്നു ചെറുക്കുമ്പോലേ CG. 5. to level a gun തോക്കു പറിച്ചു ചെറുത്തു; അവൻ വെടിക്കു പറിച്ചു ചെറുത്താറേ ആകുന്നു ഞാൻ വെടി വെച്ചതു TR.
(ചെറു): ചെറുകുളമ്പൻ (huntg.) name of കൂരൻ. ചെറുക്കൻ (ചെക്കൻ) a lad, servant; bride-groom V1. ചെ’നായ്നില്ക്ക to wait on one. — f. ചെറുക്കി a girl. [വട്ടം q. v.). ചെറുക്കാൽ വട്ടം a smaller fane (opp. മുക്കാൽ ചെറുങ്ങന (Inf., അനേ) in little pieces മാംസം ചെ. തറിച്ചു (opp. വലിങ്ങന). ചെറുചൂടു gentle heat. ചെറുജന്മം the hereditary rights & perquisites claimed in their parishes by the following members of the community: കണിശൻ (for feasts), ആശാരി (for dedication of houses), തട്ടാൻ (for marriages), മലയൻ (for തിറ), വണ്ണാൻ, വേലൻ, വിളക്കത്തറവൻ etc. ചെറു ജന്മാവകാശത്തിൽ കിട്ടാനുള്ളതു MR. ചെറുതേൻ V1. honey of ചെറുതേനീച്ച. ചെറുനാവു 1. uvula, epiglottis. 2. a disease under the tongue, called frog, B. also കുറുനാവു V1. 3. കരിയുടെ ചെറുനാക്കു V2. a part of the plough. ചെറുനീർ urine ചെ. വീഴ്ത്തുക, പെടുക്ക V1., gen. പടുക്ക — ചെ’റ്റിന്നു പോക etc., കിടക്കയിൽ ചെ. ആകയും MM. symptom of deli-rium. എല്ലായ്പ്പോഴും ചെ. വീണു മരിക്കും a med. ചെറുപ്പം childhood (ചെറുപ്പകാലം — പ്രായം) നിനക്കു കനക്കച്ചെ. നാളിൽ TP. when thou wast very young. രാമൻ ചെ’മാക കൊണ്ടു TR. is still childish. ചെ. കാട്ടുക V1. to act childishly, to be naughty. — ചെറുപ്പക്കാരൻ, — രി young people [TR.. ചെറുപ്പുള്ളശ്ശേരി N. pr town in Neḍuṅganāḍu ചെറുപ്രായങ്ങളിൽ Anach. early in life. ചെറുമ V1.=ചെറുപ്പം. ചെറുമൻ a child; slave, Pulayan (ഇറയച്ചെറുമൻ q. v. & പുലയച്ചെറുമൻ); f. ചെറുമി 1. a girl ചെറുമിച്ചൊല്ലുണ്ടോവിശ്വസിപ്പൂ Pay. 2. a slave girl, Pulachi.
ചെറുമപ്പാടു the distance a Cheruinan has to keep off from high-castes. ചെറുമകൻ slave, ചെറുമക്കളെ പിടിച്ചുകൊണ്ടു പോയി TR. — നാട്ടിൽ ചെറുമനിച്ചൻ TP.— ചെറുവാതിൽ a bye-door, required in Sūdra houses. Anach. ചെറുവിരൽ littlefinger നൂറായിരം രാവണന്മാർ ഒരുമിച്ചെതിൎത്തീടിലും നിയതം ഇതുമമ ചെ’ല്ക്ക പോര AR 5. ചെ’ല്ക്കേ പൊന്മോതിരം TP. ചെറുശേരി B. the name of a book.
ചെറ്റ čeťťa (& ചെത്ത T.) 1. V1. Little sticks or leaves for kindling fire or covering a hut. 2. what is made of it, screen or wicket of wicker-work B. 3. a hut, നമ്മുടെ ചെ’യിൽ നൂണു CG.; out-house, untaxed shed of Muk-was (ചെച്ച). 4. കാൽച്ചെറ്റ web-foot; cere of birds കാ. കൊണ്ടു മൂടിയ പോലെ MG 43. 49. Hence: ചെറ്റക്കുടി 1.=ചെറ്റപ്പുര. 2. a low person. ചെറ്റത്തരം So. worthless. ചെറ്റപ്പാടു No.=ചെറ്റ 3. കുപ്പമാടം. q. v. ചെറ്റപ്പുര (3) V2. shed, hut.
ചെറ്റു četťťu̥=ചിറ്റു (ചെറു) Little നിങ്ങൾ ചെ. ഇരിക്കേണം Bhr. wait a bit. ചെ. പാൎക്ക Bhg.; ചെ. വിറെച്ചു, കഥ പറവൻ ചെ. ഞാൻ (=ചുരുക്കി), പത്നീവാക്യം ചെ. സത്യമാക്കീടുവാൻ Bhr. വിദ്യ ഉണ്ടാകെന്നതു ചെറ്റില്ല AR. — With nouns ചെറേറടം നടന്നു VCh., ചെറ്റുകാലം ചെന്നപ്പോൾ KR. — of time ചെറ്റുടൻ നരച്ചിതു VCh. grew gray in no time. — With ഉം & Neg. ചെറ്റും പേടിക്കണ്ട etc.
ചെല čela Palg., coll. T. (Tdbh. of S. സിര?) ചെ. വന്നു പോയി Cysts have formed under the tongue (കുത്തുക to open them)=ചെറു നാവു 2.
ചെലുചെല čeluǰela With a frizzling tink-ling noise (ചില —). ചെ.യെന്നു കുലുങ്ങും കഞ്ചൻ ചിലമ്പിട്ട ഓടിവാ Anj.— also ചെലി ചെലി and ചെലുചെലുക്ക, ത്തു.
I. ചെല്ക čelγa T. M. C. Te. (Te. ചന്നു, ചൽ,
ചെല്ക 386 ചെല്ക
C. Tu. സൽ) 1. To pass through രഥമേറി തെരുവീഥിയൂടെ വിരഞ്ഞു ചെല്ലും KR. ഭസ്കരരശ്മി പോലും ചെല്ലാത വനം Bhr. penetrate. — to en-ter വെള്ളങ്ങൾ സാഗരത്തിൽ ചെല്ലുമ്പോലേ CG. കണ്ണിണ ചെല്ലുന്ന നല്വഴി കണ്ടിട്ടു കൈകളും ചെല്ലും, വെണ്ണയിൽ കൈകൾ പോയ്ചെന്നു CG. ചിത്തം അധൎമ്മത്തിൽ ചെ. യില്ല Bhr. അടിപ്പാൻ ചെ. to be about to. — to come in, as money അവന്റെ പറ്റിൽനിന്നു അസാരം ഒരു പണം എനിക്കു ചെല്ലേണ്ടതു, അവന്റെ കയ്യിന്നു എനിക്കു ചെല്ലേണം TR. — to enter upon എങ്കിലേ വകമേൽ ചെന്നുകൂടും TR. on this con-dition only can he be instated. പറമ്പിന്മേൽ ചെന്നു TR. retook it. — to be swallowed ചെല്ലുമോ (= കടക്കുമോ, ഇറങ്ങുമോ), ചോറു നന്നായി ചെല്ലുന്നു V1. tastes well. 2. to pass on. ചെന്നതു തടുപ്പാൻ to prevent that for which you came Mud. — to come, go to ആൾ ഏറ ചെല്ലൂലും താൻ ഏറ ചെല്ലനല്ലൂ prov. ആ സ്ഥലത്തേക്കു രാമൻ മുമ്പേ പോയി എന്നും വഴിയേ താനും ചെന്നു എന്നു MR. (so വിന് ചെ.‍ to fol-low). രാജാവെ ചെന്നു കാണ്ക TR. to pay his respects, do homage. കൊണ്ടുചെന്നു brought. — esp. time to pass, advance കൊല്ലം ൭൧൨ ചെന്ന മേടഞ്ഞാറ്റിൽ (doc.), ൧൦൦ സംവത്സരം വയസ്സു ചെന്നു Bhr. അഞ്ചുനാഴിക രാചെന്നപ്പോൾ 2 hours after sunset. നേരം ചെന്നു it is late. വയസ്സു ചെന്നവൻ aged. 3. to pass, be cur-rent, valid ചെല്ലാത്ത പണം bad money, ചെല്ലും ചെലവു current expenses. 4. to cost, be required അഴിവുപാരം ചെന്നു V1. the expense has been great. — also suffice ഈ പണിക്ക എത്ര പണം ചെല്ലുന്നു (= പോരും).
VN. ചെലവു (vu. ചി —, ശി —) 1. income ആൾക്കു ൧൦ ഉറുപ്യ ചെ. കൊടുക്ക TR. salary. ചെലവിന്റേതു ഭാഷയാക്കി തരിക arrange about my pay. ആൾചെലവു pay of troops. കല്പിച്ചുതരുന്ന ചെ. വാങ്ങി lived upon their allowances TR. എനിക്കു നിന്റെ ചൊല്ലും ചെലവും അല്ലല്ലോ prov. — adj. ഇവൻ അന്യായക്കാരന്റെ ചെ. മാസപ്പടിയാൽ ഇരിക്കുന്നു MR. is salaried by the plaintiff. 2. ex- pense, ചെലവായി it is spent, ചെലവാക്ക, അറുക്ക to spend. വരവിൽ നാലൊന്നോവരവിൽ മുക്കാലോ വരവിൽ പാതിയോ ചെലവത്രേ ചെയ്വൂ KR. spent so much of his income. ചെലവിന്നു മുട്ടാകകൊണ്ടു TR. ഇന്നേത്തേ ചെലവിനു ഒട്ടകം കൊള്ളാം PT. for our wants. അവൎകൾക്കിവൻ നിത്യവും ചെലവിന്നു കൊടുക്കുന്നു Mud. keeps them in his pay. Expenditure is of 2 kinds: നിയമം ചെ.. re-gular, fixed & അടിയന്തരം ചെ.. occasion-al, extra charges TR. [person V1.
ചെലവൻ m., — വി f., spendthrift, expensive ചെലവഴിക്ക, — റുക്ക VyM. to spend; to waste; so also ചെലവാക്കുക. ചെലവിടുക to spend, to lay out. കണ്ടത്തിൽ ചെലവിടു TR. അടിയന്തരങ്ങൾ കഴിപ്പിച്ചു ചെ’ട്ടു പോരുക duty of Urāḷar. മുറിഞ്ഞതിന്നു ചെ’വാൻ TR. to bear the costs of the cure. എന്റെ കാൎയ്യേ ചെ’ട്ടു Bhg. ചെലവു കഴിക to live upon. കടം കൊണ്ടിട്ടും ഇരന്നിട്ടും ചെ’ഞ്ഞു പോന്നു. — ചെലവു കഴിക്ക to keep house കുഡുംബത്തിന്നു ചെ’ച്ചുകൊണ്ടു പോരിക TR. CV. ചെലുത്തുക 1. to put in, to drive in ഉന്മൂകംകൊണ്ടു കൎണ്ണങ്ങൾ രണ്ടിലും ചെ.. CG. ചുവട്ടിലേ തീച്ചെലുത്തുക a med. — to eat അതിനായി ചെലുത്തീടിൽ അതിസാരം വരും GP. — അവന്റെ മനസ്സിൽ ചെലുത്തിക്കൊൾ V1. remind him of. 2. to make to pass on; മനസ്സു ചെ.. V1. 2. to animate, stimulate; ജളത കൂടാതേ മനം ചെ.. KR. make up your mind. ബുദ്ധി ചെലുത്തി (= കടത്തി) വിചാരിച്ചു penetrated a matter. — to pay money, to perform a promise, So. ചെല്ലം (T. ചെല്വം, C. Te. handsome) 1. wealth ചെല്വം മികും മകരലോടനൻ, കയ്യിൽ ഏന്തും വില്ലൊലി ചെ.. RC.; treasure ഇല്ലവും ചെല്ലവും വിറ്റു Sil. ചെ. കാൎയ്യക്കാരർ TrP. Royal treasurer. — ചെല്ലപ്പിള്ള B. darling; So. also a spoilt child. 2. copper vessel, as for keeping or burying treasure V1. ചെല്ലി (insinuating itself) 1. a grass in rice-
ചെല്ലുക — ചെവി 387 ചെവ്വ — ചെളി
fields, Scirpus articulatus B. 2. a worm; beetle in Cocoanut-trees.
ചെല്ലിയെഴുക (Te. സെലയു) to go astray, as cattle without owner B. CV. ചെല്ലിക്ക (=ചെലുത്തുക) to make to pass in or on; ചെന്നു ചെല്ലിക്ക (huntg.) — to put leeches V1. (old ചെലുക്ക, ത്തു). ചെല്ലൂർ(ചെൽ white ant T.) N. pr. Perinchellūr Grāmam. ചെ’രിൽ മരുവുന്ന പുരാനേ SG. ചെ’രമൎന്നെഴും Sah.
II. ചെല്ലുക (loc.)=ചൊല്ലുക To say. CV. ഞായം etc. ചെല്ലിക്ക=ചൊല്ലിക്ക.
ചെവക്ക old=ചുവക്ക (ചെവ് √).
ചെവി čevi T. M. Te. (C. കി —, Tu. കെപ്പി) prh. S. ശ്രവിക്ക? see ചെകിടു, ചെവിക്ക 1. Ear, the outer ear (=കാതു) വായി അറിയാതേ പറഞ്ഞാൽ ചെ. അറിയാതേ കൊള്ളും prov. ചെ. വീണവൻ, ചെ. മുരടൻ V1. one with hanging or twisted ears. ചെവിക്കുണ്ടാണത്തിന്ന് അടിച്ചു TP. a box on the ear. ചെവി കഴിയവേ വലിച്ചു Bhr. even beyond the ear. എൻ ചെ. കൾ ഒന്നിന്നുണ്ടുയരുന്നു Bhr. prick up the ears. (for hearing something). പശുക്കൾ ചെ. കൾ കൂൎപ്പിച്ചു Bhr. 2. the organ of hearing എൻ ചൊല്ലും പൂകേണം നിൻ ചെ. യിൽ CG. ചെവികടി itching of ear, ചെ. കടിക്ക also to malign B.; ചെ. ഇരെക്ക, മൂളുക, ഊതുക Nid. ears to tingle. ചെ. അടെക്ക the ear to shut. Hence: ചെവിക്ക (ശ്രവിക്ക ?) to hear നല്ല നിശാചരർ നമ്മെ ചെവിച്ചിട്ടിങ്ങുള്ളവർ എങ്ങു പോയി RS. my old good subjects. ചെവിക്കല്ലു the drum of the ear. ചെവിക്കുട upper parts of the ear. ചെവിക്കുത്തു earache. ചെവിക്കുന്നി tympanum. ചെവികൊടുക്ക to listen; so എല്ലാവരും ചെവിതന്നു കേട്ടീടുവിൻ Bhr. നന്നായി ചെ. തന്നു കേൾക്ക വേണം Bhg. ചെവികേൾക്ക id. ആരും ചെ’ളാതേ Mud. ചെവിക്കൊൾക to hearken. ചെവി ചേൎത്തിട്ടയക്ക UmV. a punishment in caste offences. ചെവി ചൊറിച്ചൽ itching in the ear.
ചെവിടു 1. ear, chiefly the inner part ചെവിട്ടിൽ പോകാ prov., ചെവിടും ചെപ്പറയും (expl.?) ഇല്ലാത്തവൻ No.=കേൾക്കാത്തവൻ (said of old people); but see ചെകിടു. ചെവിട്ടത്ത് അടിക്ക, ചെ. താത്തി നടപ്പാൻ പാടില്ല I can hardly venture out, so ashamed I am of what people say. 2. deafness. (ചെകിടു) ചെവിടൻ, f. — ടി deaf=ചെവി കേളാത്തവൻ. [ചെൎത്തു SG. ചെവിപാൎക്ക to listen നൊന്തു വിളി കേൾപാൻ ചെവിപ്പീ earwax=ചെപ്പി, ചെവിട്ടപ്പി, ചെവിക്കാഷ്ഠം. ചെവിയൻ hare; കൊമ്പൻ എന്നും ചൊല്ലി പിടിക്കുമ്പോഴെക്കു ചെ.. prov., also ഓലച്ചെ. (huntg.; കുടച്ചെ.=elephant). ചെവിയോൎമ്മ quickness of hearing.
ചെവ്വ čevva T. M. (ചെം, ചെവ്) vu. ചൊവ്വ 1. Correctness. ചെവ്വയിൽ in right proportion. ചെവ്വന്തി & ചേമന്തി Chrysanthemum Ind. (Rh. calls it ചെത്തി & Memecylon grande നെടുംചെത്തി). ചെവ്വരി a M. red streaks in the eye ചെങ്ങി ചെ. പുരണ്ടിളകി വന്ന മിഴി RC. ചെവ്വള്ളിക്കൊടി Curcuma xanthorrhiza, yel-low fragrant wood (?). ചെവ്വാ (വായി) the red faced, Mars ബൃഹസ്പതിച്ചെവ്വാ ബുധനും KR.; ചെവ്വാഴ്ച V1. Tuesday. ചെവ്വാരം a certain share in leasing land, one twentieth V1. ചെവ്വു propriety, straightness ബാണത്തിൻ ചെവ്വെല്ലാം മാനിച്ചു നോക്കി CG. — adj. ചെവ്വിന ചാരു മുഴങ്ങാലിണ CC. well pro-portioned. — adv. ചെവ്വേ directly, nicely. — ചെവ്വില്ലായ്മ, ചെവ്വില്ലായ്ത്തം disease, as of Rājas. ചെ. പാരം V1. the king is veryill.
ചെളി čeḷi So. Mud, mire=ചളി ചെളിക്ക V1. 1. a wound or ulcer to discharge (ചളി, ചലയിക്ക). 2. ചെളിച്ചു ചോര കളക a med. to put leeches (see ചെല്ലിക്ക & ചെള്ളു).
ചെളുക്ക — ചെകുക 388 ചേക്കൽ — ചേണിയൻ
ചെളുക്ക čeḷukka (& ചേള q. v., 1. T. ചെവുൾ) No. Gills of fish. ചെളുക്കയിൽ നാർകൊണ്ടുവന്നു vu. 2. scales of fish, torn mat, etc. ചെളുക്ക എടുക്ക the skin to burst, as between the toes (fr. ചെള്ളുക).
ചെള്ള čeḷḷa 1. Cheek (=ചെന്നി). ചെ. അറിയാതേ കൊള്ളും CG. വിരൽ അഞ്ചും ചെ. മേൽ പൊന്തി TP. from a box. 2. mire So. ചെ. കുത്തുക to be muddy. — ചെള്ളക്കുഴി. B.
ചെള്ളം čeḷḷam No. A kind of tree.
ചെള്ളു čeḷḷu̥ M. T. (& T. തെ —, C. ചെൾ sharp as a nail) 1. Flea; tick. 2. a large beetle on Cocoanut-trees (ചെല്ലി 2.) MC.; palm-worm, wood-worm V1. — ചെള്ളരിപ്പു fleabite, gnawing of moth, beetle, etc. V1. 3. leech V1. (see ചെല്ലിക്ക, ചെളിക്ക 2.) ചെള്ളി 1.=ചെല്ലി 1. കണ്ടം ചെ. മുളെച്ചുകിടന്നു MR. 2. B. shrimps (ചെമ്മീൻ).
ചെഴു čel̤u T. a M. Fine, stout. ചെഴും കുതിര, വൻചെഴുംതുരഗം, മുഴക്കമെഴും ചെഴുന്തേർ, ചെഴുംതടം കയ്യാൽ RC. ചെഴുംകൂടു Pay. ചെഴിക്ക T. to be fertile —. VN. ചെഴിപ്പു V1. Trav, fertility.
ചേ čē (like ചീ) Fie! must not!
ചേകം čēam Tdbh., സേവ, സേവകം (as if from ചെയ്ക) 1. Service, chiefly about the Rāja’s person. (കൂലിച്ചേകം) ചേ. വരിക, കൊൾക V1. to enlist, serve. 2. to pay. ചേകവൻ (& ചേവകൻ) 1. servant, militia-man മന്നവർ ചേ’ന്മാരുമായി CG. ഗജകഴുത്തിൽ കരയേറി ചിത്തം ഉറപ്പിക്കുന്ന ചേ. Mud. 2. one of the Īl̤avar caste ചേകോൻ, f. — കവത്തി (— കോത്തി) also ചേകൻ VyM. ചേകിക്ക to do duty, also ചേഴിക്ക to serve. ചേകിച്ചവർ ചുറ്റി VCh. ൪൦൦൦ പ്രഭുക്കന്മാർ ചേകിച്ചു KU. കുതിരചേകിച്ചവൻ V1. a trooper. — old ചേകാരം V1. soldier’s service.
ചേകുക, കി čēγuγa T. M. (a C. കേ to lie) To get upon trees, to roost, also ചേക്കുക, ക്കി V1. VN. ചേകൽ, ചേയൽ a roost. ചേയലിന്നു വന്ന കോഴി come to lay eggs; ചേയൽമരം (f.i. of peacocks). ചേക്ക T. So. resting place of animals (birds, buffaloes), with ഇരിക്ക, ഏറുക to roost.
ചേക്കു 1. roosting & breeding place കാക്കെക്കു ചേക്കിടം കൊടുത്താൽ prov. 2. So. gam-bling; ചേ. കളിക്ക to gamble.
ചേക്കൽ čēkal (T.=ചെവ്; or ചീ?) 1. Spoil-ing, അടക്ക ചേക്കലായി പോയി is on the point of rotting 2.=ചെക്കൽ V1. (— ലേ very early).
ചേക്കു Ar.šēϰ. Sheikh.
ചേങ്ങില So. see ചേർമങ്ങലം.
ചേങ്ങോൽ čēṅṅōl Palg. (ചെവ്കോൽ)=കോരപ്പുല്ലു. The grass from which Palghsut-mats are woven (വെള്ളപ്പായും മന്ത്രിപ്പായും).
ചേടൻ čēḍaǹ S. (prh. fr. ചെവിടു or ചേടു T.) Servant, also ചേടകന്മാരും ചേടീവൃന്ദവും Si Pu.
ചേടി fem.=ദാസി; താനും തൻ ചേടിമാരും CG. — ചേടികാഗേഹങ്ങളും PT.; also ചേടിച്ചി=വെള്ളാട്ടി V1.
ചേടി čēḍi (T. ചേടു beauty, fr. ചെവ്.) M. C. A glutinous earth, put on walls to keep off the rain, esp. red. ചേടിമണ്ണു; ചുകന്ന ചേടിക്കല്ലും a med.
ചേട്ട čēṭṭa Tdbh., ജ്യേഷ്ഠ 1. Elder sister, gen. ചേട്ടത്തി 2.=മൂദേവി the elder sister of Fortuna, goddess of poverty & mischief. ചേ. കളക a ceremony to drive Pandora away. 3. a mischievous person, m. & f. ചേട്ടെക്കു പിണക്കം നല്ലിഷ്ടം prov. 4. all that is nasty; also a kind of snake B. ചേട്ടവക. ചേട്ടൻ elder brother, ചേട്ടത്തി elder sister. — ചേട്ടത്തിയാർ elder sister-in-law. V1.
ചേണം čēṇam T. So. (C. ജേ — blanket) Pil-lion used as saddle.
ചേണി čēṇi T. M. (Tdbh., ശ്രേണി) 1. Ladder, ഏണി. 2. (So. ചകിണി) the layers of fibres enclosing the flesh of the jackfruit. ചേണിച്ചേരി N. pr. the hereditary Kāriṧam over the northern part of Kōlanāḍu KU. ചേണിമാർ SiPu.=ചേണിച്ചികൾ see foll.
ചേണിയൻ čēṇiyaǹ T. M. (Te. ജേണ്ഡ്ര C. ജാഡ) 1. A tribe of weavers പതിയാൻ പി
ചേൺ — ചേതി 389 ചേതു — ചേമ്പു
ന്നെ ചേ’ർ KN. 2. V1. an outrageous person (fr. foll.)
ചേൺ čēṇ 1. T. M. Breadth, height, strength, ചേണിലകം ഒൺപലക RC. highly shining shield. — ചേണാൎന്ന സമ്പത്തു Nal. (ചേണേൎന്ന തിരുമുഖം Anj. — prob. — ണാൎന്ന —). — ചേ ണുറ്റുനിന്നുതുണെപ്പതിനായി CG. help power-fully. അഴകു ചേണുറ്റെഴുന്നു rose high. ചേണുറ്റ വാദ്യങ്ങൾ CG.— തന്നുടെ ചേന്നെഴും പാണി, ചേണേലും ഞാൺ CG. 2. a net-work of bamboo or Cycas leaves for catching fish; rough sieve as of a gardener മണ്ണരിക്കുന്ന ചേൺ. ചേണൻ (1) N. pr. male; fem. ചേണി.
ചേതം čēδam Tdbh., ഛേദം. Loss, waste വസ്തു ചേ. വരുത്തുവാൻ TR. to spoil or waste our property. ഞങ്ങൾക്കു വന്ന ചേ’ങ്ങൾ; നമുക്കു ഏറിയ മുതൽ ചേ. വന്നു പോകും TR. will be lost. ആനചേ. നോക്കി MR. examined the destruction, which the elephant had caused. ഞങ്ങൾക്കു ചേ. ഇല്ലൊന്നും ഓൎത്താൽ CG. ചേതകേടുകൾ any lose or injury. ചേതപാതം V1. loss.
ചേതന čēδana S. (ചിൽ) Consciousness, life ചേതനയോടു പിരിഞ്ഞു CG. died. തല്ലി ചേ. പോക്കി killed; ചേ. പോക്കിന പൈതങ്ങൾ CG., ചേ. പോയാൽ കായം ൪ നാൾ കിടക്കിൽ ഓരാവതും ഇല്ല VCh. ചേതനൻ conscious. ഭൂതങ്ങൾ ഉള്ളത്തിൽ ചേ. ആയോൻ CG. the soul of the world. ചേതവാൻ id. താൻ ഒരു ചേതവാനായി ഭവിക്കുന്നു AR. (In S. ചേതനാവാൻ or ചേതോമാൻ). ചേതസ്സ് mind സ്വൎഗ്ഗനരകങ്ങൾക്കു തന്റെ ചേ. ഉപാദാനമാകുന്നു Adw. S. ചേതസാ with the mind (opp. വാചാ, കൎമ്മണാ). ചേതോവിഷാദം VetC. etc.=മനം, ഉൾ. In aM. ചേത; as നിശാചരമുടിവിനു കരുതി ചേതയിൽ RC.
ചേതി čēδi 1.=ചെയ്തി News. 2. Tdbh., ജഗതി (ചകതി) foundation ചേതിക്കല്ലു=പുറത്തുള്ള തറക്കെട്ടു; No. a mud-verandah round a house, about 1 Cōl broad. ചേതിരിവു B. a short rafter at the corner of a roof.
ചേതു=സേതു, Dam ചേതാർ കടൽവണ്ണൻ RC.
ചേതോഗതി S.čēδōġaδi (ചേതസ്സ്) Thought, wish. Brhmd. ചേതോഹരം ravishing the mind, delightful (=മനോഹരം) ചേ. വാചകം Nal. ചേ’ രാംഗി Bhr. — മകളർ ചേതോഹാരിണികളായറുപതു Bhr.
ചേദി čēďi S. A country in Bandēlakhaṇḍa; ചേദിപൻ, ചേദ്യൻ, ചൈദ്യൻ CG. its king.
ചേന čēna T. M. (C. ശേ — abundant, S. സേന) A yam, Arum campanulatum GP. (അൎശോഘ്നം S.). — Kinds: കാട്ടു — Arum gracile GP71., നാട്ടു —, നീലച്ചേ — Arum minutum, മുള്ളൻ — Dracontium polyphyllum, കൈപ്പെഞ്ചേനത്തണ്ടു പോലേ TP. ചേനപ്പൂ eatable; — വറുപ്പു an ഉപ്പേരി. ചേനത്തണ്ടൻ a venomous snake (similar to an Arum stem); — മണ്ഡലി or — വിരിയൻ the larger kind. ചേനത്തലയൻ B. bald headed.
ചേന്തണ čēndaṇa (loc.) Ricefield. — fr. ചെയ് ?
ചേന്തുക čēnduγa So. To cut slantingly (ചെത്തു, ചായി). ചേന്തി N. pr. of men.
ചേപ്പറ čēppar̀a Palg. No. (T. ചേപ്പു=aM. ചെവപ്പു & അറ ?) opp. ചേൽ. Slovenliness. ചേ’ റയായി നടക്ക; ചേ.പ്പണി work slovenly done.
ചേമന്തി čēmandi (C. ശാവ —, fr. ചെവ്വ — T. M.) Chrysanthemum Indicum. കാമന്നുള്ളിൽ പ്രേമം തഴപ്പിക്കും ചേ. പ്പൂ CG. — also ചേമന്തിക Anj. ചേമന്തികേ നല്ല പൂമരങ്ങൾക്കു സീമന്തം നീ CG. Oh Cr̥shṇa, thou art the chief of flower-trees! — Kinds: കാട്ടുചേ. (Rh. has കാട്ടുചെത്തി) an Artemisia, മുല്ലചേ. a Tagetes?, വെള്ള —, മഞ്ഞ —, നീലച്ചേ. etc.
ചേമ്പു čēmbu̥ & ചേമ്പ T.M. (Te. ചേമ, C. ശാവെ) Caladium eaculentum, ചേമ്പെന്നും ചൊല്ലി വെളിക്കോ മണ്ണു കയറ്റിയതു prov. — Kinds: ൟഴ — (big yam from Ceylon), കരിം —, കല്ലടി — (inferior), നീൎച്ചേ — Sagittaria obtu-
ചേയ — ചേരുക 390 ചേരി
നിലച്ചേ etc., മര — Arum viviparum, മലഞ്ചേ. wild yam with eatable stem, വെളിച്ചേ — വയൽചേമ്പു. [യും RC.
ചേയ čēya T. aM. (ചെവ്) Red ചെയ്യകൂറ
ചേയൻ No.=ചേവൽ (ചേ’നും പിടയും).
ചേയൽ čēyal see ചേകൽ.
ചേയി=ശേഷി TP.
ചേയിപ്പു=ശേഷിപ്പു TP.
ചേര čēra T. Tu. (കേര) The ratsnake, Amphi-sbæna or Coryphodon, not venomous, but said to cause leprosy by its touch; (see അള). ചേര തിന്നുന്ന നാട്ടിൽ prov. (S. ഡുണ്ഡുഭം). Kinds: മഞ്ഞച്ചേര prov. ചേരട്ട (C. Te. ജെരി, T. ചെവ്വട്ട red leech) centipede, millipede. കരിഞ്ചേ. (black), മലച്ചേ. (3—4‴ thick). ചേരട്ടപാമ്പു V1. a kind of Cobra. (So. തേരട്ട MC.)
ചേരൻ čēraǹ T. M. (& aT. ചേരലൻ=കേരളൻ C. S.) 1. The king of Koṇgu or ചേരനാടു.. 2. a king of Kēraḷa. ചേരകാറ്റു V2. East-wind (as coming from the gap of ചേരനാടു). ചേരമാൻ king of Chēram; ചേ. പട്ടം his crown; ചേ. പതിവു ancient grant; ചേ. നാടു Kēraḷa (Syr. doc.), also ചേരമാനുലകു Mpl. song. ചേരമാൻപെരുമാൾ one of the former emper-ors of Malabar: traditionally the last, who is said to have become a Buddhist (about A.D. 350) or a Muhammedan (Mpl. trad.), after distributing the country to his 18 feudatories KU. [Fra Paol. ചേരായിസ്വരൂപം the Rāja of Kāyankulam
ചേരുക čēruγa T. M. Te. (Tu. C. ശേ —) 1. To approach, come close. ആയുധം കാണ്കിൽ ഞാൻ ചേൎന്നു ചാവേൻ Pay. close with. പിഞ്ചേൎന്നു ചെന്നാർ Bhg. pursued. ഇവനോടിട ചേരുവാൻ Nal. to have commerce with. പരലോകത്തു ചേരുവൻ Bhr. I go to heaven. 2. to join (as മാൎഗ്ഗം a religion with Loc. & Soc.) രാജ്യം കുമ്പഞ്ഞിക്കു ചേൎന്നു TR. (=ആയിവന്നു). അവനു ചേൎന്നവർ TR. his adherents. 3. to belong to കുമ്പഞ്ഞിയിൽ ചേൎന്ന ആൾ TR. a subject of the H. C. കുളം നിലത്തേക്കു ചേൎന്നതു MR. (=ഉൾപ്പെട്ടതു). ക്ഷേത്രത്തിൽ നിലങ്ങൾ ചേൎന്നതു TR. അതിൽ ചേൎന്നവൻ one of them. കാച്ചപാൽ ചേൎന്ന പാത്രം CG. included (=ഉള്ള). വക ദേവസ്വത്തിലേക്കു ചേൎന്നു, പ്രമാണവും അതിന്നു ചേൎന്ന എഴുത്തുകളും പുക്കവാറുകളും TR. 4. to fit, suit ചേരുംവണ്ണം ഉള്ള ശിക്ഷ, അതിന്നു ചേരുംവണ്ണം ശിക്ഷ ഉണ്ടു TR. adequate. നിങ്ങളിൽ ചേരും ഏറ്റം AR. you will suit each other marvellously. തമ്മിൽ ചേരും agreeing well together. ചേരുന്നതേ പറഞ്ഞാൽ നിരപ്പൂ Mud. speaking plausibly. പാൽ വെണ്ണ എന്നുമ്പോൾചേരുമത്രേ CG. it might be tolerated. ചേരാതൊരവസ്ഥ ചൊല്ലുക Bhr. improper. ചേരുന്നവണ്ണം സ്തുതിച്ചു SG. worthily. അവർ ചോദിച്ചതു ചേരുവോന്നെങ്ങൾക്കു CG. unobjectionable. ചിന്തിച്ചു ഞാൻ എനിക്ക ഏതുമേ ചേൎന്നില്ല Nal. could not under-stand it. ചൊന്നതു ചേൎന്നതില്ലെതുമേ KR. is not the case. — പണം ചേരുക V1. to become security for money.
Inf. ചേര close, over against. ചേരേ വെട്ടുക to cut off close to the ground. Neg. N. ചേരായ്മ disunion, unsuitableness; also ചേരാത്തനം V1. antipathy. —
ചേരി (C. കേരി) 1. Assemblage, village street. നാലുചേരി Pay. 4 classes of foreign colonists (Jews, Christians, Manicheans, etc.). ആനായച്ചേരി CG. a cowherd village. — divi-sion of an army. V1. — N. pr. as തലശ്ശേരി etc. 2. (=ചെകരി) husk & fibres of cocoanuts. — false hair of women. V1. ചേരിക്കൽ (കാൽ? ശേരീ Mahr. Government land exempt from assessment) p1. ചേരിക്കല്ലുകൾ 1. land appropriated for the support of Rājas & temples താമൂതിരിപണ്ടാരം ചേ’ ല്ലുവക; ദേവസ്വം ചേരിക്കൽ കൂടി നികിതി പൊൻ 4849 etc. രാജാവിന്റെ ചേ’ല്ലുൾ തറ; കോവിലകങ്ങളിലേക്കു ചേ. വന്ന നികിതി TR. taxes from domains, obtained by
ചേൎക്ക 391 ചേൎങ്ങലം — ചേറു
purchase, lapses, esoheats, etc. 2. So. farmyard attached to Government & temple lands. 8. place of refuge V1. (=സങ്കേതം).
CV. ചേരിക്ക: പണം അസ്സനെക്കൊണ്ടു ചേരിച്ചു TR. had it collected by. ചേരുമാനം 1. assemblage, as fora riot; party. 2. office of collecting taxes, ചേരുമാനക്കാരൻ Trav. ചേർ 1. aM.=ചേരും in comp. രൂമചേർ പാല്ക്കുഴമ്പു Bhr. വമ്പുചേർ മകോതരൻ RC. the great M. 2.=ചേറു q.v. 3. ചേൎമരം T. M. (C. ഗേർ, Te. ജീഡി) marking-nut-tree, Semicarpus orientalis (കാട്ടുചേർ Holi-garna caustica Rh.) — ചേൎക്കുരു amed. (ചേരിങ്കുരു, ചേൎക്കൊട്ട V1.), ചേൎക്കുരുത്തൊലി GP7O., ചേറുമരത്തിന്തോൽ med., ചേരെണ്ണ കച്ചെരിച്ചേറ്റം GP. 4. ചേർമങ്ങലം & ചെറു — q. v. a. v. ചേൎക്ക 1. To make to arrive or join. കുളം തൂൎത്തു ഉഭയത്തിൽ ചേൎത്തു MR. annexed. തന്നുടെ ജീവനെ ബാലകായാന്തരേ ചേൎത്തു VetC. brought again to life. ചേൎത്തുകൊൾക to receive into the community; not to reject from caste; to patronize. ചേൎത്തുകൂടാ irrepara-ble. അവനെ നഷ്ടത ചേൎപ്പാൻ Bhr. to bring to destruction. 2. to collect, as men, money. 3. to level a gun (=ചെറുക്ക 5) വെടിക്കു പറിച്ചു ചേൎത്തു TR. 4. (po.) action in general ദിക്കുകൾക്ക് അത്തലേ ചേൎപ്പൊരു ദശമുഖൻ CG. troubling the world. ജഗത്തിന്നു ശിക്ഷാരക്ഷ ചേൎക്കും തൃക്കൈ Anj. (=വരുത്തുക). തൃപ്തി ചേ. Brhmd. VN. I. ചേൎച്ച (of ചേരുക) 1. adherence, ഞാൻ ഇങ്ങുള്ള ലോകരിൽ ചേ. പുക്കു CG. connect-ed myself with. — relation, ചേൎച്ചക്കാർ next relations, ചേൎച്ചയും ചാൎച്ചയും (see ചാൎച്ച). 2. union, ചാൎച്ചയിൽ ചേ. ഉണ്ടെങ്കിൽ UmV. love. — harmony, fitness ഇതും അതും നിരൂപിച്ചാൽ ചേ. യില്ല വികല്പം ഉണ്ടു Mud, the statements are irreconcilable. ചേ. ഇല്ലാത്ത യുദ്ധം കാണുന്ന ജനങ്ങൾക്കു പാപം ഉണ്ടു Bhg. unequal. ഞാനായിട്ടു നിരൂപിക്കു ന്നതു നല്ല ചേ. പോര TR. it does not well become me. മനസ്സു ചേ. വിട്ടുവാടി Anj. the mind became disturbed. ചേ. യാകുംവണ്ണം nicely, discreetly; beseemingly. പത്തുവിരല്ക്ക് ൮ മോതിരം ചേ. നോക്കി ഇട്ടോളുന്നു TP. — ചേൎച്ചക്കേടായി TR. ill-arranged; groundless, inexplicable; unworthy. — ചേ. often adj. ചേൎച്ചപ്പുല്ലൂരിക്കുഴമാല TP. an elegant neck-ornament; (കാണുക) എന്ന തേ ഓൎച്ചയിൽ ചേൎച്ച നല്ലു CG. it is more reasonable to judge by sight, than by opinion. മാലിന്യവും ചേ. ഇല്ലെടോ നിണക്കു Nal. nothing dirty can be about thee.
II. ചേൎപ്പു 1. joining, mortising. — ചേൎപ്പുപലക joined. ചേൎപ്പകന്നു പോയി V1. became disjointed. 2. assemblage, as മീൻചേ. CV. ചേൎപ്പിക്ക V1.=ചേരിക്ക, ചേൎപ്പാറാക്കുക. VN. III. ചേൎവ്വ T. So. mixture. IV. ചേൎവ്വു (T. crowd)=ചേൎച്ച, f.i. ചേൎവ്വുള്ള കൊടി V1.
ചേൎങ്ങലം=ചേറുമങ്ങലം f. i. വലിയൊരു ചേ. തൂക്കിനാൻ Bhg 10.
ചേറ čēr̀a N. pr. A tree ചേറമരം Codiæum variegatum Rh. (or ചിറമരം?) hence prh.:
ചേറനാടു N. pr. District SE. of Calicut, capital തിരൂരങ്ങാടി. [nāḍu KU. ചേറായിസ്വരൂപം N. pr. the dynasty of Oṇa-
ചേറു čēr̀u̥T. M. (Tu. C. കെസരു, Te. ക്രച്ചു) 1. Mire, dirt. ചേറ്റിൽ അടിച്ചാൽ, ചേറുകണ്ടേ‍ടം ചവിട്ടിയാൽ prov. 2. wet soil. കണ്ടം ഉഴുതു ചേറാക്ക to work the surface of a field into a slush preparatory to transplanting rice. ചേറ്റിൽ കുത്തിയ കൈ ചോറ്റിൽ കുത്താം (of field-labour). — ചേറാലേ കോരിക്കുടിപ്പിക്കും എന്നെ Anj. with unwashed hands. ചേ. പിരളുക feet to become dirty. ചേറും മുടയും prov. ചേറും പൊടിയും തുടെച്ചു Bhg. കഴിഞ്ഞു പോയ ചേറിനെ അധികം പറഞ്ഞു കലക്കുവാൻ to stir up old quarrels. 3.=ചേർ 3. Hence: ചേൎപ്പടം Nal. dirty cloth. ചേർലാഭം cultivator’s share of profit (=കൊഴുലാഭം). ചേറുമീൻ mullet.
ചേറുക — ചേലാ 392 ചേലാനി — ചേഷ്ട
ചേറ്റുകണ്ടം, — പാടം (opp. പൂഴിക്കണ്ടം, — പാടം) field for wet cultivation.
ചേറ്റുകുഴി slough. ചേറ്റുപടി threshold.=കീഴ്പതി. ചേറ്റുപാടു a miry soil. ചേറ്റുവഴി V1., ചേറ്റുവായി N. pr. Chetwa; also ചേറ്റാ an artificial reservoir for irrigating lands. ചേറ്റുവിത wet cultivation.
ചേറുക čēr̀uγa M.Te. (C. കേ —, Te. ചെരുഗു) To winnow, fan & clean pounded rice (=തെള്ളുക, കൊഴിക്ക, പാറ്റുക). അരി കുത്തി തവിടും പൊടിയും ചേറി, നെല്ലുപീടികയിൽ കടത്തി ചേറി അളവു തന്നേക്ക (doc.). ചേറീട്ടു നെല്ലിന്മണിയെ പിടിക്കും Anj. VN. ചേറൽ fanning, as മുളകു ചേ. ചേറുമുറം winnowing basket, ചേറ്റുക V1. id. CV. ചേറ്റിക്ക V1.
ചേറുമങ്ങലം čēr̀umaṇṇalam generally ചേൎമ്മ. (as തപ്പും ചേർമ്മ’വും കൂടി KU.) Round metal-plate used as gong (So. ചേങ്ങില, T. ചേമക്കലം, C. Tu. ജാംഗട, prob. fr. കലം & ചേരമാൻ?) also ചേൎങ്ങലം q. v.
ചേറ്റു čēťťu̥ 1. Obl. case of ചേറു. 2.=ഏറ്റു So. in ചേറ്റുകത്തി knife of toddy-drawers (also ചെത്തുകത്തി).
ചേല čēla (S. ചേലം) 1. Cloth, esp. of women, f. നൂതനയായൊരു ചേല CG. പട്ടുനൂൽ ചേ. കവർന്നു CG. പൂഞ്ചേല Bhr. (of a queen). 2. rough cloth=ചീല — so ആനച്ചേല elephant’s cover-ing V1. 3. No. boards joined to low-sided boats (ചേല കെട്ടുക). ചേലപ്പുടവ V1. a cloak, covering sheet. ചേലമരം Indian fig-tree, the bark of which serves as sackcloth (ചേല ചുറ്റുക). ചേലാഞ്ചലംകൊണ്ടു മൂടി അണിമുഖം KR 3. veil, gaze.
ചേലാ H. čēlā (=S. ചേടൻ) 1. One forced to become a Muhammedan. അവൻ ചേലാ he is of a family circumcised in Tippu’s time. സുല്ത്താൻ വന്നു ജനങ്ങളെ ഒക്കയും ചേലാവാക്കി കല്പിച്ചു TR. ചേലാവായിരിക്കുന്ന ആൾ (of a Brahman). 2. circumcision (ചേലാകൎമ്മം). ൬൪ ആമതിൽ (A. D. 1788) ചേലാ വന്നു; ൬൪ആമതിൽ ചേലാവത്തിൽ വേണാട്ടുകരെക്കു വാങ്ങി TR. ചേലാവിൽ കൂടി he turned Muhammedan. ചേലാവുകാർ Muhammedans.
ചേലാനി čēlāni No. (=ചെല്ലി 1.) Quick-grass, a thorn growing on the ridges of ricefields.
ചേലേകം čēlēγam Tdbh., ശൈലേയം. 1. സിന്ദൂരം. 2. Storax or Benzoin (med.)
I. ചേൽ čēl, VN. of ചെല്ലു (Te. C. Tu. ചാൽ), also=ചെയൽ T. aM. 1. Walk, behaviour. ചേലും ചട്ടവും character. കുട്ടി അഛ്ശന്റെ ചേൽതന്നേ disposition, (takes after); മാലുറും ചേൽ ഉന്മത്തൻ RC. the mischievous U. മുഖം നോക്കുമ്പോൾ ഒരു വല്ലാത്ത ചേലായി കാണുന്നായിരുന്നു (jud.). 2. a fine level, neat or uni-form appearance ചേല്ക്കണ്ണിമാർ AR., നൽച്ചേലും കണ്ണിമാർ CG., ചേല്ക്കണ്ണാർ (& ചൊല്ക്കണ്ണാർ) Bhr. fine-eyed women. ചേലോടു nicely. ചേലൊത്തു നിന്നുള്ള നീലത്തഴകൾ CG. well arrayed. ചേലാക്കുക to get ready, ഉറുപ്പിക കെട്ടി ചേ’ ക്കി കൊടുത്തയച്ചു; to prepare, level നിലത്തിൽ വിത്തിടുവാൻ ഉഴുതു ചേ’ക്കി TR. പണി ചേലാക്കി gave it a finish.
II. ചേൽ S. (ച+ഇദ്) If, എങ്കിൽ. (കാൎയ്യസാദ്ധ്യം ന ചേൽ Ch Vr.).
ചേവ čēva Tdbh., സേവ, hence ചേവകൻ (=ചേകവൻ) Servant, soldier സേവകന്മാരായ ലോകരും ചേവകന്മാരായ വീരരും CG. ചേവകം military service; bravery ചേ. കാട്ടിനാർ; അന്നെങ്ങു പോയിതേ താവകം ചേവകം CG.
ചേവടി čēvaḍi (=ചെവ്വ+അടി) T. M. Foot as object of worship ചേ. വണങ്ങുവാൻ Anj., പിടിക്ക SiPu., നിൻ ചേ. ത്താർ RS.
ചേവൽ čēval T. So. (C. കേവു coitus, see ചേകുക or ചെവ്) Cock, male of birds (ചേ’ലും പിടയും). ചേവല V1. child at the breast (?).
ചേഷ്ട čēšṭa S. 1. Moving the limbs, gesture. ഹസ്തപാദങ്ങളുടെ ചേ. VyM. ചേ. കാട്ടുന്നു V1. it stirs. 2. action, effort, also=ഊക്കു V1.
ചേള — ചൊക്കിച്ചി 393 ചൊക്കിച്ചു — ചൊട്ടി
denV. ചേഷ്ടിക്ക to be busy, to endeavour. — part. ചേഷ്ടിതം an act. ഗൂഢമല്ലേതും പ്രസിദ്ധം ഈ ചേ. Nal. [enliven.
CV. ആദിത്യൻ ലോകങ്ങളെ ചേഷ്ടിപ്പിക്കും Bhg.
ചേള čēḷa Gills (So. ചെകിള, loc. ചെളുക്ക). ചേളാക്കോര No. a fish; see കോര.
ചേളന്നൂർ or ചേഴന്നൂർ N. pr. KU.
ചേളാകം čēḷāγam (ചേല) A bag of wares hung on the shoulders. ചേളാട്ടി a leather bag or basket, f. i. for weighing pepper.
ചേഴിപ്പു čēl̤ippu vu.=ചേകിപ്പു & ശേഷിപ്പു.
ചൈതന്യം čaiδanyam S. (ചേതന) 1. Con-sciousness. പഞ്ചമേ മാസി ചൈതന്യവാനായി വരും AR. (fœtus). 2. liveliness, vigour ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ചെയ്തന്നിയം കിഴിക a med.
ചൈത്താൻ Ar. šaitṯān. Satan; devil, demon.
ചൈത്യം čaityam S. 1. (ചിത) Tombstone, monument (altar, തറ) ചൈത്യപാലർ കൂടി; അവൻ ചൈത്യസ്തംഭം പറിച്ചു, ചൈത്യപ്രാസാദത്തെ തകൎത്തു KR. (in Lanka ചൈത്യനികുംഭില etc.). 2.=ചിത്തം soul ചൈത്യമോക്ഷം Bhg10.
ചൈത്രം čaitram S. (ചിത്ര)=മേടമാസം.
ചൊകചൊക čaγaǰoγa (ചെവ്, ചുവ) Look-ing red. — ചൊകല Palg. (of cattle, dog, sheep).
ചൊക്കം čokkam T. C. Te. Tu. Beauty (ചെവ്). Hence: ചൊക്കനാഥൻ N. pr., Siva of Madura; the author of യുധിഷ്ഠിരവിജയവ്യാഖ്യാനം. ചൊക്കർ (the pure) & ചൊക്കമാരാന്മാർ a low section of the Mārāṇ tribe. ചൊക്കട്ടാൻകളി (C. ചൊക്കട്ടു pleasant) back-gammon. T. So. VyM. ചൊക്കട്ടി or ചൊക്കത്തി? Walkera serrata Rh.
ചൊക്കൻ čokkaǹ (ചുണങ്കൻ or ചെവ്) 1. Dog (No.=ചുവന്നനായി), ചൊക്കനെപടിക്കൽ കെട്ടീട്ടുണ്ടു TP. watch-dog. 2. monkey V1. ചൊക്കി 1. bitch V1. (No. ചുവന്നപട്ടി; So. see ചൊക്കിച്ചു.) 2. cat പെൺപൂച്ച. 3. a plant ചീനച്ചൊക്കി=ചെണ്ടുമല്ലിക. 4.=ചോക്കി.
ചൊക്കിച്ചി No. (fr. ചൊക്കം) a female beauty. ചൊക്കിച്ചുപോയി So.=ശുഷ്കിച്ചുപോയി; ചൊക്കിപ്പട്ടി So. m. & f. A half-starved cur. (ചൊങ്കു 2.)
ചൊക്കുപൊടി čokku-poḍi T. M. (ചുക്കു or ചെവ്?) A magic powder supposed to stupify one V1.
ചൊങ്കു čoṅgu 1. (C. സൊ. —=ചൊക്കം) Beauty, elegance. — ചൊങ്കൻ., ചൊങ്കത്തി f. beautiful (as men, elephants, etc.). 2. (=ചുങ്ങു) withered; ചൊങ്കുകയ്യൻ & ചൊങ്ങയ്യൻ V1., ചൊങ്കൻ B., who has a withered hand.
ചൊടി čoḍi (C. Tu. സിഡി, aM. ചെടിക്ക, T. ചുളിക്ക ?) 1. Outbreak of passion, ebullition; briskness, fervency. ചൊടിമാറി his rage is over. 2. So. lip (ചിറി). ചൊടിക്ക to be angry, fiery കുഞ്ഞനോട് ഒട്ടും ചൊടിക്കേണ്ടാ TP. VN. ചൊടിപ്പു കാട്ടുക etc. CV. ചൊടിപ്പിക്ക to provoke, enrage. ചൊടിയൻ 1.passionate. 2. So. mullet.
ചൊട്ട čoṭṭa (Te. Tu. C. Te. distorted, deform-ed=ചൊള്ളു, H. čhōṭa fr. ക്ഷുദ്രം small, petty) 1. Dagger, also ചൊട്ടക,, so ചുരികയും ചൊട്ടയും KR. കനമിയൽ ചൊട്ട മുൾക്കരപന്തി RC. 2. smallness. ചൊട്ടയിലേ ശീലം ചുടലയിലേ മാറുള്ളു prov. infancy. ചൊട്ടയിൽ കയറി=വികൃതിയായിപ്പോയി. 3. No.=ചൊട്ടി a boss, knob or ornamental dot on knife-handles etc.; a knob into which the blade of a knife & a style are fixed. 4. a palm flower before bursting. B. 5. N. pr. male. ചൊട്ടാൾ (2) a small man. ചൊട്ടക്കോൽ (1) വാളും ചുരികയും ചൊ’ലും Pay. ചൊട്ടച്ചാൺ 1. (C. Tu. ചോട്ടു) span of the thumb & forefinger (=പ്രാദേശം). 2.=1½ spans എന്റെ ചൊ’ൺ വയറു my little stomach. ചൊട്ടപ്പൂട്ടു a padlock. ചൊട്ടവാൾ (1) a small sword.
ചൊട്ടി čoṭṭi 1.=ചൊട്ടവാൾ f. i. ചൊട്ടികൾ ഇട്ടികൾ KR., Bhr. 2. silver mark of about 2 inches on native clothes; also of a painted face (So. ചുട്ടി) fr. ചൊട്ടുക. 3. a play with
ചൊട്ടു — ചൊര 394 ചൊരിയു — ചൊറി
2 sticks. ചൊട്ടിയും (larger) കോലും or കണിയും (smaller); also ചുള്ളിയും (or ചി —) വടിയും No., പുള്ളടി Palg. etc.= കോട്ടി 1.
ചൊട്ടിത്തല bald head (loc.)
ചൊട്ടു čoṭṭu T.M. 1. A slap on the head ചൊ. കൊണ്ടാലും prov. — met. തലെക്ക ഒരു ചൊ. disappointment; ചൊട്ടുപിണഞ്ഞു, ഒരു ചൊ. കിഴിഞ്ഞു (superst.) a curse, disease, etc. has alighted on him. 2.= പൊട്ടു mark on the fore-head with Sandal paste etc. ചൊട്ടുതൊടുക= തൊട്ടുകുറി; kinds ഇരുവയിനാടൻ ചൊ. TP. etc. Hence: ചൊട്ടുകത്തി Mpl.= ചൊട്ടവാൾ. ചൊട്ടുക (C. സൊണ, T. So. to drop, rain) 1. To rap with the knuckles, knock with the finger, chiefly on the head; also ചൊട്ടി നോക്ക No.= കൊട്ടിനോക്ക. 2. to be disappointed. വയറുചൊട്ടിപ്പോയി abortus. കാൎയ്യം ചൊ. proved abortive. തമ്മിൽ ചൊ. they fell out. CV. ചൊട്ടിക്ക 1. to beat (f.i. in chess). 2. to disappoint; to overreach. ചൊട്ടിപ്പു machinations.= കൃത്രിമം. ചൊട്ടുകാൎയ്യം a poor affair. ചൊട്ടുവെള്ളം So.= കൊട്ടുവെള്ളം q. v.
ചൊണ്ടി čoṇḍi (loc.) A gram or legume.
ചൊണ്ണി čoṇṇi (സുവൎണ്ണി?) 1. Vain of beauty, proud (f. — ച്ചി; അമ്മ കറുത്തും മോൾവെളുത്തും മോളെ മോൾ ചൊണ്ണിച്ചി No. a riddle= വെള്ളിലച്ചെടി). 2. N. pr. fem.
ചൊത്ത čotta (T. So. worm-eaten, C. ജൊത്തു close, thick= ചെറുത്തു) Mud, mire ചൊത്തയും ചളിയും prov.; also കൊത്ത. ചൊത്തി= ചൊങ്കു 2. (C. സൊത്ത) defective, lean, as ചൊത്തിക്കൈ So. a withered hand.
ചൊന čona V1. Red colour (ചെവ്?); ചൊനയൻ. V. n. ചൊനെക്ക to be red. ചൊന്നാൻ So. (hon., fr. സ്വൎണ്ണം) a goldsmith.
ചൊപ്പ čoppa (obse.) Crines pud.
ചൊപ്പിടാച്ചി No. vu., see ചപ്പിടാച്ചി.
ചൊര čora (the root of ചൊരി, see ചുര) Inf. When it drops, so as to drop; ചൊര കുത്തുക to stop a leak. ചൊരത്തുളി ചൊരിഞ്ഞു Nid.; also ചൊറുചൊറ So. ചൊരിയുക čoriyuγa T.M. (C. സു — to empty, pour out, ജൂ — to trickle, Te. C. കു — to rain) 1. v. n. To flow down, pour, shower (as മഴ, അസ്ത്രം, സ്രാവം). കോരിച്ചൊരിയുന്ന മാരി, മാരി ചൊരിയുന്നു CG. ചൊരിഞ്ഞ കണ്ണീരോടും Bhr. ചൊരിയച്ചോര (huntg.) blood flowing richly. 2. v. a. to pour out, to shoot corn etc. out of a sack; മേഘങ്ങൾ ചോര ചൊരിഞ്ഞു, കൂരമ്പു കോരി ചൊരിഞ്ഞു തുടങ്ങിനാൻ Bhr. ഞങ്ങൾ തീച്ചൊരിഞ്ഞു CG. പായിൽ ഉറുപ്പിക ചൊരിഞ്ഞെണ്ണി (jud.) ആ മുതൽ ഒരു മുണ്ടിൽ ചൊരിഞ്ഞു MR. നിലത്തു ചൊ. — ശ്രവണാന്തരേ കുംഭസഹസ്രജലം ചൊരിഞ്ഞാർ AR. (to awaken Kumbhakarṇa). [a leeking vessel.
Hence: ചൊരികലമൂണി B. a miser, as licking VN. ചൊരിച്ചൽ as രുധിരം ചൊ. menses of women, bloody flux V1. ചൊരിനെല്ലു rice poured out & measured by guess; conical measurement CS. ചൊരിമഴ heavy shower. [etc. CV. ചൊരിയിക്ക to get the rice heaped up, ചൊരുന്നൽ= ചുരന്നൽ udder.
ചൊരുകുക čoruγuγa 1. T. M. (Te. ചൊച്ചു) To tuck in, to shove in കാക്കുഴൽ തോളിൽ ചൊരുകീടും DN. — ഇടചൊരുകു a small bit of gold put in between beads. 2. ചുരുകുക, (C. Te. സൊരഗു, C. Tu. സൊൎക്കു) to be stu-pified ചുരുകിനൊരു തുയരോടു RC. ചൊരുക്കു (2) slight intoxication, giddiness. ചൊ. പിടിക്ക V1. to feel sea-sick. ചൊരുക്കുക, ക്കി to feel dizzy വെറ്റില തിന്നു ചൊരുക്കിനനേരത്തു CG.— ചൊരുക്കുന്ന അടക്ക (a very strong kind). [rice.
ചൊൎണ്ണാലി Palg.= സ്വൎണ്ണാരിയൻ A kind of
ചൊറി čor̀i T. M. 1. Itch, scab & other erup-tions തലച്ചോറി= പുഴുക്കടി scurf, വറട്ടു ചൊറി etc., ചൊറിക്കറിവില്ല prov. 2. what itch-es, nettles (= ചൊറിവു). ചൊ. പറക to find fault. എന്തിരുപതു — മുറിമുപ്പ തു — അറിനാല്പതു — ചൊറിഅറുപതു Cal. — Pa1g.= ഏടാകൂടം. VN. ചൊറിച്ചൽ itching, nettling. [crata. ചൊറിഞ്ഞണം, ചൊറിയണം Tragia involu-
ചൊറുചൊ — ചൊൽ 395 ചൊല്ലുക
ചൊറിയണങ്ങു V1. a nettle; വട്ടച്ചൊ Urtica pilulifera.
ചൊറിമധുരം B. slightly sweetish. ചൊറിമീൻ an itching polyp (കാഞ്ഞിപ്പോത്തു). ചൊറിയൻപുഴു MC 49. a caterpillar, that irri-tates the skin. ചൊറിയുക 1. to itch. എനിക്കു ചൊറിയുന്നു. 2. to scratch, to rub oneself തല ചൊറിയും VyM. when perplexed. തല ചൊറിഞ്ഞു നിന്നാർ CG. ചൊറിഞ്ഞു കൊടുക്ക to incite, beckon. ചൊറിവള്ളി (വലിയ —) cowhage. ചൊറിവാക്കു So. Palg. disgusting, provoking language (used intentionally). ചൊറുകുക to scratch gently അവനെ മെല്ലേ ചൊറുകി Bhr. (to give a hint).
ചൊറുചൊറേ čor̀uǰor̀ē (ചൊര) Running or dropping down B.
ചൊറ്റ čoťťa=ചൊത്ത, Worm-eaten (as sugar-cane, etc. V1.
ചൊൽ čol T. M. (C. സൊ —) 1. Word (പഴഞ്ചൊൽ, പെൺചൊൽ); command. എനിക്കു നിന്റെ ചൊല്ലും ചെലവും ആകുന്നുവോ have you to order me? (ചൊല്ലും ചെലവും employ-ment). ചൊല്ക്കീഴമൎന്നു Bhr. obeyed. രണ്ടു പേൎക്കും ചൊല്ക്കീഴല്ല CC. I belong to neither. കംസന്റെ ചൊല്ലാലേ CG. അവൻ ചൊല്ലാൽ എപ്പോഴും ഇരിപ്പു ഞാൻ ഇപ്പുഴങ്കരേ; ചൊല്ക്കൽനിന്നിളകാതേ Bhr. ഒരുത്തന്റെ ചൊല്ലിങ്കൽനില്ക്ക CG. to abide by some one’s advice. ബ്രാഹ്മണന്റെ ചൊല്ലിൽ നില്ക്കേണം VyM. 2. praise, fame. ചൊല്ക്കണ്ണി, ചൊല്ക്കണ്ണാർ Bhr. with celebrated eyes. ചൊലുത്തു, ചൊൽത്തു pronunciation; nice voice for reading, singing, etc. ചൊല്ക്കൊണ്ട Bhr., ചൊല്ക്കൊള്ളും CG. famous. ചൊല്പടി 1. utterance. അവന്റെ ചൊ. കൊള്ളാം V1. pronunciation V1. 2. according to order. അഛ്ശന്റെ ചൊ. ക്കപോയി MR. ചൊ. ക്കു നടക്ക to obey. ചൊൎപ്പടിക്കു ചെന്നു Mpl. [mod. ചൊല്പടിക്കാരൻ obedient=ചൊൽവശൻ ചൊല്പെറ്റ CG., ചൊല്പൊങ്ങും Bhr. famous.mod.
ചൊൽപ്രമാണം order. ചൊ. കവിഞ്ഞു V1. didmod. more than I was ordered.mod. ചൊല്ലാൎന്ന Bhg., ചൊല്ലാൎന്നീടുന്ന KU. famous.
ചൊല്ലുക, ല്ലി (& po. ചൊന്നു) 1. To say ലീലെക്കു കാലം ഇതല്ല ചൊല്ലാം CG. we may truly say. ഒരു പീഡയും ചൊല്വാനില്ലെനിക്കു KR. no pain worth mentioning. സമ്മതിയല്ലെന്നു ചൊല്വർ നിന്നെ CG. they will say of thee: he is not to my taste. ചൊല്ലാതേ ചൊ. Bhr. to hint. — to promise ചൊല്ലിയത് എല്ലാം തരുന്നു. — to declare (ഞായം, മൊഴി ചൊ); to con-fess നീയല്ലയോ ചൊല്ലടെച്ചു തീ വെച്ചതു Bhr. 2. to order കാലത്തെ പോകെന്നുചൊന്നാൻ CG. he ordered time to pass (=പോക്കി). ദാസിമാൎക്കു പണികൾ ഓരോന്നു ചൊല്ലി CG. — also with Inf. മരം മുറിക്കച്ചൊല്ലി TR. [uttered. Neg. ചൊല്ലായ്മ കേൾക്കും (Mantr.) what is not ചൊല്ലി giving his reason ഇതിന്നെന്നു ചൊല്ലി Mud. എന്നേച്ചൊല്ലി വേലകൾ ചെയ്ക Bhr. pretending it was for this. കഴിഞ്ഞതു ചൊ. ദു:ഖിക്ക V2. to repent. — on ac-count of നമ്മേച്ചൊ. നായൎക്കു വല്ല വിഷമങ്ങൾ വരേണ്ടാ TR. എന്തു ചൊ. വിവാദം VyM. about what is the dispute? CV. ചൊല്ലിക്ക to cause to say, to repeat, read നിന്നേ ചൊൎപ്പൻ Genov. force to confess. മിനക്കെടാതേ ചൊല്ലിച്ചിട്ടും Bhg. ചൊ’ച്ചു വിടുക V. to send a message. കുലത്തെ ആചാൎയ്യനെകൊണ്ടു ച്ചൊ’ക്കുന്നതു KR. have the family history recited by the house-priest. — also ചൊല്ലിപ്പിക്ക Brhmd. ചൊല്ലിക്കൂട്ടുക to repeat a lesson. ചൊല്ലിക്കൂട്ടിക്ക to hear a child’s lesson. ചൊല്ലിക്കൊടുക്ക, തരിക to teach, suggest. ചൊല്ലിക്കൊടു — നുള്ളിക്കൊടു — തല്ലിക്കൊടു — തള്ളിക്കള prov. ചൊല്ലിനിൎത്തുക to stop reading. ചൊല്ലിപ്പഠിക്ക to learn loud by heart. ചൊല്ലിയാടുക to sing & play. ചൊല്ലിയാട്ടം acting a play. ചൊല്ലിവിടുക to send word, ചൊല്ലൂടുക; നി
ചൊവ്വ — ചൊള്ളു 396 ചോകം — ചോത്ര
ന്നോടു ചൊല്ലുവാൻ എന്നെ ല്ലി വിട്ടു Nal.
മറ്റെന്തു വൎത്തമാനം ചൊല്ലൂട്ടതും Mud. ചൊല്ലുവിളി 1. command, summons. ചൊല്വിളി കേൾക്ക to obey. ചൊല്ലും വിളിയും കേളാതേ disobedient. 2. obedience കുമാരനൊരു ചൊ. യില്ല ChVr.— ചൊല്ലുവിളിയായ്ക V2. disobedience. ചൊല്ലുവേല So. service, servitude. ചൊല്ലുള്ള, ചൊല്ലെഴും ചൊല്ലേറും famous.
ചൊവ്വ čovva 1. Redness=ചെവ്വ f.i. പ്രഭാതചൊ. തുടങ്ങുക V2. dawn. 2.=ചെവ്വാ Mars, ചൊവ്വാഴ്ച Tuesday. 3.=ചൊവ്വു as ചൊവ്വ പിടിച്ച അങ്ങാടി a straight street. 4. power-ful influence ഉറുമ്മിക്കും ചൊവ്വ ഉണ്ടു നിനക്കും ചൊവ്വ ഉണ്ടു TP. the sword is possessed & thou likewise [=ദോഷം either from Mars: അവനു ചൊവ്വപ്പിഴ ഉണ്ടു he is hurt by an unlucky planet; or (1) majesty, as കൊടുങ്ങലൂർ ചൊവ്വ is the Bhagavati of Koḍungalūr; or ചോകു ?]
ചൊവ്വി čovvi (T. ചെവ്വി=ചെവ്വ) a M. ചൊൽപേറാതവൎകൾ്ക്കു കാണിതു ചൊവിയായിതു RC 26. This fits only the nameless. തടുപ്പതിനു ചൊവിയ പട ഇല്ല RC30. sufficient.
ചൊവ്വു čovvu̥=a M. ചെവ്വു(ചെവ്) 1. Straight-ness ചൊവ്വുള്ളതു=നേരുള്ളതു V1. ചൊവ്വു വടക്കോട്ടുള്ള പറമ്പു MR. ചൊവ്വിന്നു കെട്ടുക to build regularly. 2. propriety ചൊവ്വല്ല ഭുജിപ്പതിന്നു SiPu. not fit for eating. ദീനം ചൊവിൽവന്നു in a fair way of recovery. ചൊവ്വൊടേ ചെയ്തു Bhr. perfectly well. ചൊവ്വായ്വരുവാൻ വിഷമം Genov. irremediable. 3. exact weight & value മുത്തിന്റെ ചൊ. വരുത്തുവാൻ CS. — chiefly the weight of a gold fanam as used by shroffs; ascertaining the exact quant-ity of gold in a coin. [rectify. ചൊവ്വാക്കുക to make straight, to adjust, ചൊവ്വല്ലായ്ക, ചൊവ്വല്ലായ്ത്തം, ചൊവ്വില്ലായ്മ (2) disease of kings. അണ്ണനു കുറേ ചൊവ്വല്ലായ്ക ഉണ്ടു TR. [വപുരം.
ചൊവ്വൂൎ čovvūr=ചോവരം q. v., N. pr., ശി
ചൊള്ളു čoḷḷu̥ T. M. (C. ജൊ —) Stunted; worm-eaten (=ചൊട്ട), unsubstantial. ചൊള്ള So. leanness; an immature fruit.
ചോകം čōγam TP.=യോഗം, Tdbh.
ചോകൻ=ചേകോൻ (loc.)
ചോകു čōγu̥ T. a M. (Te. C. Tu. സോങ്കു collision, possession, evil spirit) Demon അടുത്തു പൂത്ത ചോകിൻ കൂട്ടം RC.=Rāxasas.
ചോക്കി čōkki=ചൌക്കി A guard-house, തിരുവങ്ങാട്ടു ചോക്കിയിലാക്കി, ഇട്ടു TR. imprisoned.
ചോക്കുക čōkkuγa=ചിവക്കുക V1. ചോക്ക — ൻ m, — ക്കച്ചി f. No. red cattle.
ചോടു čōḍu̥ 1.=ചുമടു (മുതൽ ഒക്ക ചോടായി കെട്ടി TP.) — ചോട്ടാളർ Carriers. ഇരുമുടിചോട്ടുകാർ Nal., ചോട്ടാർ TP. 2.=ചുവടു step രണ്ടു ചോട് ഇങ്ങുവാങ്ങി PT., ചോടു പിടിച്ചു ചെന്നങ്ങനന്തനുൾപ്പുക്കു CC. ചോടുകൾ ഉറപ്പിച്ചു പല്ലുകൾ പുറത്താക്കി PT. a lion preparing for his spring. ധാത്രിയിൽ ചോടേ തുരന്നു Mud, under-mined the ground. 3.=ജോടു, as കാൽ — a pair of shoes.
ചോടുക čōḍuγa (ചോടു 2?) To exert oneself secretly, to machinate അതിന്നു നന്നായി ചോടീട്ടുണ്ടു loc. (T. C. ജോഡണ preparation).
ചോട്ടാ H. čhōṭā (see ചൊട്ട) Short. ചോട്ടാവടി a crooked stick, badge of office, So. ചോട്ടാക്കാരൻ B. an attendant.
ചോണൻ čōṇaǹ (Tdbh., ശോണ) Red ant, So. ചോണൽ [ങ്കി.
ചോണങ്കിനായി No. A greyhound=ചുണ
ചോതടി čōδaḍi 1.=Choultry ചാവടി. 2. a kind of plantains (loc.)
ചോതന čōδana Tdbh., ശോധന 1. In മലചോതന see മലം 2. search, ചൊതനക്കാരൻ a custom-house officer, 3. a liquid measure (at Cochin=1/25 Candy; in Trav.=12 Iḍangal̤i) കള്ളച്ചോ Bhr.
ചോതനി T. So. a broom V2. (=ചൂൽ).
ചോതി čōδi 1. Tdbh., സ്വാതി The 15th lunar asterism, Arcturus. 2. Tdbh. ജ്യോതിസ്സ് light പരമചോതി Anj. (of Cr̥shṇa).
ചോതിക്ക čōδikka Tdbh. of ചോദിക്ക & ശോധിക്ക (രസം മുന്നേപ്പോലേ ചോതിച്ചു a med. purified). [a red cow.
ചോത്ര čōtra 1. സുഭദ്ര, N. pr. of women, 2. B.
ചോദിക്ക — ചോമൻ 397 ചോമാതി — ചോര
ചോദിക്ക čōd’ikka S. (ചുദ്) 1. To incite, urge ശൂലം ചോതിച്ചു ചാടി RC. drove. 2. to de-mand, ask ചോദിച്ചിരന്നുകൊണ്ടുണ്ണാം Pay. നാമങ്ങൾ ചോദിച്ചു KR. 3. to question, inquire എന്ന് അവനോടു ചോദിച്ചു jud. ചോദിച്ചു കേട്ടു കൊണ്ടു having taken counsel V2.
VN. ചോദനം 1. driving വാഹചോ. ചെയ്ക Nal. 2. command; so ദേവചോദിതം Brhmd. fate. CV. ചോദിപ്പിക്ക f.i. എന്നു നമ്മോടു ചോദിപ്പിച്ചു TR. sent to solicit my assistance. ചോദ്യം 1. question, inquiry. യുവതിമാൎക്ക് എന്തു ചോ. Ch Vr. what is that to girls? 2. examination, trial ചോ’ത്തിന്റെ ദിവസം V1., അവരോടു ചോ’വും തുടങ്ങി കഴിഞ്ഞു; ആയതിന്ന് ഒരു ചോ. കാണ്മാനില്ല TR. he is not brought to trial. നല്ലപോൽ ചോ. കഴിച്ചു Genov. 3. torture വേണ്ടുംവണ്ണം ചോ. ചെയ്തു etc. 4. notice taken of, ചോ. ഇല്ല TR. ഇതിനെ ചൊല്ലി ചോ. കുറഞ്ഞു little interest in. നാനാവിധം കാട്ടുന്നതിന്നു ചോദ്യം ഇല്ല എന്നു വന്നാൽ TR. if misde-meanors are left unpunished (=വിചാരം, വേദന). ചോദ്യപ്പെടുക to examine എങ്ങനേ എന്നു നല്ലവണ്ണം ചൊ’ട്ടു വിസ്തരിപ്പാൻ TR., അതിനെ കുറിച്ചു ചോ’ട്ടതിൽ MR. ചോദ്യോത്തരം questions & answers അൎത്ഥമില്ലാത ചൊ’ത്താൽ എന്തു ഫലം സിദ്ധിക്കും Bhg. അതിർകൊണ്ടു പരിന്ത്രിസ്സും നാമുമായിട്ടു വളരേ ചോ. കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു TR. long disputes & transactions. അവനോടു ചോ. ചെയ്തു examined him.
ചോനകൻ čōnaγaǹ (=ജോ —, യവ —) Occidental; an Arab colonist. ചോനകമാപ്പിള്ള a Māppiḷḷa.—In Pay. ചോനവർ sailors. ചോനകനാരകം lime tree. ചോനകപ്പുല്ലു Medicago esculenta, a med. (in T. ചോനപ്പുൽ fr. ചോന T. C. Te. rain, S. കോടിവൎഷ) al. lemongrass, & Trigonella cornicularia.
ചോപ്പു=ചുവപ്പു.
ചോമൻ=സോമൻ. ചോമാതിരി čōmāδiri Tdbh., സോ —Brahmans, that sacrifice the moon-plant-juice KU.
ചോയി N. pr. m., — ച്ചി f., see ചോഴി.
ചോര čōra (T. ചോരി fr. ചോരുക; or ചെവ്?) Blood, ചോരെയും ചലവും prov.; (see അണിയുക); ചോരയോടേ എടുത്തു KumK. a newborn babe, unwashed. ഉടുപ്പുകളിൽ നിറെച്ച് ആയ ചോര കണ്ടു, ചോ. കഴുകി കളഞ്ഞു; ചോരയും പൊട്ടിച്ചു TR. elicited blood by the blow. തിരുക്കണ്ണും ചോരകലങ്ങുന്നു TP. is wroth. ചോ. ഒലിക്ക to bleed; as v. a. to bleed ചോ. എടുക്ക, കളക, കുത്തുക, കൊത്തുക V1. കാലിന്മേൽകൊത്തി ചോര നീക്കി Nid.; കൊത്തിച്ചു ചോരകളക to be bled. ചോരയും പെയ്യുന്നിതു AR. a bad omen. പന്നിക്കു ചോര മൂന്നു (huntg.) three kinds of wounds: മുറിയച്ചോ., വഴിയച്ചോ., ചൊരിയച്ചോ. Hence: ചോരകലങ്ങുക to be blood-shot, തിരുക്കണ്ണു ചോ’ങ്ങി TP. [ചിന്നിയും PT. ചോരക്കട്ട clotted blood, മുഖങ്ങളിൽനിന്നു ചോ. ചോരക്കണ്ടി No. the red kind of കണ്ടിക്കിഴങ്ങു. ചോരക്കിളാൎപ്പു No. (കിളാൎപ്പു) traces of blood; hale & hardy or youthful appearance. ചോരകുമളം(കുമള) No., — ഉന്മദം pugnacity. ചോരക്കുഞ്ഞു, — പ്പിള്ള, — പൈതൽ=കട്ടക്കിടാവു a newborn babe. ചോരക്കെട്ടു suppressed lochia. ചോരത്തല a new shoot of a vine. ചോരത്തിളപ്പു luxuriancy, lewdness. ചോരനീർ flowing blood തള്ളി മുറിച്ചു ചോ. പ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു TR. drew blood from him. [കുരുതിക്കളം. ചോരപ്പടുകളും B. a quantity of blood, also= ചോരപ്പുഴ a river of blood ചോ. കൾ പോയി കൂടി ജലധിയിൽ Bhr. [നമായി TR. ചോരപ്പോക്കു dysentery, വയറ്റിന്നുചോ. ദീ ചോരമുക്കളം No. turgescence=ചോരത്തിളപ്പു. ചോരബന്ധം relationship by blood; in V1. also called ചോരമധുരം. [ഞ്ഞു TP. ചോരമറിയുക to be bloodshot, കരിങ്കണ്ണു ചോ’ ചോരയിളക്കം excitement, നടന്നിട്ടു ചോ.കൊണ്ട ഒരു കുരു ഉണ്ടായി TR.
ചോരണം — ചോറു 398 ചോറ്റി — ചോവരം
ചോരവെള്ളം blood, മാറിൽ എഴുന്നൊരു ചോ. CG. ചോ’ള്ളപ്പെരുമ്പുഴയിൽ നീരാടി RS.
ചോരണം čōraṇam S. (ചുർ, L. fur) Theft ചോ. ചെയ്വാൻ ഒന്നും കാണുന്നില്ല PT. (=കപ്പാൻ). ഭാൎയ്യയെ ചോ. ചെയ്തു KR. ചോരൻ, (f. — രിണി) athief. ചോരവിദ്യെക്കു ഫലം ഏതുമില്ല Bhr. an art, surreptitiously acquired (=ചതിച്ചു പഠിച്ചുള്ള).
ചോരി čōri T., aM. (ചോരുക). Blood പൊന്തൊഴുകും കടല ചോരിയാറായി, ചോരി കുടുകുടകുടിത്തു RC. — ചോരിച്ചൊവ്വായി or ചെഞ്ചോരിവായി (q. v.) red lips. — നാരിയും ചോരിവാവേരി (=ചിറിത്തടം) നല്ക്കീടിനാൾ Bhg 6.
ചോരുക, ൎന്നു čōruγa T. M.(C. Tu. സോ —) see ചൊരിയുക, ചൊര. 1. To flow. ഉടലിൽക്കുരുതി ചോരുംവണ്ണം, പുനൽചോരും കണ്ണു RC. 2. to ooze, trickle വെള്ളം, എണ്ണപാത്രത്തൂടേ; to misle. 3. to leak പുരകെട്ടാതേ ചോൎന്നു TR. മാരി ഏതുമേ ചോരാതവണ്ണം അടെച്ചു CG. the house. 4. to slip through കടു ചോരുന്നതു കാണും ആന ചോരുന്നതു കാണാ prov. അരി ചോൎന്നുപോയി through a torn cloth. വള്ളി ചോൎന്നുപോക a pepper-vine to fall down. CV. ചോരിക്ക to cause to leak V1. a. v. ചോൎക്ക, ൎത്തു 1. to make to drop through. 2. to melt wax B. 3. മുള്ളൻമാളി ചോൎത്തിട്ടു മുള്ളനെ പിടിക്ക to smoke a porcupine out of its den. ചോൎച്ച 1. leaking etc. 2.No.=തുവൎച്ച interrup-tion of the monsoon. മഴെക്ക ഒരു ചോൎച്ച കാണുമ്പോൾ (see തുവരുക, തോരുക).
ചോറു čōr̀u̥ T. M. (T. also ചൊന്റി, fr. ചൊൽ what is praised by all) 1. Boiled rice. ചോറും കറിയും, ചോറും കൂട്ടുവാനും, ചോറങ്ങും കൂറിങ്ങും prov. ൦രം അരിയുടെ ചോറാക prov. വിഷം കൊടുത്താർ ചോറ്റിൽ Bhr. 2. livelihood ചോ. കൊടുക്കുന്നവൻ master, employer. ചോ. തരുന്നവർ പറഞ്ഞാൽ കേൾക്കേണമല്ലോ TR. ഉണ്ട ചോർ ചീത്തയാക്ക, തിന്ന ചോറ്റിന്നു മാറ്റം കാണിക്ക Ti. to be ungrateful, to betray the master (opp. ചോറുണ്ടതിന്നു നല്ല ഉചിതം കാണിക്ക Ti. of faithful soldiers). 3. what is soft, like boiled rice, അസ്ഥിച്ചോറു marrow; തലച്ചോ. brain; പനഞ്ചോ. pith of palmyra; ചകരിച്ചോ. pith sticking to ച. pith of some grasses. ചോറുണ്ണുക to eat a meal. ചോറുണ്ടു MR. ചോറൂൺ the first meal of a child, in the 6th month; കുഞ്ഞനു ചോറൂൺ കഴിക്ക വേണ്ടേ TP. ചോ. കഴിക്ക, കഴിഞ്ഞു.
ചോറ്റുരുള Mud. a rice-ball. ചോറ്റുകഞ്ഞി (loc.) scum of boiled rice. ചോറ്റുകൎത്താവ് (2) master ഒന്നു ചോ’വിന്നു മറ്റേതു നാടുവാഴിക്കു KU. ചോറ്റുകാരൻ 1. cook V1. 2. dependant ഇങ്ങേ ചോ. TR. ൫൦൦ അകമ്പടിച്ചോ’കാർ TP. satellites. ചോറ്റുകൂട a basket to serve up rice in. ചോറ്റുകൈ, വറ്റുകൈ the right hand. ചോറ്റുപാളയം B. a company of greedy guests. ചോറ്റുപിച്ച (ഭിക്ഷ) food given as alms. ചോറ്റുപൊതി=പൊതിച്ചോർ.
ചോറ്റി čōťťi=ചുഴറ്റി. Fan കാറ്റു വേണ്ടീട്ടഹോ ചോ. നിൎമ്മിച്ചതു PT., മണിച്ചോ. കൊണ്ടു വീശി Si Pu.
ചോല čōla T. M. 1. Grove, shade, cool retreat പറമ്പു ചോല കെട്ടിയതുകൊണ്ട് അനുഭവം ഇല്ല dense foliage. ചോലപ്പാടു, ചോലപ്പറമ്പു V1. ചോലയിൽ വരിക, opp. വെയിലത്തു നില്ക്ക. നമ്പ്യാർ മരിച്ചെങ്കിൽ ചോലയിൽ കിറിയ കഴിക്ക TP. (prob. കളക്കടവത്തേ or പുഴവക്കത്തേ വേലി). 2. fresh spring മാൻകൂടും ചോല (doc.) ചോലയിൽ കുളിപ്പിച്ചു Nal. ചോല കുത്തിഒലിക്ക freshes from the mountains. ചോലത്തലമുടി rich hair (forest of hair) ചോ. കെട്ടഴിച്ചു TP. [ജോലി.
ചോലി čōli T. M. Harrassing business, see
ചോവരം čōvaram & ചോവ്വൂർ N. pr. Siva-puram. — ചോവരഗ്രാമം E. of Ponnāni with കാശി ശിവലിംഗം Anach. ചോവരക്കൂറു the party of Siva Brahmans (opp. to പന്നിയൂർ കൂറു) & of the Cochin king (as opp. to Samorin) KU., V1.
ചോളം — ഛന്ദം 399 ചെക്കി — ഛലം
ചോളം čōḷam T.M. (C. ജോ — Te. ജൊന്നലു) 1. Great millet, Sorghum vulgare ചോ. വിളയുന്നു കണ്ടത്തിൽ TP. മടി — & മക്കച്ചോ. maize. — ചോളക്ക N. pr. male. 2. (S.=ചോഴം) North, in fisher language ചോളകരക്കാറ്റു NE., ചോളപ്പുറം NW.
ചോളൻ (2) S.=ചോഴൻ f.i. ചോളനും കേരളനും പാണ്ഡ്യനും Bhr. കേളി ആളുന്ന ചോളന്മാരും CG. ചോളപ്പക്ഷി (1) pastor roseus. D.
ചോളി H čōḷi 1. (S. ചോളം=കുപ്പായം) Woman’s habit(& ചോടി). 2. a privy മറപ്പുര.
ചോഴം čōl̤am T. M. The ancient kingdom in the Kāvēri delta. ചോഴൻ 1. its king, once conqueror of Kēraḷa KU. 2. ചോഴന്മാർ a section of Sūdras, as introduced from ചോഴം. ചോഴിയൻ 1. Brahmans from Chōl̤am, wearing the forelock, ചോഴിയപ്പട്ടർ 2. other castes ചോഴിയർ Pay. sailors. (see ചോനവർ) — common N. pr. ചോഴി m., ചോഴിച്ചി f. (vu. ചോയി, — ച്ചി).
ചൌക്കി H čauki (see ചവുക്ക) A square. — watch-post, പാറാവും ചോക്കിയും ഇട്ടു ബന്തുവസ്താക്കി TR. on the frontier. — a guard-house. ചൌക്കദാരൻ So. manager of customs.
ചൌൎയ്യം čauryam S. Theft=ചോരണം.
ചൌളം čulam S. (ചൂള=ചൂഡ). ചൌള കൎമ്മം the ceremony of tonsure, perform-ed on Brahman children three years old.
ച്യുതം čyuδam S. (part. of ച്യു) Fallen, shaken. ഗൎഭച്യവനത്വം Bhr. abortus. വൎണ്ണച്യുതങ്ങൾ VilvP.=പതിതത്വം.
ഛ ČHA
(in S. words)
ഛഗം čhaġam ഛഗലം S. Goat; also ഛാഗം.
ഛട čhadḍa S. A lump, crowd=സമൂഹം.
ഛടഛട C.Te.M. (Onomat.) Sound of whipping.
ഛത്മം čhadmam; S. (ഛദ്) Disguise, deceit അവൾ ഛ’ത്തിന്നാലയം PT. ഛ’നാപിവാ AR. or by stratagem.
ഛത്രം or ഛത്ത്രം čhatram S. 1. Umbrella ഛ. മണിമുടി മീതേ പിടിച്ചു, വെളുത്ത ഛ. പിടിപ്പിച്ചു ആനക്കഴുത്തിൽ ഏറുക KR. (for coronation). 2.=കുട dominion. ഏകഛത്രാധിപതി KU. sole sovereign. ഭൂതലമാക ഛത്രഛായതൻകീഴുമാക്കി Bhr 12. ഛത്രപതി KU. the king of Cochin (fr. വെണ്കൊറ്റക്കുട). ഛത്രഭംഗം loss of protection or empire. ഛദം, ഛദനം “shade”; cover; leaf.
ഛന്ദം čhand̄am S. (ഛന്ദ്) Pleasing, spon-taneous സ്വഛ. പ്രവൃത്തിച്ചു Sah. selfwill. ഛന്ദസ്സ് a Vēda verse; ഛന്ദസ്സും നിരുക്തവും Bhr. Vēda metre & its theory. ഛന്ദോവൃത്തം, അനുഷ്ടുഭാദിയായ ഛന്ദസ്സ് Bhg.
ഛന്നം čhannam S. (part. of ഛദ്) Hid. ഛന്നനായ്വന്നൊരു കാമൻ CG. disguised. ഛന്നയായവൾ KR. made herself invisible. ഛന്നന്മാരായി പാൎത്തു Bhr. incognito (& ഛന്നവേഷരായി). ഛന്നപാപൻ hypocrite. മേഘഛന്നസൂൎയ്യൻ KR. abstrN. ഛന്നത്വം — ഛ. ആൎന്ന കനൽപോലേ HNK. covered live-coals.
ഛൎദ്ദി čhardī S. Vomiting. ഛൎദ്ദിനിദാനം Nid. of cholera, generally ഛൎദ്യതിസാരം.— ഛൎദ്ദനം, ഛൎദ്ദിക്ക to vomit. — part. ഛൎദ്ദിതൻ ക്ഷീണനായ്വന്നാൽ Nid. the vomiting patient. CV. ഛൎദ്ദിപ്പിക്ക to give emetics etc. Nid.
ഛലം čhalam S. Deceit, trick. ഛലവിഹിതപത്രം Mud. the roguishly contrived letter. ഛലൻ rogue; മഹാഛലൻ PT. ഛത്മം see under ഛദ്.
ഛവി — ജഗൽ 400 ഛിന്നം — ജഘനം
ഛവി čhavi S. Colour of skin, luster ദൂൎവ്വാദളഛ്ശവിപൂണ്ട ശരീരം AR.
ഛാഗം čhāġam S. Goat, ഛാഗമാംസം വേണമല്ലോ കറി മമ AR. [bearer of umbrella.
ഛാത്രൻ čhātraǹ S. (ഛത്രം) A disciple, as ഛാത്രനമ്പൂരി V1. a low class of Brahmans.
ഛാദം čhāďam S. (ഛദ്) Cover, thatch. ഛാദനം 1. covering. 2. bullying ഛ. കൊണ്ടു ചെന്നാൽ കാൎയ്യം വരാ V1. denV. ഛാദിക്ക 1. to cover. 2. to learn to fence, dance or play; to brag V1.
ഛായ čhāya 1. Shade ഛത്രഛായ Bhr. ഛാകൾ എല്ലാറ്റിന്നും ഛിദ്രം ഉണ്ടെന്നു തോന്നി Bhg. bad omen. ഛായാ ശൂഷ്കം ചെയ്തു Tantr. dry in the shade. 2. sun’s wife, hence ഛായാപതി sun. — ഛായഗ്രഹണി AR. taking the shadow (Rākṧasi). 3. image likeness ശബ്ദഛായ MC. a kind of sound. സ്വർണ്ണഛ്ശായ രമ്യമാം കായം Nal. colour (hence ചായം).
ഛിദ്രം čhiďram S. (ഛിദ്, L. soindo) 1. Perfor-ation; separation, hatred; disaster (ഗൃഹഛി. etc.) ഛി’ങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി തീർക്ക TR. to cause splits. den V. ഛിദ്രിക്ക to be split, divided. തമ്മിൽ ഛി’ച്ചു നടക്കുന്നു V1. in discord. ഛി’ച്ചവിടുന്നു പോയി Mud. displeased, quarrell-ing. ഗർഭം ഛി. abortus. — part. ഛിദ്രിതം. CV. ഛിദ്രിപ്പിക്ക to cause a split or division.
ഛിന്നം čhinam (part. of ഛിദ്) Cut, divided ചാപം ഛി’മാക്കി Brhmd. broke. പരമാൎത്ഥം ഒക്കയും ഛി’മാക്കി Sah. ഛിന്ന സംശയനായി KR. freed from doubts. — ഛിന്നഭിന്നമാക്കി dispersed, routed. (vu. ഛി’ന്നാക്കി). den V. ഛിന്നിക്ക to divide, disperse. [V2. CV. ഛിന്നിപ്പിക്ക to produce division or discord
ഛൂരിക čhuriγa S.=ചൂരിക, (ക്ഷൂർ?).
ഛേദം čhēďam S. (ഛിദ്) 1. Cut, division; loss, ruin (ചേതം), as സ്നേഹഛേദം. 2. (arith.) denominator. സമഛേദങ്ങളാക്കി Gan.reduced fractions to the same denominator. In 31 or 41 the ഛേദം is 3 or 4, the അംശം CS. ഛേദനം cutting. den V. ഛേദിക്ക to cut. നീ കൎമ്മപാശത്തെ ഛേദിച്ചീടുന്ന പുരുഷനു ജന്മനാശവും വരും SidD.
ജ J̌͘ A
in S., H., Ar. words (for ǰ͘ & z.)
ജം ǰ͘ am S. (ജൻ) Born, as അഗ്രജൻ etc. The 4 classes of all beings: യോനിജം, അണ്ഡജം, സ്വേദജം, ഉത്ഭിജം.
ജഗതി ǰ͘ aġaδi S. (ജഗൽ) Earth ഇജ്ജ.യിൽ Brhmd.; site of a house (=വാസ്തു);in C. Te. Tu. foundation ജഗതിക്കല്ലു=ചേതി.
ജഗൽ ǰ͘ aġal S. (ഗം moveable) 1. The world; aM. ജഗം, V1. ചെകം(ചെകം പൊടിയാക്കും RC.). ജഗത്തുകൾ Brhmd. 2. in comp. uni-versal. ജഗത്ത്രയം the 3 worlds KR. മൂവുലകം. ജഗല്ക്കർത്താ, ജഗല്പതി, ജഗദീശൻ AR., ജഗന്നാഥൻ Bhg. Lord of the universe, Višṇu; also ജഗത്ത്രാതാ its preserver. ജഗൽപ്രസിദ്ധം notorious. സുല്ത്താൻ ജ’ം ദുഷ്ടനായിരിക്കുന്നു TB. a notorious tyrant.
ജഗൽപ്രാണൻ wind; ജ — ണതനയൻ AR. Hanumān. [all. ജഗൽശ്രാവ്യം AR. deserving to be heard by ജഗദാശ്വാസദൻ Ch Vr. universal comforter. ജഗദേകസുന്ദരൻ etc. AR. the finest of all (=ലോകൈക —). ജഗദ്ധിതാർത്ഥം AR. to suit the wants of the world, conventionally. ജഗന്മയൻ. ജഗന്മായി AR. Višṇu, Lakšmi. ജഗന്മാതാവ് Māyā, Lakšmi, etc.
ജഗ്ധി ǰ͘ aġdhi S. (ജക്ഷ, √ ഘസ്) Eating.
ജഘനം ǰ͘ aghanam S. Loins, posteriors.
ജംഗമം — ജഡം 401 ജത — ജനി
-ജഘന്യം last, ജഘന്യജൻ last-born, a Sūdra V1.; castes below the Sūdra, Sah.
ജംഗമം ǰ͘ aṇġamam S. (ഗം) Moveable, ജംഗമവസ്തു VyM. (opp. സ്ഥാവരം). — ജംഗമൻ N. pr. a counsellor of the Kēraḷa Brahmans during the Buddhistic perse-cution KM. — ജംഗമനാടകം a song he taught.
ജംഘ ǰ͘ aṇgha S. The calf of the leg.
ജട ǰ͘ aḍa S. 1. Matted hair, as of ascetics (Tdbh. ചട, ചെട, ചിട). മുടി അഴിച്ചിട്ടു ധരിച്ചിതു ജടാ പിരിച്ചു KR.; it is glued with ആലിൻപാൽ. Siva has ജടയിടയിൽ സൎപ്പങ്ങളും Anj. Also the moon has a ജട (ജടകളണിതിങ്കൾ Nal.) ജട അഴിഞ്ഞു KU. in passion. 2. ജടവേർ roots of palm trees; also other roots can be-come matted, ജടകെട്ടി പോകും, if the trees are planted too close. Hence: ജടയൻ m., — ടച്ചി f. with formidable hair. [KR. ജടാധാരി a devotee, also ജടാധരനായ്നടക്ക ജടാഭാരം=simpl. Bhr. ജ’രശോധനം ചെയ്തു AR. removed the matted hair. ജടാമാംസി (മാഞ്ചി) Indian spikenard, Nardo-stachys Jatamansi. ജടായു N.pr. the king of vultures ഗൃധ്രരാജൻ; ജ. മരിച്ചിതു & ജടായുസ്സു ചത്തതു KR4. ജടിലൻ Bhr.=ജടാധാരി.
ജഠരം ǰ͘ aṭharam S. Belly, womb. ഇനിയും ജനനി ജ. പൂവാൻ CG. to be born again. ജഠരശൂല a disease (പൊക്കിളിന്നു ൪ വിരൽ താഴേ നൊന്തു etc. (a. med.) ജഠരാഗ്നി 1. digestive power (ജാഠരനായുള്ള പാവകൻ പോരാ CG.) 2. also a disease അതിസാരവും ജ. യും ഇളെക്കും a. med.
ജഡം ǰ͘ aḍ’am S. 1. Cold, dull (fr. ജലം, C. Te. T. ചളി cold). 2. body, chiefly as inert matter; corpse. ജഡൻ (phil.) the individual (as ജഡരൂപത്തെ ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവ് SidD.) ജഡൻ അനാത്മാവു Anj. matter. ജഡബുദ്ധി dull understanding; apathy. ജഡത, ജഡത്വം inertness.
ജഡാവല്ലഭർ Brahmans well versed in the Vēdas. ജഡീകൃതം, ജഡീഭ്രതം rendered inactive. ജഡുലം freckle=ജതുമണി.
ജത ǰ͘ aδa (Arb.) A set, H. ǰ͘ at=ജാതി ?
ജതു ǰ͘ aδu S. Lac. അരക്കു; ജതുഗൃഹം=അരക്കില്ലം Bhr., ജതുഗേഹം CC. [Father.
ജനകൻ ǰ͘ anaγaǹ S. (ജൻ, L. gigno, G. gen —) ജനനി mother, ജനനീജനകന്മാർ parents. ജനനം birth, ജനനമരണങ്ങൾ etc.
ജനം janam S. (ജൻ) 1. Man, person. 2. people മുനിജനം എല്ലാവരും KR., സത്തുക്കളായ ജനം; but also സുന്ദരീജനങ്ങൾ KR., സ്ത്രീജനങ്ങളെ നിൎബന്ധിച്ചു; ൬൦ ജനം നായന്മാർ TR. Hence: ജനജനിതം noised abroad. ജനത community; vu. ജനക്കൂട്ടം. ജനപദം people; country ജനപദേശന്മാർ KR. satraps, governors. ജനപുഷ്ടി populousness. ജനപ്രീതി attachment of subjects. ജ. ജാതശബ്ദം AR. joyful acclamations. ജനരഞ്ജന popularity, ജ. കരനായിക മുനി Bhr. (also philanthropic). ജനവാദം rumour; so ജനശ്രുതികൾ ഒന്നായ്വന്നു ചേൎന്നു Bhg. ജനസമ്മതം universal consent. ജനസഹായബലമുള്ളവർ MR. influential per-sons; അവന്റെ ജനസ്വാധീനം MR. his widespread influence.
ജനരാൾ E.General (S. ജനരാട്ട്) TR.
ജനവാതിൽ Port.janella, Window; also ജനെൽ, ചെനൽ, ചെനാതിൽ.
ജനാസAr. ǰ͘ anāza. A bier, സുൽത്താന്റെ ജനാസ എടുത്തു മറ ചെയ്തു Tippu’s funeral.
I. ജനി ǰani S. (ജൻ) 1. Woman 2. birth മേജനിമോചനം കഥം VilvP. how can I be delivered from farther births? — ജനിമൃതികൾ; ജനിമൃതിജലധൌ വീണു കിടക്കും Anj. (I.) denV. ജനിക്ക to be born; to arise from. ജനിച്ച പാടു nakedness, inexperience. അവളിൽ, അതിൽ ജനിക്ക, (also Abl.). ആ
ജനിക്ക — ജന്മം 402 ജന്മം
നാരിയിൽ ഒരു വൈശ്യനു ഞാൻ ജനിച്ചു, അവൾ വയറ്റിൽ ജനിച്ചു നീ KR. —
part. ജനിതൻ — പരനാൽ ജനിതൻ Bhr. born by adultery. [ചെന്നു ജ. Sipu. ജനിച്ചായം a future birth ഏതൊരു കുലത്തിൽ CV. ജനിപ്പിക്ക to bring forth അവളിൽ പുത്രരെ ജ. KR.; to cause ദു:ഖവും ജ’ച്ചു Bhg., എന്നുള്ള ബോധം ജ. VyM. ജനിതാവു a father.
II. ജനിക്ക Mpl. & Palg. vu.(T. ചമിക്ക & ചെ —; see its v. t. ചമെക്ക) v. n. To digest (ഭക്ഷണം ജ.) ജനിയായ്മ (T. ചമിയാമൈ) indigestion. ജ. ഏല്ക്ക, തട്ടിപ്പോക Mpl. superst.=കൊതി ഏല്ക്ക — with vomiting & diarrhœa. — ജനിയായ്മനീർ med. to cure it.
ജന്തു ǰ͘ andu S. (ജൻ) 1. Creature, als man ജാതനായാൽ മൃതനാം മൃതനായവൻ ജാതനാം ഇങ്ങനേ ജന്തുധൎമ്മം Bhr. 2. chiefly lower animals. ജന്തുക്കൾ പലവും Bhg. worms, etc. ജന്തുഘ്നം what kills insects, worms. ജന്തുപ്രായം beastly.
ജന്മം ǰ͘ anmam S. (ജൻ) 1. Birth മനുഷ്യജന്മം ജനിച്ചാൽ if born as man. ഹരിണീതനയനായി ജ. ചെയ്തു Brhmd.=ജനിച്ചു. 2. the time one birth is to last. ഈ ജന്മത്തിൽ in this life. ഞങ്ങൾ ഒട്ടും ജന്മത്തു പോരുക ഇല്ല TP. never in our life. അഞ്ചു ജ. മുമ്പേ ചെയ്ത സുകൃതം VyM. ജന്മകോടികൾ SiPu. 3. kind, nature. അബലമാർജ. ഇതു തന്നേ കഷ്ടം KR. it is woman’s nature. 4. hereditary proprietorship; freehold property, viewed as hardly alienable ആ നിലവും പറമ്പും കണ്ണനു ജ. കൊടുത്തു sold. ജ. കൊൾക to purchase. വസ്തുവക കഴകത്തു ജ. തരേണം, പറമ്പുകൾ ജ. എടുപ്പാൻ to ac-quire TR. (see ചെറുജന്മം). [lifetime. Hence: ജന്മകാലം birthday, feast; lucky time; ജന്മക്കടൽ repeated births. ജ’ലിൻ കല്ലോലങ്ങൾ KeiN. ജന്മക്കണ്ടം (4) hereditary riceflelds, ൧൦൦൦ നെല്ലിന്റെ ചെമ്മക്കണ്ടം‍ TP. ജന്മക്കാരൻ (4) landlord, proprietor; a respect-able person TR. (=മുതലാളൻ). ജന്മക്കാവൽ (4) fee to the headman of slaves for watching riceflelds W. [a freehold.
ജന്മദേശം native country, or like ജന്മഭൂമി ജന്മനക്ഷത്രം the asterism, under which one is born. ജന്മനക്ഷത്രമാരഭ്യ കൊള്ളുന്നു ചിലരാപദി (Kāladīpam). see അനുജന്മനക്ഷത്രം. ജന്മനീർ (4) parting with all the rights of a landlord. ജന്മപ്പണയം mortgage with possession, on which an additional advance being made, the proprietor parts with any rights he had reserved. — ജന്മപ്പണയം എഴുത്തു a deed of such mortgage, by which the proprietor engages never to transfer the land without consent of the mortgagee. ജന്മപ്പക=കുടിപ്പക V1.; hereditary enmity of animals. [tors. ജന്മപ്പരപ്പു V1. property inherited from ances- ജന്മഭോഗം (better ജന്മി —?) share of the landlord നമ്മുടെ ജ. മൎയ്യാദ പോലേ കിട്ടുവാറില്ല TR. ജന്മഭ്രഷ്ടൻ V1. who has lost his caste. ജന്മവകാശം (fr. Tdbh. of ജന്മു) birth-right; the price paid for a freehold. ജ. ൫൦ പണം, or ജന്മവില ൫൦ പണം വാങ്ങി MR. ജന്മവാദം MR. dispute about property. ജന്മവീടു=ജന്മനീർ. ജന്മസാഫല്യം എന്നോൎക്ക SiPu. ജ. വരുത്തുക (2) attaining the objects of life, supreme happi-ness. ജ. വരുത്തുവാൻ വേശ്യയും മതി GnP. ജന്മഹാനി (2) being emancipated ജ. അരുളേണം നമുക്കു RS. ജന്മാ (in comp.)=ജൻ, as ആത്മജന്മാവു son; so വൈദികകൎമ്മമോ പാദജന്മാവിന്നു CG. Sūdra; നാളീകജന്മാവു CG. Brahma, as lotus-born, etc. ജന്മാന്തരം 1. former or future birth ജ’ങ്ങളിൽ ഞാനും കദരിയായിത്തന്നേ ഭവിച്ചു KR. ജ’ത്തിൽ സഹസ്രാധികം വൃദ്ധി ചെമ്മേ ഭവിക്കും Sah. 2. influence of former births, luck or destiny എന്റെ ജ. പോലേ വരട്ടേ come what may! 3. effects of the same, as
ജന്യം — ജമ 403 ജമക്കാളം — ജയം
procuring one good parents, etc. ജ. ഉള്ളവൻ V1. noble, well mannered — ജന്മാന്തരക്കാരൻ B. generous. — ജന്മാന്തരവാസന destiny; peculiar talent or genius.
ജന്മാരം (=ജന്മാന്തരം, or ജന്മമരണം) suc-cession of births. മാതാപിതാക്കൾക്കു ജന്മാരമോക്ഷം ഉണ്ടായിരിക്ക Anj. ജന്മാരി (ജന്മകാരി=ജന്മക്കാരൻ) landlord. ഞങ്ങളെ ജ. കൾ, ജ. പാട്ടം TR. ജന്മി S. 1. creature ജന്മികൾക്കുണ്ടോ സുഖത്തിന്നലമ്മതി Nal. 2. landlord. ജ. ഭോഗം the claim of the landlord on mortgaged land. — അതിജന്മി V1. a noble man. — [Vym. ജന്മേശൻ landlord ജ’ന്മാർ തമ്മിൽ പിശകി
ജന്യം ǰ͘ anyam S. (ജനം) Common; war ജന്യാവലോകനം ചെയ്തുനിന്നാർ AR., ജ’ത്തിൽ ഒരുവനും എയ്താൽ KR.
ജപം ǰ͘ abam S. Muttering prayers or names of Gods കൃഷ്ണരാമാദി ജ. തുടങ്ങിനാൎ Bhg. — ജപധ്യാനം SiPu. worship. — ദേവൻ പ്രസാദിപ്പാൻ ഉത്തമം ജപയജ്ഞം Si Pu. offering up prayers. — ജപമാല rosary. den V. ജപിക്ക id. രാമരാമേതി ജ. യില്ല Sah., യാമം ഏകം കണ്ണടെച്ചു ജ. VetC. — With Acc. ഭസ്മംജ. SiPu. to consecrate. വെറ്റില ജപിച്ചു പഴമാക്കി TP. ദ്രോണർ കവചം ജ’ച്ചുകൊടുത്തു സുയോധനനു Bhr. CV. വേദിയരെക്കൊണ്ടു വേദം ജപിപ്പിച്ചു SG.
ജപ്തി Ar. żabṯi Confiscation, sequestration ജ. യിൽ ഇരിക്കുന്ന നെല്ലു വിട്ടുകൊടുക്ക MR.
ജമ Ar. ǰ͘ ama’ 1. Collection; assessment. ജമ കെട്ടുക to assess. അവരെ പേരിൽ ജ. ആയി, കണ്ടത്തിന്റെ നികിതി ജന്മ പൊതുവാളുടെ പേരിൽ ആകുന്നു MR. 2. assembly, body of people. ജമക്കാരൻ MR. the tax-payer. ജമദാർ (2) P. captain or lieutenant, native officer of a company (above the serjeant.). ജമാത്തു Ar. ǰ͘ amā’at, congregation; Friday as the day of assembly — ജ. പള്ളി the great mosque ജ. പള്ളിയിൽ കാതിയാർ TR. ജ. കാരോടു പറഞ്ഞു brought it before the con-gregation. jud. ജമാഖൎച്ചു receipts & disbursements.
ജമാപന്തി settlement of the assessment; written demand for taxes ജ. എഴുതുക, ജ. പ്പടിക്കുള്ള മുതൽ തന്നു TR. (P. ǰ͘ am’abandī). ജമാവസൂൽബാക്കി an account stating the payment due, the amount received & the arrears. [മുക്കാളം.
ജമക്കാളം P. ǰ͘ ām-khāna. Fine carpet, also ച
ജമീദാർ P. zemīndār “Soil owner,” landlord.
ജമ്പതികൾ ǰ͘ ambaδiγaḷ S.=ദമ്പതിമാർ.
ജംബു ǰ͘ amḃu S. (fr. ചെമ്പു?) Eugenia Jam-bolana, rose-apple tree, നാട്ടു ജ. — jambosa vulg. or Malaccensis. വിലാത്തി — Sonneratia rubra. Rh. — ജംബുകൻ S.=കുറുക്കൻ, a jackal. Bhg. ജ. പകലേ കരക Brhmd. ജംബുദ്വീപു S. the central continent, with India. ജ. ഏഴു ദ്വീപുകളിൽ ഉത്തമം GnP.
ജംഭൻ ǰ͘ ambhaǹ S. (crushing with the teeth) N. pr. An Asura — ജംഭാരി Indra, Bhg.
ജയം ǰ͘ ayam S. (ജി) Victory. ജയം കൊൾക to conquer, തമ്മിൽ ജ. ചൊല്ലി ഭാനുവിന്നു നേരായി പരന്നു KR. betted. ജയജയ S. (Imper.) hail! പദ്ധതിതോറും ജ. ശബ്ദവും Bhr. — the call is rendered in Mal.: മാനവവീര ജയിക്ക ജയിക്കതേ AR6. — ജയതി ധൎമ്മം Bhr. conquers. ജയദ്ധ്വനി shout of victory (& prec.) so ജയശബ്ദഘോഷത്തോടും Bhg. ജയദ്രഥൻ (with conquering chariot) N. pr. a king of Sindhu, Bhr. ജയന്തി (part. f.) 1. the night of Cr̥shṇa’s birth, കൃഷ്ണ ജ. 2.=ചെവ്വന്തി. ജയപത്രം VyM. award, decision=തീൎപ്പു. ജയശീലൻ victorious, ജയി. ജയശേഖരൻ N. pr. a Trav. king KU. ജയശ്രീ victory, ജ. യെ വഹിക്ക VetC. ജയസ്തംഭം a trophy. ജ. നാട്ടുക. ജയാജയം gain & loss പൊരുതു ജ. നിശ്ചയിപ്പാനും പണി KR. ജ’ത്തിന്റെ ഗുണദോഷം വിചാരിച്ചു MR. calculated his chances of success.
ജര — ജലം 404 ജല്ദി — ജാഗരം
denV. ജയിക്ക to conquer, succeed പിതൃലോകത്തെ ജയിക്കും VyM. will gain ജയിക്കായി വരിക Mud. win!
VN. I. അവിടെ ജയിപ്പെനക്കു TP. — also II. ജയിമ mastery ജ. കിട്ടിയില്ല etc. CV. ജയിപ്പിക്ക, so പോൎക്കളത്തിൽ ജയിപ്പിച്ചു KumK.
ജര ǰ͘ ara S. (G. geras.) Wearing out; old age; also personified ജരയാം പിശാചി മണ്ടി Bhr2. ജരഠം 1. old. 2. hard ഇന്നു ജര൦നായീടിനേൻ KR3. [Bhr. old age. ജരാനര grey hairs. ഇന്നു തുടങ്ങി ജ. ഉണ്ടാക ജരായു (slough of a snake) the chorion. ജരായുജം viviparous. denV. I. ജരിക്ക 1. to grow old. 2. to be digest-ed. (ജരണം GP. what helps digestion). II. ജരെക്ക to grow old.
ജറൂർ Ar. żarūr Necessity; urgent.
ജലം ǰ͘ alam S. Water; urine — ജലം ചൊരിച്ചൽ diabetes. ജലകണം a drop. ജ’ങ്ങളെ ഒഴുക്കി KR. tears. ജലകൂൎമ്മം (delphin), a disease, Nid14. ജലക്രിയ libation, അവനെ കൊല്ലാതേ ജ. ചെയ്കയില്ല Mud. ജലക്രീഡ bathing sport. Bhg. ജലജം waterborn, aquatic. ജലജപം a ceremony to procure rain. D. ജലദം cloud, ജലദാളികൾമാല KR. ജലദോഷം a cold. ജ. പിടിച്ചു. ജലധാര pouring fresh water on the body, med. ജലധി, — നിധി the sea; fig. സൽകഥാരത്നജ. ഭവാൻ, കരുണാജ. Brhmd. ജലധരം id. (also cloud). ജലപങ്കം എന്ന പോലേ AR. thorough mixture. ജലപാനം drinking water ജ. ചെയ്ക. ജലപിശാചു superstitious anxiety about purity. ജലപ്രളയം a flood; the deluge. ജലപ്രാണി, — ജന്തു aquatic creatures. Arb. ജലപ്രായം swampy (of soil=അനൂപം). ജലബാധ urinary impulse. പുറത്തു ജ’ധെക്കു പോയി MR. to make water. ജലമയം watery. ജലയന്ത്രം a water-work, syringe, clepsydra. ജലരേഖ writing on water, ജ. പോലെ prov., നിന്നോടു ചൊന്ന ഉപദേശം ജ. യാതിതോ Bhr.
ജലവാഹം cloud. ജലശൂല hydrocele (ആന്ത്രശൂല). [യന്ത്രം.) ജലസൂത്രം a dam or passage for water (=ജല ജലസ്ഥലം f.i. എങ്ങു ജ. AR. where is water to be found (for bathing etc.) ചിത്തേ ജലസ്ഥലഭ്രാന്തി ഉണ്ടായ്വരും Bhg. ജലാധാരം reservoir, ജലാശയം. ജലാശനം V1. water-diet.
ജല്ദി P. ǰ͘ aldi Speedily. [prattler.
ജല്പനം ǰ͘ alpanam S. Babbling — ജല്പകൻ a denV. ജല്പിക്ക to babble, to chat വൃഥാ ജ. KR., നന്നല്ല ജ’പ്പതു Sk., നമ്മോടു ജ’ച്ചു നില്പാൻ വികല്പമില്ലാത്തവൻ SiPu. (not revering the king). part. ജല്പിതം babble.
ജവം ǰ͘ avam S. (ജൂ‍) Speed ജവഗതി മുടക്കുവാൻ AR. — ജവാൽ, ജവേന‍ quickly. ജവനൻ 1. running. 2. Tdbh., യവനൻ.
ജവാബ് Ar. ǰ͘ avāb, Answer ആയതിന്റെ ജ. എഴുതി, ആയതിന്നു പ്രതി ജ. കൂടേ എത്തിച്ചതും ഇല്ല TR.
ജവാതു ǰ͘ avāδu̥ T. M. (C. Tu. — ജി, Te. ജവ്വാദി, also S.) Civet, Ar. zabād=മെരുകു. ജവാതുക്കുടുക്കയും KU. an old tax on the civet bag.
ജളം ǰ͘ aḷam S. (=ജഡം) Cold, sluggish. ജളൻ stupid, blockhead. ജളപ്രഭോ AR., Mud. foolish, wicked king! — so ജളമതി, ജളഹൃദയൻ Bhg. — ജളത Mud. blockheadism. ജളത്വം 1. apathy. 2. meanness പറയാതേ നില്ലു SG. no false promises.
ജളൂക ǰ͘ aḷūγa S. (ജലം or ചെള്ളു 3.) Leech=അട്ട, hence denV. ജളൂവിക്കേണം, ജളൂകിപ്പിച്ചു ചോര നീക്കേണം Nid. (old ചെളിക്ക).
ജാഗരം ǰ͘ aġaram S. (G. grëgor) Watching, waking; also ജാഗരണം, ജാഗരിക്ക to be awake, vigilant. part. ജാഗ്രത്ത് waking. സ്വപ്നവും ജാ’ത്തും ഒക്കും എന്നു വന്നു Bhr. trance. ജാഗ്രദവസ്ഥ state
ജാഗീർ — ജാതി 405 ജാത്ര — ജാനകി
of waking, ജാഗ്രത്തിങ്കൽ കണ്ടു Bhg. Hence a new noun:
ജാഗ്രവും മഹാജാഗ്രം അഥ ജാഗ്രസ്വപ്നവും (hallucination), ജാഗ്രം വേറിട്ടു KeiN. chiefly in a phil. sense. ജാഗ്രമാം പ്രപഞ്ചത്തിൽ ബഹുരൂപങ്ങൾ കാണായ്വരും SidD. ജാഗ്രത carefulness, activity. ജാ. പ്പെട്ടു, ജാ. പ്പെടുത്തി warned. പണിക്കുശേഷിയും ജാ.യും MR.
ജാഗീർ ǰ͘ āgïr Land given by Government as a fee സുലുത്താൻ ജാ. രാജാവിന്നു കൊടുക്കുന്നു, സൎക്കാരിൽനിന്നു കല്പിച്ചു തരുന്ന ജാഗീർ മുതൽ വാങ്ങി അനുഭവിക്ക TR. (=മാലിഖാന).
ജാംഗലം ǰ͘ āṅġalam S. Dry jungle കുരു ജാ’ ങ്ങൾ നടുവേ പോയി KR.; a climate in which bilious diseases prevail. med.
ജാടർ ǰ͘ āḍar (C. ജാഡ, Te. ǰēndra=ചാലിയർ) Weavers, No. jud.
ജാതം ǰ͘ āδam S.(part. of ജൻ) Born, arisen. സങ്കടം ജാ’മാം VilvP.=ഉണ്ടാകും. In many comp. ജാതദന്തൻ having already teeth, ജാതരോഷം AR. angrily, ജാതസന്തോഷം PT. & ജാതമോദേന Brhmd. joyfully, ജാതാനുകമ്പം VetC. kindly. ജാതകം 1. nativity; the horoscope calculated after a birth ജന്മപത്രിക; ദുൎജ്ജാതകത്തിന്റെ ശക്തി ചൊല്ലാവതോ Nal. ജാ. ഗണിക്ക, എഴുതുക 2. destiny, നമ്മുടെ ജാതകവശാൽ unfortunately. എന്റെ ജാതകഫലം TR. my fate. അവൎക്കു ജാതകത്തിന്നന്തമായി CG. they obtained, what their destiny de-creed. ജാതകൎമ്മം ceremony incident on a birth ജാ.ാദികൾ ചെയ്തു Brhrad., ജാതക്രിയ കഴിച്ചു Bhg. ജാതരൂപം gold. ജാതവേദസ്സ് (knowing all beings) Agni.
ജാതി ǰ͘ āδi S. (ജൻ) 1. Birth (instr. ജാത്യാ q.v.) 2. position into which one is born, family, caste, rank. ജാതിക്കും നീതിക്കും ഏറക്കുറവു കൂടാകണ്ടു KU. ഞങ്ങളെ ജാതികൾ ഒക്കക്കൂടി TR. (=ജാതിക്കാർ). ജാതി കെട്ടു പോകും TR. the caste-distinctions will be lost. 3. kind സേന ഏതൊരു ജാ. കടക്കും AR. how will they cross the sea. വല്ല ജാതി എന്നാലും SiPu. any-how. എല്ലാ ജാ. യും Brhmd. 4. good, genuine kind. ജാതിചൂതങ്ങൾ Nal. excellent mango-trees. ഈ എഴുത്തു എത്രയും ജാതി superior. — hence ജാതി teak, nutmeg, etc.
ജാതികൎമ്മം (2) family ceremonies, കാലം തോറും നടത്തിക്കൊണ്ടു വരുന്ന ജാ. ഞാൻ നടപ്പാൻ TR. [chata, ജാതിഫലം. ജാതിക്കാ (യി) GP 76. nutmeg, Myristica mos- ജാതിക്കാരൻ one of a caste, ഏതു ജാതിക്കാരനും Anach. (4) a European; of a superior tribe. ജാതിക്കുതിര (4) a high-bred horse, കൂറൊത്തു മണ്ടുന്ന ജാ. കൾ KR. ജാതിചന്ദനം TP. a valuable timber-tree. ജാതിഞായം caste-rule, ജാ. പോലേ TR. ജാതിദോഷം caste offence, പിഴെച്ചു ജാ. ഉണ്ടായി KU. ജാതിധൎമ്മം duty of each tribe; so: ജാതിനീതിക്ക് ഇളപ്പം വരും Sah. ജാതിപത്രി (4) mace. — ജാതിഫലം nutmeg. ജാതിഭ്രംശം loss of caste; so അവനു ജാതിഭ്രഷ്ടുണ്ടു Anach.; ജാതിഭ്രഷ്ടനായ്വരിക Bhr. ജാതിമരം (4) teak-tree=തേക്കു; കാട്ടു ജാ. the wild nutmeg-tree. [ക്ക TR. ജാതിമൎയ്യാദ (=ജാതിഞായം) ജാ. പോലേ നട ജാതിമാത്രോപജീവി Bhr. who has nothing but his birth to live upon. ജാതിവൈരം RS., Bhg. natural or inherited enmity (കീരി സൎപ്പം പോലേ ജാ). ജാതിഹീനൻ of low caste. ജാതു (po.) once, possibly. ജാത്യം genuine; natural ഒരു കാൽമേൽ ഉറച്ചു നിന്ന് ഉറങ്ങുന്നതു ജാ. MC; മഹാജാത്യമാം പുല്ലു the finest grass. ജാത്യാ (1) by birth. ജാ. ഉള്ള ദുൎമ്മണം MC. innate, inherent; also ജാത്യാൽ vu. naturally. ജാത്യാന്ധൻ=പിറവിക്കുരുടൻ. ജാത്യാരി Bhg.(=ജാതിവൈരി); ജാത്യാദി വൈരം കളഞ്ഞ ജന്തുക്കൾ Bhr.
ജാത്ര ǰ͘ ātra Tdbh., യാത്ര; also ചാ — Nasr. etc.
ജാനകി ǰ͘ ānaγi S. Sīta, daughter of ജനകൻ KR.
ജാനു — ജാസ്തി 406 ജാഹ്നവി — ജിഹ്വ
ജാനു ǰ͘ ānu S. (L. genu, G. gony) The knee, തൻ ജാ. വും പുണ്ടു കിടന്നാർ CG. (from cold).
ജാപകൻ ǰ͘ ābaγaǹ S. (ജപ്) Mutterer മന്ത്രജാ’ന്മാർ Bhr.
ജാമം H. Tdbh., യാമം; even ഒരു ജാവരാത്രി ഇരിക്കുന്ന സമയം (Mpl.).
ജാമാതാ ǰ͘ āmāδā S. (ജാമി sister) Son-in-law എന്നുടെ ജാ. വാകേണം മാധവൻ UR.
ജാമീൻ Ar. żāmin, Security, bail ജാ’നായി നിന്നു പോയി, പണത്തിന്നു ജാമീനാക്കി, വൎത്തകരെ മനസ്സുണ്ടാക്കി ജാ. ഏല്പിച്ചു, ജാമീൻനിന്നു അവരെ കയ്യേറ്റു തടവിൽനിന്നു കിഴിച്ചു, അവനെ ജാ. കൊടുത്തു, ഞാൻ അവരെ ജാ. TR. Kinds: മാൽജാ. monied security, റൊക്കജാ. bondsman for payment of a debt, ഹാജർജാ. personal security. ജാമ്യൻ id. അവനെക്കൊണ്ടു ജാ. വാങ്ങി took bail for him TR., അവനു വേണ്ടി ജാ. നിന്നു MR. ജാമ്യം (mod.) id. ജാ’ത്തിന്റെ സംഗതി MR. — ജാമ്യക്കാരൻ, ജാമ്യദ്രവ്യം VyM. — ജാമ്യച്ചീട്ടു bond of security. ജാ. ഏല്ക്ക, വാങ്ങുക, കൊടുക്ക, നില്ക്ക etc. ഒരുത്തനെ ജാ. ഒക്കുക VyM. to make one to stand security.
ജാംബവം ǰ͘ āmḃavam S. (ജംബു rose-apple). ജാംബവാൻ S. king of the bears KR.
ജായ ǰ͘ āya S. (ജൻ) a wife.
ജാരൻ ǰ͘ āraǹ S. A paramour. — ജാരവൃത്തി adultery, ജാരസമ്പൎക്കം SiPu. — ജാരശങ്ക (hus-band’s) jealousy.
ജാലം ǰ͘ ālam S. 1. Net & what is like it. 2. lattice ജാലാന്തരം Bhg. behind the window. 3. net-like conglomeration വീചിജാ. CG. succession of waves, ഭൂതജാ. Sk. തേന്തുള്ളി ജാ’ങ്ങൾ CG. honey. 4. ഇന്ദ്രജാലം magic art, ഇന്ദ്രജാ’ത്തെ കാട്ടി സമ്മാനം വാങ്ങീടുവാൻ Sk. ജാലകം id. esp. a window, see ചാലവാതിൽ. ജാലികൻ one, who uses nets or magic.
ജാല്മൻ ǰ͘ ālmaǹ S. A rascal; inconsiderate, rash, mean.
ജാവാരി Tdbh.=വ്യാപാരി & രാവാരി.
ജാസ്തി Ar. ziyādati, Te. C. ǰ͘ āsti. Addition, increase f. i. higher pay, etc. ചിലൎക്കു ജാസ്തിയും ഉണ്ടാവാനും ചിലൎക്കു കമ്മി വരുവാനും MR.
ജാഹ്നവി ǰ͘ ānhavi S. Jahnu’s daughter Gangā.
ജാള്യം ǰ͘ āḷyam S. (ജള) Apathy, folly, worth-lessness. ഇവ്വണ്ണമുള്ള ജാള്യം ഇനി ഉണ്ടാകായ്വാൻ Bhr.
ജിഘാംസ ǰ͘ ighāmsa S. (desider. of ഘസ്) Wish to slay, revenge.
ജിജ്ഞാസ ǰ͘ iǰ͘ ńāsa S. (desider. of ജ്ഞാ) Wish to know, inquiry ജി. ാവശാൽ Gan. for example. — ഉപായം ജിജ്ഞസിച്ചീടുവാൻ Bhr. consulting about a means. (denV.) [ജി. ക്കൾ. ജിജ്ഞാസു KeiN. a philosophical inquirer, Bhg.
ജിതം ǰ͘ iδam S. (part, of ജി) 1. Conquered ലങ്കയും നിന്നാൽ ജിതയായി AR. — സ്ത്രീജിതൻ AR. subdued by a woman. 2. having con-quered, as ഇന്ദ്രിയജിതൻ, നിജശ്വാസത്തെ ജിതനായി Bhg. 3.=ചിതം, ഉചിതം Tdbh. ജിതകാമനായി AR. suppressed lust. ജിതബുദ്ധി subdued mind. ജിതശ്രമം without trouble ചെന്നുപിടിച്ചു ജി. Prahl., AR. — ജി’ത്വം കണ്ടു Brhmd. ease. ജിതേന്ദ്രിയൻ (Bhg. — ന്ദ്യ്ര —) one, who has brought his organs into subjection. ജി’നായിരിക്കയും വേണം Tantr. esp. chaste. ജിതേന്ദ്രിയത്വം continence, Bhg. ജിത്തു conquering അതിസാരജിൽ, പ്രമേഹജിൽ GP. removing diarrhœa, etc.
ജിനിസ്സു Ar jins (G. genos) Sort, article വേറേ ജിനിസ്സുകളും MR.; also ദിനിസ്സ്.
ജിന്നു Ar. jinn & ചി —, A genius, demon.
ജില്ല Ar. żila’, side; 1. A district, judicial pro-vince. — മറുജില്ലക്കാരൻ jud. 2. the Zilla court. [കം SiPu.
ജിഷ്ണു ǰ͘ išṇu S. (ജി) Victorious; Indra, ജി. ലോ
ജിഹ്മം ǰ͘ imham S. Crooked. ജിഹ്മവചനങ്ങൾ കൊണ്ടു മോഹിപ്പിച്ചു Bhg.; ജി’മാകുന്ന കുഷ്ഠം a. med. slow leprosy.
ജിഹ്വ ǰ͘ ihva S. (ഹ്വാ) The tongue, esp. as organ of taste. ജി. യിൽ ഒരു മണ്ടലം സേവിക്ക a. med.; ജിഹ്വാഗ്രമാൎഗ്ഗേണ, ജിഹ്വാഞ്ചലേ
ജീൻ — ജീവൻ 407 ജീവൻ
ചെന്നു CC. on the tip of the tongue. — ജിഹ്വാസ്തംഭം Nid. a disease of the tongue. [anchor.
ജീൻ P. zīn 1. A saddle. 2. (=ചീനി 3) a wooden
ജീമൂതം ǰ͘ īmūδam S. Cloud, ജീമൂതകോമളം CC.
ജീരം ǰ͘ īram S. (quick) & ജീരകം GP75. Cumin-seed (fr. ജീർ Te. C. line) see ചീ —. ജീരകചാലൻ a kind of rice=ചോരൻ.
ജീൎണ്ണം ǰ͘ īrṇam S. (ജർ) 1. Worn, tattered; old വയസി ജീൎണ്ണം എന്നാകിലും ദേഹികൾക്ക് ഏറ്റം പ്രിയം ദേഹം AR. (the body often compared to a cloth). ജീൎണ്ണങ്ങളായുള്ളവ ഉപജീവിക്കയാലും ഗുന്മം ഉണ്ടാം a. med. old food, not fresh. 2. digested ആഹാരം ജീ’മാകാതേ അതിസാരിക്ക jud. ജീൎണ്ണകുളം a bathing-tank with broken sides. ജീൎണ്ണവസ്ത്രം rags. ജീൎണ്ണോദ്യാനം a ruined garden. ചാക്കിന്നു കോപ്പിട്ടു ജീ’ത്തിൽ വന്നു Mud. for suicide. denV. ജീൎണ്ണിക്ക to decay, to fall in ruins അമ്പലം ജീ’ച്ചു പോയി.‍
ജീവൻ ǰ͘ īvaǹ S. (G. zaō, L.vivo) 1. A living being, pl. പല ജീവന്മാർ GnP.; ഇജ്ജീവന്മാർ we men.; also വനത്തിലേ ജീവങ്ങൾ നന്ദിച്ചു CG. 2. life, individual soul. ഇപ്പോൾ ജീവനോടു കൂടേ ഇരിക്കുന്നവർ MR. the now living. കണ്ടൊരു വാതിൽ പുറപ്പെട്ടു ജീവനും മണ്ടിനടന്നു പുറത്തുമായി CG. — met. ശൃംഗാരത്തിൻ ജീ. തിങ്കൾ CG. ജീവകം living; a foreign med. root GP 60. one of the അഷ്ടവൎഗ്ഗം, named with ഇടവകം (=തിരുനാമപ്പാല). [MC. ജീവജാലം (1) host of living creatures, ജീ’ങ്ങൾ ജീവത്ത് (part.) living; ജീവഛ്ശവം a corpse whilst alive (അവർ ജീവശവങ്ങളായി vu.) Bhg. ജീവധാരണം sustentation of life ജീ. എനിക്കിനി വേണ്ട CC. അപ്പുകൾകൊണ്ടു മാത്രം ജീ. ചെയ്തു Nal., so ജീവനെ ധരിച്ചു Nal. maintained life. ജീവനം 1. life എന്നുടെ ജീ. നിന്നുടെ കയ്യിൽ CG.; സ്വാമികാൎയ്യം തന്നെ ജീ. എന്നു നടക്കുന്നു TR. counting it our life. ഗോവിന്ദന്ത ന്നുടെ ജീ’മായല്ലോ കേവലം മേവുന്ന പാണ്ഡവന്മാർ CG. ജീവനകാംക്ഷ KR.=മൃത്യുഭയം in war. 2. means of life (=ജീവനോപായം), livelihood ജീ’ത്തിന്നു ഉപായം ഇല്ലാതേ ജീവനവൃത്തി എങ്ങനേ കഴിച്ചു വരുന്നു jud. TR.
ജീവനാശം death; ജീ. വരുത്തി കളയും MR. kill. ജീവന്മുക്തൻ (ജീവത്ത്) emancipated whilst alive, as a ബ്രഹ്മവിത്തു KeiN. ജീവന്മുക്തയായിനാൾ AR. (without first dying). — ജീവന്മുതൻ AR. dead whilst alive, as an un-grateful son. ജീവനില=Marmam; station of life. ജീവന്തി a. med. root GP 60.=അടപൊതിയൻ. ജീവരക്ഷചെയ്ക KN. സ്ത്രീയുടെ to preserve alive. ജീവരാശികൾ=ജീവജാലങ്ങൾ. ജീവലംഘന death, ജീ. വിധിക്ക CC. ജീവസ്ഥാനം (=മൎമ്മം) a joint. ജീവഹിംസ ചെയ്ക to destroy life. ജീവാക്ഷരം a vowel (gram.). ജീവാത്മാവു KeiN. the individual soul (പരമാത്മാ the soul of the world). [cattle). ജീവി a living being; (ഗോജീവി living by denV. ജീവിക്ക 1. to live ജീവിച്ചാൽ മതി എന്ന് ഓടുക KR.; താതനു ഞാൻ ജീ’ച്ചിരിക്കവേ AR.; ജീ’ച്ചേൻ ഇത്രനാളും Bhg.; ജീ’ച്ചു കൊൾവാൻ എന്തിനി നല്ലതു Bhr. to save our lives. 2. to come to life ജീ’ച്ചെഴുന്നീറ്റു Bhr., പെണ്ണും ആ നേരം തന്നേ ജീ’ച്ചങ്ങെഴുനീറ്റു VetC. — രാഘവന്മാരെ ജീ’ച്ചിരുത്തുവാൻ AR. to resuscitate. 3. to live upon വൈദ്യൻ വ്യാധിതങ്കൽ. Bhr. CV. ജീവിപ്പിക്ക to quicken പോരിൽ മരിക്കും അസുരരെ ജീ’ച്ചീടും Bhr.; മരിച്ച ജനങ്ങളെ വാമനേത്രംകൊണ്ടു ജീ’ച്ചു SitVij.; ഇന്ദ്രനാൽ വധിച്ചാശു ശുക്രനാൽ ജീ’ച്ച മഹാബലി Bhg. കഞ്ഞിയിലും പാലിലും ജീ’ച്ചു TP. nursed the patient most tenderly. ജീവിതം (part.) 1. living; quickened. 2. life ജീവിതകാലം lifetime. ഗമിക്ക നീ ജീവിതകാമൻ എങ്കിൽ CC. if you wish to live, ജീവിതാശയും വിട്ടു Bhg. — ജീവിതേശൻ hus-
ജൂക്തി — ജോനകൻ 408 ജോരാവ — ജ്ഞൻ
band; ജീവിതേശ്വരി Nal. wife. 3. wages, daily allowance, as of ഒന്നേമുക്കാൽ നാരായം; ആണ്ടിന്നു ൩൦ പണം ജീ. ഉള്ളവൻ CS.
ജീവിതവ്യം what one has still to live V1. ജീവിതാവധി until death ജീ. കേൾക്കിലും AR.
ജൂക്തി Tdbh., യുക്തി as Mpl. ജൂ. വിചാരിച്ചു Ti.
ജൂഗുപ്സ ǰ͘ uġapsa S. (desider. of ഗുപ്) Abhor-rence, censure. part. ഞാൻ ചെയ്ത കൎമ്മവും പാരംജൂഗുപ്സിതം; Nal. ജൂ’മായ കൂൻ Bhg.
ജൂസ് Ar. ǰ͘ uz. Section of a book (=8 leaves). കുറുവാൻ ൩൦ ജൂസും കാണാതേ പാടുക (Mpl.)
ജൂഷ്ടം ǰ͘ uštam S. (part. of ജൂഷ്) Liked;=ഉച്ചിഷ്ടം.
ജൂഹു ǰ͘ uhu S. (ജിഹ്വ) The tongue; a sacrificing spoon. സ്രുവവും ജൂഹുവും കയ്യിൽ എടുത്തു Sk.
ജൂതി jūδi S. (=ജവം) Speed.
ജൂൽ H. ǰ͘ hūl, Horse-cover.
ജ്യംഭണം ǰ͘ r̥mbhaṇam S. Yawning, stretching the limbs. denV. ജൃംഭിക്ക to expand കാമാതുരനയനം Bhg., വീൎയ്യം നടിച്ചു വിജൃംഭിക്ക Nal. part. ജൃംഭിതഭാവത്തോടേ മെല്ല ഉണൎന്നു Bhr.
ജേതാ ǰ͘ ēδā S. (ജി) Conqueror. — രാമദൂതം ജേതും ചെന്നു AR.=ജയിപ്പാൻ. ജേയം vincible.
ജേൽ E. jail. ജേലിൽ പാൎപ്പിച്ചു MR.
ജൈനർ ǰ͘ āinar S. (adherents of ജിനൻ Bud-dist saint, √ ജി). The Jainas, ജൈന്യജാതികളിലുള്ളവർ TR. considered as ranking below Nāyar. — Hanumān leaving Sīta ജൈന്യദേശത്തിൽ ചാടി KR.
ജൈമിനി S., N. pr. Jaimini, The teacher of the Mīmāmsa, ജൈമിനീയന്യായമീമാംസ Nal.
ജോഗി=യോഗി, A caste; also a Yōgi ജ്ഞാനസ്വരൂപികളായിരിക്കുന്ന ജോഗീശ്വരന്മാർ KU.
ജോടു H. ǰ͘ ōṭ 1. A pair, match, couple ജോടായി പാൎക്ക MC. (=ഇണ). 2. a pair of shoes.
ജോനകൻ=ചോനകൻ; യവനൻ‍; ‍ജോനോർ Mpl. Song. കാതിയാർ മുതലായിട്ടുള്ള ജോ’ന്മാർ KU.; also ജോനകമാപ്പിള്ള. ജോരാവരി P. zōr-āvari Force. ജോ. യായി ഏതാനും ദ്രവ്യം പിഴചെയ്യിച്ചു, കാണക്കരണം ജോ. യായി വാങ്ങി TR. extorted.
ജോലന H. jhōlā, ǰ͘ hōli A wallet.
ജോലാ H. jōlā, Deceit. — ജോലാമാലി difficult to accomplish, full of intricacy.
ജോലി C. Te. interference, meddling; trouble അവയോടു യാതൊരു ജോലിക്കും പോകാതേ സ്വസ്ഥമായിരുന്നു Arb. gave no annoyance; (No. also ജോലിയം).
ജോഷം ǰ͘ ōšam S. (ജൂഷ്) Contentment.
ജ്ഞൻ ǰ͘ ǹaǹ S. (ജ്ഞാ, G. gno) Knowing, as ദോഷജ്ഞൻ, അജ്ഞൻ. ജ്ഞപ്തി knowledge, ജ്ഞപ്തിരൂപനായിരിക്കുന്ന ദേവൻ Adw S. part. ജ്ഞാതം known; ജ്ഞാതവ്യം to be known. ജ്ഞാതാവു knower. ജ്ഞാതൃജ്ഞാനജ്ഞേയവിഹീനൻ AdwS. ജ്ഞാതി (ജൻ ?) kinsman ജ്ഞാതിജനങ്ങൾ VyM.; Tdbh. ഞാതി T. & V1. ജ്ഞാനം 1. knowledge. 2. science. 3. di-vine knowledge, spiritual philosophy ഭക്തിയല്ലോ മഹൽജ്ഞാനമാതാവു AR. ജ്ഞാനദൃഷ്ടി inward eye; foreknowledge ജ്ഞാ. കൊണ്ടറിഞ്ഞു VetC. ജ്ഞാനമൂൎത്തി God=ചിൽസ്വരൂപൻ f. i. ജ്ഞാ’ യോടു പ്രാൎത്ഥിച്ചു KumK.=Cr̥shṇa. ജ്ഞാനപൂൎവ്വം knowiugly ജ്ഞാ’മായിട്ടു അപായം വരുത്തിയാൽ VyM. intentionally. ജ്ഞാനവാൻ, learned, wise; also ജ്ഞാനി, which (as well as ജ്ഞാനികൻ V1.) signifies also an astrologer. [ൎമ്മേന്ദ്രിയം). ജ്ഞാനേന്ദ്രിയം the organs of sense (opp. ക ജ്ഞാനോപദേശം spiritual instruction ജ്ഞാ. നിനക്ക് എത്ര തരം ചെയ്തു Bhr. ജ്ഞാപകം 1. making known. 2. So. C. T. memory. ജ്ഞാപിതൻ (& ജ്ഞപ്തൻ) instructed, informed; ജ്ഞാപിതം made known. ജ്ഞേയം to be known ജ്ഞാതൃജ്ഞാനജ്ഞേയഭേദം തോന്നുന്നത് എത്രനാൾ KeiN.; ജ്ഞേയശാസ്ത്രം Bhg.
ജ്യാ — ഝടഝ 409 ജ്വരം — ഝഷം
ജ്യാ ǰ͘ yā S.(ജ്യാ to oppress) 1. Bowstring, ഞാൺ in ജ്യാനാദം Bhr., ജ്യാനാദഘോഷം കേട്ടുതില്ലേ AR. 2. a sine അൎദ്ധജ്യാക്കളായിട്ടുളവാകും, ചാപത്തിന്റെ അൎദ്ധജ്യാവുകൊണ്ടു ഉപയോഗം ഉണ്ടു Gan. ജ്യാപ്രകരണം treatise on arcs & sines.
ജ്യേഷ്ഠൻ ǰ͘ yēšṭhaǹ S.(Superl. of ജ്യാ strongest, Comp. ജ്യായാൻ) 1. Superior. 2. elder brother (vu. ചേട്ടൻ, ഏട്ടൻ). ഗുണജ്യോ’നായ സുതജ്യേ. KR. ജ്യേഷ്ഠാംശമേനിണക്കുള്ളു Bhr. the share of the first-born VyM. (നേരേ, വാം etc., മൂത്തജ്യേ. the next elder, etc.) — also elder sister’s husband. ജ്യേഷ്ഠ 1. elder sister, commonly ജ്യേഷ്ഠത്തി, as ജ്യേഷ്ഠാനുജത്തിമക്കൾ MR. the children of the sisters. 2. Laxmi’s elder sister, Pandora ചേട്ട. 3. the 18th asterism തൃക്കേട്ട. ജ്യേഷ്ഠത്തി elder sister ഞാനും എൻ ജ്യേ.യും Nal.; also au elder brother’s wife. ജ്യേഷ്ഠത the right of the first-born, also: ജ്യൈഷ്ഠ്യം. [ചോതി.
ജ്യോതിസ്സ് ǰ͘ yōtis S. (ജ്യുൽ) Light, a star, vu. ജ്യോതിൎജ്ഞൻ an astrologer. ജ്യോതിഷം (also ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രം) astrology & astronomy. ജ്യോ. പറക to foretell V1. — സന്തതി നമുക്കുണ്ടായിവരുവാൻ ചിന്തിക്കേണം ഇജ്യോ. ഇപ്പോൾ SG. [ger. ജ്യോതിഷക്കാരൻ, — കാരി (— ഷാരി) an astrolo ജ്യോതിഷ്ടോമം KR. a Sōma sacrifice,(സ്തോമം). ജ്യോത്സന moon-night, moon-light CG. ജ്യോത്സ്യം astronomy, — ത്സ്യർ (hon.) an astro-loger. ജ്വരം ǰ͘ varam S. Fever (പനി). ജ്വരക്ലേശം CC.; ഉഗ്രമായുള്ള ശിവജ്വ. യദുക്കളെ ബാധിച്ചു Bhg.; personified ശൈവജ്വ., വിഷ്ണുജ്വ. CC.; സജ്വരന്മാരായിപോയി Bhr. from fright. Kinds: പിത്ത — bilious fever, ശീത — or വാത — fever with ague, കഫ — phlegmatic fever. — fig. ചിന്തയാകുന്ന ജ്വ.. Brhmd., ചിത്തജ്വ. വളൎന്നു Bhg. rage.
ജ്വരക്ഷയം, ജ്വരഘ്നം GP. febrifuge. denV. ജ്വരിക്ക to have fever, Tantr. part. ജ്വരിതം feverish.
ജ്വലനം ǰ͘ valanam S. Blazing. — ജ്വലനൻ fire. denV. ജ്വലിക്ക to blaze. സൂൎയ്യൻ ജ്വ. Bhg. in the hot season. ജ്വാലാസമൂഹങ്ങൾ ഏറ്റം ജ്വ.യാൽ Nal. in a jungle-fire. — fig. ജ്വ’ ച്ചിതു ചിത്തം Bhr. dismay. CV. ജ്വലിപ്പിക്ക 1. to kindle, inflame. ചിതയിൽ വെച്ചു തീ ജ്വ’ച്ചു PrC., വഹ്നി എരിഞ്ഞു കത്തി ജ്വ’ച്ചു Bhg., അഗ്നിയെ ജ്വ’ച്ചു Mud., പേൎത്തും ജ്വ’ച്ചുഹോമം ചെയ്തു Brhmd. 2. met. ചിത്തം ജ്വ’ച്ചു മൽഭാഷിതം Nal. kindled love. ജ്വാല 1. flame ജ്വാലാമാലകൾ കത്തി പൊങ്ങി, ഒന്നിന്നും അഗ്നി ജ്വാ. തട്ടിയാൽ അശുദ്ധിയില്ല Bhr., ഇളക്കം ചേരും ജ്വാലാ കണക്കേ രജോഗുണം KeiN. 2. slight influ-ence ഉവർവെള്ളത്തിന്റെ ജ്വാ. തട്ടാത്ത ദി‍ക്കിൽ MR. ground not reached by any salt water.
ഝ J̌HA
(in S. Words.)
ഝംകാരം ǰ͘haṇgāram S. (Onomat.) The sound ǰ͘ ham, buzz, hum വണ്ടിന്റെ — Nal., ഭൃംഗ — Bhg.; of Yōgis muttering ഝങ്കാരനാദം HNK.
ഝംഝ ǰ͘haǹǰha S. (Onomat.) Noise of wind & rain; storm. — ഝംഝനം also tinkle of orna-ments.
ഝടഝട ǰhaḍajhaḍa (Onomat.) — നിനാദം CrArj. Warlike sound — a crush; hence ഝടിതി=പെട്ടെന്നു suddenly (ഇതി).
ഝരം ǰharam S. A cascade, അരുവഴിയാറു.
ഝൎഝരി ǰharǰhari S. Cymbals KR.=കഴിത്താളം.
ഝലജ്ഝല Onomat. Sound as of clattering arms, chains ഝ’ലോൽപ്രഘോഷിതം RS.; also ഝംഝലം RS.
ഝഷം ǰhašam S. A fish തിമിഝഷാദ്യങ്ങൾ AR.
ഝളഝ — ഞരടു 410 ഝില്ലി — ഞാൺ
ഝളഝള എന്നാടുക (Onomat.) Flapping of an elephant’s ear.
ഝ. ഘോഷം RS. the splash of waves (sea.)
ഝള്ളി ǰhaḷḷi S. Cymbals.
ഝാടം ǰhāḍam S. (ജട്) An arbour, thicket. ഝില്ലി‍ ǰhilli S. 1. A cricket കാനനം ഝില്ലി ഝങ്കാരനാദമണ്ഡിതം AR.; also ഝില്ലികാരവം കൊണ്ടുമുഴങ്ങുന്നു KR. 2.=ഢില്ലി Delhi, KU.; in Bhr. as N. pr. of a king.
ഞ ŃA
ഞ represents ന or യ of the other Dravidian languages, & even ജ & ച.
ഞങ്ങൾ ńaṅṅaḷ We (exclusive of the address-ed), pl. of ഞാൻ; in Gen. often ഞങ്ങടേ TR.
ഞങ്ങുക see ഞെ —.
ഞടുക്കം ńaḍukkam (loc.)=നടുക്കം Arb.
ഞണുങ്ങുക ńaṇuṇṇuγa So. (C. നഗ്ഗു) To be bulged, crushed. ഞണുക്കുക, ക്കി v. a. to bulge, to crush.
ഞണുഞണുക്ക, ത്തു So. To be sticky, clammy.
ഞണ്ടു ńaṇḍu̥ T. M. (Te. C. യ —, T. ന —) C. നള്ളി & ഏഡി, Tu. ഡഞ്ജി) A crab; kinds: വയൽ —, പുഴ —, കടൽ —, കര —, etc.
ഞമഞ്ഞി ńamańńi Hor., MC. & ഞമിഞ്ചി, നമിച്ചി (T. നമ, C. Te. നവ to itch?) A bi-valve shell-fish, found in ricefields. — ഞ. മാംസം GP. whelk. ഞമഞ്ഞിക്ക a cockle V2. [fish. ഞമഞ്ഞിപ്പൊട്ടി V1. a bird, that lives on shell- ഞമിഞ്ഞി (— വു —) മുട്ട No. a spiral fresh-water snail.
ഞമുങ്ങുക ńamuṇṇuγa (T. ഞെ —) To yield to pressure, to sink, bulge=ഞണുങ്ങു So.
ഞമുണ്ടുക ńamuṇḍnγa (C. നവുടു to rub) To squeeze; knead, f. i. rice with curry as Brah-mans do in eating. പാലിൽ പുഴുങ്ങി ഞമുണ്ടി a. med. (also ഞമിണ്ടുക No.; see ഞെവിണ്ടുക).
ഞമ്മൾ Mpl.=നമ്മൾ.
ഞരങ്ങുക ńaraṅṅuγa T. Tu. M. (C. Tu. ന —) To grumble, groan ഒന്നു ഞരങ്ങീതും ഇല്ല. Bhr. — VN. ഞരക്കം moan, groan.
ഞരടുക ńaraḍuγa B. To twist broken threads together (ചരടു). ഞരമ്പു ńarambu̥ (& ന —) Sinew, tendon. പിത്തം ഹൃദയത്തുനിന്നു ഞ. കളിൽ ഓടിക്ക Nid. arteries. വായു പെരുഞ’ലും ചെറുഞ’ലും ചെന്നു Nid. nerves. — കോട്ടഞരമ്പു a frown —.
ഞരമ്പുവലി spasm, cramp. V2. ഞരമ്പുവൃണം the Guinea worm.
ഞരി=നരി; ഞരിമീൻ V2. A fish, port. Naire.
ഞറിയുക=ഞെ — q. v. പുരികം ഞറിഞ്ഞു ചമഞ്ഞു Bhr. Wrinkled. [harrowed.
ഞവൎക്ക, ńavarka To level. ഞവൎത്തനിലം V2. ഞവരി a plank for levelling. ഞവിര=നവിര a sort of rice.
ഞളുങ്ങുക ńaḷuṅṅuγa (ചുളങ്ങുക, നടുങ്ങു) 1. To shake from damp, fear. 2. to speak diffi-dently. ഞളുക്ക (C. Te. T. ചളി cold & C. നൺ, Tu. നണ്ട) to be affected by cold or damp. മരുന്നു, ഉപ്പു ഞളുത്തുപോയി, so also a pen, which grows too soft for writing. VN. ഞളുപ്പു, ഞളുപ്പം dampness. ഞള്ളു=ഞെഴുക a tree (med.), the leaves of which are used in തോൽ കെട്ടുക.
ഞാങ്ങണ ńāṅṅaṇa (T. നായിങ്കണ) A reed=ഓട, see ഞാണൽ. [An earth-worm.
ഞാങ്ങൂൽ & ഞാഞ്ഞൂൾ M. C. (T. നാങ്കൂഴ്)
ഞാണൽ ńāṇal (T. നാ — C. Te. fr. നാൻ=നന) A reed തീരേവാഴും ഞാ’ലിൽ Sk.=ശരം.
ഞാൺ ńāṇ (T. നാ —, C. Tu. നേ —) 1. Bow-string ചെറുഞാണൊലി, ഞാ. ഒച്ച Bhr.; ഞാൺ വായി RC.; രണ്ടു കൈകൾക്കും ഞാൺന്തഴമ്പു (sic) Bhr. 2. other strings & cords ഞാണിന്മേൽകളി, — ദണ്ഡിപ്പു rope-dancing. കുന്തളം ഞാണായിമീതേ ചേൎത്തു CG. — അരഞ്ഞാൺ,
ഞാത്തുക — ഞായം 411 ഞായറു — ഞാറു
പൊന്നരഞ്ഞാണം Bhg. waist-string, (ഞാണിന്മേൽ എഴുതി കെട്ടുക mantr. of amulets); ഉടഞ്ഞാൺ, — ണം a broader girdle. — (met. ആഴിയാം ഉടയഞാണുടയോളം ഊഴി ChVr. the earth as far as the girding ocean).
ഞാത്തുക see ഞേറ്റുക (fr. ഞാലു).
ഞാൻ ńāǹ (aT. Tu. യാൻ., T. C. നാൻ, Te. നേൻ) I. ഞാങ്കാലം prov. in my time. ഞാന്നീയായിട്ടു മേൽകോയ്മസ്ഥാനം നടത്തി KU. with identified interests. pl. ഞാങ്ങൾ old & hon.= ഞങ്ങൾ we; even in obl. cases, ഞാങ്ങളെകൈക്കു TR. (Rāja), vu. ഞാളു, Dat. ഞാക്കു TP. The other pl. is നാം (including the addressed party), with vu. Dat. ഞമ്മൾക്കു.
ഞാന്നു ńānnu̥ (T — ന്റു,) Day, in മിനിഞ്ഞാന്നു.
ഞാന്മെയ്താലി Pay. (= ഞാൽ, മെയ്, താലി).
ഞായം ńāyam Tdbh., ന്യാ — 1. Reason, right. ജാതിഞായം caste-rule. ഞാ. കൊണ്ടു വിസ്തരിച്ചു TR., പണമരികേ ഞായം prov., കോപത്തിന്നു ഏതുമേ ഞാ. ഇല്ല CG. no cause for. 2. com-plaint. ചക്കകട്ട ഞാ. വിസ്തരിപ്പാൻ TR. com-plaint about a jackfruit. അവരുടെ ഞാ. അവരുടെ ജാതിയിൽ തന്നേ തീൎത്തു കൊളളുന്നുണ്ടു TR. ഞാ’വും കൂട്ടവും quarrel. — esp. ഞായം കൊടുപ്പിച്ചു TR., ഞായം ചൊല്ലി ഒഴിക്ക to divorce, dissolving a connexion before arbitrators. ഞായഹീനൻ ചെന്നു Sk. defeated, asham-ed. 3. custom, common way. കാട്ടിലേ കോഴിക്കേ ഞാ. ഇല്ലേതുമേ വീട്ടിലേ കോഴിക്കേ ഞാ. ഉളളു CG. crowing regularly. ഉത്സവം കൊളേളണം വിണ്ണവർ നാഥനു വത്സരംതോറും എന്നുണ്ടു ഞാ. CG. — hence: 4. adv. വിളക്കെങ്ങനെ കുപ്പിയെ വിളക്കി ഞായം CG. as generally a light makes the chandelier to shine, എവിടേ ഇരുന്നു ഞായം V1., ഏതൊരുദിക്കിൽ അധിവസിച്ചു ഞാ. Bhg. where do you commonly live? ഗോകൎണ്ണത്തിൽ ഇരുന്നു ഞാ. മുന്നം Brhmd. തപോബലം കൊണ്ടു വരങ്ങളെ പലരും വരിച്ചു ഞാ. പുരാ, ഞാൻ ബാഹുബലംകൊണ്ടു വാങ്ങുന്നു UR. others used to gain their wishes by penance, I by force. ധീരന്മാർ ഇങ്ങനേ ചെയ്തു ഞാ. Bhr. — similarly esp. with എന്നു like, as; ഞായം നല്കിനാൻ പട്ടാങ്ങു ചെയ്യുന്നോർ എന്നു ഞാ. CG. he kept his word like the truthful.
ഞായറു ńāyar̀u̥ & ഞായിറു T. M. (C. നേസരു) 1. The sun= നേരം, hence പടിഞ്ഞാറു. 2. month കൎക്കടഞ്ഞായറ്റിൽ, vu. ഞാറ്റിൽ (doc.) തിരുവാതിരഞായറ്റു നില TrP. the sun’s po-sition in a constellation. ഞായറാഴ്ച, ഞാറാഴ്ച Sunday (ഞായ൪വാരേ PP. — in Tu. ആയിറ്റാര), ആഴ്ചതോറും Pay.
ഞായൽ ńāyal (T. യിൽ — bastion) see പളളി ഞായൽ. (vu. ഞാലിൽ ഞാറുപെയ്ക).
ഞാര ńāra= നാര T. M. Tantalus Ibis (MC. ഞാറ heron) ഞാരപ്പക്ഷികൾനാദം KR4.
ഞാരൽ 1.= ഞാര. 2.= ഞാറൽ.
ഞാറൽ ńār̀al (MM. ഞാരൽകുരുന്നു, T. നാരൽ, C. Te. നേര) Calyptranthes caryophyllifolia (C. നെരൾ). ഞാറയുടെ വേൎമ്മേലേത്തൊലി GP78. ഞാറൽത്തൊലി a. med. Kinds: കാട്ടു —, കിഴക്കൻ —, തെക്കൻ —. (No. ഞേറൽ.) ഞാറക്കാ V1., ഞാറപ്പഴം പോലേ കറുപ്പിന്റെ നിറം Nid. [gium. പെരിഞ്ഞാറ Rh. Calyptranthes or Syzy-
ഞാറു ńār̀ụ (C. T. Te. നാറു, Tu. നേജി) 1.= നാറു What rises above ground, young plant fit for transplanting. ഞാർ പെയ്ക, ഇടുക, പാകുക to sow, നടുക to transplant them. ഞാർ ആറ്റി പോയി thrives. ൩ കണ്ടം ഞാറ ഉഴുതു നഷ്ടം വരുത്തി ഞാറ പറിച്ചു ഉഭയത്തിൽ ചിന്തി MR. 2.= ഞായറു as കന്നിഞ്ഞാറ്റിൽ TR. (doc), കുമ്പഞ്ഞാറ്റിക്കും (= എറിക്കും) വെയിലുംകൊണ്ടു TP. ഞാറ്റുകാല (l) a piece from which rice plants are removed B. ഞാറ്റുതല (2) the time of a constellation f. i. തിരുവാതിരഞാ. in the beginning of Mithuna, best time for planting. അത്തംഞാ. feast in Kanni. ഞാറ്റുനില (2) see ഞായറ്റുനില; also ഞാറ്റുവട്ടം B. ഞാറ്റുപട്ടി, — പറമ്പു, — പൊറ്റ (higher than പളളിഞായൽ) nursery for rice plants (&ഞാറ്റുഴം, ഞാറ്റുകെട്ടി).
ഞാലം — ഞെങ്ങുക 412 ഞെട — ഞെരിയു
ഞാറ്റുവാല, — വേലി V1. days fixed upon for transplanting.
ഞാറ്റുമുടി No. a handful of ഞാറു.
ഞാലം ńālam T. aM. The earth (“the hang-ing”?) ഞാ. ഉലെക്കും, ഞാലത്തുൾ RC.
ഞാലുക ńāluγa (T. നാ —; see ഞേലു —;) To hang, swing അണ്ണാക്കിൽ ഞാന്നു Nid. തോലും ഞാന്നുകൊണ്ടു Bhr. of an old man. വൃക്ഷശാഖമേൽ കെട്ടി ഞാന്നു ചാവതിന്നായി Mud. to hang oneself. തല ഞാന്നു പോയി (half cut off). ഞാലി 1. suspended. ഞാലിക്കാതൊരുവൾക്കു KR. hanging ear. 2. a hanging tendril of the pepper-or betel-vine കൊടിയുടെ ഞാലി ഇടിച്ചു പിഴിഞ്ഞ നീർ a. med. — also a branchroot. 3. the common betel-vine; കൊടിഞ്ഞാലി (p. 302) വെറ്റില No. a kind trained on trees. 4. B. ornament for a sword-hilt. 5.=ഞാലിപ്പൂട്ടു, see തുലാം. ഞാലികൂത്തു a meritorious Royal amusement. ഞാലിക്കൊടി No. a betel-vine let down occasionally for the leaves to be picked off. ഞാലി (& ഞേ —) ത്തല=ഞാലി 2. of pepper-vine (cut & planted). [machine B. ഞാലിപ്പൂട്ടു the weight-apparatus of the watering CV. ഞാലിക്ക. 1. ഞാലിച്ചുണ്ടൊരുവൾക്കു ഞാലുന്ന മുലയവർ KR. of Rāxasis (rather fre-quentative). 2.=ചാലിക്ക, വിത്തു മുളപ്പിക്ക.
ഞാവൽ ńāval (T. നാ —) Syzygium jambo-lanum Bhg5. (see പെരിംഞാറൽ) also ചെറുഞാ.; another kind നില — Premna herbacea. — ഞാവലിങ്കായി, ഞാവൽപ്പഴം GP69. — ഞാവലസ്ഥി Nid.
ഞാഴൽ ńāl̤al T. M. Milnea montana, Priyangu. ഞാഴലെ നീ കണ്ടില്ലല്ലീ CG.
ഞുര see നുര.
ഞൂണു=നൂണു (loc.)
ഞെങ്ങുക ńeṅṅuγa (C. നെഗ്ഗു) & ഞ — (C. നള to be mellow) 1. To become soft or mellow, malleable as gold. 2. to yield, sink. ഞെക്കുക (V1. ഞെൾക്കുക=ഞെരുക്കു) 1. to press, strangle (Tu. നുക്കു). കഴുത്തു ഞെക്കുന്ന ദേഹരോഗം a. med. പിടിച്ചപ്പോൾ ഞെക്കീടാ ഞ്ഞാൽ prov. 2. to squeeze, crush, നഖത്തിൽ ആക്കി ഞെക്കിക്കൊന്നു (a louse); to make impressions with the thumb. ഞെക്കിപ്പഴുപ്പിച്ച പഴം പോലെ prov.; ഞെക്കിനോക്ക.
ഞെട ńeḍa (T. നെട) Sound of falling, crash-ing trees.
ഞെടുഞെട ഇടിപോലേ വില്ലിനൊലി RC, അടികൾ ഞെടുഞെട മുതുകിൽ ഏല്ക്കും Mud. (ഞെടുങ്ങുക B., No. see നടു —). ഞെടുക്കനേ പറക്കും MC. suddenly.
ഞെട്ടുക ńeṭṭuγa (fr. ഞെട) 1. To start up, tremble ഞെട്ടിയുണൎന്നു CG., TP. 2. to crash, burst. ഏപ്പു ഞെ. V1. to become disjointed, ദിക്കുകൾ ഞെട്ടുമാറു Bhr., അകതാരിടം ഞെട്ടിതിരിഞ്ഞു കരഞ്ഞു Bhg. VN. ഞെട്ടൽ starting, bursting കൊമ്പിൻ ഞെ. കേട്ടു തെറ്റി. ഞെട്ടാഞെടുങ്ങു (So. ഞൊട്ടാഞൊടിയൻ) an Im-patiens, balsamina. ഞെട്ടു 1. the footstalk of a leaf or fruit ഞെട്ടിലിരുന്നു പതിക്കും ഫലം പോലേ KR. ഞെ. കെട്ടതു GP 70. (S. വൃന്തം). 2. teat V1. ഞെട്ടി (No.)=ഞെട്ടു 1. ഞെട്ടിപ്പന a Sago-palm, — ക്കൂവ Sago (No.) CV. or freq. ഞെട്ടിച്ചുനിന്നുടൻ ആശ എല്ലാം CG. (=ദിക്കു ഞെട്ടി).
ഞെണ്ടാഴക്കു V1.=1/32 Nāl̤i.
ഞെമൻ aM.=യമൻ (ഞേ. കോയില്ക്കൽ നടത്തും RC.).
ഞെരിയുക ńeriyuγa (T. നെ —, C. നര) To crack as under a weight, to crush, to be smashed മരം തിണ്ണം കുലുങ്ങി ഞെ., പാരം ഞെരിഞ്ഞു പതിച്ചു CG., കൊമ്പു ഞെട്ടിഞെ. vu., എല്ലു ഞെരിഞ്ഞു മരിച്ചു Bhr. from an embrace, തൂൺ പൊട്ടി ഞെ. Bhg., പൊട്ടിഞെരിഞ്ഞുളള ഒച്ച (of forest-fire). വീണു ഞെ. CG. a tired horse. a. v. ഞെരിക്ക To quash, smash, as ചക്കിൽ — ;മുറുക പുണൎന്ന അസ്ഥി നുറുക്കി ഞെരിച്ചു Bhr.; തിക്കിഞെരിച്ചു പുറപ്പെട്ടു RS. an army. ഞെരിച്ച പാകം crackling of something fried. ഞെരിയ വറുക്കേണം till it be crisp. — കണ്ണുകൾ ചുവത്തി കൈ ഞെരിച്ചു Bhr. cracked the
ഞെരുഞ്ഞിൽ — ഞെറി 413 ഞെറുകൽ — ഞേൺ
hand (mark of anger), തന്നുടെ കൈ ഞെരിച്ചട്ടഹാസം ചെയ്തു UR., കൈകളെ ഞെരിച്ചു തുടിച്ചധരവും KR.
VN. ഞെരിച്ചൽ crushing etc. [രുഞ്ഞിൽ). ഞെരിഞ്ഞൻപുളി Cissus latifolia B. (see ഞെ ഞെരിപ്പു T. M. (Te. നിപ്പു) fire. — ഞെരിപ്പൂതി a fire kindler, a Brahman cook, see നെരിപ്പു. ഞെരിഭ്യം severely. ഞെ. അടിച്ചു അവനെ ഞെ. അടിപ്പിച്ചു TR. നിരുഭ്യം (sic) അടിതന്നു TR.; so also കുഞ്ഞനെ ഞെരിപട്ടടിച്ചു, & ഞെരിപെട്ട TP. (so as to be smashed) — In V1. ഞെരിവട്ടം being overwhelmed with difficulties. ഞെരുഞെര noise, as of biting something hard.
ഞെരുഞ്ഞിൽ ńeruńńil T. m. (C. നഗ്ഗിലു) Tribulus terrestris; prh. also Ruellia longifo-lia (ചെറിയ ഞെരിഞ്ഞിൽ). ഞെരിഞ്ഞമ്പുളി Begonia Malabarica, (B. Cissus adnata). ഞെരിഞ്ഞിൽ വേർ med. GP.
ഞെരുങ്ങുക ńeruṇṇuγa (T. C. Tu. Te. നെ —) To be pressed, thronged, straitened. കുടിയാന്മാർ ഞെരുങ്ങിപ്പോകും‍ TR. VN. ഞെരുക്കം (— രി —) straits, tightness; poverty. അരിക്കു കുറേ ഞെ’മായി, ഇവിടെ ഇരിക്ക ഞെ. തന്നേ ആകുന്നു TR. difficulty. രാത്രി പോവാൻ ഞെ. TR. not safe. a. v. ഞെരുക്കുക, ക്കി To press, compress, constrain, threaten. നികിതി തരേണം എന്നു ഞെരുക്കി TR. (=മുട്ടിച്ചു).— നേർപറവാൻ ഞെ.
ഞെറി ńer̀i (C. Tu. നെരി) 1. Fold, tuck. 2. (T. M. നെറി) way. ദീനെ ഞെ. യായി നടത്തി Ti.=വഴിക്കേ properly. അവന്റെ കാൎയ്യത്തിന്നു നല്ല ഞെറിയുണ്ടു=ചട്ടം, ക്രമം. (No.) ഞെറിക്കോവ flounces or frills of Ola or flowers round the head, neck waist of devil’s-dancers in കെട്ടിയാട്ടം q. v. ഞെറിയുക (V1. also ഞൊ —; see നെറി) to plait, to tuck or fold a cloth, esp. as for idols ഞെറിഞ്ഞു കൊടുക്ക; women ചേല ഞെറിഞ്ഞുടുക്ക V1. (mantr.), tucking in their cloth in folds on either side (So.) or in front (Cal.). എന്നുടെ ചേല ഞെറിഞ്ഞു തരേ ണം നീ CG. അരയിൽ നേരിയ വസ്ത്രം ഞെറിഞ്ഞങ്ങുടുപ്പിച്ചു DN. — to wrinkle, frown. ഞെറിഞ്ഞു പുരികഞ്ഞൾ Mud. he knitted his brows. — so also ഞെറിക്ക, ഞെറിപ്പു V1.
ഞെറുകൽ B. — A peculiar sensation in the limbs announcing a sickness.
ഞെറുമ്പൽ ńer̀unbal Gnashing the teeth. ഞെറുമ്പിക്ക B. to gnash the teeth.
ഞെറ്റിയൽ ńeťťiyal (ഞെറി) Ripples, un-dulations as of a calm sea V1.
ഞെവിണ്ടുക ńeviṇḍuγa (C. നിവരി, Te. നിവുരി) & ഞെമുണ്ടുക To bruise between the fingers, to squeeze, (see ഞമു —).
ഞെളിയുക ńelḷiyuγa (Te. C. നീലുഗു, നിഗ്ഗു from നെടു, നിൾ) To stretch oneself, to strut. ഞെളിഞ്ഞു നടക്ക to walk affectedly, proudly. ആരും സമം ഇല്ല എന്നു ഞെളിഞ്ഞീടും Sah. ശിഷ്ടപാലകൻ എന്നു ഭാവിച്ചിട്ട് ഒട്ടുമേ ഞെളിയേണ്ട കൃഷ്ണ SG. ഇന്നേറ ഞെ. Bhr. how proud today! VN. ഞെളിവു overbearance അവളുടെ ഞെ’ം ഗൎവ്വവും വളൎന്നു KR., ഞെളിവരുതു സഭനടുവിൽ SiPu., ഞെളിവും വെണ്മയും ഇളെച്ചു Bhr.; also ഞെളിച്ചൽ. ഞെളിയൻ V1.=അഹങ്കാരി. ഞെളിക്ക B. To bend the body backwards.
ഞെളളു ńeḷḷu̥ T. M. Imitative sound=ഞെട്ടു; bamboos splitting in a wrong direction ഞെളളി പോയി. [MR.
ഞെഴുകു ńel̤uγu̥=ഞള്ളു f.i. ഞെഴുക്കാടു N. pr.
ഞേങ്ങോൽ ńēṅṅōl (T. ഞാഞ്ചിൽ, M. നേഞ്ഞിൽ, Te. നാഗിൽ, C. നേഗിൽ, Tu. നായർ) 1.Plough-shaft ഞേ. നുകത്തോടു ചേൎത്തു കെട്ടി (Cann.). 2.=മുസലം a weapon, prh. plough-share, Bhg. 3. a constellation മുഴക്കോൽ rising in Dhanu an hour after sunset & indi-cating the time for treading the wheel previous to sowing (see ചക്രം ചവിട്ടുക).
ഞേടു ńēḍu B. No. A cuff on the head. ഞേടുക v. a. So. & No.=മേടുക, id. with closed fist. [racking.
ഞേൺ ńēṇ (ഞെളി) Stretching the body;
ഞേലുക — ഠാണ 414 ഞൊങ്കു — ഠീപ്പു
ഞേലുക ńēluγa (C. Tu. നേ —, C. ജോലു) To hang as an ornament, to be dejected, ഞേന്നു മരിക്ക=ഞാന്നു; കക്കുവാൻ പഠിച്ചാൽ ഞേലുവാൻ പഠിക്കെണം prov.
v. a. ഞേത്തുക, better ഞേറ്റുക To let dangle, as a ചെണ്ടു tassel. കുട്ടിയെ ഞേത്തിക്കൊണ്ടു നടക്ക to carry negligently. മുണ്ടു ഞാത്തി (So.) or ഞേത്തി (No.) ഉടുക്ക to wear the cloth down to the ankles. ഞേറ്റം, vu. — ത്തം ornamental hangings (=ഞാലി).
ഞേറൽ No.=ഞാറൽ ഞൊങ്കു=ചൊങ്കു, 2. a crooked hand.
ഞൊങ്ങണം see നൊ —.
ഞൊടി ńoḍi 1.=നൊടി Snap of fingerB V1. 2. a plant കരിഞ്ഞൊട്ടി (comp. p. 210) Samadera pentapetala, Rh. ഞൊട്ട (& നൊ —) cracking the joints of the fingers, So. ഞൊട്ട ഒടിക്ക, പൊട്ടിക്ക V2. ഞൊട്ടാഞൊടിയൻ see ഞെട്ടാ —.
ഞൊത്തുക ńottuγa To pull with one fruit a second (as children in play), loc.
ഞൊറി So.=ഞെറി. [Nid 22.=കേല
ഞോള ńōḷa (No. നോള.) Saliva, ഞോള ചാടുക
ട ṬA
ട and the other linguals are hardly found as initials in Mal. words.
ടങ്കം ṭaṅgam S. 1.Stone-cutter’s chisel. 2. mace=വെണ്മഴു, (ടങ്കകുരംഗവും എടുത്തിട്ടു HNK.)
ടങ്കണം ṭaṇgaṇam S. Borax (H. ṭaṇkār=പൊങ്കാരം).
ടങ്കാരം ṭaṇgāram S. (Onomat.) Twang of a bowstring, ഞാണൊലി, vu. ഡങ്കാരം q. v.
ടപ്പാൽ H. ṭappāl, & തപ്പാൽ Post; relay of bearers. (Mahr. ടപ്പാ stage). — ട’ച്ചാവടി post-office; ട’ക്കാരൻ a post-man; ട’ക്കൂലി etc.
ടാപ്പു ṭāppu̥ (loc.) List, catalogue. ടിക്കാനം see ഠി —.
ടിട്ടിഭം ṭiṭṭibham S. A lapwing. ടി’ത്തോടു കലഹിച്ചു PT. — fem. ടിട്ടിഭി PT. 1.=കുളക്കോഴി Tantr.
ടിപ്പു ṭippu A little box,=ചെപ്പു, ചിമിഴ്.
ടീക ṭīγa S. A commentary, glossary.
ടേക്കലം N. pr. വേക്കലം Becal. on old maps Decla, ടേ’ത്ത് ഇരിക്കുന്ന പാളയം ചുരുക്കം TR.
ടോപം=ആടോപം Pride, being puffed.
ഠ ṬHA
ഠകാരം ṭhaγāram A small principality is com-pared to the letter (ഠ. പോലെ).
ഠാണ H. ṭhāṇā (സ്ഥാനം) Place, station പാളയം ചെന്നു ചുഴലി നമ്പ്യാരുടെ ഠാണയങ്ങളിൽ ഒക്കയും ഇരുന്നു TR. ഠായം ṭhāyam A kind of song? ഠാ’ങ്ങൾ ഗീതം അപി നാദപ്രയോഗം HNK.
ഠിക്കാനം H. ṭhikānā Fixing; firm; abode.
ഠീപ്പു (H.?) N. pr. Tippu ഠീ. സുൽത്താൻ also ട്ടീപ്പു & ഢീപ്പു TR.
415
ഡ
ഡങ്കാരം=ടങ്കാരം, as കോദണ്ഡം തന്നുടെ ഡങ്കരം CG. (sic). — ബാണാസനത്തിന്റെ ഡങ്കാരഘോഷം Nal. [an hourglass.
ഡമരു ḍamaru S. A small drum shaped like
ഡംബരം ḍamḃaram S. (see ആഡ —) Riot, grandeur, pomp. ഡ. കൊണ്ടു മുഴങ്ങിത്തുടങ്ങി (clouds); അംബുജൻ തന്നുടെ ഡ. പോക്കും നിൻപാദം CG. pride. ഡംബരം തവ ശമിക്കും ആഹവേ CC. ഡ’മോടു പല രസസംഗമം ChVr. imposing union of all sources of delight.
ഡംഭം ḍambham Tdbh. of ദംഭം, Ostentation, arrogance ഡംഭാദിദോഷം HNK. Generally ഡംഭു, as അസുരൎക്കു ഡംഭു കളവാൻ Anj. ഡംഭൻ a pompous person, also ഡംഭി. — . denV. ഡംഭിച്ചിരിക്ക. to swagger.
ഡലായിത്ത് ḍalāyit (H. ḍhalayit) A peon ഡലായിതനും TR.
ഡവാൽ (H. ḍūāli) A belt=പട്ട.
ഡവുൽ (H. ḍaul, shape) & ഡൌൽ An estimate.
ഡാക്കു 1. H. ḍākū, Robbor. 2. H. ḍāk, the post, “Dawk”, (S. ദ്രാവകൻ).
ഡാഡിമം ḍāḍimam S. (& ദാ —) Pomegra- ḌA
nate tree. ഡാ. തന്നുടെ നല്പഴം പൈങ്കിളി കൊത്തി CG.
ഡിണ്ഡികൻ എന്നൊരു മക്വണം PT.; also: ഡിങ്കിരാതൻ Mud. merely a IS. pr.
ഡിണ്ഡിമം ḍiṇḍimam S. A drum, മഡ്ഡു ഡിണ്ഡിമം KR.
ഡിംബം ḍimḃam S. Tumult.
ഡിംഭൻ ḍimbhaǹ S. Babe; fool ഖരഡിംഭൻ PT.
ഡില്ലി H. dilli & ഝില്ലി, ഢില്ലി Delhi ഡി. യിൽ മീതേ ജഗഡില്ലി (old D.) prov. ഡില്ലിപ്പാൎശാവു the Mogul Padishah.
ഡുണ്ഡുഭം ḍuṇḍubham S. Amphisbæna (=ചേര) ഡു. ഓരോന്നെ മേനിയിൽ ചുറ്റി അണ്ഡം കടിക്കും CG. (in hell); also ഡുണ്ഡുഭൻ.
ഡേരാ H. ḍērā A tent (കയമ Ar.)
ഡോമ്പർ ḍōmbar M. Tu. C. Tumblers, rope-dancers. Arb. (S. ഡോംബ).
ഡോളി H. ḍōlī (S. ദോല) A litter, “Dooly.” ഡോളായമാനം T. M. like a swinging cot, fluctuating. ഡോളായന്ത്രം (med.) a vessel hung over the fire by a string for boiling water, etc. ഡോ. കെട്ടുക Tantr.
ഢ
ഢക്ക ḍhakka S. & ഇടക്ക A large drum, double drum ഢക്കാമൃദംഗതുടിതാളങ്ങൾ HNK.
ഢമാനം ḍhamānam & ടമാനം V1. Kettle- ḌHA
drums, beaten before prinees. ഡമാനടിക്ക.
ഢാലം ḍhālam S. A shield.
ഢില്ലി see ഡില്ലി.
ണ
ണ Sign of one anna (൪ണ=4 As.).
ണത്താർ ṇattār=നൽത്താർ, in alph. song. ണത്താരിൽമാനിനി Laxmi HNK. ṆA
ണത്വം The quality of the letter ണ; ണത്വം വരും പരിചു HNK.
416
ത TA
ത represents the other dentals (വീഥി — വീതി, ദളം — തളം, ദ്രോണി — തോണി, ധരിക്ക — തരിക്ക) and സ (സൂചി, തൂശി); also ശ (ശ്രീ — തിരു). It passes over into sibilants, as പിത്തള — പിച്ചള, മൂത്തതു — മൂസ്സതു. Final ത is pronounced ൽ, as സത്ത് — സൽ, ആത്മാവ് āltmāvu̥.
തക taγa 1. a M. = തവ; Raw flesh, as in a wound, തക വിറെക്ക V1. (aC. തഗെ firm). 2. തകതക beating time (= താളഭേദം).
തകടു taγaḍụ a M. = തകിടു. തകടി broad, plain; table-land (So.), തകടിപ്പുറം B. — തകടിപ്പുൽ a grass.
തകത്ത് At. takht, A throne തകത്തു നരിയുടെ കോലമായിട്ടുണ്ടാക്കി Ti.
തകപ്പൻ taγappaǹ T. A father = തന്ത.
തകര taγara T. M. C. Cassia tora, the leaves eaten by the poor. ത. വിത്തു, കുരു med. തകരയരി അരിഞ്ഞു കൊണ്ടു വറുത്തു വേതു കൊൾ‌്ക a. med. — Kinds: കാട്ടുത. Indigofera hirsuta, കരിന്ത. & മലന്ത. Pterocarpus marsupium, Rh. (കരിന്ത. ത്തൊലി a. med.), പൊന്നാംത. & പൊന്ത. Cassia sophera, വെൺത., വലിയത. Cas-sia glauca.
തകരം taγaram 1. M. C. Te. Tin; tinned iron plate (T. lead). 2. (see തകരൻ under തകരു) a big branch ഫലം ഒന്നു കുഴിച്ചു മണ്ണിൽ ഇട്ടാൽ പല കൊമ്പും തകരങ്ങളും വിളങ്ങും CC. 3. Tdbh. തഗരം S. Tabernæ montana coronaria ത. ശീതം, തകരപ്പൂ GP. തകരക്കാരൻ (1) a tinman.
തകരുക taγaruγa T. M. (C. to detain) fr. തകർ T. C. Tu. Te. ram, male animal. — v. n. To be crushed, smashed മണ്കുടം പൊട്ടി ത., ഫലങ്ങൾ ഉടഞ്ഞു തകൎന്നു Bhg., കാളകൾ കുത്തി തകൎന്നിട്ടു ധൂളി എഴുന്നു CG. തകരൻ huge, powerful, as a man, boar, etc. തകരൻമഴ strong rain. v. a. തകൎക്ക 1. To smash, crush, demolish കുംഭം തകൎത്താൻ CC., ദ്വാരകയെ വാരിധി വന്നു തകൎത്തു CG., നല്ല മതിലും കിടങ്ങും ത. SiPu 2., ശാല തകൎത്തു Sah. 2. v. n. to be noisy, to play boisterously കുരങ്ങുകൾ ചാടി തകൎക്ക PT. തകൎത്ത അടി, മഴ, കലഹം a hot fray, etc. തകൎത്ത പണി എടുക്ക No. = തകൃതി to strain every nerve. ചില വൎദ്ധിച്ചു ഫലങ്ങളും തകൎക്കും CC. break forth in great number.
VN. I. തകൎച്ച breaking in pieces. II. തകൎപ്പു loud noise, great profusion. ശാക്തേയത്തിന്റെ ത. the great day of šakti wor-shippers.
തകറാർ Ar. takrār (as if fr. prec., also തകരാറു) 1. Altereation, wrangling, ത’റാക്കി dis-puted fiercely. കുടികൾ ത’റായി പറയുന്നു, ഏറിയ ത’ർ പറയുന്നു TR. object strongly. ത. പറഞ്ഞു നില്ക്കുന്നു etc. 2. quarrel ത. തീൎത്തു TR. settled. നാടു തകറാരായി പോകും Ti. will revolt.
തകല taγala & തവല 1. A small cooking vessel. 2. (loc.) a sea-gull.
തകഴി taγaḷi (T. earthen lamp) 1. Plaster = തഴകി. 2. a granule B.
തകിടു taγiḍụ (C. Tu. Te. T. തകടു V1.) Thin metal-plate, spangle; പൊന്ത. etc. gold-leaf, ഹാടകത്തകിടിട്ടു മൂടിയ മണിസ്തംഭം KR. — ത. അടിക്ക to beat out. തകിട a copper leaf written over & worn as [amulet. തകിടം മാറുക B. to exchange, misapply; തകിടം മാറ്റം misappropriation (prob. drum = തകിൽ f. i. തകിടമിഴാവിൻ ഓശ കേൾ‌്ക്ക Pay.) തകിട്ടുവൈരം a flat diamond. തകിടി 1. see തകടി 2. imitative sound of drumming തകിടിടി തകിടിടിന വാദ്യമുഴക്കം Pay.
തകിൽ taγil (aT. തവിൽ) Kettle-drum (comp. തകിടം & തകിടി). — നൽതകിൽ KR. തകിൽ മുരചു KU. ഒറ്റയും തകിലും (= വിശേഷവിരുതു) KU.
തകു 417തകൃതി — തക്കുക
തകിൽക്കാരൻ V1. a drummer.
തകു taγu T. C. Te. a M. Defect. V. to be fit, suit മണം തകും മലർക്കുഴൽ RC. — (തൻ കൈ യേയല്ലോ തനിക്കുതകൂ CG. prob. = ഉതകൂ). — തകുവോർ RC., ഉപമതകും Bhr. comparable. പറവ അതിശയിക്കും നടതകും തേർ RC.
Past part. തക്ക fit തക്കൊരു യോഗ്യമായുള്ള വാക്കുകൾ KR.; തക്കത് എന്നു ബോധിച്ചു saw fit. TR., കണ്ഠം അറുപ്പതു തക്കതിനി Bhr. (= നല്ലൂ). — Chiefly with Dat. ശക്തിക്കു തക്കവാറു as far as possible. കേടിന്നു തക്കവാറു കാച്ചുക a. med. to cauterize according to the extent of the evil. So: സാമൎത്ഥ്യത്തിന്നു തക്ക പോലേ Arb., അതിന്നു തക്കൊരു ശിക്ഷ due, കേൾപ്പാൻ തക്ക പാത്രം Bhr.; മുക്തിക്കു തക്കൊരുപദേശം HK., മൊഴിക്കു തക്കതു വ്യവഹാരഗതി KR. proportioned.
തക്കവണ്ണം according to, so as to suit. With 2nd adv. & Dat. വയസ്സിന്നു ത’മുള്ള പാകം a. med.; അറിവാൻ ത. ചൊല്ലി UR.; നില്പാൻ തക്കോണം, സങ്കടം തീരുവാൻ തക്കവഴിക്കു TR.; also with Neg. ഒന്നും വരാതേ തക്കവണ്ണം TR. — With Inf. തരത്തക്കവണ്ണം, നടക്കത്തക്കതിൻവണ്ണമാക്കിത്തരിക TR. to enable to walk.
തക്കവൻ suitable, proper ദുഃഖം സഹിപ്പാൻ ത. Bhr. ത’ൎക്കു തക്കവണ്ണം പറകൊല്ലാ prov. — f. തക്കവൾ with I. കുടി 1. a good house-wife. — n. തക്കതിനുതക്കതു f.i. companion; requital etc.
VN. തക്കം (also from തങ്ങുക) fitness, esp. con-venient time നാടടക്കീടുവാൻ ഇന്നു നമുക്കുണ്ടുതക്കം SiPu.; ഇടത്തക്കം leisure. പടത്ത., വേലിത്ത. V1.; തക്കത്തിൽ PT. in a good time. തക്കത്തിൽപിടിക്ക Mud. cleverly. ത’ൽ സൂക്ഷിച്ചുനോക്കി Nal. lying in wait. വടക്കേ പോകേണ്ടതിന്നു ത. കുറഞ്ഞു പോയി windless favourable. പൎവതകനോടു പറവാൻ തക്കമില്ലാതേ വന്നു Mud. — തക്കക്കേടു un-seasonableness. — തക്കം ഓൎത്തു Bhr. con-sidering the fair occasion. — തക്കം നോക്കി watched for an opportunity. തകൃതി taγr̮ti (തകൎക്ക 2.) 1. Profusion ത. യായ്ക്കഴിക്ക to live splendidly. ത. പാടുക B. to provide abundantly. പണി തകൃതി ആകുന്നു Palg. — Cal. to be heart & soul in work. 2. boast. ത. പറക to talk big. ത. പ്പലിശ തട വിന്നാകാ, തവിടു തിന്നൂലും ത. കളയരുതു prov. magnificent manner.
തക്ക takka 1. see under തകു & തക്കുക I, 3. 2. T. C. M. What is placed in the ear instead of an ornament, ivory, wood, etc.
തക്കാരം takkāram Tdbh., സല്ക്കാരം Entertain-ment, Palg. V1. ത. പറഞ്ഞു രസിപ്പിച്ചു coaxed him. — തക്കാരി B. a flatterer. den V. തക്കരിക്ക = സല്ക്കരിക്ക, f. i. വെറ്റിലത്തക്കാരം തക്കരിച്ചു TP.
തക്കാവി Ar.taqāvi, Assisting, chiefly with advances for cultivation ത. യായി കൊടുക്ക gratis.
തക്കാളി takkāḷi T. M. C. Physalis. ത. പ്പഴം brazilian hill-berry. — Kinds: കരിന്ത. GP 62., പേത്ത Solanum lycopersicum, മണത്ത. So-lanum nigrum. മുളകുത്ത. (red as Cayenne-pepper) Palg. Solanum esculentum, Tomato.
തക്കിടി takkiḍi C. Tu. M. (Te. തക്കെട T.) Scales; cheating in weighing. ത. കൊണ്ടു കഴിക്ക to live by fraud. ത. പറക to detain or impose with excuses, etc. തക്കിടിക്കാരൻ a rogue, തക്കിടിയൻ Arb. തക്കിടിമുണ്ടൻ B. a dwarf.
I. തക്കുക, ക്കി I.takkuγa (C. to stumble) 1. To stammer, hesitate (തങ്ങുക 3., കക്കുക). തക്കിത്തക്കിപ്പോക to go most cautiously. 2. to press on. തക്കിച്ചോദിക്ക to interrogate closely V1. മുലപ്പാൽ തക്കിക്കളക V2. to flow spontane-ously. തൽപ്രയത്നേന —ദശാനനൻതക്കിനാൻ യുദ്ധം ചെയ്തു KR. continued to fight. 3. T. (C. Te. ദക്കു) to be obtained, hence ഒക്കത്തക്ക. (p. 173).
II. തക്കുക or തയ്ക്കുക, ച്ചു V1. (T. തൈക്ക) To strike തുടെക്ക ഒന്നു തച്ചു, തപ്പാൻ പഴുതു നോക്കി Bhr. in fencing നഗരത്തിൽനിന്നു തച്ചാട്ടി, തച്ചുകൊല്ലേണ്ട, Mud. കൊള്ളികൊണ്ട്
തക്കുറി — തങ്ങൾ 418 തങ്ങുക — തച്ചൻ
അവനെ തപ്പാൻ ഓങ്ങി TR. അമ്പലം തച്ചുടെച്ചു നിരത്തി Ti.; പുരപ്പുറത്തു തച്ചുകെടുത്തു robbers breaking thro’ the roof. തച്ചുപൊളിച്ചു TR.; കോട്ടയും തച്ചുതകൎത്തു KU. — to beat oneself തച്ചലച്ചു കരഞ്ഞു TR. (women) — ഉടമ്പിൽ കണ തച്ചുനിറെച്ചു RC. hit.
തക്കുറി takkuri A fixed term (തൽ or തക്കകുറി). തക്കോലം takkōlam T. M. C. (S.?) Illicium anisatum, the berry with an aromatic oil (ത ക്കോലപ്പുട്ടിൽ GP 76.) & perfume made of it.
തക്രം takram S. Buttermilk, തക്രധാര med.
തക്ഷകൻ takšaɤaǹ S. (തക്ഷ് to pare) 1. Carpenter പെരുത്ത വൃക്ഷതക്ഷകൻ KR. 2. N. pr. a Nāga, Bhg. തക്ഷൻ id.; Tdbh. തച്ചൻ. — തക്ഷശിലാഖ്യംപുരം Bhr. Taxila, capital of the Gandhāras. തക്ഷാവു id. ദാനവന്മാരുടെ ത. നല്കിന നൽ സഭ CG.
തങ്ക tanga & തങ്കച്ചി T. (C. — ങ്കി, Tu. തംഗഡി, fr. തൻ) Younger sister; wife of a Sūdra Rāja, also തങ്കമ്മ.
തങ്കം tangam T. M. 1. Pure gold. ഊതിക്കഴിച്ചൊരു തങ്കത്തിനേക്കാളും ആധിക്യം Nal. ത. പൂശുക to gild. ത. ഇടുക, വെക്ക to enamel. തങ്കപ്പണി, തങ്കവേല work in gold. തങ്കക്കട്ടി, തങ്കവാളം ingot of gold. തങ്കക്കാശു a Ducat. 2. (Tdbh. സംഗം) love, affection അവനോടു വളരെ ത. — also denV. അവനോടു തങ്കിച്ചിട്ടു from love for him. തങ്കാണ്ടി N. pr. of men.
തങ്കരിക്ക tagarikka Tdbh., സംഗ്രഹിക്ക To [lay in a stock. തങ്കാരം preparation.
തങ്കിന see തങ്ങുക 2.
തങ്കു P. taṅg (C. Tu. ടംഗു & ത.) Girth of a horse.
തങ്കെയം No. vu. = സങ്കേതം.
തങ്കേതം = സ. f. i. തളിയും തങ്കേതവും KU.
തങ്ങൾ taṅṅaḷ (aM. T. താങ്കൾ) pl. of താൻ. 1. They themselves തങ്ങളിൽ തങ്ങളിൽ നോക്കിത്തുടങ്ങിനാർ CG. വൃന്ദം തങ്ങളെ വന്നു പോന്നാർ Bhr. the flock returned by itself (with-out the cowherd). തങ്ങളെ പോന്നു വന്ന യോഗസിദ്ധികൾ Bhg. unsought. 2. you (hon.); often താങ്ങൾ. 3. honorary title of Head-Brahmans KU.— വാസുദേവൻ ത. തമ്പുരാൻ MR. also a Sūdra distinction. — the Muhammedan high-priest at Ponnāni (descendant of Ali); head-priest in each Mosque. കുറുങ്ങോട്ടു താ. തമ്മതിച്ചു തന്നു TR.
തങ്ങുക taṅṅura T. M. (C. Te. തക്കു) 1. To stop തങ്കഴൽ തന്നിലേ തങ്ങിക്കൊണ്ടാൻ CG. at his feet. മൂത്രം തങ്ങുന്ന പാത്രം Nid. 2. (= തക്കുക I, 3.) to come into possession, to be there കൊങ്കകളിൽ തങ്ങിയ കുങ്കുമച്ചാർ, പൂമണം തങ്ങിന തെന്നൽക്കിടാവു CG. In po. often തങ്കിന = ഉള്ള f. i. വമ്പു തങ്കിന മാരുതി RC. (& വമ്പുതങ്കും മാമരം RC.). ഉറുതി തങ്കിന കണ്ണിപ്പറമ്പു Anj. കാർതങ്ങും ആകാശം CG. 3. to be entangled (ജടയിൽ ഒരു മുത്തു തങ്ങിപ്പോയി); to be arrest-ed in the midst of progress. (കായി വീണു മരത്തിൽ തങ്ങിപ്പോയി caught in the branches). തങ്ങിപ്പറക = തക്കിപ്പറക to stammer.
Hence: VN. തങ്ങൽ rest, shelter, So. (& തക്കം). തങ്ങാരം support, stay. CV. തങ്ങിക്ക to delay, stop. മക്കളെ ഇല്ലത്തു തങ്കിച്ചു Mpl. song (made to stay). — see താങ്ങുക.
തച taša T. aM. = തക, ദശ Proud flesh. തചെക്കും അതു തേക്ക a. med.
തച്ചൻ taččaǹ Tdbh.; തക്ഷൻ 1. Carpenter, ploughmaker (generally lower than ആശാരി). തച്ചകപ്പരിഷകൾ PT. = ആശാരി. 2. builder, stone-mason പെരുന്തച്ചൻ തച്ചൻ ഒരു പൂഴിത്തച്ചൻ KR. — തച്ചക്കാവുതി a barber caste. — തച്ചവാടി B. a carpenter’s house. തച്ചു 1. carpenter’s work. 2. one day’s work of a builder, mason, etc. എത്ര തച്ചു പിടിക്കും how many days will be required?; also തച്ചുവാരം; so തച്ചുകൂലി. 3. past of തക്കുക II. തച്ചനാടൻകുരു No. a kind of heron. തച്ചാന്യം carpenter’s wages. തച്ചുപണി, — വേല carpenter’s work. തച്ചുശാസ്ത്രം architecture, vu. തച്ച്യാത്രം a song on the building of a house; ചിത്രകൎമ്മങ്ങളും തച്ചുശാസ്ത്രങ്ങളും Nal 4.
തഞ്ചാരം — തട 419 തടയു — തടവു
തച്ചുളി a chisel. തച്ചേല്പു ceremony of builders taking on them- selves the faults of the new erection. തച്ചോളിപ്പാട്ടു N. pr. modern popular romances of No. poets, chiefly about the തച്ചോളിക്കുറുപ്പു ഒതേനൻ (in Cadattuvanādu).
തഞ്ചാരം = സഞ്ചാരം Fatal fever-heat.
തഞ്ചി tańǰi (Tu. M.) = സഞ്ചി A bag, purse Palg., V2.
തഞ്ചുക tańǰuɤa (= തങ്ങുക) To stop, remain മഴ പെയ്തു വെള്ളം തഞ്ചിപ്പോയി No. collected in puddles. തഞ്ചീടും ധനം VyM.; അഞ്ചുനാഴിക തഞ്ചുതില്ല Anj.; കിഞ്ചന തഞ്ചുകയില്ല നേർ ആരിലും Sah.; നെഞ്ചകം എങ്കലേത. യാൽ‍ CG. his mind fixed on me. നെഞ്ചിൽ തഞ്ചിന ചഞ്ചലനം GnP.— തഞ്ചിത്തഞ്ചി വന്നു hesitatingly. VN. തഞ്ചം (T. protection) 1. being at rest, posture തഞ്ചംതാഴുക to cower for shooting. തഞ്ചത്തിൽ പറ്റത്താണു വലിച്ചു KR. (the bow). നാലു കുട്ടികൾ ഒരു ത. പോലേ the same attitude, manner. കള്ളത്ത. കാണിക്കുന്നു TR. a rebellious mood. 2. = തക്കം favor-able season or moment, opportunity ത’ത്തിന്നു വളം വേണ്ട, പൂച്ച വീണാൽ ത’ത്തിൽ always on her legs, prov. പയറു വാളേണ്ടതിന്നു ത’മോ vu. തഞ്ചം നോക്കി മാറി MR. biding his time or chance. തഞ്ചക്കാരൻ (2) a time-server. തഞ്ചക്കേടു unseasonable, unfavorable കാറ്റും വേലിയും രണ്ടും ത. തഞ്ചു = തഞ്ചം opportunity. ആകുന്നതഞ്ചും വിലക്കി TP. as often as I could.
തഞ്ഞുപോക tańńu M. To be bruised (as if fr. തയ്ക v. n. of തക്കുക II.) f. i. ചക്കവീണു ത.
തട taḍa 5. (VN. of തടു) 1. Resistance, war-ding off, as with a shield. അടി തട മുതലായ വിദ്യകൾ Arb. fencing. അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടു തട പൊറാഞ്ഞു AR.; വെട്ടും തടകളും SiPu.; തട വെ റുക്കരുതായിതേ RC. was not to be warded off. 2. what impedes, resists, stays or stops. — a prop. കൈക്കാരെ തടമേൽ വെച്ചു TP. on a saw-ing frame. തടയും കാലും horizontal & perpen- dicular supports. വാഴത്തട prop of plantain bunch, & plantain stem. തടയിടുക to impede. 3. the beam of a balance തടമേൽ തൂക്കി, തൂക്കേണ്ടതിന്നു കല്ലും തടയും ഒപ്പിച്ചു TR. 4. a plate made of stitched (interior) skin of plantain-trees or a hole in the ground, which, when covered with a leaf, is used to eat canǰi off, തടകോട്ടുക, വെക്ക B., കെട്ടുക, കുത്തുക No. 5. loc. No. തട വലിക്ക to harrow.
Hence: തടക്കന്നു high grown plantain-shoot. തടക്കാരം (തടാരം) a prop. തടകൂടുക 1. to hinder. തടയും പിടിയും കൂടുക to wrestle. 2. to be satisfied. തടങ്ങൽ hindrance, stoppage. VN. തടച്ചൽ impeding, stop, stumbling. തടയം (3) allowance made for the weight of a vessel in weighing. തടപ്പലം (3) 10 Rupees’ weight, (diff. fr. എട —& [നാട്ടു —).
തടയുക 1. v. n. To be obstructed, വഴി തടഞ്ഞു RC. by armies. മാറിൽ തടഞ്ഞു വിലങ്ങിച്ചുപോയി CG. (food swallowed). — to be caught, entangled. നിലത്തു നോക്കാതേ തടഞ്ഞു വീഴുന്നു KR. to stumble. വള്ളി കാല്ക്കു തടഞ്ഞു (also കാൽ കല്ലോടു) prov., so ഇപ്പുല്ലു പാദേ ത. Mud. — ആ പാത്തിയിങ്കൽ (urethra) കല്ലു തടഞ്ഞിരിക്കിൽ MM. എല്ലു തടഞ്ഞു കിട്ടി brought up by the hoe — met. കുസുമസുരഭിയോടു കാറ്റു തടഞ്ഞു കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോന്നു AR.; തടയാതേ പോകും KU. unhindered. 2. to step between കൂടത്തടഞ്ഞു എടുത്തു വിദുരർ Bhr. തടയുന്നില്ല the key will not enter the lock. — to help, to give satis-faction വയറ്റിൽ തടയുവാൻ ഉണ്ടോ vu.; തടയും മുത്തുമാലകൾ Bhr. 3. v. a. to stop അവനെ തടഞ്ഞു നിൎത്തി AR.; തടവവർ ഒരുവരില്ല, നിശാചരർ തമ്മെ തടെന്തു കൊണ്ടു RC.; തടഞ്ഞു നില്പിക്ക to arrest. മുളകു തടഞ്ഞു പാൎപ്പിച്ചു TR. confiscated, (in VyM. = വിലക്കുക, ആസേധം). തടവർ aM. the enemies RC 67. തടവയറൻ a great eater, voracious. തടവല a large fishing net B. VN. തടവു T. M. C.Tu. 1. What resists, wards off (see തകൃതി prov.). ത. തീൎന്നു കത്തിപ്പൊങ്ങും ജ്വാലകൾ Bhr. irresistible. ഇപ്പറ
53*
തടം — തടവു 420 തടസ്ഥം — തടി
ഞ്ഞതിന്ന് ഏതും തടവില്ല SiPu. no drawback to the promising state of things. നല്ല തടവും പിടിയും അറിയും ready for defence & offence. ബ്രാഹ്മണർ തടവില്ലാതേ ഇരിപ്പാൻ TR. lest they be obstructed. മുതൽ തടവു, പണത്തിന്റെ തടവു തീരായ്കയാൽ TR. scarcity of money, stress for money. 2. judicial detention or interdict നാലു തടവു = ആസേധം VyM. or വിലക്കുക. 3. a ward, prison തടവിൽ നില്പിച്ചു, തടവിൽനിന്നു കിഴിക്ക, നീക്കുക TR. തടവാക്ക to arrest, confine. 4. what arrests the thought തടവുകാരന്റെ മേൽ തടവായിട്ടു ഒന്നും കണ്ടിട്ടില്ല (jud.) nothing to raise suspicion
തടവുകാരൻ prisoner, vu. — ക്കാരൻ. തടെക്ക v. a. to stop V1. (better തടയു 3).
തടം taḍam S. 1. Declivity, shore (fr. തട 2). 2. dependent parts of the body, as കടിതടം, സ്തനതടം. 3. M. T. (തടവു) what is broad, wide, as garden-bed (ത. കെട്ടിക്ക Arb.), a basin round a tree to hold water (തടം ഇടുക; കൈപ്പത്തടത്തിൽ, അവരത്തടത്തിൽ തവള നില്ക്കട്ടേ prov.); the lair of wild animals പന്നി തടത്തുനിന്നിളകി TP. — hence കവിൾത്തടം cheek, കണ്ണിന്റെ ത. eye-socket (ക. തടവും വളരെ വീങ്ങി MR.), നെറ്റിത്തടം, തേൎത്തടം = തട്ടു etc. 4. size, circumference കഴുത്തു, കൈ, ൪ വിരല്ക്കു ത. ചുരുക്കി TP. — തടം പിടിക്ക to measure. Hence: തടങ്കൺ a large eye കരുന്ത., നളിന ത. മന്നൻ, ത. ഇടപ്പെടത്തുറന്നു നോക്കി RC. stared with wide open eye. തടങ്കൈ RC. a large hand. തടങ്കൊങ്ക full breast, മല്ലത്ത. CG. തടന്തല്ലുക B. to embarrass, perplex (to beat the shore, as waves?). തടന്തിരൾതോളൻ RC. broad-chested. തടമാട്ടം a cheek. ത’ത്തിൽ അടയാളം കാട്ടുക to blush (loc.). തടമുല full breast, & തടവൻമുല CG. തടവയറൻ (see under തട).
തടവുക taḍavɤua T. M. C. Te. 1. To stroke, pat മുലത്തടം തടവി Bhr.; കാൽ ത. to shampoo. (=തഴുകുക) തെന്നൽശരീരത്തെ ത. Bhr. 2. to smear, rub into the body. 3. (po.) to be joined = ചേരുക, as വക്രത തടവിന ദംഷ്ട്രങ്ങൾ crooked fangs. വക്രത തടവീടും ബുദ്ധികൾ VCh.
VN. തടവൽ rubbing gently. CV. തടവിക്ക & മെയി തടയിച്ചു jud.
തടസ്ഥം taḍastham S. (തടം) 1. Standing on the shore, ത’മായി നോക്കുന്നവൻ a by-stander, neutral spectator. 2. mediation തടത്തം പറക V1., അനന്തരവന്മാർ തടസ്ഥം ചെയ്ക MR. 3. = തടസ്സു q. v. തടസ്ഥത പറക to arbitrate. തടസ്ഥത്വം mediation. ത. പറക, പിടിക്ക etc. ത. എന്നുള്ള മാൎഗ്ഗം ഫലം ചെയ്കയില്ല Nal. തടസ്ഥൻ a neutral, mediator, juryman.
തടസ്സു taḍassu̥ = തട, തടച്ചൽ. Obstruction, hindrance ഓരോരോ തടസ്സും പറഞ്ഞു TR. — also തടസ്സം f. i. നികിതി ത. കൂടാതേ എടുക്ക, ത. കാട്ടുന്നവരോടു ബലത്താലേ തടുത്തു നികിതി വാങ്ങുക വേണ്ടിവരും TR. the renitent. തടസ്ഥം (mod.) id. പണം കൊടുക്കുന്നതിന്നുള്ള തടസ്ഥങ്ങൾ TR. difficulties, opposition. അതിന്നു ഏതാനും ത. പറഞ്ഞു MR. objected to it. തടസ്ഥനിവാരണത്തിന്നു MR. to re-move the hindrances. ത’ങ്ങൾ നേരിടും etc.
തടാകം taḍāɤam S. (തടം) Tank, pond പൊയ്ക.
I. തടി taḍi S. = തടം 1. A shore, bank. തടിനി S. a river
II. തടി T. M. C. (തടം 3. 4) 1. Stout, robust തടിവെക്ക to get strong. 2. stick, staff പശുക്കൂട്ടത്തിൽ തടി എറിഞ്ഞു KR. തടിയും തുടൎന്നെറിഞ്ഞു RC. (in battle). — chiefly a log ഈന്തും മുരിക്കും തടി കൂട്ടി for a funeral pile. രണ്ടും ഉടന്തടി വെപ്പിക്കുന്നു TP. to burn both corpses together. 3. body സൎക്കാൎക്കു വേണ്ടി തടിയും മുതലും ചെലവു ചെയ്യും; തടി ഉപേക്ഷിക്കുന്ന കാൎയ്യമാൺ TR. enough to lead one to suicide. തടിക്കു വിനാശം Anj. തടി കരുതി ഉരുവിൽ കയറി fled to the ships. കോട്ട ഒഴിച്ചു കൊടുത്തു തടിയും കൊണ്ടു പോരേണം Ti. Hence: തടിക്കച്ചവടം timber-trade. തടിക്കിങ്കരന്മാർ (2) Yama’s servants; ത. അടിക്കുന്ന നേരം CG. when dying.
തടിക്കു — തടുക്കു 421 തടുപ്പു — തട്ടി
തടിച്ചാൽ (ചാൽ) പോക്കുക B. to make timber into the form of a rough canoe.
തടിക്കുക 1. v. n. To swell (as വെള്ളം in highwater), to become round & full, stout & heavy. — തടിച്ചവൻ fat, robust. 2. to be coarse, തടിച്ചവസ്ത്രം opp. നേരിയ. 3. to be encumbered, കാൎയ്യം ത. drags on heavily, slowly. CV. തടിപ്പിക്ക to fatten, അൎത്ഥം ത. to amass. VN. തടിപ്പു 1. corpulency, stoutness നീളവും ത’ം ഏറിന പുരുഷൻ Bhg. 2. of a coarse quality. തടിപ്പുറം a rough piece of wood, used to plane boats etc., also തടിപ്പം V1. തടിമാടൻ B. No. very stout, a blockhead. തടിമിടുക്കു strength of body; boasting, also തടി മുറണ്ടു പറക. തടിയൻ m., തടിച്ചി f. a fat, lusty person. തടിയുക T. a M. (=തറിക്ക?) to tear, cut off തടിന്തനർ അരചർ തുമ്പം RC.
തടിൽ Tdbh.; തഡിൽ q. v. (lightning).
തടുതട taḍuδaḍa (Onomat.) Imit. sound തടുതടയറെന്തു beat soundly, ത. വന്നു RC. came thronging.
തടുക്കു taḍukku̥ T. So. M. A little mat for sitting on, as of school children, പടുത്തിരിക്ക.
തടുക്കുക taḍukkuɤa. M. C. 1. To dash against തടുക്കെനപ്പായ്ന്തു, തടുക്കെനപ്പൊഴിന്തു, ത. വീഴ്ന്തെഴുന്തു RC. violently. തേർ കൊടുതടു കെന്നു (sic) മാതലിയോടേകി RC. quickly. ചാലത്തടുത്തു തെളിക്കും CG. drive furiously. 2. to stop, hinder ബ്രാഹ്മണശാപം തടുക്കരുതാൎക്കുമേ Bhr.; വെട്ടുതടുക്ക V2. to parry. അവനെക്കൊണ്ടു തടുത്തു പ്രാണനെ കാത്തു Mud. sacri-ficed him to save his life. തടുത്തുകൊൾക KU. blessing in giving a shield, മഴയെ തടുത്തുനിന്നു CG. (by an umbrella). അൎക്കനെ കൂടത്തടുപ്പൻ ശരത്തിനാൽ KR. resist. എന്നെത്തടുക്കിൽ RC. മാറ്റൊനെ ത. to oppose, keep off. കലശൽ തടുത്തു പിരിക to separate combatants. ദേവ കല്പിതം തടുക്കാവതല്ല Bhr. (so സൃഷ്ടികല്പിതം Mud.) not to be warded off. കാലത്തിന്റെ തടു ത്തു കൂടാത്ത ബലം Bhr. തടുത്തു കളക No. (opp. കുത്തിക്കളക) to eliminate a word by a horizontal stroke upon each letter f. i. ത ടു ത്തു. 3. to arrest തടുത്തുവെച്ചു, മൂട തടുത്തു TP. stopped the supply of rice. തടുത്തുകൊണ്ടു പോയി, ആ കാൎയ്യത്തിന്നു തടുത്തിട്ടു, അറയിൽ ത., അവന്റെ വീട്ടിൽ തന്നേ തടുത്തു പാൎപ്പിച്ചു TR. confined. ഫലമായ്‌വരുന്നവ തടുത്തിട്ട് അഫലത്തെ തള്ളുന്നു Bhg. 4. to hold out, stand out തടുക്കാകുന്നവന്നേ കൊടുക്കാവു KU. lend only to him, who has wherewithal to pay. 5. a M. പശുവിനെ കാള തടുത്തു V1. to cover.
CV. തടുപ്പിക്ക f. i. അടുത്ത ഭക്തിയെ തടുപ്പിപ്പാൻ മുക്തി (അടുത്തു വന്നാലും) Anj.
തടുപ്പു taḍuppu̥ (C. Te. chiefly wet cloth, C. ദഡുപ്പു suit of clothes) Foreign cloth, as worn by Māppiḷḷachis, (of മാതിരിപ്പാടു).
തട്ട taṭṭa (T. C. Te. Tu. what is flat) 1. A log of wood tied to the neck of cattle കള്ളത്തിപ്പശുവിന്നു തട്ട (or തടി, മുട്ടി). 2. a large rattle V2. 3. കാതിന്റെ തട്ടയിൽ കുത്തി earlap. 4. No. വാഴയുടെ തട്ട the last cluster of a plantain bunch. = കടച്ചീപ്പു.
തട്ടം taṭṭam 1. T. So. A flat plate. 2. (loc.) a pony, see II. തട്ടു. 3. (C. Te. ദട്ടി) long cloth tied round the waist, see തടുപ്പു) cloth as used for veils etc. സുൽത്താന്റെ ത. Ti. Tippu’s garment. അരെക്ക ഒരു ത. കെട്ടി jud. — ചന്ദ്രക്കലത്തട്ടം the nimbus-like arch under which the idol is suspended when carried about.
തട്ടൻ taṭṭaǹ (തട്ടു) Cholera morbus B.
തട്ടാൻ taṭṭāǹ (തട്ടുക) T. M. Te. A goldsmith, f. തട്ടാത്തി, his house തട്ടാക്കുടി, his work പൊൻപണി KU., തട്ടാൻ ചുത്തിക his tools (taxed), ത. തൊട്ടാൽ പത്തിന്നെട്ടു prov. Kinds: the ചോഴിത്തട്ടാൻ had formerly the coinage of money KN. പെരുന്ത. അച്ചു കൊത്തുന്നു TR. തട്ടാരൻ (loc.) a washerman = വെളുത്തേടൻ — തട്ടാരപറങ്ങോടൻ=പെരുന്തട്ടാൻ. — തട്ടാരങ്കണാരൻ കാൎയ്യക്കാരൻ TP. a minister of the king of Cochin.
തട്ടി taṭṭi (H. തട്ടാ) T. M. C. Tu. 1. A screen,
തട്ടു 422 തട്ടു — തട്ടുക
“Tatty”, a mat used as a door. 2. a high bed-stead in jungle districts, പരമ്പു.
I. തട്ടു taṭṭụ T. M. C. Te. 1. A blow, knock (ഒരു തട്ടിനു തെറിപ്പിച്ചു, opp. അടി), also of disease, cholera (തട്ടൻ), danger, death തട്ടുനട്ടുള്ള പാതിരാ TP. 2. (=തടം) a flat plate of metal or wood ഒരുവെള്ളിത്തട്ടു ഭഗവതിക്കു വഴിവാടു വെച്ചു TR. വെറ്റിലത്തട്ടു a betel-salver. തട്ടും തയിരും buttermilk with a plate (one of the ദേശഭോഗം)—the scale of a balance; the pan of a gun, തട്ടിൻ ഇടുക to prime. 3. a base, as വിളക്കിന്തട്ടു of a candlestick; തട്ടും ഓട്ടുമ്പുറം No. the bottom & top of a stone etc.; the rope-net, joined to the കടങ്ങാണി net; calyx of flowers; floor, loft ഭവനത്തിന്നു തട്ടും മച്ചും ഒന്നും ഇല്ല MR. — കണക്കുകൾ സൂക്ഷിപ്പാൻ തട്ടിട്ടു shelf.—a scaffold പൊക്കത്തട്ടു V1., also deck; മേൽതട്ടു V2. a story. — തേൎത്തട്ടു = തേൎത്തടം.— met. തട്ടിളകിപ്പോയി his case is hopeless. Hence: തട്ടഴിയുക (3) to be out of joint, to des-pair, ത’ന്നു രാമൻ KR. തട്ടിടുക to board, ceil, to make a shelf. തട്ടിന്മേൽ കളി, — കൂത്തു Palg. acting from a platform carried by 4 bearers. തട്ടിയൽ=തട്ടി a screen. തട്ടുകെടുക (3) to be off one’s legs, perplexed, discomfited. — VN. തട്ടുകേടു defeat, disorder ത. ഉണ്ടാം ഇടത്തു, വളരെ ആനകൾക്കും കുതിരകൾക്കും കാലാൾക്കും ത. വരുത്തി Bhr.; frustration = മുടക്കം. തട്ടുകെട്ടുക 1. to build a deck, loft. 2. = ത. കെട്ടിവീഴ്ത്തുക to distil. തട്ടുപടി a board 1 Cōl broad, fixed in the wall & used as a seat or cot (ചാരുപടി); cross board in a boat. തട്ടുപുഴു a perfume B. തട്ടുമുട്ടു T. M. C. Tu. kitchen-utensils, house-hold stuff. — ത. പറക to object, oppose. തട്ടും മുട്ടും കൂടാതെ without any hindrance. തട്ടുവാണിഭം So. trade in jewels, looking- glasses, etc. തട്ടൊത്ത plain, ത. നിലം a plain, ത’ത്തീടും ഭുവനത്രയം Anj. the 3 worlds arranged as if in tiers.
II. തട്ടു H. (C. Te. Tu. male pony) Pony. തട്ടുകുതിര a trotting horse.
തട്ടുക taṭṭuɤa T. M. C. Te. (=തടുക്ക 1.) 1. v. n. To tap, dash, അസ്ത്രങ്ങൾ തങ്ങളിൽ തട്ടി = തമ്മിൽ കൊണ്ടു Bhr. hit, strike against. കഴുത്തിന്നു നഖം, തോലിന്നു കല്ലു മുള്ളു തീപ്പൊരി തട്ടിക്കണ്ടു MR. (different wounds). എനിക്കുപായം ലാക്കിന്നു തട്ടി Mud. അതിസരിച്ചതു പായ്ക്കു തട്ടി jud. — any hurtful contact മുഴങ്ങും മാരി തട്ടി CC. ദവാഗ്നി തട്ടാത്ത ദിക്കിൽ Nal. കാതിൽ തട്ടരുതു വേദം must not come to a Sūdra’s ear. പുളിതട്ടരുതായ്ക a. med. not to taste; so ശീതം, ഉഷ്ണം ത. to experience cold. പലലാശികൾ മായ തട്ടായ്‌വാൻ AR. — കണ്ണിനു മൈയൽ തട്ടുക No. eyes getting dim. — മൈയൽ തട്ടിയിരിക്ക dusk sets in. met. കാര്യം തട്ടിപ്പോയി the scheme has proved abortive. Also of a wholesome contact ഔഷധത്തിൻ കാറ്റു തട്ടി AR. അതിൻ ഫലം മഹാജനങ്ങൾക്ക് ഒക്കയും തട്ടും Bhr. will reach them. 2. v. a. to strike, knock, മണി ത. to ring a bell, മണു്ണു തട്ടും കോൽ a harrow. തട്ടി ഉടെക്ക to break. തട്ടി വിളിക്ക to rouse from sleep. തട്ടിയടിക്ക to stroke or pat, as a dog. കാൽപൊടി തട്ടിക്കളഞ്ഞു wiped off. — ഉക്കത്തു തട്ടുക to carry a child on the haunch. തമ്പിമാരെ തട്ടിക്കൊണ്ടുക്കുത ന്മേൽ Bhr. 3. to ward off, beat off ശരങ്ങളെ ഗദകൊണ്ടു തട്ടിത്തടുത്തു Bhr. — to oppose. തട്ടി അടുക്കയും Mud. to face, പോരിന്നു തട്ടി വിളിച്ചു Si Pu. provoked impudently to battle.— നിങ്ങൾ എന്റെ വാക്യം തട്ടുകകൊണ്ടു KR. as you reject, refuse to obey. — VN. തട്ടൽ. Neg. തട്ടായ്ക not hitting, ത. ഉണ്ടീതപസ്സിങ്കൽ കൂടി Anj. disappointment. തട്ടാമുട്ടി പറക B. to controvert, evade. = തട്ടുമുട്ടു. CV. തട്ടിക്ക 1. to cause to hit വൃക്ഷംപറിച്ചു ചണ്ഡമായടി തട്ടിച്ചു KR. 2. to make to strike. അകമ്പടി തട്ടുതട്ടിക്ക KU. let the body-guard perform their military music.
തഡിൽ — തണങ്ങു 423 തണൽ — തണ്ട
3. to frustrate, deceive എന്നെ ചതിച്ചു തട്ടിച്ചു.
തട്ടിക്കളക to shake off, knock off. വാക്കു ത. to reject. അതു നീ തട്ടിക്കളയാതേ കേൾക്ക Ti. — ഒരുത്തൻ കാല്പൊടി ത’ഞ്ഞു wiped the feet; തല്ലുത’ഞ്ഞു Bhg. warded off. — to demolish. തട്ടിക്കഴിക്ക to pull to pieces, to take away, വെച്ചകാലി ത’ച്ചു TR. (violently). തട്ടിക്കൊണ്ടു പോക to take away by stealth. തട്ടിക്കേറുക to enter boldly, to blame freely. തട്ടിത്തുറക്ക to open vehemently, വാതിൽ ത’ന്നു TP. തട്ടിത്തൂൎക്ക to make even; so അരമന ഒക്ക തട്ടിനിരത്തി TR. knocked down & levelled it with the ground. തട്ടിപ്പറക to object, disobey. തട്ടിപ്പറിക്ക to take off by one hit or pull കുണ്ഡലം ത’ച്ചു Bhg. പരദ്രവ്യം ഓരോന്നു ത’ച്ചു Si Pu.; രത്നം ത’പ്പാൻ ഇവനോടു കൂടാ CC. you don’t get it from me so easily. VN. തട്ടിപ്പു 1. beating, cheating. 2. beaten smooth as paper (മിനുക്കം). തട്ടിപ്പോക boat to run aground. തട്ടിമൂടുക to bury. തട്ടിയടെപ്പു strong bar of a cow-house. തട്ടിയെടുക്ക to pilfer. തട്ടിവിടുക to pull down, തോയത്തിലാമ്മാറു ത. [SiPu. തട്ടിവിളമ്പുക to fill the plate to the brim, ത’ മ്പിത്തരുവൻ Anj. തട്ടിവിളിക്ക to challenge, പോരിന്നു ത. SiPu.
തഡിൽ taḍïl (തഡ = തട്ടു) Lightning തടിലിടെന്ത തയ്യൽ ജാനകി RC. slender like light-ning. തടിലിടെന്തെകിറൻ, തൂമവിളങ്ങും തടിലെകിറൻ RC.
തണക്കു taṇakku̥ T. M. A tree പൂതണക്കു Gyrocarpus Jacquini.
തണങ്ങു taṇaṅṅu̥ B. —ണു— Green cocoa-nut- or areca-palm-leaves കഴുങ്ങിൻ പാളത്തണ്ടു=No. മാച്ചിൽപട്ട. തണുങ്ങ് മാച്ചിൽ=No. പട്ടമാച്ചിൽ. തണപ്പു=ദശപ്പു being fleshy. തണൽ taṇal (തൺ) 1. Shade, shady spot ത. പ്പറമ്പു = ചോല, മരത്തണലിൽ ഇരിക്ക KR.; തണലത്തിരിക്ക.; met. വെന്തുന്ന എങ്ങൾക്കു നിന്തണൽ CG. 2. shelter, protection (= നിഴൽ) പ്രജകൾക്കു ത. കൊടുത്തു TR.
തണലാറുക, — ലിളെക്ക to cool oneself.
തണിയുക taṇiyuɤa T. M. C. Te. 1. To grow cool, of proper temperature, as ചോറു; കാച്ചിത്തണിഞ്ഞ പാൽ തന്നു TP.; പലകമേൽ വീഴ്ത്തിത്തണിഞ്ഞാൽ a. med. 2. to be subdued പിരിവതിൽ തണിയാ ഖേദം Mpl. song. മാൽ തണിന്തു പോംപടിഉരത്താൻ RC. 3. So. to beat smooth. തണിക്ക v. a. To cool കഞ്ഞി വെച്ചുണ്ടാക്കി ആറ്റിത്തണിച്ചു, കാച്ചിത്ത’ച്ചിട്ടെടുത്ത പാൽ TP. — to subdue, calm as കോപം, ദുഃഖം.
തൺ taṇ T. M. C. (Tu. സൺ, H. ṭhanḍ.) Cold. തൺകുരുതി cold blood, bloody rain ത. കൊണ്ടു പൊഴിഞ്ഞാരമരർ RC. തണുതണേ while cold, coolly. തണുവെള്ളം (loc.)=തണ്ണീർ. തണുക്ക, ത്തു 1. To grow cold, to be cool, ചാലത്തണുത്ത വൃക്ഷം CG.; ഹേ അഗ്നി ഹനുമാൻ ലാംഗുലത്തിൽ നന്നായ്ത്തണുക്ക നീ (also ബാലധിക്കു) KR.; തണുത്തുപോയി too cool. തണുത്ത നീർ Bhr. = കുളുൎത്ത വെള്ളം. 2. to berefreshed, assuaged, softened കോപിച്ച കോപം തണുത്തവൻ ചൊല്ലിനാൻ KR. അവനു മനം തണുക്കും ഏറ്റവും, സുഹൃത്തുകളെ തണുത്തുനോക്കി KR. (tenderly). VN. തണുപ്പു 1. coldness, ത. കൊടുക്ക cooling remedies for cattle. 2. moisture. 3 മനസ്സിൻ തണുപ്പു comfort, appeasing. CV. തണുപ്പിക്ക to cool, refresh, to set at ease, to comfort (സാന്ത്വനംകൊണ്ടു ത. KR.) VN. തണുവു cold, of medicines തണുവായുള്ളു GP 62.; of places.
തണ്ട taṇḍa Tdbh., ദണ്ഡ 1. Arm, generallyfore-arm കൈത്തണ്ടയോളം വണ്ണത്തിൽ ഒരു വടി; വലത്തേ കൈത്തണ്ടെക്കു ൨ കുത്തു കൊടുത്തു അകം തണ്ടെക്കു തീപൊള്ളി TR.; തണ്ടയിട്ടിട്ടു തമ്മിൽ തല്ലുകൂടുക to box; തണ്ടമുട്ടുക 2 persons trying their respective strength. Also
തണ്ടൻ — തണ്ടു 424 തണ്ഡുലം — തണ്ണിയ
the upper-arm (C. ദണ്ഡെ knee), തണ്ടയെല്ലിനോടു മാൎവോടിടയിൽ MM. 2. T. M. a foot- ornament of women കാൽവള.
തണ്ടൻ taṇḍaǹ (തണ്ടു 6) 1. Proud, osten-tatious. 2. a fish; തണ്ടൻപയറു the sword-bean B.; തണ്ടഞ്ചീര a large kind of greens.
തണ്ടൽ taṇḍal T.M. A native ship-officer, “Tin-dal”. — also Mahr. Te. No. തണ്ടേൽ a boatman, sailor ഉരുവിലേ തണ്ടേലിനെ ഭയപ്പെടുത്തി TR.; also തണ്ടേലൻ (=തണ്ടുവലിക്കുന്നവർ, compare തെണ്ടൻ).
തണ്ടലർ taṇḍalar (അലർ, see തണ്ടാർ) Lotus-flower, ത. പൊയ്കയിൽ CC.; ത. ശരൻ Kāma; തണ്ടലർബാണം ഏറ്റു Mud.
തണ്ടാർ taṇḍār (തൺ, താർ) Lotus. തണ്ടാർ മധുമണം Nal. smell of Lotus-honey. ത. മാതു or ത. മാനിനി Laxmi. തണ്ടാരിൽമാതിൻ കണവൻ CC.Višṇu. തണ്ടാർശരാന്തകൻ CC. Siva (as കാമാരി). തണ്ടാർമിഴി SiPu. Lotus-eyed.
തണ്ടു taṇḍu̥ Tdbh., ദണ്ഡം (but also തടി, തട്ടു) 1. A stick, staff; pole for bearing a burden ത. കെട്ടി എടുക്ക, മുളത്തണ്ടു V1. — വെള്ളിത്ത. a linga-box. 2. an oar, തണ്ടുവലിക്ക to row. 3. a palankin hanging on silk cords, royal privi-lege പള്ളിത്തണ്ടു etc. വലം വെക്കേണ്ടതിന്നു തണ്ടിൽ കയറ്റുക as a newly chosen ruler. അവളെ തണ്ടിൽ എടുപ്പിച്ചു AR.; ത. കൊടുക്ക elevation to a dignity higher than that con-veyed by the gift of a കുട. 4. a stem, stalk — met. അകതണ്ടു, മനതണ്ടു RC. mind = കാണ്പു — വാഴത്തണ്ടു, കദളിത്തണ്ടു in po. compared with തുട. 5. a detachment, troop തണ്ടുനായകൻ = തണ്ടാൻ. 6. what is long & hollow; pride ത. കാട്ടി നടക്ക, ത. ഭാവിക്ക to strut. തണ്ടിടിയുക V1. the waves of the sea to sink. Hence: തണ്ടരഞാണം a gold or silver girdle. തണ്ടാടി (l) a large fishing net. തണ്ടാൻ & തണ്ടയാൻ (5) a headman of Tīyars or Chēgons, appointed by the Rāja to di-rect their marriages, funerals, feasts, f. തണ്ടാത്തി. Taṇḍans in Palg. & So. are the Tī-yars of the coast (without inter-marriage). Also a mere title given to palm-cultivators by lower castes.
തണ്ടായ്മസ്ഥാനം the office of തണ്ടാൻ con-trol over the ceremonies of Tīyars; a pur-chaseable title; also wood-cutter (Syr.) തണ്ടായം (1) 1. a long pole for carrying bur-dens. 2. a long pull in rowing ത’വും നല്ല പാട്ടും കഥകളും കൊണ്ടാടി ഓടി SiPu. തണ്ടായുധം a club, war-spear V1. തണ്ടാളർ (2) boatmen, sailors. ത’രേ കൊൾക to enlist them V1. തണ്ടാളക്കൊറ്റൻ So. basilisk. തണ്ടി 1. So. equality of age or strength; ചെറുതണ്ടി of a small sort B. 2. a musical instrument (T. തണ്ടു=വീണ) മധുരച്ചൊൽ ഇണങ്കും നല്ല തണ്ടി RC, തണ്ടിവെല്ലും മൊഴിയാൾ KR. തണ്ടിക (S. ദണ്ടിക)=തണ്ടു 3.; തണ്ടികക്കുല a present of plantains to a Rāja, So. തണ്ടുകുറ്റി (2) an oar-pin, a thole-pin. തണ്ടുകോണി stairs. തണ്ടുതപ്പി (vu. തണ്ടുവെപ്പി) an impudent empty fellow (= ചണ്ടി). ത’ക്കു കടിവിട്ടു PT. the foot of a turtle. ത. എന്നുള്ള നാമം ലഭിക്കും PT. — തണ്ടുതപ്പിത്വം abstrN. തണ്ടുപത്തി (2) the blade of an oar, പലനാക്കു. തണ്ടുപല്ലു (4) stubble. തണ്ടുവലി (2) rowing; hard work, taking pains. തണ്ടെടുക്ക (3) to carry the palankin, chiefly in marriage processions, etc. മാമുനിമാരെകൊണ്ടു ത’പ്പിച്ചു Bhr. tyrannized over the Rishis. തണ്ടെല്ലു (1) the backbone, spine, പിൻപുറത്തു ത’ല്ലിന്റെ ചുവട്ടിൽ MM. (=മുതുകെല്ലു). തണ്ടേറ്റം (3) a ceremony, when a chieftain succeeds to the headship of the family. തണ്ടേൽ see തണ്ടൽ.
തണ്ഡുലം taṇḍulam S. (തഡ് to beat) Threshed out paddy-grain.
തണ്ണിയതു taṇṇiyaδu aM. (തൺ=തഴ് C. Te. low) Bad, തണ്ണിയ ദിവസം unlucky; തണു്ണുതായി വളരുക V1. to grow up without education.
തതം — തൽ 425 തത്ത — തത്തിക
തണ്ണിനീർ KR5. cold water.
തണ്ണീർ T.M.C. (vu. തണ്ണി, സണ്ണി) cold water, drinking water, ത. കോരി Bhr.; ത’ൎക്കുദാഹിക്ക AR.; തലയിൽ ത. പകരുക (in തിരട്ടുകുളി). അവന്റെ അരിയും തണ്ണീരും എത്തീട്ടില്ല his lifetime (=അരിനീളം). തണ്ണീർകുടി & തണ്ണിൻ കുടി കൊടുക്ക to give water, also refreshments, fruits, fried rice to travellers in തണ്ണീർപ്പന്തൽ; ത. കുടിക്ക to take a light meal. തണ്ണീരമൃതം a cake offered to Gods. തണ്ണിയോണം വന്നു TP. came easily, by himself (=ത. ആംവണ്ണം). ത’രും വിറകും കയറ്റുക to serve, drudge, ഇളന്നീർ തണ്ണി നാനാഴി a. med. തണ്ണീരാകാരം B. (ആഹാരം) water (hon.) തണ്ണീൎശരീരം No. vu. bloated condition of body. VN. തൺപു aM. C. Tu. coldness. തൺപുകഴ് ill-famed, ത. അരക്കർമണി RC. തൺപെടുക to grow cold, lifeless; to faint, decay ത’ടും അല്ലൽ വരുന്നു, കൂൎമ്മവും ചെഞ്ചെമ്മേ ത’ട്ടുപോകുന്നു CG. by the weight of a world’s sins, അല്ലായ്കിൽ തണ്പെടും CG. if you disobey, you will rue it. തൺപോരാന RC. a fainting war-elephant? VN. തണ്മ 1. coldness; a cool, firm mind. 2. lowness, vileness. എന്നുമേ ഇങ്ങനേ ത. വരായ്‌വതിന്നു CG. dishonour. ഇതു കാണ്കിലോ അതു ത. കോലും CG. compared with this, that becomes a trifle. ത. കളഞ്ഞു വിളങ്ങുകെന്നിൽ CG. removing sin (=താഴ്ച).
തതം taδam S. (തൻ) Stretched, wide തതച്ചൊല്ലാൾ RC. a fine speaker, or far famed. കുങ്കുമച്ചാറണിന്ത തതച്ചൊല്ലേ RC. Sīta! തതി S. a line, row, mass, തുരഗതതി Mud.; ശരതതി തറെച്ചു KR.; വളൎന്നുള്ള ശ്വാസതതികൾ KR. of one dying.
തതഃ taδaḥ S. (തൽ) Thence; therefore.
തൽ tal 1. S. (tad) That, it. തത്തൽപ്രകാരശാസ്ത്രങ്ങൾ VetC. = അതതു. 2. M. (തൻ, in T. തൎറ) his own; നാരിമാർ തത്തൽഭൎത്താക്കളോടു Bhg. തൽകരണം V2. the original deed (if not തല[ക്ക—). തൽക്കാലം 1. the time being then or now. ത’വും സദൃശവും പുനർ ഉപ്പുപോലേ prov. oppor-tunity. തല്ക്കാലബുദ്ധി presence of mind. തല്ക്കാലോചിതകൎമ്മം ചെയ്തു KR. തല്ക്കാലദോഷം incidental unavoidable evil. 2. at once.
തൽക്കുറി memorandum of the birth taken im-mediately. തല്ക്കുലം one’s own family, ത. വറട്ടി ധൎമ്മം ചെ[യ്യരുതു prov. തൽക്ഷണം instantly.
തത്ത tatta T. M. (C. lisping) Parrot, also: തത്തമ്മ f.i. തത്തമ്മ വന്നു പറഞ്ഞു വിശേഷം Anj. kinds: മലന്തത്ത, മുളന്തത്ത etc. തത്താമ്പുൾ (loc.) a grasshopper, also: തത്തുക്കിളി V1. So. തത്തായം walking in a childish manner, പിച്ചയായ്വന്നു ത. ഒട്ടേ CG. തത്തിത്തോന്നം imitation of musical sounds.
തത്തുക T. M. To trip, hop as a frog, to skip along, to walk lightly V1. തത്തിനടക്ക to gallop V2., No. to trot, trip തത്തിപുറപ്പെടും VilvP.; തത്തിപറക്ക to flutter. — CV. തത്തിക്ക B. തത്തുകല്ലു stepping stones V1. തത്തരം T. M. (C. Te. തത്തറം & C. Te. Tu. തരതരം precipitation, agitation. — തത്രപ്പെട്ടു പറക (opp. സാവധാനത്തിൽ). തത്രപ്പെട്ടാൽ താടിയും മീശയും വരികയില്ല prov. തത്രം കളക V1. to be at leisure. — VN. തത്രപ്പാടു (So. സ —) — തത്രപ്പാട്ടുകാരൻ a huddler.
? തത്തിക tattiɤa No. (fr. സത്യക, Tdbh. സത്തിക, permanent?) in: തത്തികക്കുട A dedicated umbrella with Cocoanut-leaf-fringes depending from the brim, used in festival processions. — ത’ക്കാരൻ the leader of a party, who take ഇളന്നീർ to a temple; leader of a കരക്കെട്ടി Māpl. marriage-procession (loc.)
(തൽ): തല്പരൻ S. Occupied with that. സത്യതല്പരത്വം Bhr. devotedness to truth. പുഷ്കര ശരക്രീഡാതൽപരത്വേന Bhr. through lecher-ousness. (cfr. താല്പൎയ്യം).
തത്ര S. there തത്രത്യദേവാലയം ഒക്കയും KR. all the temples of the place. — തത്രതത്രൈവ VetC. = അവിടവിടേ. — തത്രസ്ഥന്മാർ Brhmd. the people there.
തന 426 തനത — തൻ
തത്രം see തത്തരം.
തത്വം S. 1. the being that, essential nature, truth നമുക്കു തത്വമായിട്ട് ഒരു തെളിവുണ്ടാകും TR. മമ തത്വാനുഭൂതി വരും AR. he will share my divine nature. തത്വതോ വൃത്താന്തങ്ങൾ അറിയിച്ചു Nal. truly. 2. reality (Bhg. 24 or 26 or 40 etc.; in the Sānkhya system 25, in KeiN 96. f. i. 5 ജ്ഞാനേന്ദ്രിയം 5 കൎമ്മേന്ദ്രിയം 10 വിഷയം 4 മനോബുദ്ധി അഹങ്കാരചിത്തങ്ങൾ 1 ആത്മാവിനോടുകൂട പഞ്ചവിംശതി ഉണ്ടാം). In Ved. D. 28. In Vēdānta ത. is derived from tad + twam: “that (God) art thou (individual)” see the treatise തത്ത്വമസി. — തത്വജ്ഞൻ Bhar. തത്വജ്ഞാനം philosophy as the result and cause of moral purity, അഘമകലുമളവു ത. ഉദിക്കും & മോഹാദികളെ തത്വബോധേന കളയും AR. — തത്വജ്ഞാനോദയാനന്ദാനുഭൂതി KeiN. the joy experienced by philo-sophical enlightenment. ആത്മതത്വാവബോധം VilvP. — തത്വജ്ഞാനി a philosopher. തത്വബോധകം the 1st part of KeiN. തത്വവാൻ the true, ത. മറന്നീടും നിന്നുടെ അപരാധം KR. തത്സമയം present time, duo time. ത. അറിഞ്ഞിട്ടില്ല MR. just then. തഥാ S. thus, so, ത. ചെയ്തു VetC. — തഥാസ്തു be it thus. (യഥാ — തഥാ, as — so). തഥാഗതം so conditioned. തഥാവിധനല്ല AR. not such a one. — തത്ഥ്യം truth; also health V1. തദനു S. after that. ത. ചൊല്ലിനാൾ SitV. = തദനന്തരം. — തദാ, തദാനീം then. തദ്ദിനം S. that day; the annual ceremony for the ancestors. തദ്വൽ like that & തദ്വിധൻ such a one.
തന tana T. a M. (C. Tu. തനക) Measure ഇത്തനനാളും (=ഇത്ര), അത്തനയിലേ നളൻ അടുത്താൻ RC. (= then). തനം 1. T. M. Te. C. = തന്മ nature f.i. വേണ്ടാതനം 2. Tdbh. ധനം, also തനവാതി riches V1. തനതു (see തൻ) his own. ത. വക personal property. ത. ജന്മമായി TR., ത. നാടു, ത. ഭാഷ So.
തനത, തനിതു = സന്നതു A Sunnud.
തനയൻ tanayaǹ S. (extending the family) A son. ജനകനോടു തുല്യം ത. ChVr. — തനയ a daughter.
തനാസ്സ് Port, tenaz. Pincers, tweezers.
തനി tani T. M. aC. ( തൻ) By itself, alone കാട്ടിൽ എങ്ങനേ തനിയേ പോകുന്നു, ജനനിയെ തനിയേ ആക്കി നീ ഗമിച്ചിതോ നാകം KR. തനിപ്പാൽ B. Palg. pure milk (No. തനിച്ചപാൽ). തനിയാക്കുക to separate, make helpless. തനിച്ചു id.; തനിച്ചിരിക്ക to be alone. തനിച്ചു ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു KR. unaccountably. — തനിച്ച വലി (mod.) a special train (railway). തനിമ V2. loneliness, — തമ്പുരാൻപുത്രൻ തനിയൻ PP. only begotten. തനിക്കു to himself, to oneself; ആരും തനിക്കു താനല്ല ദൈവതം Si Pu. പുത്രന്മാർ തനിക്കു താൻ പെറ്റൊന്നും ഇല്ല Bhr. she had no child of her own. തനിക്കുതാൻപോന്നവൻ self-sufficient, ത. എന്ന ഭാവം നിനക്കു മുഴുത്തു പാരം CC. In sing. & plur. alike, ത’ന്ന നരവരന്മാൎക്കേ നിനച്ച കാൎയ്യങ്ങൾ തനിക്കു സാധിപ്പു Mud. — Often contracted തനിക്കാം പോന്ന ഞാൻ KR. I with my independence — abstr. N. തനിക്കുതാൻപോരുമ or — പോരിക, self-suf-ficiency, ത. കാട്ടുക, പറക V1. to talk big.
തനു tanu S. (തൻ) 1. (L. tenuis) Slender. f. തമ്പി thin bodied, തനുമദ്ധ്യ Bhg. 2. the body, തനുജൻ, തനൂജൻ a son. — രണേ തനുത്യാഗം ചെ‌യ്‌വാൻ മടിപ്പവനല്ല KR. sacrificing or ex-posing his person. — തനുവിനകൾഒഴിവതിനു PT. pains. തനുമൂലം എന്നു ൨ മൎമ്മം മുലക്കണ്ണിന്റെ കീഴേ [MM. തനൂരുഹം S. hair of the body.
I. തൻ taǹ S. To extend, തതം, തനയൻ. തനു [etc.
II. തൻ 5. obl. case of താൻ, His own. f.i. തന്തിരുവടി His Majesty. — തനതു his, mod. തന്റേ, തന്നുടേ. — Loc. തങ്കൽ f.i. പത്തു ദിക്കും തങ്കലാക്കി നില്പവൻ Anj. who has all the
തന്ത — തന്ത്രം 427 തന്ദ്ര — തന്മാത്രം
world within himself. — തങ്കനം ഉൾക്കനം ഉള്ളവൻ a respectable person. — തൻവക VyM. his own. — അത്തൻപൈതൽ CG. that child of hers.
തന്ത tanda T. M. C. Te. (തൻ II.) Father കുട്ടിയുടെ ത. MR. said by Īl̤avan, Taṭṭān, etc. തായും തന്തയും parents, also of animals. തന്തക്കൂറു inheritance of the father’s side. തന്തവഴി father’s line.
തന്തല tandala (Tu. cudgel) in തന്തലക്കൊട്ടി Crotolaria retusa GP 62. see തെന്തല; തന്തല may be mere imitation of sound. തന്തിനാതി & തെ — (C. Tu. തന്തനതാന) humm-ing a tune. ത’നാതിനാന്നു പാട്ടുമങ്ങു പാടി Kur̀awa song (തന്തിനാ എന്നു).
തന്തു tandu 1. S. (തൻ) String, thread തന്തു കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന പടം Bhg. കുലതന്തു Bhr. a son that continues the line സപ്തതന്തുക്കൾ Brhmd. തന്തുവായൻ a weaver (PT.); a spider. 2.Tdbh. =സന്ധു, സന്ധി.
തന്ത്രം tantram S. (തൻ) 1. The warp; ground-work, system. 2. ritual; ceremonies ത. കഴിക്ക vu.; ബ്രാഹ്മണൎക്കു മാത്രം മന്ത്രപൂൎവ്വം ശേഷം ഒക്കയും തന്ത്രപൂൎവ്വം Anach. In Mal. തന്ത്രപ്രവൃത്തി or symbolical acts without words (കൈക്രിയ) is the only mode of worship permitted to Sūdras മന്ത്രവും ഉച്ചരിയാതേ ത. കാട്ടീടേണം (Bhr.) 3. a treatise on charms. മന്ത്രതന്ത്രങ്ങൾ; the charms are called ചെന്നായി ത., മുള്ളൻ ത., വെരുകു ത. etc. Tantr. 4. art കാമതന്ത്രജ്ഞൻ Nal.; stratagem, trick, ഈശ ത. ഈലോകമറികെടോ KR. God’s contrivance, കളിയും ത’വും പറക V1. jesting with a purpose. 5. discipline, rule, esp. spiritual administration of temples (opp. കാൎയ്യം 2.) 6. theory in general. 7. a Brahmanical division ആറു ത. ഉണ്ടു KU. തന്ത്രക്കാരൻ 1. a performer of ceremonies. 2. an amusing speaker. തന്ത്രജ്ഞൻ S. knowing an art, കാമത. Nal. തന്ത്രസംഗ്രഹം (6) S. a work on mathematics & astronomy, Gan. തന്ത്രി S. 1. a string, wire വീണതൻ ത. വിരൽകൊണ്ടു മെല്ലേ ഇളക്കിനാൻ Bhr. സപ്തതന്ത്രീയുതം Brhmd. a lute. 2. a Tantra Shāstri; hereditary priest (a class of ശാന്തി); temple administrator, mostly പൊതുവാൾ. 3. a cunning person V1.
തന്ദ്ര tanďra S. (L. tædeo) Weariness, lassitude; also തന്ദ്രി f. i. തന്ദ്രിയെ കളയേണം മന്ത്രി എന്നിരിക്കിലോ VCh. തന്ദ്രാലു S. sluggish, sleepy.
(II. തൻ His), തന്നി (T. mother) N. pr. fem. തന്നിറക്കാരൻ who has in every thing his own taste, a person of pronounced inclinations. തന്നില self-respect. തന്നിഷ്ടം self-will, wilfulness; liberty ത’ത്തിന്നു മരുന്നില്ല prov. —തന്നിഷ്ടക്കാരൻ unrestrained. — ത’പ്പട്ടാളം No. the Engl. Volunteer-Corps in Bengal 1857. തന്നേ 1. alone, of one’s own accord, as തനി & തന്നാലേ (തന്നാലേ വെള്ളത്തിൽ പോയി മരിച്ചു MR.). തന്നെന്നേ ചത്തുപോയി; തന്നേ ഉണ്ടാകുന്നു V1. without being sown. തന്നേക്കു തന്നേ V2. the law of talion; sufficient, neither more nor less B. 2. just, very, even. അവൻ കാണ്കത്തന്നേ കാണാതേ ഭാവിച്ചു Mud. tho’ seeing. എത്ര തന്നേ ചോദിച്ചിട്ടുംhow much soever. നിനക്കു തന്നേയും ഒടുക്കം തോന്നീടും KR. എങ്കിൽ ഞാൻ താൻ തന്നേ മന്നവൻ Mud. 3. yes (= അതേ). തന്നേത്തന്നേ പറകV1. to speak always the same. തന്നേപ്പോറ്റി feeding only himself. VN. തന്മ sameness, manner മന്മഥവില്ലിന്നു ത. നിൎമ്മിച്ചെഴും നിൎമ്മലമാം കുനിച്ചില്ലി Anj. തന്മരം, തമ്മരം the stem of a tree. ത’ത്തിൽ കായ്ച്ച ചക്ക prov. (see തായിമരം). തന്മിടുമ No. fool-hardiness; presumption ത. പറയല്ലേ = ആത്മപ്രശംസ. തന്മിടുമക്കാരൻ a fool-hardy man; a boaster.
തന്നു p. t. of തരുക q. v. തന്മാത്രം tanmātram 1. S. (തൽ) Only so much. 2. M. by himself, alone.
തന്വി — തപനൻ 428 തപ്പാൽ — തപ്പു
തന്വി tanvi & തന്വംഗി S. (തനു) Slender bodied, f. തന്വീമണികൾ Bhg.
തന്റേ taǹďē M. (തൻ) = തനതു His own; also തന്റു, in തന്റടക്കം decency. തന്റേടം (ഇടം) 1. self-competency & self-conse-quence. ത. കാട്ടുക, നടിക്ക, പറക to be of very independent manner. 2. common sense. ത. മറന്നു MC. from passion. ബുദ്ധിക്കു ത. വെക്കാത്തവൾ MR. still very young & easily influenced (not of age). തന്റേടക്കാരൻ person of independent mind; [proud.
തപനൻ tabanaǹ S. (തപ് warming) The sun. ത. മകളാകിയ തപതി Bhr. തപം Tdbh. = തപസ്സ് q. v. കൊടിയ ത. ചെയ്തു VilvP.; തപമിയലും ഋഷിമാർ PT. — with Acc. രുദ്രാണിയെത്തപം ചെയ്തു Si Pu. തപസ്സു S. 1. heat; self-mortification (=കാമ ത്യാഗം Bhg.) കാട്ടിൽ തപസ്സിരിക്ക TR. to retire for austerities. തപസ്സുകൾ വനം തോറും ചെയ്തു Bhr. If performed to influence a certain Deity, with Acc. ശങ്കരന്തന്നേ ത. തുടങ്ങി UR. or ദേവനേ കുറിച്ചു ത. ചെയ്തു UR. 2. the treasure of merits gained by tapas. എന്റെ തപസ്സും മഹിമയും പോയിപ്പോം KU., നല്ല ത. ഞാൻ നേടിയത് ഒക്കയും Bhg. തപസ്വി an ascetic, ധന്യന്മാർ തപസ്വികൾ Nal. — vu. തപസി & തവശി Pay. — fem. തപസ്വിനി S., Genov.; തപസ്സിപ്പെണു്ണു Pay. denV. തപിക്ക S. 1. v. n. to burn, തപിച്ച ഭൂമി വൎഷം ഏറ്റു തണുത്തു Bhg.; to grieve സൂൎയ്യകിരണങ്ങളാൽ KR.; അവർ തപിച്ചു ദീനരായി fatigued. — impers. മക്കളില്ലാതേ തപിക്കും എനിക്കു VetC. 2. to perform tapas അടവിപുക്കു തപിക്ക Mud. 3. v. a. ശത്രുക്കളെ തപിക്കും KR. CV. തപിപ്പിക്ക to heat, burn, grieve, ശത്രുക്കളെ ത’ക്കും PT. (opp. ഹിതന്മാൎക്കു ശീതളൻ). അരിനിരകളെ ത’ക്കും വീരൻ KR. ഇത്തരം ത’ച്ചാൽ ചത്തുപോം KR. ആത്മാവിനെ ത. Bhg. തപോധനൻ rich in mortification, ascetic. Bhg. — തപോനിധി = തപസ്സു 2. — തപോനിഷ്ഠ അനുഷ്ഠിക്ക Si Pu. etc.
തപോബലം power acquired by tapas (ത. പാതി ഇങ്ങായ്‌വരും Bhg.). — മമ തപോവീൎയ്യങ്ങൾ കാട്ടുവാൻ Bhg. തപോവനം Mud. a jungle-retreat for practis-ing austerities. തപ്തം (part.) heated; mortified തപ്തമായ തപസ്സു വൃഥാഫലം Bhr.
തപ്പാൽ tappâl (H. ടപ്പാൽ) 1. The post = അഞ്ചൽ, also തഫാൽ വഴിയായി MR. — കമ്പിത്തപ്പാൽ the telegraph. ത. ക്കാരൻ postman, ത. ചാവടി post-office. 2. a stage ഒരു ത. വഴിദൂരം jud.; see ടപ്പാൽ.
തപ്പിട്ട tappiṭṭa (T. C. tappaṭṭa) A tabret, [cymbal; also: I. തപ്പു, f. i. തപ്പും ചേൎമങ്ങലവും KU., തപ്പുകൾ തിമിലകൾ KR.; തപ്പടിക്ക, കൊട്ടുക V1. — തപ്പഭ്യാസം = താവടി — തപ്പുകാരൻ a taborer; beating a cymbal.
II. തപ്പു tappu̥ 5. 1. Blunder (in T. & So. also തപ്പിതം). തപ്പില്ലതിന്നു Bhg. തപ്പില്ലേതും ആ ജ്യേതിഷം ഇപ്പോൾ SG. unexceptionable (= തെറ്റു). കണക്കിൽ തപ്പുണ്ടു TR. ആ ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഏറിയ തപ്പും പിഴയും ഉണ്ടു prov. is full of errors & mistakes. missing, തപ്പു കെട്ടുക to fill up interstices, to close the ranks. ത. ഇല്ല Bhg. unfailingly, തപ്പും പിഴയും old taxes (നാട്ടിൽ ത. പി. കല്പിക്ക KU.). ഏറക്കുറയ പണം തപ്പും പിഴയായും എടുപ്പിക്കുന്നു TR. to extort under those heads. — തപ്പുസാക്ഷി VyM. perjury. തപ്പുക 1. to escape, തപ്പിപ്പിഴെക്ക KR. to escape with life. തപ്പാതേ ചോദിക്കും with-out fail. ചൊല്ലിയ കാലം തപ്പീട്ടുള്ളൊരു ഭയംകൊണ്ടു KR. To miss. എന്നോടു തപ്പിപ്പോയി I did it inadvertently. 2. to grope, feel about കരംകൊണ്ടു തപ്പിപ്പിടിച്ചു, ത. ക്കണ്ടു Bhr. a blind man. തപ്പി നിന്നീടുമ്പോൾ അപ്പങ്ങൾ കാണായി, തോൾ തപ്പിട്ടു കാണാഞ്ഞു CG.; കുന്തം പോയാൽ കുടത്തിലും തപ്പേണം prov.; കിണററിൽ തപ്പിയപ്പോൾ കണ്ടുകിട്ടി MR.; നീളവേ തപ്പും നേരം RC. (at
തപ്ര — തമിഴ് 429 തമുക്കം —തമ്പാൻ
night). തപ്പി നോക്കുക to search, examine minutely.
VN. തപ്പൽ 1. mistake, ത. കൂടാതേ ചൊല്ക V1. unhesitatingly. 2. groping. CV. തപ്പിക്ക to allow to escape; to make to grope.
തപ്ര tapra (Te. T. തപ്പറ) A lie, V1.
തമകൻ tamaγaǹ S. (തമ്) Choking; one of the 5 last breaths പ്രാണൻ തളൎന്നു തമകാദികളായി ചമഞ്ഞാൽ Anj.
തമം tamam 1. S. Superlative, as ശുദ്ധതമം the purest. 2. Tdbh. = തമസ്സു. തമപ്പാൽപ്പച്ച B. Lycopodium phlegmaria.
തമയൻ tamayaǹ T. aM. (തം) Elder brother, ത’നെ നന്നായി കാത്തു KR.
I. തമർ tamar T. M. 1. Hole made by a gimlet V1., അവന്റെ കാൎയ്യത്തിന്ന് ഒരു ത. ഇല്ല there is no knowing him. 2. a borer, gimlet, gen. — തമരാണി a drill; a screw. — തമരക്കം, തമസ്സം (?) V1. an auger. — തമരിടുക to bore.
II. തമർ T. aM. (തം) One’s own people; an owner; തമർകൂറു B. ownership.
തമരത്ത tamaratta T. M. Averrhoa caram-[bola.
തമരം = സമരം q. v. ത. വന്നു പോക To be destroyed.
തമല tamala (C. തപല) Brazen saucepan (loc.)
തമൽ tamal A bird (loc.)
തമള = തവള f. i. തമളകൾ ശബ്ദിച്ചാൽ മഴ ഉണ്ടാം TrP.
തമസ്സു tamassu̥ S. (തമ്) 1. Darkness. നിശിതമസി VetC. a hell. 2. the 3rd quality, de-lusion നിദ്രയും ആലസ്യവും തന്ദ്രിയും പ്രമാദവും ഭീതിയും അജ്ഞാനവും ഖിന്നവും വിഷാദവും താമസഗുണം VCh. = തമോഗുണം.
തമാൻ P. tanbān T. M. C. Tu. Long trowsers.
തമാലം tamālam S. Xanthochymus pictorius താലവും ത’വും Nal. തമാശ Ar. tamāshā Show, spectacle, fun. [—ക്കാരൻ a wag.
തമിസ്രം tamisram S. (തമസ്സു) Darkness.
തമിഴ് tamil̤ (Tdbh., ദ്രമിളം), The Tamil̤ lan-guage considered generally as the language of Malabar. പാണ്ടിത്ത., ചെന്ത. correct, high Tamil̤, കരിന്ത. the Malayāḷam dialect. ആ ൎയ്യത്ത. the alphabet of Māpill̤as (which sounds ana, ānam, etc.). മാനുഷർ ഭൂമിത്തമിൾ പത്തും പഠിച്ചു Anj. തമിഴൻ, — ച്ചി a Tamil̤an.
തമിഴാമ (& തഴുതാമ) Boerhavia diffusa (പുനൎന്നവ S.) തമിഴ്കുത്തു a commentary of the Amarasimham. തമിഴ്ക്കൂറു, തമിഴ്പടി any work written in Tamil̤ തമിഴ്പാദം B. a class of Sūdras.
തമുക്കം tamukkam T. M. 1. A place, where elephants fight. 2. offering brought to the Church in consequence of a vow (Nasr.); ത. മൂടുക, ഇടുക V1. to bring it under a cloth cover.
തമുക്കു tamukku̥ T. M. C. Te. Drum of the publisher of Government orders. ത. അടിക്ക to announce.
തമോഗുണം tamōguṇam S. = തമസ്സു 2. തമോനുദം Bhg. dispersing the darkness.
തമ്പം tambam Tdbh., സ്തംഭം. Standing im-moveable. denV. തമ്പിക്ക = സ്തംഭിക്ക.
തമ്പൻ = തമ്പാൻ? താരകൻതമ്പനെ രക്ഷി[ക്കവേണം Sk.
തമ്പന്നം tambannam Tdbh. സ — Done with. ത. ആക്കുക to kill. ഇവനെ ത’ക്കേണം മൂക്കുമ്മുമ്പേ, കംസനെ ത’ക്കിനാൻ വമ്പുകൊണ്ടേ CG.
തമ്പലം tambalam (Tdbh., താംബൂലം) Chewed betel.
തമ്പാക്കു Port. tambac, Pinchbeck, ത. പി[ടിക്കട്ടാരം TR.
തമ്പാൻ tambāǹ (തം, obl. case താം, whence II. തമർ, തമയൻ) Younger brother, C. തമ്മ; younger child, as of Nambūris; prince, pl. തമ്പാക്കന്മാർ, f. തമ്പാട്ടി, തമ്പായി; തമ്പാനവൎകൾ, കൊച്ചിത്തമ്പാൻ (of Kōlattiri) ഒരു തമ്പാട്ടിക്കു കല്യാണം വേണം TR. — In Kaḍtittuwa-nāḍu̥ nephews or nieces of Rājas & Vāl̤un-nōrs. തമ്പാനം (loc.) love; തമ്പനിക്ക V1. to love. തമ്പി T. M. 1. younger brother, രാമൻ തമ്പിക്കു നല്കി KR. വെന്നി തഴെക്കും തമ്പിയനോടു RC. with the victorious Lakshmaṇa. — younger relations ഇന്നവനും തമ്പിമാരും കൊണ്ടാർ (doc). തിരുമുമ്പിന്നും തമ്പിമാരും
തമ്പു — തമ്മിൽ 430 തയി — തരം
കൂടി doc. TR. 2. a younger prince as in Travancore. തമ്പി അങ്ങു മരിച്ചിതു CC.
തമ്പു H. tambū, Tent. ത. അടിക്ക to pitch it. തമ്പുവാടെക്കു കൊടുക്ക tent-allowance.
തമ്പുരാൻ tamburāǹ (തം, പിരാൻ) T. M. Lord 1. God (Christ. & Muhamm.). ഉടയത. or merely ത. നല്ലതു തരട്ടേ V2. good night (Nasr.). പടെച്ചത’ന്റെ പക്കലായി Mpl. died. 2. king സിംഹത്തമ്പുരാൻ PT.; ശൂദ്രതമ്പുരാക്കന്മാർ MR. (says a goldsmith); title of Nāyars when inferiors speak of or to them; esp. of Brahmans. pl. തമ്പുരാക്കൾ, തമ്പ്രാക്കൾ 1. the males in a Royal family, as at Cal. 2. title of a high-priest at Āl̤uvānčēri f. തമ്പുരാട്ടി queen, lady. അമ്മത. V2. the Queen of Cochin. കോവിലകത്തമ്മ കോവിൽതമ്പ്രാട്ടി TR.
തമ്പുർ tambur (C. Te. — രി, T. — രു, B. തംബുരു) A five stringed guitar. ത. മീട്ടുക. തമ്പേർ B. a drum (Port. tambor).
തമ്മന്തം tammandam Tdbh., സംബന്ധം, സമ്മന്തം.
തമ്മപ്പൻ tammappaǹ (തം) Own father, or ധൎമ്മ? തമ്മപ്പാ Voc. Pay. തമ്മപ്പഴുത്ത കദളിക്കായി TP. etc. fruits ripened on the tree.
തമ്മാൻ tammāǹ The large sail of native vessels, ത’ന്റെ കുട്ടി the rope that fastens it to the stern of the vessel.
തമ്മിട്ടം tammiṭṭam (C. Te. തമ്മട്ടം, C. dammaṭe) A large drum, tambourine, ത’വും നക്രമദ്ദളവും Bhr.
തമ്മിൽ tammil T. M. (തം) Among themselves, each other, നോം തമ്മിൽ അന്യോന്യവിശ്വാസം വൎദ്ധിക്ക, ഞാങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ശണ്ഠ, തമ്മിൽ മേൽ തക്കുകയും ചെയ്തു TR. തമ്മിൽ അതു നല്ലതു V1. of the two that one. ബന്ധുക്കളോട് ഒത്തുവസിക്കയും ശത്രംവിൻ ഭൃത്യനായി വസിക്കയും തമ്മിലുള്ളന്തരം ഓൎക്കുന്നില്ല KR. the differ-ence between those two modes of life; also തമ്മലിൽ ഇണങ്ങി TP. — തമ്മിൽ തല്ലു B. a fight. — distr. തമ്മിൽ തമ്മിൽ = No. vu. തമ്മാമെൽ. —
The other cases of the plur. of താം only in po. സത്തുക്കൾ തമ്മോടു with the virtuous. നിശാചരർ തമ്മേ കൊന്നു, അമ്പുകൾ തമ്മാൽ thro’ the arrows KR.
തയി Tdbh. of സസ്യം, see under തൈ.
തയിർ tayir Tdbh., ദധി? T. M. Curds. തയിർ കടഞ്ഞീടുന്ന നേരം CG. — gen. തൈർ Bhg. തൈർ പുളിച്ചുള്ളു, തൈർ കൂട്ടൂലും GP.; തൈരിൻ നീർ GP. whey. തൈൎക്കലം a churn. തയിരമ്മൻ N. pr. m. ത. തീയൻ TP.
തയ്ക tayγa തഞ്ഞുപോക q. v. To be bruised, as by a fall. — തയ്ക്ക, തച്ചു see തക്കുക to beat. —
തയ്യൽ see തൈയൽ.
തയ്യാർ P. & Ar. tayyār. Ready സാമ്മാൻ ഒക്കയും തയ്യാറാക്കിക്കൊണ്ടു, തെയ്യാറായിരിക്ക TR. പക്കം ത’റാക്കി TP.
I. തരം taram S. (തരിക്ക) Passing over. — the Comparative, മന്ദതരം worse etc. see II. തരം 2.
II. തരം taram 5. (also Beng. തര, ഥര row; Tdbh., സ്തരം?) 1. Row, sort, rank അവരവരെ ത. പോലേ each according to his standing. അവന്റെ തരവും പടിയും V1. ഒരു ത. ലോകർ a class. ചെറുത. ചരക്കു വില്ക്ക to hawk. മേൽതരം better sort, തരന്തരം = ഓരോതരം. മേൽഎങ്ങും ചിലത. പുറപ്പെടുക a. med. certain eruptions. 2. kind, manner ഇത്തരം കാട്ടീടുകിൽ അത്തരം തന്നേ വരും Bhr. like for like. ഇത്ത. ഓരോത. ചിന്തിച്ചു Mud. ഇത്തരങ്ങൾ പറയുന്ന മദ്ധ്യേ Bhr. ഇ’ൾക്കു ഞാനാളല്ല Mud. I cannot stand such treatment. ഇരുത. പറകയില്ല KR. അവയവങ്ങളെ ഒരു തരമേ ആക്കി കൊൾ്‌വു Gan. reduce fractions to the same de-nomination, ഏതൊരു തരത്തിലും Bhr. anyhow. മതി പതറും തരം വേഗമുള്ള RC. (= വണ്ണം). [In Mud. often = ആയ: രുചിരതരകുസുമപുരം even with ആയ: ഘോരതരമായ പ്രതിജ്ഞ or merely pleonastic = ഘോരപ്രതിജ്ഞ]. 3. original quality. മനസ്സിലേ ത. V1. zeal, inclination. പക്കീർ സുല്ത്താനായാലും ത. അറിയിക്കും prov. his manners will betray him. അവന്റെ വിചാരവും തരവും ഇവൎക്ക് ഒക്കാതേ Ti. character. — good quality, bravery. ത.എഴ RC. Properly. നിന്റെ മോഹം ത. അല്ല SiPu. improper, ത.
തരം 431 തരകു — തരക്കു
പോലേ ഉള്ളതു of the right sort. 4. equality. തരമായ വയസ്യരോടു CC. with those of his age. അരമതിയോടു തരമായ അമ്പു RC. like a half-moon. 5. time, opportunity രണ്ടുമൂന്നു ത. കല്പിച്ചു TR.; പലതരം often. എത്രത. ചതിചെയ്തു Bhr. — കക്കാൻ ത. നോക്കി PT.; തരം ഒത്തതു കണ്ടു ശെഹിതാകേണം Mpl. song, season-ableness, favorable aspect. തരം അല്ല = കോളല്ല. അവനു ദാസ്യം നിരന്തരം ചെയ്‌വാൻ ത. KR. it will follow, that you must serve him. 6. handle അമ്പിൻതരം (ഉറുമ്മി തരത്തിന്നിളക്കിവെച്ചു TP. = പിടിയിൽ ഏറ്റുവാൻ ആണി) or തരന്തു q. v.
Hence: തരക്കത്തി (6) കൊണ്ടു കൊത്തി jud. = ഏ[റ്റുക്കത്തി. തരക്കാരൻ in ഒരു തരക്കാരൻ one of mid-dling rank. തരക്കേടു (3) derangement, defeat, വിശേഷം പറയുന്നതിലേക്ക ഒരു ത’ടും കണ്ടില്ല MR. no disease to speak of; (5) unseasonableness, misfortune നമുക്കു ത’ടായ്തീരും Arb. it will be our destruction. തരഗതി classification, rank. തരംകാട്ടുക (3) to show ability. തരം കെടുക (3) ത’ട്ടു പോം its nature will be lost. അവൻ ഇത്ര ത’ന്നു CC. what a spoiled child. ഭൂമിജാതങ്ങൾ ശോഷിച്ചു ത’ട്ടു PT. withered, despaired. തരം ചെയ്ക (3. 5) to endeavour മാനം അകലുവാൻ എത്ര ത’യ്തു Bhr. തരം ചേരുക (1. 5) to suit, fit ത’ൎന്ന കാഞ്ചി[യും Nal. തരത്തിലാക (3.5) to be suitable, advantageous. ത’ക്കുക to make comfortable, etc. തരന്തരം different, ത’മായി എടുക്ക to take ac-cording to the circumstances. ത’മുള്ള ദുകൂലങ്ങൾ, വീടുകൾ ത. ചമെക്ക KR. തരന്തിരിവു classification. — ത’രിക്ക to assort. തരന്തിരിയാത്തവൻ a person without dis-cernment. തരന്തു B. = തരം 6. handle (of a wonderful arrow it is said സൂൎയ്യാനലന്മാർ അതിന്നു തരന്തൂവൽ AR.) തരം നോക്കുക to examine different kinds; (5) to look for an opportunity.
തരപ്പടി B. sample; likeness. തരമാക (2) to be like ഇടിക്കു ത. അലറി RC.; (5) to be favorable. അടിപ്പാൻ ത’കുമോ will you be prepared to strike? തരമായി എന്ന അനുവദിച്ചു approved of it as well done; (3) തരമാം അന്നേരം ChVr. things will right. തരം പറക to censure, abuse, scoff. തരം പോന്നവൻ (4) one of the same rank. തരമ്മാററം mingling different sorts. തരം വരുത്തുക (3) to restore, reform. തരവഴി self-conceit. ത. കാട്ടുക to scorn. തരം വെക്ക to assort (see തരാതരം ).
തരകു taraγu̥ 1. (T. തരവു, fr. തരുക?) Order. ൨ കൈട്ടി കൂട്ടി ത. വാങ്ങി TP. common letter or document ofa Rāja. തരകു വന്നവർ ചെല്ലാഞ്ഞാൽ TR. summons. നിലത്തിന്നു കോവിലകത്തുനിന്നു കിട്ടിയ തരകു MR. lease. അരുളിച്ചെയ്കയാൽ എഴുതിയ തരകു (doc. of കുഴിക്കാണം). 2. (Te. C. തറഗു wastage, fr. തർ= തഴ്) per-centage, brokerage, customary deduction, paid mediation. ത. പറക to speak in one’s defence or recommendation. ത. യാപന tax on shop-keepers levied by Rājas. ത. വാണിഭം agency, commission, as practised by യാവാരി KU. ഓണത്തരകിന്നു പോക TP. തരകൻ a broker; title of merchants; a caste of Sūdras, warehouse-keepers at Palghat (hon. തരകനാർ & — വ —); weavers at Chettuwa. — കോയഹസ്സൻ തരകനാർ Ti. a Māpḷa merchant who invited Hyder Ali to Malabar. കൃഷി ചെയ്യുന്ന തരവന്മാർ വയനാട്ടിൽ കുടിവാങ്ങി TR.
തരക്കുക tarakkuγa (C. തരക്കു = തരി un-smooth) 1.To deprive rice of its husk, നെല്ലു തരക്കി എടുക്ക, പച്ച നെല്ലു തരക്കി കുത്തി; തരക്കലരി = ഉണങ്ങലരി. 2. to cut off the leaves from a cocoanut-branch ഓലക്കണ്ണി തരക്കി എടുത്തു. തരങ്ങുക So. to husk. മുള്ളു വടിയിൽനിന്നു ത. No. to clear a stick of thorns.
തരക്ഷു — തരി 432 തരി — തരിക്ക
തരങ്ങഴി B. grits. (comp. I. തരി 1.)
തരക്ഷു tarakšu S. Hyæna ത. ചൎമ്മം മന്ത്രം ജപിക്കാം ഇരുന്നഹോ VCh.; തരക്ഷുക്കൾ DM.
തരംഗം taraṅġam S. Wave (തരം I.) തരംഗിണി a river. തരണം S. the crossing over നദീത. കഴിച്ചു, അംബുധി ത’ത്തിലുള്ള യത്നം KR. സംസാരാൎണ്ണവേ നിന്നു ത. ചെയ്‌വാൻ Bhg. — തരണൻ the highest Tantri in South Mal. തരണ നല്ലൂർ നമ്പൂതിരിപ്പാട്ടു. KM. തരണി pushing through; a boat നദിയിൽ ത. കടപ്പാൻ Bhr.; the sun ത. ബിംബം കറുത്തു Bhr. (ത. തനയൻ AR. Sugrīva).
തരണിക്ക taraṇikka V1. (Tdbh., ധരണം? or തരണം?) To rehearse a play, to learn & teach it കളി ഇണക്കുക V1.
തരപണ്യം tarabaṇyam S. (തരണം) Freight, fare (ആതരം).
തരസ്സു tarassu̥ S. (തരണം) Speed, energy. — തരസാ speedily. (po.).
തരളം taraḷam S. (തരംഗം) 1. Tremulous. തരളദളം a waving leaf. തരളലോചന KR., തരളാക്ഷി a woman with lively sparkling eyes. — shaking മതി അതിവേദനയോടെ തരളീകൃതയായി VCh. 2. Tdbh. = സരളം clear സത്തായി ചിത്തായിത്തരളപരബ്രഹ്മത്തോട് ഒന്നിച്ച് അദ്വൈതമായിത്തെളിഞ്ഞു വിളങ്ങിനൊരുള്ളം KeiN 2.
തരാതരം tarāδaram C. T. So. (തരം II.) Dis-tinction of rank, place & circumstances. ത. നോക്കിപ്പറക discreetly, tactfully.
I. തരി tari M. C. (see തരക്കു, തരു) 1. Grit, granule, sand ഒരു ത. മണൽ a grain of sand. ത. യുള്ള മണ്ണല്ല fine clay. വറുത്തു പൊടിച്ചു തരി പോക്കി ചൂൎണ്ണമാക്കി Bhr. coarser bits, unbroken lumps. വെള്ളി ത. ഇട്ട കുട TP. 2. bit തരി പോലും ഇല്ല, ത. മാംസവും ഇല്ല PT. (of a bone) — bubble in water, as from a sink-ing stone. 3. rough, uncultivated (= തരിശു). നടത്തേണം തരിക്കിടക്കുന്ന രാജ്യം KR. to culti-vate waste grounds. 4. astounding = തരിപ്പു. Hence: തരി എടുക്ക (1) to geld MC. (C. തരുടു scrotum).
തരിതണം B. ringworm = തഴുതണം. തരിത്തട്ടു a roughly ornamented plate, ത’ട്ടിൽ താളിയുമായി TP. തരിപ്പണം rice fried & pounded = മലർപ്പൊടി f. i. ത. തൃപ്തിയെ വരുത്തും GP. (esp. for Mantrawādam). തരിപ്പലിശ a hollow shield enclosing pebbles, which is rattled chiefly in പലിശത്തട്ടുകളി. തരിപ്പിടിക്ക B. to granulate. തരിപ്പെടുക (4) to be astonished, കണ്ടാൽ ത’ന്നൊരു തുടകൾ Bhr. തരിമ്പു (2) a little bit. തരിയില്ലാക്കുപ്പി (2) glass withont bubbles; an old tax on crystal glass KU. തരിവള a hollow bracelet with tinkling metal-beads enclosed. ത. യിട്ടു DN., കടകം ത. Nal. part of king’s dress. ത. നല്ല പുടവകൾ Mud. king’s gifts.
II. തരി S. (= തരണി) A ship, boat. I. തരിക്ക To cross over. നദി തരിച്ചു പോകേണം KR. — തരിതും = തരിപ്പാൻ AR.
II. തരിക്ക tarikka Tdbh., ധരിക്ക 1. To be be-numbed. തരിച്ചിതു കൈത്തലം Bhr. from a stroke. വാതം മികെച്ചു തലനോകിൽ നാവു തരിക്കും a. med.; പല്ലു പാരം തരിച്ചു Nid.; അക്ഷികൾ പൊട്ടിത്തരിച്ച അന്ധന്മാരായി Bhr. 2. to be astounded, horripilation ശരീരം തരിക്കും V1.; കാൽ ത. Nid. = പാദഹൎഷം; അതിൽ തരിച്ചു പോയി quite taken up with it. CV. തരിപ്പിക്ക to benumb. VN. തരിപ്പു numbness, deadness. കപിവീരനുടെ കൈത്തരിപ്പു കളവാൻ RS. to bend his pride. (what are തരിപ്പപ്പലിശകൾ ധരിക്കാം ചിലൎക്ക് എല്ലാം VCh. durable shields, or shields with tiger-skins, emblem of royalty?). തരിപ്പപ്പുല്ലു (in Wayanāḍu) a very high grass;— ക്കുണ്ട; (Tdbh. of ദൎഭ?). തരിപ്പൻ = ചൊറിമീൻ. തരിവാതം (2) torpescence.
തരിശു — തരുക 433 തരുണം —തൎപ്പരൻ
തരിശു tarišụ T. M. (= തരി 3.) Lying waste or fallow ത. നിലം, ത. പറമ്പു, ത. ഭൂമി etc. തരിശായി കിടക്കുന്ന നിലം, പറമ്പു ത. നീക്കി തൈ വെച്ചുണ്ടാക്കി MR. നിലത്തെ തരിശിട്ടു വെച്ചു VyM.
I. തരു taru, in തരുതരേ (തരക്കു, തരി) Rough, coarse. തരു V1. gills of fish = പൂ & കുറുമ്പൽ. തരുപിരുങ്ങു V1. nonsense. തരുമൂക്കു the opening of the nose into the mouth, ചോറോ വെള്ളമോ ത’ക്കിൽ പോയാൽ വല്ലവർ ദുഷിക്കുന്നുണ്ടു (superstition).
II. തരു S. (ദ്രു, ദാരു) Tree. തരുക്കൂട്ടങ്ങൾ പൊട്ടി അലറി AR.
തരുക taruγa, തരിക T. M. (C. Tu. to bring) 1. To give. Imp. താ — Neg. തരാതേ & താരാതേ CG.; different from കൊടുക്ക (thou gavest me, he gave me, I give you etc., see കൊടുക്ക). ഞാൻ തമ്പുരാന്നു കൊടുക്കുന്നില്ല എനക്കല്ലേ തമ്പുരാൻ തരുവാനുള്ളു TP.; നായർ തന്നിട്ടു വേണമല്ലോ എന്റെ കടക്കാൎക്കു ഞാൻ കൊടുപ്പാൻ TR.; പണം ഇവിടേ തരിക എങ്കിലും അങ്ങോട്ടു കൊടുത്തയപ്പാൻ എങ്കിലും TR. — With Dat. or Loc. of the person കുമ്പഞ്ഞിയിൽ നികിതി തരും TR.; രാമൻ ഭൂമിയെ എങ്കൽ നിക്ഷേപമായി തന്നു KR. 2. aux V. അമ്മ വെച്ചു തരും cook for you. ഉപദേശിച്ചുത. Bhg.; പറഞ്ഞു തരുവൻ Mud.; സത്യം ചെയ്തു തരാം (for your satisfaction). ആതിയേ പൈമാശിയാക്കി തന്നാൽ TR. if you will kind-ly order a second survey. കീൎത്തി ഉണ്ടാക്കി തന്നതു KumK. made thee famous. Hence: തന്നങ്ങൾ ചാകും തിന്നങ്ങൾ ചാകും (prov. of Muckawa’s) both those who lend & borrow must alike die. തന്നൂടുക (വിടു) to send an order or message. പശുവെ തന്നു വിടാന്തക്കവണ്ണം അരുളിച്ചെയ്തു KU. to be given over to me. തന്നേക്ക (വെക്ക) to give over, deliver, secure for one. CV. തരുവിക്ക to cause to give, നമുക്കു തരിയിക്കേണം TR., എനിക്കു മടക്കി തരീക്ക MR., രണ്ടാചാരം തരീച്ചേക്കാം KU. തരുണം taruṇam S. Young, fresh, tender തരുണൻ ഒരു നരതിലകൻ Nal. — fem. കിളിത്തരുണി Mud. = കിളിപ്പൈതൽ. തരുണിമാർyoung women (= മങ്ക). തരുണിമണികള്ളൻ RS. Rāvaṇa.
തൎക്കം tarkam S. 1. Surmise, reasoning. 2. refu-tation; dispute, altercation. ത. എടുത്തിടുക to set aside as disputed. ത. പറക to object, question. നേരായിട്ടുള്ള കാൎയ്യത്തിനെ നാം ത. പറകയില്ല TR.; ത. തീൎക്ക to settle the dispute. 3. (mod.) plea, അന്യായക്കാരുടെ ത. ഉപേക്ഷിച്ചുകളയേണ്ടതു MR. Hence: തൎക്കക്കാരൻ a sophist; contentious. തൎക്കഉത്തരങ്ങൾ long disputes, പരിന്ത്രിസ്സും നാമുമായിട്ടു ത. വേണ്ടിവരും TR. തൎക്കവാദം dispute V1., ചില ത. അടുത്തുകൂടും [ChVr. തൎക്കശാസ്ത്രം, — വിദ്യ logic, dialectics. തൎക്കസ്ഥിതി disputed ground, പറമ്പു ത’യിൽ നില്ക്കുന്നു MR. den V. തൎക്കിക്ക 1. to argue. 2. to dispute ത’ച്ചു വന്നിരിക്കുന്ന ഭൂമി, തൎക്കിച്ച ദ്രവ്യം VyM.; അതിർകൊണ്ടു പരിന്ത്രിയസ്സുമായി ത’ച്ചു TR. quarrelled. 3. to deny അവകാശം ഉള്ളത് ആരും ത’ക്കുന്നില്ല (jud.). — to speak impu-dently. തൎക്കിച്ചു നോക്കി looked fiercely at me.
തൎജ്ജമ Ar. tarǰama [Targum, Dragoman]. Translation, എഴുത്തിന്റെ തരിജമ MR.; also തരിശമ vu.
തൎജ്ജിക്ക tarǰikka S. To threaten ശിക്ഷകളാൽ അവരെ തൎജ്ജിച്ചു TR.; ദുൎജ്ജനങ്ങളും അവനെ ത’ക്കും PT. blame. തൎജ്ജിതൻ Bhg. blamed, abused. (part.)
തൎണ്ണം tarṇam S. (തരുണം). & — കം A calf. തൎണ്ണകപാലൻ Sah. a calf-herd.
തൎപ്പണം tarpaṇam (G. terpō) S. 1. Satiety, satisfaction = തൃപ്തി. 2. libation to gratify the manes of ancestors, ത. ചെയ്ക, തൎപ്പിക്ക = ഊക്ക; with Acc. പിതൃദേവാദികളെ ത’ച്ചു Bhg.
തൎപ്പരൻ tarparaǹ T. തൎറപരൻ, (S. തല്പരൻ) as if from തൻ; The self-existent തരവേണം ഇതുസമയേ തൎപ്പരാനന്തസഖേ നിഷ്കളാനന്ത ശിവ സച്ചിദാനന്ദ ഗുരുവേ SidD. (= Siva).
തൎമ്മപ — തറ 434 തറി — തറെക്ക
തൎമ്മപട്ടണം Tarma = ധൎമ്മ — also തൎമ്മടത്തു ദീവു N. pr., the river-island near Tellicherry TR.
തൎഷം taršam S. Thirst (= തൃഷ്ണ).
തൎഹി tarhi S. Then (യദി — ത. — if so, then).
തറ tar̀a T. M. (C. തരവു, fr. C. Te. തറു to sink in) 1. Foundation (പല്ലിനു തറ ഇട്ടു the tooth is forming); the stone-rows of a house, the site of a house. 2. a mound, elevated ground; an altar, as പൂത്തറ, കൽത്തറ, മൺതറ V1.; ആറാട്ടുതറ; for a marriage ചെത്തിയടിച്ചു പുരത്തിൽ എങ്ങും നൽത്തറയിട്ടു മെഴുകിയല്ലോ Anj.; a mound raised at the bottom of a tree, നികും ഭില ആല്ത്തറമേലേറി AR., അരയാ(ൽ)ത്തറ etc. ആൽത്തറമുകളേറി കാറ്റും ഏറ്റിരിക്കും SiPu. 3. ground (in T. = ധര) നിന്നെ അടൽത്തറമേൽ വീഴ്ത്തി RC. (= കളം). കളിക്കുന്ന തറ stage; a small district, parish (now ദേശം), ഞാൻ തറതറകൾക്ക ഒക്കയും ആളെ അയച്ചു TR. Similar to തെരു, a village, quarter; chiefly നായർതറ, but also ആണ്ടി —, കമ്മാള —, വേട്ടുവത്തറ Palg.; country-places, Mofussil, Cann. 4. nail-ing, rivetting (= തറെപ്പു) ത. പിടിക്ക to rivet. see തറി 4. Hence: തറക്കാർ(3) Cann. those living in the [country, Mofussilites. തറകെട്ടുക (1. 2) to raise a mound, to surround a mound with stones, lay a foundation. തറക്കെട്ടു = 1. the stone-foundation of a house. തറയുക to be fixed, പച്ചവൃക്ഷത്തിൽ ആണി തറയും കണക്കനേ KeiN. (compar. to at-tentive hearing). തറവാടു (പാടു) 1. a house, chiefly of noblemen (൩൨തറവാട്ടുനായർ under Porḷātiri), ances-tral residence of land-owners നായായി പിറക്കിലും തറവാട്ടിൽ പിറക്കേണം prov. 2. family. തറവാട്ടുകാരൻ, (& തറവാടി B.) a house- holder, great proprietor; a Sūdra of the 6 uppermost classes (കുറുപ്പു etc.); member of the family, jud.; (mod.) edu-cated & well to do people in any caste, മാനമൎയ്യാദക്കാരൻ. തറവാടുപുലൎത്തി (loc.) = നടുതലക്കോപ്പുകൾ. തറവാട്ടുമുതൽ unalienable family-property.
തറി tar̀i T. M. aC. (തറു, തറ 4) 1. Stake, hedge-stake, post. 2. a weaver’s loom, ചാലിയൻ ത. or നെയ്ത്തുത. MR. (taxed). 3. a stick. തറിക്കൊമ്പു a small branch. കുറേച്ചം തറിയും മുറിയുമേ അറിഞ്ഞുകൂടും No. he only knows bits & ends. മുറിയും തറിയും തന്നിട്ടുള്ളു he has done me. 4. No. a pin, in കൊടയും തറിയും മലരും = a rivet (see തറ 4); ആണിയുടെ കൊടയും തറിയും head & body of a nail. 5. cutting. Hence: തറികുത്തുക to drive down stakes. തറി കുത്തികൊടുക്ക Palg., B. to give one a piece of land to enjoy, by driving down one stake. തറിച്ചക്ക (5) a young jackfruit cut up for കറി. തറിയിടുക 1. to put hedge-stakes; (2) to prepare the loom for weaving. തറിനാക്കു a weaver’s loom-post. തറിപ്പലക the reed of the loom.
തറിക്ക T. M. C. (Tu. ദരി) To cut down, cut up, cleave കൊടിയും വള്ളിയും കുലയും വാഴയും തറിച്ചുപോരിക TR. (rebels). ഇക്കൊല്ലം ൪൫൦ കണ്ടി പറമ്പു കോട്ടയകത്തു തറിച്ചുപോയിട്ടും പെരുവഴി നിരത്തുമ്പോൾ തറിച്ചു പോയിട്ടും TR. plantations destroyed. വെണ്മഴുവാൽ മൂവേഴുവട്ടം തറിച്ചു നീ കേവലം, കണ്ഠം നേരേ തറിച്ചു കളഞ്ഞു, ഉടൽ ശാസ്ത്രംകൊണ്ടു ത. CG.
തറുക tar̀uγa T. M. Te. (C. തൎഗു = തഴു) to sink, sink in. —1. To trickle down as water not poured right out B. 2. വാൽ തറ്റിരിക്ക MC. to put the tail between the legs, പേടിച്ചു വാലുംതറ്റി മണ്ടിയേൻ SiPu. 3. to be tucked in before & behind (= താറു), തറ്റുടുക്ക to put on clothes by tucking in as Nambūris, native women, etc. കുഞ്ഞനും തറ്റിങ്ങുടുക്കുന്നു TP. (for swimming). തറുതല T. So. No. low, trifling, fool-hardy, mischievousness. ത. പറക to speak indirect-ly, evasively. തറുതലക്കാരൻ a mischievous & fool-hardy[man. തറുപ്പു V1. a brush.
തറുവാങ്കം a. med. = സൎവ്വാംഗം.
തറെക്ക tar̀ekka M. (തറ 4, തറയുക) 1. To drive in, മൂന്നമ്പു മുഖത്തു മന്നവൻ തറെത്താൻ RC.; ഇരിമ്പാണി കൊണ്ടു നെഞ്ചിടേ ത. VCh.;
തല 435 തല
also വാണിയനെ ചക്കോടു കൂട്ടിത്തറെച്ചൂടുന്നു TP. with an arrow. — to stick on a procla-mation; to nail, hammer, fasten. 2. v. n. to enter, to be fixed നിങ്കാലിലല്ല മുള്ളു തറെക്കുന്നു CG.; നെറ്റിത്തടത്തിടേ തറയ്ത്ത പോതു RC.; ജ്വാലാമാലകൾ കണ്ണിൽ ത. KumK.; തൂനഖം തന്നിലേ സൂചി തറെക്കുമ്പോൾ CG.; കണ്ണു ത. the eyes to sink = നട്ടുപോക — met. ഉള്ളിൽ തറെച്ചിളകാതേ കിടക്കുന്ന ശല്യം Mud.; കണ്മുന കാമിച്ചു ചെന്നു ത. CG; നെഞ്ചിൽ തറെക്കുന്ന ഹാസഭാവങ്ങൾ Nal. 3. vu. = തറിക്ക, വള്ളിയും വാഴയും ത. TR. in war.
CV. തറപ്പിക്ക (act. of 2.) to drive in അമ്പുള്ളിൽ ത’ച്ചു — അല്ലൽ പൊഴിപ്പിച്ചു CG.; മൂന്നു ശരം നെഞ്ചിൽ ത’ച്ചു KR.
തല tala T. M. C. Te. (Tu. തരെ) 1. Head. ത. കുലുക്ക to shake it. തല ചാച്ചിരുന്നു തല പൊന്തിച്ചു was brought low, emerges now. ത. അറുക്ക, മുറിക്ക, വെട്ടുക to cut it off. തിരുവെഴുത്തു വാങ്ങി തലയിൽ വെച്ചു TP. mark of reverence — met. a person മൂന്നു തല കഴിവോളം = മൂന്നു ആൾ 3 generations. തലതികഞ്ഞു നിരൂപിക്ക KU. to come in full number. ൧൬ വയസ്സു തല തികഞ്ഞാൽ TP. the sum; also sense മുലയുള്ള പെണ്ണിന്നു തലയില്ല TP. കാ(ൽ)ക്കൂത്തും, — ത്തലും തലക്കൂത്തും, — ത്തലും No. vu. = കാ(ൽ)ക്കലും തലെക്കലും. 2. what is headlike. എഴുത്തിന്റെ ത. V1. head-ing, title. തോണിയുടെ ത. തെറ്റി of a boat. ഇരുതല കീറിയ ചെവി MC. of a hare’s ear. തോക്കിൻ ത. മാറി തച്ചു TR. the butt-end. തെങ്ങിൻ ത. കണ്ടു കൊതിച്ചു TP. head of trees, esp. palms. ചേലത്തലയും മുറുക്കിപ്പിടിച്ചു CG. the point, corner of a cloth. — prominent, main. 3. point, direction, quarter; വടക്കും തലക്കാർ of the N. district. തെക്കേത്തലെക്കൽ എതൃത്ത യദുക്കൾ Bhr.; ആ തലെക്കൽ in that part. നെടുങ്ങനാട്ടു കിഴുത്തലേ ജമാബന്തി TR.; കണ്ണിന്റെ പിന്തലെക്കൽ പുരുകത്തിന്റെ അറുതിക്കൽ MM.; രണ്ടു തലയും കത്തിച്ചു നടുപിടിക്ക prov. both ends. ഇരുതല മൂൎച്ചയുള്ളതു edge. — the name of a wound by stabbing, കോലോ തലയോ (question in huntg.). 4. a point of time, as the influence of a star, the rule of an asterism (= 13 4/9 days) തിരുവാതിര ഞാറ്റു തല; moment ചാകും തലെക്ക് എത്തിയവർ (huntg.); time before this; beginning, priority.
Hence: തലക്കം (2) the top of a tree, തലപ്പു. തലക്കരണം (4) the original deed = തല്ക്കരണം. തലക്കല്പന see തലവിധി V1. തലക്കാച്ചൽ a heated head, madness V2. തലകാട്ടിക്കൊടുക്ക to come forward, intercede. തലകീഴായി headlong, topsy-turvy. തലക്കുട്ടി (4) the firstborn, also തലപ്പിള്ള. തലക്കുത്തു headache, പെരുന്ത’ത്തിന്നു നന്നു a. med. (so തലഘനം etc.) തലക്കെട്ടു 1. a turban (തലെക്ക ഏതും കെട്ടാതേ TR. as Nāyars.) തലയി(ൽ) ക്കെട്ടിന്നു കൈ കൂട്ടുക TP. to salute. 2. heading, preface; first house of a row. തലകൊടുക്ക to undertake. തലക്കോരിക & തലക്കരു V1. a helmet. തലച്ചന്മാർ, (തലയ —) a class of Nāyars; a great baron തലച്ചണ്ണനായർ KU. — (V1. has തലച്ചൻ firstborn). തലച്ചാൽ (4) ploughing the 1st time. തലച്ചാൎത്തു No. a piece of metal added to tools when worked down; heading, superscription. തലച്ചിലവന്മാർ KU. a class of Nāyars, fr. തലച്ചിലയോവൻ, — ലോൻ N. pr. of a hunters’ Deity. തലച്ചുമടു a burden carried on the head = തലപ്പേറു. തലച്ചുറ്റു an amulet worn round the head; (തലചുറ്റു & — റ്റൽ giddiness). തലച്ചെന്നവർ, — ന്നോർ chieftain, governor KU., V1. — collector of revenue (Trav.) തലച്ചേരി TR., തലശ്ശേരി Tellicherry, occupied by the English in 1708. തലച്ചോറു brain, ത. വറണ്ടതിന്നു a. med. തലത്തട്ടു, തലയിൽ തട്ടു, തലേത്തട്ടി Palg. = തട്ടൻ, cholera. തലതരിപ്പു numbness in the head; envy, covet-[ing, anger B. തലതാഴ്ച bending the head, modesty; ത’ഴ്ത്തുക to bow the head. ഭക്ത്യാ ത’ഴ്ത്തി തൊഴുക VetC.; ത’ഴ്ത്തിനിന്നു Sk. ashamed.
തല 436 തലം
തലതിരിക to be giddy — തലതിരിച്ചൽ gid-diness. — തലതിരിവു B. discrimination.
തലതൊടുക to swear touching the head of one’s child; to baptize; to be sponsor, തലതൊട്ടമ്മ, — പ്പൻ V1. sponsors. തലനാടു B. the top part of sugarcane used for planting; (or തലവാടു). തലനാർ the hair of the head. ത. കൊഴിയുക, പൊരിയുക hair falls out. ത. ക്കൊടി TP. one long hair. തലനാൾ, also തലേ — & തലാം —, (4) the pre-[vious day. തലനീളം B. portico. തലനീളി Ipomœa filicaulis, Rh. (= വേരില്ലാ[ത്താളി). തലനോവു headache; തലകനക്കുക a. med., so ത. പൊളിയുക. തലപ്പണം poll-tax; 360 fanam paid for killing [a low caste KU. തലപ്പന്തി the chief seat. — തലപ്പന്തു a play-ball. തലപ്പാട്ടം B. head-money, (തലപ്പണം). തലപ്പാവു turban, (old — പ്പാകു V1. T. C. Te. pāgā). തലപ്പു (2) the top of a tree, തലക്കം. — തലപ്പൻ a class of Nāyars KU. (തലയ —?) തലപ്പുറ്റു, തലപ്പുഴ scurf on the head V2. തലപ്പെടുക 1. to attack, അവനോടു ത’വാൻ, അവനെത്ത’ംവണ്ണം വിരെന്തു RC.; എമ്മിൽ ത’ട്ടാൽ RC. if he oppose us. 2. to undertake, to proceed boldly. ഞാൻ ആവോളം ചെന്നു ത’ടേണ്ട CG. 3. to get the head under, to be ruined, to die ത’ട്ടു പോക. 4. to adore ഭവൽ പാദം തന്നിൽ ചെമ്മേ ത’ട്ടേൻ ഞാൻ CG. തലമണ്ട the skull, തലയോടു. തലമറെക്ക to wear head-covering, പരദേശത്തു ഹീനജാതികൾ ത’ച്ചിട്ടു ചെല്ലുന്നു Anach. തലമല table-land. തലമുടി = തലനാർ with അഴിക്ക to dishevel; കളക, വടിക്ക, ചിരെക്ക to shave etc. തലമുടി ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിഴെപ്പതു AR. to illtreat women. തലമുട്ടു (= അറ്റം) കണ്ടില്ല TP. I have not seen him at all (emph. denial). തലമുറ (1) generation, of 35 years VyM. (4) a former custom. തലമുറിയൻ 1. deserving of decapitation = ശിരഛ്ശേദ്യൻ; ത’ന്മാരെ പോയിക്കൊൾ്‌വിൻ TR. 2. stripped bare, circumcised. B. (No. abuse).
തലയണ, തലെക്കണ pillow, vu. തലക്കാണി, തലങ്ങാണി. തലയപ്പൻ V1. & — പ്പോൻ a class of Nāyars. (see തലപ്പൻ, തലച്ചൻ); also തലാപ്പാർ a title, f. i. മേലേ തലപ്പാൎക്കു ൧ഠഠ നായർ KU. തലയാടുക nervous shaking of the head (also തലയായ്ക V1.) — തലയാട്ടം palsy. — തലയാട്ടുക v. a. to shake the head. തലയാന a leading elephant, (opp. കുഴിയാന [prov.) തലയാളി V1. a title of headmen in several castes. — തലയായ്മ headship. തലയിട്ടവൻ depressed, അധോമുഖൻ. തലയിൽക്കെട്ടു see തലക്കെട്ടു; so തലയിലെഴുത്തു or — ൽവിധി = തലയെഴുത്തു fate as in-scribed upon the sutures of the skull, also തലയോട്ടിലേ എഴുത്തു. തലയീറ്റു the first child, the first calf. തലയോടു, (So. തലയോട്ടി) the skull, (see തലയിൽ എഴുത്തു). തലവൻ a superior, chief person, മുതലാൾ. തലവരവു a low fraction = 1/21 തിമിരിമ or = 1/20,863,180,800 CS. തലവരി = തലപ്പണം W. തലവാചകം (2) preface. തലവാടു (പാടു) point, top കുന്തത്തിന്റെ ത. etc. V1. also തലാടു, f. i. നാവിൻ തലാടു മുറിക്ക vu. (see തലനാടു). തലവാരി a large comb. V1. തലവിധി = തലയെഴുത്തു fate, നിന്റെ തലവിതിചോകം ഇതു TP. തലവില the first sale-price of grain after [harvest. തലവേദന = തലനോവു. തലായികെട്ടുക No. to round off the top of a [mudwall. തലെക്കുയരം B. & തലേ —, a pillow, തലെക്കണ. തലേക്കാലം, — ക്കൊല്ലം the previous year. തലേദിവസം the previous day. പോയതിന്റെ ത., കലശല്ക്കു ത. MR., also തലേനാൾ, തലേന്നു.
തലം talam S. 1. A flat (= തടം, തളം); palm or
തലാടു — തല്ലുക 437 തവ — തവള
sole (with കൈ, കാൽ). ഭൂതലം earth ഉൎവ്വീതലേ Bhg.; so ധരണി —, അവനി —, അടവി — Mud 7. etc. 2. base, bottom; under. തലാതലം Bhg. a certain hell. 3. Tdbh., സ്ഥലം f. i. തലപുരാണം.
തലതാനി a Marmam ഉള്ളങ്കൈനടുവേ MM.
തലാടു = തലവാടു.
തലിനം talinam S. Thin, little (തലം?).
തലുവം taluvam or ചലുവം B. Women’s neck-ornament.
തലോടുക talōḍuγa 1. To stroke, pat ചെമ്പൊല്ക്കരംകൊണ്ടു തുമ്പിക്കരത്തെ തലോടി സംഭാവിച്ചു CG. Indra, his elephant. പുറത്തുത’ടി പറഞ്ഞു AR. 2. to rub gently, smear സന്നിക്കുമേൽ ത’ടാൻ MR.; വിയൎപ്പുകൾ പതുത്ത കൈക്കൊണ്ടു മെല്ലേ ത’ടികളഞ്ഞാൻ CG. wiped off. 3. B. to feel.
തല്പം talpam S. A bed, പുഷ്പതല്പം AR.; തല്പമാം അനന്തൻമേൽ VCh. Višṇu upon the serpent. — ഗുരുതല്പഗൻ AR. getting up upon his Guru’s bed.
തല്പരൻ see തൽ & തൎപ്പരൻ.
തല്ലം tallam S. A. tank. ‍തല്ലജം Lotus, chief, ചില്ലിതല്ലജങ്ങൽ VCh.
തല്ലു tallu̥ (T. = പുണൎച്ച) A blow, stroke, beat-ing. ത. കൊളളുവാൻ ചെണ്ട prov.; നിങ്ങൾക്കു ൨ തല്ലടിക്കും TR.; തമ്മിൽ തല്ലും അടിയും കൂടി vu.; ത. തുടങ്ങിനാൻ, ത. തുടമേൽ കൊണ്ടു Bhr.; also തൽകൊണ്ടു കേണു CG. — fig. ചില്ലികൾ കൊണ്ടുള്ള തല്ലുകൾകൊണ്ടു Bhg. തല്ലുകൊള്ളി always deserving punishment. — തല്ലുകൊള്ളിത്തരം B. ill-disposition.
തല്ലുക (= തക്കുക) To strike, beat; 1. v. n. തേങ്ങാ തല്ലുന്നതു prov. 2. v. a. പാറമേൽ തല്ലുവാൻ to knock against. തല്ലക്കഴിച്ചു കൂട്ടി CG. killed. ആയുധം കല്ലിൽവെച്ചു തല്ലിയാൽ വളയുമോ Nal.; ആരും അരെക്കു കീഴ്ത്തല്ലുമാറില്ല Bhr. (a fencing rule); വാൽ തല്ലിഭൂതലേ CG.; കൈകളും തല്ലിച്ചിരിച്ചു നിന്നാർ CG. scoff-ing children. CV. തല്ലിക്ക to cause to beat, തങ്ങളിൽ തല്ലിപ്പൂ എന്നേ ആവു CG. punish them through each other. തല്ലുപ്പിടുത്തം boxing & wrestling.
I. തവ tava l. = തക 1. Raw flesh. 2. Tdbh.; സഭ in തവവട്ടം = സഭവട്ടം MR.
II. തവ S. (ത്വം) Thine. തവ ഹൃദി AR. to thee. അതേ തവ വേണ്ടതുള്ളു Anj.; തവ കാട്ടി തരേണം VetC. show me!
തവം tavam Tdbh. = തപം Austerities, അരുന്തവമുള്ളോൻ RC. തവചി = തപസ്വി. m. തവശിയാവേൻ Pay. (f. തവശിപ്പെണ്ണു, ഒരു പെൺ തവശിയാൾ Pay.)
തവക്ക tavakka (C. Tu. തബക്ക a tray, salver), ത. വെച്ചു (loc.) Plan of a house, and തവുക്ക a compass, = ചവുക്ക.
തവണ tavaṇa T. M. (തവ്വു) 1. A fixed time or term. ഓണത്തിന്നും വിഷുവിന്നും ഈ ത. രണ്ടിന്നും അരിയും വസ്ത്രവും കൊടുക്ക vu.; രണ്ടു ത. MC. twice. 2. an installment (ഗഡു) നെല്ലും പണവും ൩ തവുണയായിട്ട് എഴുന്നെള്ളിയേടത്തു ബോധിപ്പിച്ചു TR. 3. So. charge for a given time ദ്രവ്യം വെച്ചു സൂക്ഷിപ്പാനായിട്ടു തവിണ വെച്ച ആളെ ആക്കി VyM. തവണക്കാരൻ B. one who pays by installment; a guard (3). തവണക്കച്ചീട്ടു an agreement to pay by install-ment (— ക്കൈ —). തവണമുടക്കം failure to pay at the stipulated [time B.
തവര see തകര.
തവരുക = തകരുക.
തവൎക്ക = തുവൎക്ക, തോൎക്ക (ഇവ തവൎത്തിട്ടു നെയി വെന്തു a. med.)
തവല tavala T. (C. Te. തപലൈ) A small cooking vessel of brass, also തകല.
തവള tavaḷa T. M. C. Frog, chiefly in the grass. Kinds: സവികം & നിൎവ്വികം Tantr. (with a valuable മണി in the head). ചൊറിത്ത a toad; പച്ചത്ത. a small kind supposed to occasion the death of cattle, that swallow them. മരത്ത. a tree frog. (മണൽ —, പനി — V1.) — ത. പിടിച്ചു ഗണപതിക്കു വെച്ചു prov. — ത. മുടിൽ (No. — മിട്ടിൽ) a tadpole.
തവിടു — തസ്യാദി 438 തഹശി — തളം
തവിടു taviḍu̥ 5. Bran തവിട്ടിന്റെ ഗുണം prov. Kinds: അരിത്ത. & ഉമിത്ത.
തവിടുപൊടി = മലർപൊടി. തവിട്ട B. a small brown snake = തവിട്ടുമണ്ഡ[ലി? തവിട്ടുകാടി = ഉറക്കാടി 1., q. v. തവിട്ടുകിളി 1. = ത. കൊച്ച a bird. 2. a certain locust. തവിട്ടുണ്ട, തവിട്ടുപിട്ടു a friable bran-ball. തവിട്ടുനിറം greyish brown. തവിട്ടു പ്രാവു a turtle-dove.
തവിരുക taviruγa T. aM. To be put aside V1. തവിൎക്ക V1. to exclude, omit (= ഒക്കഴി). തവിഴുക V1. to creep along, as തവിഴാമ (vu. തമി —) the spreading hogweed.
തവ്വി tavvi T. M. (Tdbh. ദൎവ്വി) A large ladle, an iron spoon for measuring oil.
തവ്വു tavvu, & തബ്‌ബു (= തകുവു, തക്കം; C. തവെ side; again) = തവണ. In M. a fixed time, term 1. No. in തവ്വുതോറും (doc.) i. e. ഓണം & വിഷു, the time for paying the കുടിപണം to the Janmi. 2. (മിഥുനം to കന്നി excepted) the time for paying the monthly installments of Govt. taxes, കുത്തുക etc.; ഇത്ര തവ്വായി തന്നുകൊള്ളാം So. = ഗഡു. 3. (Cal. to Palg.) f. i. കൃഷിക്കു, തൈ വെക്കാൻ നല്ല തവ്വു (vu. തൌ) the proper time for; so പോകുവാൻ തവ്വുണ്ടു V1. = തരം, also തവ്വുണ്ടെങ്കിലേ എടുക്കാവു Palg. un-noticed; തവ്വടക്കിപറക B. to speak to the purpose, to silence. 4. right, good തവ്വിതെന്നോൎത്തു VilvP.
തസ്കരൻ taskaraǹ S. Thief. denV. തസ്കരിക്ക to steal, rob. സമസ്തം ഏകൻ ത. ച്ചു PT.
തസ്തിക Ar. taṣdīq Verfication; list of establishments, എഴുത്തുപണിക്കാരുടെ തസ്ഥിക (doc.), തസ്തികച്ചെലവു പത്തിന്നൊന്നു, കട്ടെ മനെ ത. TR.
തസ്സിവി, തെസ്സിവി Ar.tasbīḥ, The rosary of Muhammedans, (vu. തസ്ബി).
തസ്യ tasya S. (തൽ) Pers. Pron. m. Gen. Sing. (സഃ) His; തസ്യഃ f. (സാ) her (po.)
തസ്യാദികൾ Tdbh.; സസ്യാദികൾ MR. തഹശിൽ Ar. taḥṣīl, Collection. രണ്ടായിരം പണം ത. നടപ്പു, പയ്യർമല ത. ചെയ്തു TR.; collector’s office നാട്ടു തഹശിലായി നിശ്ചയിച്ചു TR.
തഹശ്ശിൽദാർ P. a native collector of revenue, pl. ത’ർകൾ, — രന്മാർ MR. (In Trav. over a മണ്ടപത്തിൻ വാതിൽ, in Mal. over a താലൂക്ക).
I. തള taḷa T. M. (C. ദളെ, C. Tu. തളു to hinder) 1. Fetters തളയിലിട്ടു V1.; പാറാവിലാക്കി തളയിട്ടു TR.; അറയും തളയും KU. old customs about prisoners. തളപിരിഞ്ഞ വാനരന്മാർ RC. unfettered. 2. a foot-rope for climbing palm-trees (തളപ്പു). 3. a foot-ring, വെള്ളി കാൽത്തള MR., other rings as of the neck തളയും വളയും കുലുക്കി Nal. തളയും വളയും No. arm- & ankle-bangles. — of elephants നടതള, ചങ്ങലത്തള V1. (a tie to fasten 2 buffaloes togetherB.). തളയൻ a kind of fish. തളെക്ക to fetter, shackle, ശൃംഖലകൊണ്ടു ത’ച്ചമന്നോർ Bhr.; അവരെ താൻ ചങ്ങല കൊണ്ടു ത’ച്ചു CG. — met. കണ്മുന കൊണ്ടു ത’ച്ചു CG. VN. തളെപ്പു 1. fettering. 2. climbing-hoop (തള 2.), കുരൾ എത്തുമ്മുമ്പേ ത. അറ്റു prov.
II. തളതള (Onomat.) പതെക്ക = തിളതിള, പതുപത.
I. തളം taḷam 1. S. തടം, തലം. A flat pave-ment, low plain ക്വചിൽ ത. കെട്ടി ഇളകാതേ ജലം KR.; വെള്ളം നില്ക്കന്നത. VyM.; കത്തളം & തളക്കല്ലു; കൊട്ടത്തളം. 2. a scaffold, loft V1., a hall മന്നവൻ തന്റെ തളത്തിൽ കരേറിനാൻ RC. palace. The verandah surrounding a court-yard within the walls of a native house, കിഴക്കിന —, വടക്കിന —, തെക്കിന —, പടിഞ്ഞാറ്റത്തളം. പുറന്തളം or മുന്തളം the outer eastern verandah, place of reception. പുറത്തളം തന്നിൽനിന്നു വന്നു SG. തളം ഇട്ടിരിക്ക of mo-saic.
II. തളം aM. Tdbh. = ദളം 1. A leaf. 2. an army അത്തളത്തിതു കൂറിനൻ മന്നവൻ RC. തളക്കാതൻ with large flat ears.
തളത്തു — തളി 439 തളിക — തളള
തളത്തുക No. vu. = തളൎത്തുക.
തളരുക taḷaruγa T. M. aC. (C. Te. തല്ലട) 1. To relax, slack, to be allayed, as കോപം Bhr.; എഴുന്ത ധൂളി തളൎന്ന നേരം RC. subsided. അവളെ ശകലിത്താൽത്താനെ തളരും എന്മുറ RC. revenge only can moderate my lamentation. — വെള്ളം, ചോറു ത. V1. to cool. — ചാപം തളൎന്നുലഞ്ഞു, തേർ തളൎന്നു മയങ്ങി, പല്ലുകൾ നോവുത. CG. to abate. 2. to grow faint, weary നടന്നു മെയി തളൎന്നു TP. tired; but മൈതിലി മെയി തളൎന്താൾ RC. = fainted away, swooned. So കാൽ, കൈ, നാവു ത. to lose the use of limbs. — the mind to be marred by grief ഖേദിച്ചു ചിത്തം തളൎന്നു Brhmd.; വിളങ്ങും മാനസം തളൎന്നതെന്തെടോ KR. തളർ tottering; rice made into a cake V1. തളൎവ്വാതം B. palsy. VN. തളൎച്ച 1. slackness. 2. weariness, faint-ness, നമ്മുടെ ത. കൾ മിക്കതും തീൎന്നു KR. 3. swoon = മോഹാലസ്യം. a. v. തളൎക്ക To moderate, abate. പാരം തികന്നുള്ള പാൽ അമ്മ തളൎത്തു CG. put to cool. ഭുഭാരം തന്നേ തളൎപ്പതിന്നായി CG. mod. തളൎത്തുക id. വാരണമദം ത’വാൻ ആവോരില്ല, പേടിയും ഒട്ടു തളൎത്തി CG. allayed. മോഹം തളൎത്തിനാൻ വചനങ്ങൾകൊണ്ടു Bhr.; കാമക്കൊടുന്തീ ത. ചോരിവാത്തേനിനാൽ CC. to diminish its intensity, vu. തളത്തി കെട്ടുക = അഴച്ചു.
തളവാടം taḷavāḍam B. (T. തളവാളം & തളപാടം) Tools of artizans (fr. തളം army? In T. = കോപ്പു); V1. has തളവാരം preparation, getting ready.
തളി taḷi T. M. (aC. തളെ an inn, S. സ്ഥലി) 1. Temple. തളിയിൽ ദേവൻ, ത. ഭഗവാൻ the God of a capital or dynasty. തളിയും സങ്കേതവും രക്ഷിക്ക KU. (duty of kings). 2. a holy building (asylum V1.), assembly hall, as for the representatives of the Brahman aristocracy, നാലു കഴകത്തിന്നു നാലു ത. തീൎത്തു KU. (മേത്തളി, കീഴ്ത്തളി, നിടിയ ത., ചിങ്ങപുരത്തു ത. near Koḍungalūr). 3. C. Tu. M. sprinkling water അടിയു തളിയും, (തളിക്ക). തളിപ്പറമ്പു N. pr. the chief temple of Kōlanāḍu. S. ലക്ഷ്മീപുരം.
തളിയാതിരി 1. Brahman president; each of the 4 കഴകം deputed one unmarried Taḷi-yāδiri, who ruled for 3 years KU. 2. a Brahman deputy in a king’s council.
തളിക taḷiγa T. M. C. (തളം) Plate to measure out boiled rice in temples, metal plate or dish turned up at the rim, ത. യിൽ ഉണ്ടാലും prov.; വെളളിത്ത. പൊടി തുടച്ചു TP.; മണിമയമായ ത. യിൽ ഉണു്ണും KR.
തളിക്ക taḷikka M. Tu. C. (T. തെളിക്ക) To sprinkle പാദം കഴുകിച്ച നീർ കോരി ഭാൎയ്യമാരേ തളിച്ചാൻ Mud.; ജലത്തിനാൽ ത. Bhr.; മരുന്നു തളിച്ചു പുണ്ണിൽ ഇടുക MM.; പനിനീർ കട്ടില്ക്കൽ തളിച്ചു CG. to cleanse by sprinkling; തളിച്ചു കളി holy bathing. തളിച്ച തൂക്കയും കുളിക്ക എന്നതും KR. 2. to sprinkle water with cowdung, as before a Royal procession മുന്നിൽ ത്തളി, (തളി 3.). 3. to sprinkle milk to re-move pollution after a case of death, as തിരുവന്തളി. CV. മാൎഗ്ഗം അടിച്ചു തളിപ്പിക്കയും വേണം AR. getting the roads cleansed for a feast.
തളിർ taḷir T. M. Te. aC. (S. തളുനം = തരുണം?). A bud, new leaf, shoot ഇളതായീടും ത. Bhr.; പുത്തൻ ത’രായ്മെത്തുന്ന ചോരിവാ CG. — അകതളിർ, കാൽത്തളിർ etc. met. for what is tender, attractive. തളിൎക്കുല B. a compound pedicle. v. n. തളിൎക്ക To bud, sprout, get fresh leaves നന്നായി മുളെച്ചു തളിൎത്തിതു പേരാൽ Bhr. VN. തളിൎപ്പു & (So.) തളിൎമ്മ. budding. തളിരം B. a thick plank, a timber, also: തളുതം a log, railway-sleeper, So. & Palg.
തളെക്ക 1. see under തള. 2. = തിളെക്ക as എണ്ണ നിറെച്ചു തീയും ഇട്ടു തളപ്പിച്ചു VilvP. boiled.
തള്ള taḷḷa T. M. (Te. തല്ലി) 1. Mother പെറ്റ തള്ള MR. (Mpl.); a dam രണ്ടു ത. കണ്ടാൽ (huntg.); തള്ളയും പിള്ളയും; തള്ളപ്പക്ഷി etc. 2. the handle of a hoe, axe ത. കുഴയിൽ ഏറ്റുക. 3. the first term in the rule of three (തള്ള,
തളളുക 440 തഴ — തഴയു
പിള്ള, പെറുവാൾ CS.). 4. തള്ളയും തമ്പിയും V2. rhyme in verses.
തള്ളക്കൂറു inheritance on the mother’s side. തള്ളച്ചി (loc.) big with young, esp. pig. തള്ളവഴി mother’s line. തള്ളവിരൽ the thumb, the great toe, ത’ലോളം വണ്ണത്തിൽ MR. (പെരുവിരൽ).
തള്ളുക taḷḷuγa T. M. C. 1. To push, thrust, നീന്തി തുടിച്ചു തിരകളെ ത. Bhg. to shove away. വാതിലും തള്ളി അകത്തങ്ങു ചെന്നു CG. opened. മൂക്കിൽ വിരൽ തള്ളി നില്പാൻ കഴികയില്ല as a humble servant (see തുറുക). — to beat against, dash കുന്നിനെ തള്ളുന്ന വങ്കാറ്റു; കള്ളരെ തള്ളിപ്പിടിച്ചുടൻ കെട്ടവേണം CG. to pounce on them. പിടിച്ചു തള്ളി, പുറത്തു തള്ളി Mud. 2. to reject, cast off. കല്യാണം കഴിച്ചപ്പെണ്ണിനെ തള്ളി TR. — In Arithm. to subtract കീഴ്ക്കടക്കണക്ക് ഉണ്ടാക്കി കാണത്തിൽ തള്ളി TR. deducted from the കാണം. 3. v. n. to push on, to dash straight forward, to press on. തിരത. Bhr.; തളളിച്ചുഴന്നൊരു കാറ്റു CG. a violent whirlwind. ശ്വാസം തള്ളിത്തള്ളി വരുന്നു by jerks (of dying breath); ത. വന്നുള്ള മോഹം Anj. Hence: തളളിക്കടത്തുക to push over or across. തള്ളിക്കളക to cast off, നുള്ളിക്കൊടു ചൊല്ലിക്കൊടു തല്ലിക്കൊടു തള്ളിക്കള prov. — toannul. തള്ളിക്കൊടുക്ക to push towards another. തള്ളിനീക്കുക to push off, deduct, annul. തള്ളിയിടുക to push down; to overthrow. തള്ളിയെഴുക (3) to press on, ത’ന്നൊരു കണു്ണുനീർ, തള്ളിയെഴുന്ന കോപം CG. violent wrath. ത’ന്നൊരു ശീതം CG. exceedingly cold weather. തള്ളിവരിക (3) to come straight on. ത’ന്നീടും പട Mud. coming down upon us. വെള്ളത്തിൽ തിര ത’രും Anj. തള്ളിവിടുക to push down, പൊട്ടക്കൂപത്തിൽ ത’ട്ടാർ Bhr. —; to subvert. VN. തള്ളൽ 1. pushing; rejection; loss. 2. dis-dain, pride ത. ഉണ്ടായിതുള്ളിൽ Bhr. ത’ലോടോൎത്തു Bhr.; ത’ലായി ഭുമിച്ചുടൻ ഞെളിക വേണ്ട Anj. CV. തള്ളിക്ക to cause to throw down etc. പുത്തന്മതിൽ ത. TP.
തള്ളു 1. a thrust, push തള്ളും അടിയും ഉണ്ടായി. — തള്ളാംകൊട്ട a basket to catch fish B. (or തള്ളാൻ). — തള്ളുപടി what is rejected. 2. contempt തള്ളറ്റീടും ശസ്ത്രജാലങ്ങൾ RC. not to be defied. 3. thronging, ത. കൊൾ‌്ക to be thronged. തള്ളേറു = തള്ളൽ 2. defiance പലതാലും ത’റായിട്ടു പറഞ്ഞു TR, impudently. തള്ളേറുകാരൻ a defier.
തഴ tal̤a T. M. aC. (ദളം, തളിർ) 1. Shoot; green twig with leaves. 2. a fan, as the white fan (വെൺ —) of the Cochin king surrounded by peacock’s feathers. നീലത്തഴ AR., CG.; എന്റെ പച്ചപ്പവിഴത്തഴ Pay.; ചെന്തഴ the fan carri-ed as banner. Bhr.; രത്നത്തഴ CG.; കുടതഴകൾ ഒടിയും Nal. in a throng. 3. a royal umbrella (C. T.) തഴനിഴലിൽപോക VilvP. — the hair is compared to it: വണ്ടാർ തഴക്കുഴലാൾ Bhr., തണ്ടാർ തഴക്കുഴലാൾ Mud., പൂന്ത., മല്ലാർത. RC., തൂവും മലർത്തഴക്കുഴലി RC., അംഗജത്തഴ പോലേപൂങ്കുഴൽ അഴിച്ചിട്ടു Bhr. 4. = തഴകി a plaster. തഴനിഴൽ awning, bed curtain, മേലാപ്പു. തഴപ്പായ് a fine soft mat. തഴയിടുക (4) to make a plaster, കണ്ണിന്റെ അകത്തു മുറിഞ്ഞാൽ കൎപ്പൂരം പൊടിച്ചിട്ടു ത. MM.; also = തഴെക്ക II. to rub.
തഴകി tal̤aγi (& തഴി B., തകഴി No.) A plaster, stripe of cloth dipped in oil & laid upon a wound. — തഴകിയിടുക MM. = തഴയിടുക.
തഴമ്പു tal̤ambu̥ (T. — ഴു —, fr. തഴു) A scar, callous spot, as from a writing style; a wart. അഛ്ശൻ ആനപ്പാവാൻ എന്നു വെച്ചു മകന്റെ ചന്തിക്കും ത. ഉണ്ടാമോ prov. — met. നാക്കിന്നുത. ഉറച്ചീടിന കൂട്ടർ PT. practiced talkers. — തഴമ്പിടുക, വീഴുക a horny mark to form. denV. തഴമ്പിക്ക to grow callous. തഴമ്പിച്ചവൻ V1. callous, unfeeling. തഴമ്പൽ (loc.) being practised, unshaken.
തഴയുക tal̤ayuγa (see prec. & തേയുക) 1. To be worn out, rubbed (as a rope), ground (as a
തഴങ്ങു — തഴെക്ക 441 തഴെക്ക — താക്കു
knife), എലിനിരങ്ങിയാൽ വിട്ടംതഴകയില്ല prov. 2. to be habituated, practised തഴഞ്ഞ പുണ്യ പരിപാകം ജ്ഞാനമാം KeiN. — (No. also: അവൻ തഴങ്ങി = തഴക്കമായി).
തഴക്കം 1. practice, use ത. വരുത്തുക to accustom; ത. ചെയ്ക V1. to be diligent; a physician wants പഴക്കവും തഴക്കവും continual experi-ence. — തഴക്കക്കേടു disuse. 2. expertness, facility (=നേറ്റി V1.) 3. acquaintance നമ്മുടെ ത’മുള്ള നാരിമാർ KumK. തഴക്കുക, ക്കി to exercise, habituate V1.; to break in a horse, to train.
തഴങ്ങുക No. = തഴയുക.
തഴു tal̤u see തഴുതു.
തഴുകുക tal̤uγuγa (T. തഴുവു, C. തബ്ബു, തൾ്ക്ക fr. തഴു = തറു) 1. To embrace പുണൎന്നു തഴുകി SG., മുറുക മുറുകത്തഴുകിനാൻ AR., നന്നായി അവനെ മുറുകേ ത. Mud., ഗാഢം ത. KR., അണഞ്ഞുതഴുകിനാർ AR. — also of sexual embrace Bhr. — met. വല്ലികൾ മരങ്ങളെ മെല്ലെത്തഴുകി മയക്കി CG. 2. to hold fast തംബുരു തഴുകിക്കൊണ്ടുറങ്ങുന്നു KR. So ഇന്നു ഭുമിയെക്കെട്ടിത്തഴുകി നീ KR. (to one fallen to the ground): thou hast grasped it. തഴുകിപ്പിടിക്ക to clasp with both arms; to caress. തഴുകിപ്പറഞ്ഞു AR. comforted. CV. ചെമ്പുകൊണ്ടുള്ള രൂപം പഴുക്കച്ചുട്ടു തഴുകിച്ചു UR. made to embrace, Bhg.
തഴുതു tal̤uδu (തഴു = തറു, also C. Tu. തളു to detain) A bolt. തഴുതൂരി MM. withdrew the bolt; chiefly the wooden doorbolt pushed from above (തഴുതും അരമയും); ഇരട്ടത്തഴുതു No. = ചീൎപ്പു. — also: തഴു or തഴുവു f. i. തഴുവറ്റം വന്നു പോയി (some തഴുവേറ്റം) the family is extinct = കുറ്റി അറ്റു. — തഴുതണം herpetic eruptions, ring-worm (S. ദദ്രു, C. Te. ദദ്ദു, T. തഴുതണ). തഴുതാമ = തവിഴാമ Boerhavia diffusa. തഴുതാവൽ B. = താൎതാവൽ?
I. തഴെക്ക tal̤ekka T. M. aC. (തഴ) 1. To shoot തഴെച്ചിരിക്കുന്ന വൃക്ഷം with wide spread-ing branches B.; to sprout as posts planted, also തവെക്ക (loc.), to ripen as a plantain bunch. 2. to thrive; met. വീടു ത.; പ്രേമം, ഭക്തി തഴെച്ചവർ Vil. those, in whom love, devotion flourishes. ഭീതി തഴെച്ചു നിന്നാശകൾ ഓരോന്നേ ആതുരനായി നോക്കി CG.; വെന്നി തഴെക്കുന്നവൻ RC. victorious. സന്തോഷം കൊണ്ടു തഴെച്ചു നിന്നീടിനാർ CG. prospered.
VN. തഴപ്പു thriving condition, ഉത്തരകുരുക്കൾക്കും ഇവ്വണ്ണം തഴപ്പില്ല; സുരലോകം പോലേ തഴെച്ചുള്ള നാടു KR. prosperity. CV. തഴപ്പിക്ക to make to thrive or prosper, to carry out fully. പ്രേമം ത’ക്കും CG.; എന്നുടെ സേവ ത’പ്പാൻ ചെമ്മുള്ള കാലം അകപ്പെടുന്നു CG.
II. തഴെക്ക (തഴയുക) To rub down, grind as Sandal ഗുളിക മുലപ്പാലിൽ ത. MM (= ചാലിക്ക). പൊൻ തഴെച്ച് ഒരു ചൊട്ടു തൊട്ടു TP. (V1. has തഴിക്ക to go without eating & drinking in order to finish a business).
താ tā 1. imp. of തരുക, Give! 2. (in താക്കുഴ etc. = താഴ്, താവു).
താം tām T. M. C. pl. of താൻ, Themselves, (see തമ്മിൽ).
താകരം tāγaram So. of Veṭṭattunāḍu (T. ദാഹസുരം?, Te. താഗു to drink?) & താവരം Spiritu-ous liquor, arrack, താ. കാച്ചുക to distil it.
താക്കരി see ലാക്കരി A great rogue.
താക്കി tāki, ഇതിന്നറിയും താക്കി doc., TR., MR. = സാക്ഷി.
താക്കിഴായ് Palg. (താക്കുഴ, II. താൾ 2.) = തഴുതു; in Cochin a horizontal bolt attached to a door-post.
താക്കീത് Ar. tākīd, Emphasis, injunction, എന്നു താക്കീതിയായിട്ട കല്പന strict order. ചെയ്യേണം എന്നു താക്കീതായിട്ടുണ്ടു TR.; അവനു താ. അയച്ചു MR. warned him. പള്ളിയിൽ താ ചെയ്തു (Mpl.) urged.
താക്കു tākku (T. a blow, തക്കുക) 1. Aim = ലാക്കു; H. & Beng. tāk. 2. the proper time (തക്കം). ഒരു താ. once. താക്കും തടവും കുടാതേ കണ്ടു വന്നു irresistible as a flood; താക്കും തടവും ഇല്ല unanswerable as a fool’s talk. 3. = ഡാക്കു.
താക്കുക — താട 442 താടക — താണ്ഡവം
I. താക്കുക, ക്കി. C. Te. T. 1. To hit, touch, beat പെരിമ്പറതാക്കിത്തുടങ്ങി Nal. RS.; ഭേരി താക്കിത്തുടങ്ങി CG. at the beginning of a spectacle. 2. V1. to burn a little.
II. താക്കുക, ത്തു (see താഴ്ക്കുക) To lower, take down, as fruits from trees (തേങ്ങ താ. No. for seed, Perumāḷ); to convey down the stream, to catch fish in baskets under the fall of a brook. ചീനിതാത്തു So. cast anchor. VN. (see താപ്പു 3). താത്തും വീത്തും പറക No. abuse (= വീഴ്ത്തും).
താക്കുഴ tākul̤a (താഴ്) A bolt, bar. അതു വാഴക്കാ പോലേയും താക്കിഴാ പോലേയും വരും Nid. (of a swelling); also താക്ഷ So. താക്കോൽ (താഴ്ക്കോൽ) M. Tu. a key. താ. കൊടുക്ക mod. to mount a clock, watch. — താക്കോൽക്കാരൻ V2. a steward, dispenser.
താങ്കൾ tāṅgaḷ, pl. hon. of താൻ = തങ്ങൾ, even in obl. cases താങ്കളോടു, താങ്കളുടെ അരിയത്തു TR. Your Highness.
താങ്ങു tāṅṅu̥ (തങ്ങുക) 1. Support; a vault V1.; the wadding of a gun. 2. the staff of a spear. താങ്ങുക T. M. C. Tu. (v. Caus. of തങ്ങുക). 1. to support, keep, sustain, ഭൎത്താവിനെത്താങ്ങി പുണൎന്നു Bhg.; കരങ്ങൾകൊണ്ടു ചിരം താങ്ങി RC; താങ്ങോർ ഉണ്ടെങ്കിൽ തളൎച്ച ഉണ്ടു prov. താങ്ങിപ്പറക to defend, താങ്ങിപ്പിടിക്ക to assist in bearing, അംബരം താങ്ങിയും Bhr. women in grief. 2. to ram a gun. താങ്ങി അളക്ക to give good measure. VN. താങ്ങൽ support; a reservoir. CV. താങ്ങിക്ക to make to support V1.
താച്ചി tāčči T. M. (തായി or Tdbh ധാത്രി) 1. A foster-mother. 2. one’s mother’s mother.
താച്ചു tāčču̥ (താക്കുക?) in താ. പാടുക singing etc. to sooth children. — also N. pr. താച്ചുമേനോൻ etc.
താജാകലം P. H. tāzah qalam “fresh pen”, A postscript കത്ത് എഴുതിയതിൽ താ. എഴുതി TR.
താട tāḍa (T. jawbone = താടി) 1. The dewlap of a bull. 2. crest, a cock’s comb MC. താടക tāḍaγa. S. (താഡക) A Rākshasi AR.; a quarrelsome woman (vu.)
താടങ്കം S. A. peculiar earring, താ. എൻ കാതിൽ ചേരുന്നതില്ല CG.; താടങ്കഭംഗി Nal.
താടി tāḍi T. M. (C. Te. Tu. ദാഡി, S. ദാഡിക = ദംഷ്ട്രിക) 1. Jawbone, chin, താടി എടുത്തു വീൎത്തു Anj. (in dying); താ. കോടിച്ചെരിഞ്ഞുപോം Nid. — കഴുക്കോൽത്താടി No, tail-end of a rafter. 2. beard, താ. യും മീശയും വന്നില്ല രാമനു KR., താ. യും മീശയും ചുട്ടു കരിച്ചു PT., താടിയും തലയും നരെച്ചു vn., ആന കുതിര ആടു കോഴി താടി മീശ കണ്ടില്ലേ Anj.; വട്ടത്താടി whiskers & beard താ. വളൎത്തുക, നീട്ടുക Bhg. opp. ചിരെക്ക, കളക f. i. പുരയിലുള്ള കുഞ്ഞികുട്ടികൾക്കു ഒന്നിന്നും താടിയും തലനാരും കളയേണ്ട TR. (interdict of Kādi). താടിക്കാരൻ who wears a beard.
താട്ടുക see താണ്ടുക.
താഡനം tāḍanam S. Beating, താ. കൂട്ടുവൻ PT.; മമ ലഭിച്ചു താ’ങ്ങൾ VetC. denV. താഡിക്ക to beat, വക്ഷസി താ’ച്ചു AR.; ഭേരിയെത്താ’ച്ചു CG.; വിന്ധ്യനെത്താ’ച്ചു താഴ്ത്തിച്ചമെച്ചവൻ Bhr. Agastya. — Tdbh. താടിക്ക.
താണു tāṇu̥ 1. past of താഴുക q. v. 2. a kind of dish, also സാൺ — താണി N. pr. of a male TR.
താണ്ടുക tāṇḍuɤa T. Te. (C. Tu. ദാണ്ടു) 1. v. n. To jump, cross. 2. v. a. to put into another place. v. a. താട്ടുക 1. To get over or through, വെള്ളം ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്കു പോയി ക്ഷാമകാലം താട്ടേണം Arb. 2. to push aside.
താണ്ഡവം tāṇḍavam S. (perh. താണ്ടുക?) 1. Frantic dance തളൎന്നവർ ഉണൎന്നെഴന്തു താ. കലങ്കിതെങ്കും RC (in battle). പിണങ്ങൾ തല വേറായിച്ചട്ടറ്റ താ’ങ്ങൾ ഉൾക്കലൎന്നിതു RC. ഘോഷങ്ങൾ താ. പോലെ കേട്ടു Bhr2. 2. the high-est enjoyment of spiritual truth, KeiN. താണ്ഡവംചെയ്ക 1. to triumph; ഉള്ളിൽ താ. ചെയ്തു Bhr. to be mad with joy. ധന്യാധന്യൻ ഞാനഹോ താ. ചെയ്തീടുന്നേൻ KeiN. 2. to travel, (lit. to dance), as does a report, മന്ന
താണ്മ — താൻ 443 താന്നി
വന്റെ വീൎയ്യം പ്രശംസിച്ചു താ’ചെയ്തീടുന്നു വിക്രയ സ്ഥലങ്ങളിൽ Nal. പാണ്ഡവന്മാരുടെ ശൌൎയ്യംങ്ങൾതാ. ചെയ്യുന്നതു ഭുവനങ്ങളിൽ Bhr.
താണ്മ tāṇma = താഴ്മ, Lowness, lowliness.
താതൻ tāδaǹ S. 1. A father. താതമാതാക്കൾ Sk. parents. 2. a Vaishṇava Yōgi; his wife താതച്ചി V1. [tosa.
താതിരി tāδiri Tdbh., ധാതകി. Grislea tomen—
താത്തുക see താഴ്ത്തുക.
താൽപൎയ്യം tālparyam S. (തല്പര) 1. Having in view, aiming at; design, object, ഈ പദത്തിന്റെ താ. ആവിതു the meaning. തത്വജ്ഞാനത്തിൻ താ. Bhr. 2. earnest purpose, dili—gent effort, കാണേണം എന്നു വളരേ താ. ആകുന്നു TR.
താൽപൎയ്യപ്പെടുക to purpose, endeavour. മക്കൾ മാത്രം കൊടുക്കേണം എന്നു താ’ട്ടു wished particularly. ചെയ്വാൻ താ’ട്ടു MR. (mod.), അതിനു ഏറത്താ’ടുന്നില്ല to like.
താദൃശം tādr̥šam,താദൃക S. Such—like.
താനം tānam 1. S. (തൻ, G. tonos) A keynote. താ. പാടുക = വഴിപ്പാട്ടുപാടുക & താച്ചു പാടുക. 2. Tdbh. ദാനം f. i. താ. കഴിക്ക to do penance. 3. Tdbh.; സ്ഥാനം rank, position, താ. കളക to lose credit, താ. പറക to speak with a feeling of one’s importance, താ. വരുത്തുക to take re—venge, താനമാനം അറിക to be wellbred V1. 2.
താനക്കിഴി an offering in a small bag, presented at a temple (സ്ഥാനം).
താൻ tāǹ 5. Self 1. himself (തൻ, തങ്ങൾ, താങ്കൾ, താം). തന്നേത്താൻ അറിയാഞ്ഞാൽ prov. 2. you (hon.) 3. self as ഞാന്താൻ; ഞാൻ ഒരു പുരുഷൻ താൻ കണ്ടിരിക്കവേ Mud.; തൽഫലം നീ താൻ അനുഭവിക്കും AR. 4. any one താൻ ചെയ്ത പാപം തനിക്കു, തനിക്കു താനും പുരെക്കു തൂണും prov. let each rely on himself. Often double താന്താൻ കുഴിച്ചതിൽ താന്താൻ prov. താന്താങ്ങൾ distributively, each one. 5. താൻ — താൻ — either or, എന്നേത്താൻ വിഷ്ണുഭഗവാനെത്താൻ വിശ്വസിച്ചിരിപ്പവൻ Vil.; മഴ താൻ വെയിൽ താ. ഇരിട്ടു താ. പോവോളം Bhr.; കുഴിക്കെക്കു താൻ പടുക്കെക്കു താൻ വേണ്ടു കിൽ കോൽക്കനം വരുത്താം CS.; എത്ര ഏറിത്താൻ കുറഞ്ഞുതാൻ ഇരുന്നു Gau. 6. a sort of postpositive article വിഷ്ണുതന്മുമ്പിൽ Vil. = വിഷ്ണുവായവന്റെ മു. So നിങ്ങൾ താൻ ആർ KR. who are you? സപ്തഋഷികൾ തമ്മോടു MP. അണ്ഡങ്ങൾ തന്നിൽ ഒരേടത്തും Sk.; ഒരിവൻ തന്റെ മേനി CG. his body; നിന്തിരുവടി തന്നോടു, രാവണൻ തന്നാൽ, പത്മസംഭവൻ തനിക്കു, AR. രാക്ഷസൻ തന്നേയും Mud. also വൎദ്ധിക്ക തന്നേമൂലം = വൎദ്ധിക്കുന്നതുമൂലം. 7. adv. എത്ര താൻ കേൾക്കിലും KR. how much soever. പേൎത്തുതാൻ പറഞ്ഞാലും etc.
താനായി ചെയ്ക voluntarily, spontaneously.
താനും notwithstanding. കട്ടില്ല കള്ളൻ താനും though a thief, ഒന്നുണ്ടു ചോദിപ്പാൻപണി താനും Bhr. yet it is hard to ask. അറിക താനും ഇല്ല KR. did not even know.
താനേ by himself, നീ താ. തന്നേ കാനനേ നടപ്പാൻ Nal.; താ. വരിക to come by itself, to follow of necessity. മുക്തിയും താ. വരും Bhr.; പുൺ പഴുത്താൽ അമ്പുതാനേ വീണു പോകിൽ ശമിക്കും MM.; താ. തനിയെന്നേ TP. quite alone.
താന്താനെത്താന്താറ് ചരതിക്ക TP. let each look to himself. താന്താൎക്കുള്ള ഭൂമിയിൽ കുഴിക്കും jud. bury each on his own ground (pl. distr.)
താന്തോന്നി self—willed, headstrong, താ’ക്കും. മേത്തോന്നിക്കും പ്രതിയില്ല prov.
താന്തോന്നിത്വം self—conceit, മന്തിന്നും താ’ത്തിന്നും ചികിത്സയില്ല prov.; താ. മുഴുത്തു PT.; താ. പ്രയോഗിക്ക, കാട്ടുക to act rashly. താ’ങ്ങൾ തുടങ്ങുക Sil.
താന്തൻ tāndaǹ S. (തമ്) Exhausted, പാന്ഥർ താ’രായ്വന്നു Bhr.; വിദ്യകൾഎല്ലാമേതാ’ന്മാരായിപ്പഠിച്ചു CG. wearied themselves to learn every science. നൃത്തഗാനങ്ങളോടു താ. യായി Bhg.
താന്നി tānni T. M. C. Terminalia bellerica, called കലിദ്രുമം, as haunted by imps.
Kind: ചെന്താന്നി Rumphia amboin. Rh.
താന്നിക്കാ GP73.; താന്നിത്തൈലം കേശവൎദ്ധനത്തിന്നുത്തമം GP.; താ’ത്തൊലി a. med.
താന്നിയൂർTR. MR. & താന്നൂർ N. pr. Tānūr. —
താപം — താമര 444 താമരക്കം — തായം
താപം tābam S. (തപ്) Heat, താ. കെടുപ്പാൻ സലിലംതളിച്ചു Bhr.; pain. പാപങ്ങൾ ചെയ്തോരേ താപത്തിൽ കാണായി CG. in hell. ഞങ്ങൾ ഉള്ളിൽ നീ താ’ത്തെത്തൂകുന്നു CG.; താപത്രയാനലൻ AR. consuming the 3 kinds of grief or affliction. താപജ്വരം a hot fit.
താപത്യൻ tābatyaǹ S. (തപതി N. pr.) The de—scendants of Tapati, the mother of Kuru, Bhr.
താപസൻ tābasaǹ S. (തപസ്സ്) Ascetic = തപസ്വി; fem. താപസീജനങ്ങൾ Nal.; താപസ കൃശൻ Bhr. lean like a hermit.
താപിഞ്ഛം S. = തമാലം (താപിഞ്ഛമഞ്ജരിയോട് ഒത്ത കളേബരം Anj.)
താപ്പിടി tāppiḍi No. (I. താൾ) in താ. പെറുക്കുക To glean after reaping or cropping (for the Janmi or for oneself) = കാലായ്പെറുക്ക്; see താൾ്പിടി.
താപ്പു tāppụ T. M. (C. താപ്പെ time) 1. = താക്കു 2. opportunity താ. ആക. താ. കൂടുക So. to be favorable. — താപ്പാക്ക to make advantageous — താപ്പാന the tame elephant used to subdue the wild one. 2. a measure താ. കാണ്ക, നോക്കുക to try a measure. താ. എന്തു what is the rate? how many Iḍangāl̤is to the Mūḍa? അളന്ന താ. 24 ഇടങ്ങഴി (instead of 25 to the Mūḍa). 3. (= താഴ്പ്പു) vile, worthless എന്നെത്താപ്പായ്ക്കളഞ്ഞു, നന്നെത്താപ്പായിക്കണ്ടു vu., fr. താക്കുക II.
താപ്പൂട്ടുക tāpūṭṭuγa (താഴ് ) To close as flowers.
താമര tāmara T. M.; C. താവരെ, Te. തമ്മി (S. താമരസം, prh. = താഴ്മരം) Lotus, Nelumbium speciosum. താ. ക്കുരു GP70., താ.പ്പൂ GP 66., താ. നൂൽകൊത്തി വലിച്ചു കാമിനിക്കു കൊടുത്തു CG. fibre, താമരയിലയിലേത്തണ്ണീർ എന്നതു പോലേ ഉള്ളിൽ പറ്റീടാ KeiN. താമരവളയം stem or film of lotus. Kinds: ഓരിലത്താ. p. 185., ചെന്താ., കുഴിത്താ. Sagittaria obtusifolia Rh., നീലത്താ. Nymphæa cærulea, വെൺതാ. etc. — met. ചിത്തതാമരയിൽ മരുവീടും ഈശ്വരൻ RS.; സൂൎയ്യനെക്കണ്ട താമര പോലേ മുകം വികസിച്ചു great joy. [ണ്ണി KR. Sīta.
താമരക്കണ്ണൻ lotus—eyed, താ’ർ Cr̥shṇa CC., താ.
താമരച്ചേരി & — ശ്ശേരി N. pr. capital of the southern part of the Cōṭṭayagattu principali—ty. താ’ച്ചുരം its ghaut. താ’ച്ചുരം വഴിവന്നു, താ’ച്ചുരം വഴിക്കേ കിഴിഞ്ഞു പോകുന്നു TR.
താമരസം S. Lotus. താ’സോത്ഭവൻ Brahma, (പത്മസംഭവൻ); താ’സാക്ഷൻ AR. Višṇu.
താമരക്കം tāmarakkam (S. താമ്രം) Pinchbeck.
താമസം tāmasam S. (തമസ്സു) 1. The dark quality, താ’മല്ലോ ജഡത്വമാകുന്നതു AR.; താ. എപ്പോൾ ഉദയം അതു കലി Bhg.; താമസവാക്കുകൾ കേട്ടു AR. words of dark import. താമസസ്വഭാവന്മാർ Bhr. dull. 2. indolence, sloth; (mod.) delay, procrastination വരുവാൻ താ. ഉണ്ടു, ദിവസതാ. കൂടാതേ, കാൎയ്യങ്ങൾക്കു കാലതാ. വരാതേ TR.
താമസൻ, താമസശീലൻ sluggard; dilatory.
denV. താമസിക്ക to tarry, linger അയപ്പാൻ താ’ച്ചു പോയി, വരുവാൻ സാമതിച്ചതു (sic! often), ഇതിന്നു താ’ച്ചു പോകരുതു TR. നേരം താ’ച്ചു it became too late. താമസിയാണ്ടു vu. without delay.
CV. താമസിപ്പിക്ക to defer, postpone കാൎയ്യത്തെത്താ’ക്കും TR. will retard the matter.
താമിസ്രം S. darkness; a hell. Bhg.
താമൂതിരി Tāmūδiri, vu. താമൂരി “Samorin” Tdbh., സാമുദ്രി, (see കന്നല & ആൽ III.) the sea—king or ruler of Calicut.
താമൂരിപ്പാട്ടിൽ the ruling king. താ’ട്ടിൽ തമ്പുരാനെച്ചെന്നു തൊഴുതു TR.; താ’ട്ടുന്നു തീപ്പെട്ടാൽ KU.
താംബൂലം tāmbūlam S. Betel താ. തന്നുടെ രസം CG.; താ’ലപൂഗവും SiPu. betel with Areca. താ’ലചൎവ്വണാദി AR. daily enjoyments. താ’ലവള്ളി Anj. = കൊടി 3. — see നിശ്ചയം.
താമ്രം tāmram S. (തമ്?) 1. Dark—red. — താമ്രത്വം പെരുകി CC. 2. copper.
താമ്രകുട്ടൻ S. a copper—smith VetC.
താമ്രപൎണ്ണി S. the river of Tirunelvēli, താ’ൎണ്ണീതടേവാസം Nal.
താമ്രാക്ഷൻ red—eyed.
താമ്രാധരോഷ്ഠവും Bhg. red lips; താമ്രാധരി Bhr. a woman with red lips.
തായം tāyam Tdbh., ദായം 1. Portion, inherit—
തായാടു — താരം 445 താരകം — താർ
മക്കത്തായം & മരുമക്കത്തായം. 2. portion of time, opportunity താ’വും തഞ്ചവും നോക്കുക vu.; പടത്തായം V2. a stratagem. 3. So. a die. താ. കളിക്ക, താ. അറിക B.
തായാതി Tdbh., ദായാദി heir, relation. പാണ്ഡവരും നൂറ്റവരും താ’പ്പോർ തുടങ്ങി (Mantr.)
തായാടുക tāyāḍuγa 1. (തായം 1. 2.) To act presumptuously; to do mischief, destroy V1. 2. (തായ്) to fondle, play.
തായാട്ടം mischief, plunder, destruction of an enemy’s garden, etc. തല്ലും താ’വും പറകV1. to talk threateningly in jest, to speak non—sense.
തായാട്ടു presumption, spite; ill—turn. താ. കാട്ടുന്ന ശിശുക്കളെത്താൻ താഡിച്ചു ശിക്ഷിച്ചു വളർക്ക വേണം CC. insolent children.
തായി tāy T. M. C. 1. Mother. മൂലതായി CG. mother Lakshmi, ഉലകിന്നു തായായ്മരുവിന താരാൎമാതു Anj.; also a wet—nurse, താച്ചി; fig. of animals & plants തായും കന്നും പറിക്കാമോ full—grown & unripe fruits. 2. the handle of a spade, hatchet (തള്ള), കൈക്കോട്ടിൻ തായി കൊണ്ടു തല്ലു തച്ചു MR. 3. N. pr. fem.
തായ്ക്കിഴവി (loc.) a bawd, കൂട്ടിക്കൊടുക്കുന്നവൾ.
തായ്ക്കോട്ട the inside of a fort, king’s residence.
തായ്പരദേവത (1) f. i. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ താ. the patroness of Cōlattiri.
തായ്പുര an inner room.
തായ്മരം the trunk of a tree before dividing in branches, (= തമ്മരം).
താര tāra S. (സ്തർ) 1. A star. താരാപതി, താരേശൻ the moon. 2. T. M. (താരം 2) a large trum—pet, ഊതും താര, താളം താരയും Pay. 3. Tdbh., ധാര, pouring on one കൊഴുപ്പനീരും പാലും കൂട്ടിത്താര ഇടുക a. med.; താരമുറിയാതേ Ti, in—cessantly, uninterruptedly, as showers, firing. 4. (ധാര?) marks or lines drawn on wood (നൂൽത്താര; വണ്ടിത്താര Palg. wheel—ruts, വ. കാണ്മാൻ പോക after the തേരോട്ടം in Koḍumbu̥ is over) & ornamental incisions (= താറു 3).
താരം tāram S. 1. (തർ) Crossing, pervading. 2. loud, high (of sound) താ’മായി രോദിച്ചു KR. 3. T. M. C. a copper—coin, ½ a pice or 1/3 fanam (prh. താർ = ചാർ H. four). പണവും താ’വും, ത. അഴിയാതേ, താ. കൊണ്ടുതുട്ടി prov. 4.= താകരം.
താരം ഈമ്പി (3) a miser.
താരകം tāraγam S. (തർ) 1. Getting over; ferrying, saving. 2. a star (=താര), also താരക (താരകജാലം കാണായി CG., താരകഗണം Bhg.)
താരകൻ a pilot; a saviour.
താരണം tāraṇam S. (തർ) 1. Helping across, f. i. സംസാരതാരണം Si Pu. 2. dandruff V2. — താരണക്കോൽ V1. great scales, perhaps Tdbh. of ധാ. —
താരതമ്യം tāraδamyam S. (തര ☩ തമ) The more or less ഏറ്റക്കുറവു; nice distinction of degrees. അതിഥികളുടെ താ’ങ്ങൾ അറിക, അതിലേ താ. അറിവതിന്നു KR. gradation.
താരൽ tāral B. = താരണം 2. Dandruff.
താരാടുക tārāduγa (see തായാടുക 2. താർ?, താലോലം) B. Palg. To caress, fondle = ആരാട്ടുക. VN. താരാട്ടം caressing, fondling.
താരാപഥം tārābatham S. (താര 1.) The sky.
താരിക്ക Ar. tārīkh Date, താരിക്ക ഹിജിര ൧൧൯൬റും മുഹാരമാസം ഒന്നുമായിട്ടു Ti.
താരീപ്പ് Port. tarifa, Tariff.
താരുണ്യം tāruṇyam S.( തരു) Youth. — താരുണ്യകാലം മുഴുത്തു കുമാരിക്കു VetC.
താൎക്കാണി tārkāṇi B. Witness (prob. താൻകാണി; ൻ changed into റ as in തൎപ്പരൻ T.).
താൎക്കികൻ tārkiγaǹ S. (തൎക്കം) 1. A sophist, disputant, വേദാന്തതാ’ന്മാരുടെ വാദം Nal. 2. (mod.) litigious, താ’ന്മാരായ അവകാശികൾ MR.
താൎക്ഷ്യൻ tārkšyaǹ S. A mythical being,= Garuḍa KR., also:
താൎക്ഷ്യം തളൎന്നു ചുഴന്നു പറന്നിതു UR. id; an antidote മാക്കീരക്കല്ലു med.
താൎണ്ണം tārṇam S. = തൃണം കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ സൎപ്പം Bhr.
താർ tār T. M. (S. താരം shining or താറു) 1. A flower, bud. 2. Lotus നളിനതാർ RC., ചെ
താർതാ — താറു 446 താലം — താലൂക്ക്
ന്താർ, തണ്ടാർ etc. In comp. with ഉൾ otc. = തളിർ f.i. അകതാർ, ഉൾത്താർ, മാനസതാർ RC.; കരതാർ the noble hand, കൈത്താർ വിരൽച്ചരടു KR.; eap. the foot പദതാർ Bhr., കാൽത്താരിൽ കുമ്പിട്ടുCG. 3. a clew, bottom of yarn (T. താറു q. v.) [Bhg.
Hence: താരടി adorable foot, ചാരണത്താ. കൂപ്പി
താരണി 1. flower—dressed താരണിമാതുജാനകി RC. 2. N. pr. fem.
താരമ്പൻ Kāma, ചെന്താർബാണൻ etc. with flower—shaft. VetC.
താരാർ (ആരുക) rich in flowers. താ. കുഴലി RC. of Sīta, പൂങ്കുഴലി Bhg., താ. മകൾ AR. Sîta, in Bhg. Lakshmi.
താൎത്തേൻ flower—honey, താ’നേവെല്ലുന്ന വാൎത്തകൾ, ഒരു താ’ന്മൊഴി CG. a sweet spoken girl.
താർമകൾ Lakshmi, താ. മണാളൻ RC. Visṇu.
താർമങ്ക id., താമരപ്പൂവിലേത്താ. CG.
താർശര Oh Kāma! CG. (=താരമ്പൻ).
താർതാവൽ tārδāval & — വിൽ No. താറുതാൽവേർ a. med. Spermacoce hispida Rh. താ’ലരി its seed GP 62. — Kinds: പേത്താ. Ber—gia verticillata, ചെറുതാ. Hedyotis Rheedii, വെൺ താ. etc.
താറാവു tār̀āvụ (T. താരാ, S. തരൽ) A duck MC.; വലിയ താ. a goose V1.
താറു tār̀ụ T.M. (തറുക) 1. A clew = താർ 3.; the arrow of weavers which holds the yarn, താറുരുട്ടുക to wind yarn. ചേരിത്താറിട്ടു, താറു ഈരണ്ട് എടുത്തു പിരിക്ക joined Coir—fibres. 2. wearing clothes tucked in താ. കെട്ടി ഉടുക്ക, താ. വലിച്ചുടുക്ക as men do for a fight, etc. ഊരാൾ ഇല്ലാത്ത മുക്കാൽ വട്ടത്തു താറുവിട്ടും നിരങ്ങാം prov. for easing nature. താറ്റോലിച്ചങ്ങവൾ നല്കുമപ്പോൾ CG. she would give him the breast = താറ്റുവലിച്ചു or താലോലിച്ചു? 3. (T. bunch) ornamental sculptures as in joiner’s work (also താര 4.) 4. the centre—piece of a trinket, താററ്റ (= അറ്റ) മണിപോലേ prov. (=താർ?).
താറുക M. C. Te. (=തറുക) to sink, decline, to become thin, to grow cool, intermit, താറാ ത മീട് എന്തു താറിയതു TP. droop. കണ്ട (p. 198.) താറിപ്പോയി (കാറ്റിനാൽ).
താറുമാറു T. M. C. Te. confusion, disorder, താ’റാക്കി committed mischief; routed.
v. a. താറ്റുക to break, as clods after plough—ing (കണ്ടം ഒക്കേ താറ്റിപ്പെറുക്കി വാളുഞ്ചാലാക്കി വെച്ചു No.), the cocoanut husk in order to obtain the fibres for strings; met. to kill (see കണ്ട), വെടിവെച്ചു താറ്റിക്കളഞ്ഞു — also താറിക്ക to let sink or fall, ബാലൻ തന്നേ താറിച്ചാൾ Bhg 10.
താലം tālam 1. S. Palmyra tree, Borassus= കരിമ്പന f. i. താലവനം CG. — താല N. pr. fem. 2. Tdbh., സ്ഥലം (see തളിക) a dish, metal—vessel. പൊന്നിൻ താ. a golden salver on which kings offer their ദക്ഷിണ.
താലപത്രം a palmyra—leaf rolled up & placed in the ear = കാതോല.
താലപ്പൊലി (2) annual feast of Bhagavati, when girls offer in procession a large dish of rice with കഴുങ്ങിൻപൂക്കുല, തേങ്ങമുറി & അരിതിരി in order to get husbands.
താലവൃന്തം a palm—leaf, used as fan KR.
താലാങ്കൻ S. having the palmyra for a banner; Balabhadra CC. [letters, gram.
താലവ്യം tālavyam S. (താലു) The 5 palatal
താലി tāli 1. S. fr. താലം, H. താഡി, Toddy താലിചൂൎണ്ണംപൊടി MM. chunam, as used for toddy. 2. T.M. C. Te. Tu. the centre piece of a neck—ornament, tied as the marriage badge താ. വെക്കുന്ന അവകാശം തട്ടാനുള്ളതു MR.; ശവത്തിന്നു താ. കെട്ടിച്ചു Anach.; താ’ക്കു മുത്തില്ല prov. താ’ക്കു ഭംഗം വന്നാൽ ആധിക്കു പാത്രം Cr Arj. divorce. — Kinds: ഇളക്കത്താലി, ചെറുതാ. V1. & കുമ്പളത്താലി UR. both used esp. for marriage. — പൊന്താ. മോഷ്ടിച്ചു TR.; പൂത്താലി etc. — അരത്താലി a waist—ornament of women. 3. N. pr. fem.
താലു tālụ S. Palate, hence താലവ്യം.
താലൂക്ക് Ar. ta’aluk, Dependance; a district consisting of many Dēšam; താലൂക്കിൽപ്പോയി to the Tahsildār’s Catchēri.
താലോലം — താവഴി 447 താവു — താളം
താലോലം tālōlam (T. താൽ tongue, താലാട്ടു lullaby) Rooking in arms, as a baby; in—dulgence. താ. ആടുക (also of sexual commerce). താലോലിക്ക to lull asleep, caress, fondle, ബാലനെത്താ’ലിച്ചമ്പോടു കൊണ്ടുപോയി CG. — V2. താലോലത്തം. — താ’ഭാവം കാണിക്ക, also to spoil a child by leniency.
താല്പൎയ്യം see താൽപ —.
താവ (താഴ്വ?) Deep quagmire grown over with grass (loc.)
താവകം tāvaγam S. (തവ) Thine; also yours താവകമായ ദേശത്തെ നോക്കി CG.
താവടം tāvaḍam (T. താഴ്വടം, C.Te. താവളം) A necklace of gold, pearls, etc. hanging very low (താഴ്). താലിക്കു മീതേ ഇത്താ. ചേൎത്തതു CG., പൊന്താവടം etc.
താവടി tāvaḍi (T. invasion, foray താവുക). A feast of Bhagavati (1–10 Mēḍam), during which disorders are winked at by the native authorities.
താവൽ tāval 1. S. So much, so far (യാവൽ — താവൽ). താവൽസുതന്മാർ VetC. all his sons. = അത്രയും. 2. rice beaten small താവലരി, താവൽക്കഞ്ഞി V1. (താവുക 2.3; hence താർ താവൽ).
താവളം tāvaḷam T. M. Te. Lodging place, re—tirement V1. So.; in Palg. id., any shady rest—ing—place near water, mostly വണ്ടിത്താ., prh. താവരം T., V1. a place (fr. സ്ഥാവരം).
താവഴി tāval̤i (താഴ്?, T. തായ്വഴി relation by mother’s side, തൌരു C. relation by wife’s side). 1. Relationship of first cousins V1., collateral branch of a family മൂവായിരത്തേ ൨ താ. യാക്കിക്കല്പിച്ചു. KU. (the armed Brahmans of Perinchellūr). കുറുന്പ്രനാട്ടുസ്വരൂപത്തിൽ ൨ താവഴി ഉണ്ടു TR. (=കൂറു). അവന്റെ താവഴിയിലേ അടുത്ത അനന്തരവൻ MC. 2. the property of such branch, വേറേ താ. യിൽ പാൎക്കുന്നു MR.
താവഴിക്കാർ 1. those of one branch, ഞങ്ങളെ താ. MR. 2. children of the same father from different mothers. —
താവഴിപ്പട്ടിക a pedigree. താവു tavụ = താഴ് q. v. A bolt, lock. വടിക്കു താവു തീൎക്കും അന്പുകൊല്ലൻ KN. insert shutters (for arms, amulets, etc.) in sticks, shafts.
താവുക tāvuγa T. aM. 1. To rush in upon, തറയിൽ താവിനാൻ, എഴത്താവി കൊടുമയിൽ നടന്നാർ RC. അന്തൎഭാഗേ താവിനാൻ Bhg. പൂമേനിയിൽ താവി വരുന്ന തെന്നൽ CG. the zephyr blowing on him. 2. to spread തൻ മുഖത്തിൽ താവുന്ന ലാവണ്യപീയൂഷം CG.; പൂമലരിൽ താവുന്നോരാനന്ദത്തേറൽ CG. 3. = താഴുക to sink, fall താവുന്ന രോമങ്ങൾ, നാകികൾ മൌലിയിൽ താവി നിന്നീടുന്ന മണി CG. താവും എൾപ്പൂവിനുൾകോഴ കൊണ്ടീടെഴും നാസിക Anj. the nose compared to the drooping sesam—flower.
താശി tāši Love (Tdbh., സ്ഥായി?). എന്നോടു താ. ഇല്ല he loves me not. താശി പൂണ്ടെല്ലാംരും ചെന്നു TP.; ഭക്തരെ താ. ചിത്തത്തിൽ ഉണ്ടു Genov.
താസീൽദാർ MR. see തഹശിൽ.
താളം tāḷam S. (തലം or തഡ?) 1. Clapping of hands. 2. beating time. താ. ചവിട്ടുക with the feet, otherwise താ. പിടിക്ക; musical time താ. വരുന്പോൾ സ്വരം വരാ prov. താളത്തിൽ ഒത്തി CG. danced measuredly. നൃത്തത്തിന്നൊത്ത താ’ത്തിൽ വാദ്യങ്ങൾ കൊട്ടി Bhg. താ’ത്തിൽ കളിപ്പിക്ക nicely, regularly. താ’ത്തിൽ പിഴെച്ചതു പാവെക്കു Nasr. fell out of time. There are in T. 7 modes of beating time ചന്പയും അടന്തയും നല്ലൊരു പഞ്ചാരിയും ചെന്പടാദികളായ താളത്തിൽ കളിക്കയും Bhg 10, 33. (രൂപകം etc.). 3. a cymbal ഇളന്താളം, കുഴിതാ., കൈത്ത., വായ്ത്താ., etc.; വീണകൾ വേണുക്കൾ താളങ്ങൾ എന്നുള്ള വാദ്യങ്ങൾ CG. താ. മുട്ടുക.
Hence: താള N. pr. of women.
താളക്കാരൻ (3) a cymbal player.
താളക്കൂട്ടം a pair of cymbals; താ’ട്ടക്കാർ KN.
താളക്കേടു 1. missing time in music, താ’ടായി പാവ കളിപ്പിച്ചു Nasr. unharmoniously. 2. doing things out of their place, dis—appointment.
താളജ്ഞൻ VyM. = a bandmaster.
താളായ്മ — താളി 448 താളീശം — താഴി
താളമേളം a tune, താ’ങ്ങൾ കളിപ്പിക്ക Nasr.
താളം പിടിക്ക 1. to play the cymbal Si Pu. 2. to beat time തുടമേൽ താളം പിടിച്ചു തുടങ്ങി Bhr 9. (in order to give a hint). ദന്തങ്ങളെക്കൊണ്ടു താ. പിടിപ്പിച്ചു CG. the winter made them to chatter with the teeth.
താളം പിഴെക്ക (2) to miss time. താ’ച്ചു V2. disorderly — CV. താ’പ്പിച്ചു CG. made them fall out of time.
താളം മറിയുക (2) to get out of order = തരക്കേടു f. i. കൈ താ’ഞ്ഞു എനക്കു TP. my hand has lost its power. ആപത്തു താ’ഞ്ഞു എനക്കു TP. I am undone.
താളം മാറുക to change a tune.
താളായ്മ tāḷāyma (C. Te. Tu. താളു to bear) Humble, subdued manner (loc).
താളിക്ക T. M. C. Te. Tu. to season food = ഗന്ധം കൊളുത്തുക (= to make supportable or = താളത്തിൽ ആക്കി) see കൈത്താളം p. 299.
താളിതം V1. stewing.
താളി tāḷi T. M. (താൾ) 1. A creeper, the leaves of which are used in cleansing the head before bathing or in washing off the oil rubbed on the body, താ’യും തേച്ചു തല ഒലുമ്പി, താ’ത്തരി തട്ടി TP. esp. ഏച്ചിൽത്താ. 2. നാലു താളി or 4 തോൽ plants used as signs of an interdict, തിരുമുടിത്താളി വെച്ചു വിരോധിച്ചു TR.; വെള്ളില etc. 3. S.( താലം, താലി) Corypha umbraculi—fera (C. താളെ, Te. താഡു).
Kinds: ഞണ്ണന്താളി Cymbidium ovatum, ഉത്തമത്താ. V1., എരിമത്താളി q. v., ഏച്ചിത്താളി Con—volvulus striatus (ഏ. നീരും പഴന്താളിയും a. med.), കരുന്താ. (= കരിന്തകാളി), കാട്ടുതാളി Rhynchoglossum obliq., കുറവന്താ., കൈത്താ. (see കൈതത്താളി), ചെറുതാ. Convolvulus gemellus, ചെറുപ്പെറുകത്താ. a. med., തിരുതാ. Convolvulus maximus (GP 65. തിരുതാളികൾ രണ്ടും, prh. with വെന്തിരുതാളി a white—blossomed variety), തിരുമുടിത്താ. (see above 2. a Convolv.), തേവതാ. & ദേവതാ. Andropogon serratus. (തേ. ഇടിച്ചു പിഴിഞ്ഞ നീർ a. med.), ത്രിപന്തിത്താ. a three—ribbed Convolvulus—leaf, നറുന്താ. GP 65., നൂലിത്താ. Antidesma alexi—teria, നെല്ലിത്താ. Aeschynomene Ind., പണിത്താ. (serves to rub cows with), പാടത്താ. GP 65., പൂത്താ. (= ആമ്പൽ), പെരുന്താ., വട്ടത്താ. Rottlera dicocca, വെട്ടിത്താ. q. v., വെൺതിരുതാ. Ipomœa setosa, വേരില്ലാത്താളി (= തലനീളി).
Hence: താളിപ്പന (3) the Talipot tree, താളിയോല its leaf. [nudiflora.
താളിപ്പുല്ലു Tradescantia malab. or Commelina
താളിമാതളം (S. ദാസിമം) pomegranate GP 67., a. med., താ. ഏഴിലമ്പാലയും KR. (mod. ഉറുമാമ്പഴം).
താളീശം tāḷīšam S. Flacourtia cataphracta, also താളീശപത്രം med. leaf.
I. താൾ tāḷ T. M. C. (താളു to bear Te. C. Tu.) 1. Stalk, stem, chiefly of edible plants, കറി താളല്ലേ, താളിന്നുപ്പില്ല prov., താളും തകരയും തിന്നു കൊള്ളാം Anj. live poorly. 2. T. So. Palg. a sheet of paper. 3. aM. T. the foot താൾ ഇരണ്ടും വണങ്ങി RC.
താളടി (loc.) stubble = തണ്ടുപുല്ലു.
താളൂന്നി? Ophioxylon serpontinum Rh.
താൾപിടി (see താപ്പിടി) a handful of rice, as of gleaners. പിടിത്താൾ പറിക്ക V2. to glean. കറെറക്കു താ. പണയമോ prov.
II. താൾ or താഴ് tāl̤ T. M. C. (aC. താറു, Te. & S. താളം fr. തഴുക) Tu. 1. A bolt, bar = തഴുതു, often താവു & താ in comp., as താക്കുഴ, താക്കോൽ, താപ്പൂട്ടുക etc. lit. what is pushed down, let down. Kinds: തൊട്ടിത്താഴ്, കൊളുത്താഴ് V2. door—latch. താ. കഴിക്ക V1. to unbolt. താഴിരിക്കേ പടിയോടു മുട്ടല്ല prov. 2. a lock വാതിൽ താഴ് കുത്തിപ്പറിച്ചു MR. കോൽത്താ., ആമത്താ., ഉണ്ടത്താ. V2. a padlock. താഴിന്മേൽ തൊട്ടാൽ തുറന്നു പോം Tantr. 3. a neck—ornament (താഴ്വടം), താഴരഞ്ഞാണും Nal. ornaments of women; a small metal box used as purse, carried on the person; what is താഴ്ത്തരുണി സീത RS. young Sīta? (or I. താൾ 1.?) [basin.
താഴി tāl̤i T. M. (താഴുക) An earthen wash—hand
താഴിക്കുടം & താഴികക്കുടം, താഴിക ornamental
താഴുക 449 താഴ്ക്ക — തികക്ക
top of a temple, a gilt vase (T. തകഴിക, S. സ്വൎണ്ണകുംഭം) V2. met. ദുരിതാനാം താഴികക്കുടം ChVr. the chief sin.
താഴുക, താണു tāl̤uγa T. M. (C. Te. Tu. താളു to bear & തറു), from താഴ്, തഴുക 1. To sink below or lower, to droop താഴും എൾപ്പൂ Anj. (see താവുക 3). ഭാൎയ്യമാരിൽതാണു പോകല്ല SiPu. submit. ആരോടും താ. ഇല്ല ഞാൻ KR. I shall succumb to none. 2. to come low, to descend വിഷം ഉദരേ താഴായ്ക Bhg.; to land കപ്പൽ വടകരപ്പന്തലിൽ താണില്ല TP. (=കിഴിക). 3. to bow അവനെത്താണു തൊഴുതു Bhr.; അവന്റെ കാലിണതാണു തൊഴുതു നമസ്കരിച്ചു Mud.; രാജനേത്താണു വണങ്ങിനാൻ SiPu. bowed low to him. 4. to settle, subside വെള്ളം താ.; വെയിൽ താണപ്പോൾ towards evening. — to be depressed, reduced.
adj. part. താണ low, താണകണ്ടം, താണപുറത്തേ വെള്ളം നില്ക്കൂ prov. താണജാതികൾ=ഹീന; അതിൽത്താണതു TR. inferior to that. താണവീതി the coast—way.
താണിരിക്ക to be bent, reduced, to cower for shooting, etc.
താണുപോക to sink, decrease, grow poor.
Inf. താഴ, താഴേ 1. under, below, down, താ. ക്കൊയ്തവൻ ഏറേച്ചുമക്കേണം prov.; ഇതിൽത്താഴേ എഴുതിയ കല്പന TR. 2. താഴേ also temporal: before reaching that height, അൎദ്ധരാത്രിക്കു താഴേ സങ്ക്രമം വന്നാൽ, opp. അ. രാ. കഴിഞ്ഞു.
താഴേഉള്ളവർ (opp. മീതേ or മേലേ ഉള്ളവർ) Anach. low castes. താഴേവൻ, — തു the lowest. — [Payanūr.
താഴക്കാട്ടുമനക്കൽ N. pr., a Brahman chief at
താഴശീല = കൌപീനം.
താഴത്തു = താഴേ 1., as തോണിയിൽനിന്നു താഴത്തിങ്ങിറ AR. താഴത്തു വീണു TR. fell down. താഴത്തു വെപ്പാനായി നാം ഇത്തുടങ്ങുകിൽ CG. if we now try to humble them, put down. താഴത്തേ വീട്ടിൽ opp. മേലേ വീട്ടിലും prov. — താഴത്തോട്ടു (പട്ടു) downwards & താഴോട്ടു. താഴായ്മ l. VN. not being depressed or humble. 2. = താളായ്മ lowliness, meekness, സാവധാനഭാവം No.
a. v. താഴ്ക്ക & താക്ക (see താക്കുക II.) aM. To take down, let down നങ്കൂരം നാലും താഴ്ത്താർ Pay.; ആനകൾ ദീനങ്ങളായിത്തൻ ആനനം താഴ്ത്തു തളൎന്നു കൂടി, ആനനം താഴ്ത്തും ഉയൎത്തിയും CG. depression.
VN. I. താഴ്ച lowness, decline, inferiority; often താഴ്ചയും വീഴ്ചയും wear tear, defect & loss. അതിന്നു താഴ്ച വന്നുപോയി decreased, grew worthless. അവന് ഇന്നേക്കു ൩ ദിവസമായി താ. TP. low spirits. [Bhg.
II. താഴ്ത്തു a slope, പൂണ്ണാചലത്തിന്റെ താഴ്ത്തു
a. v. താഴ്ത്തുക & താത്തുക=താഴ്ക്ക 1. To take down, പറമ്പത്തേത്തേങ്ങാ താത്തുവാൻ TR. 2. to let down. രാവണൻ തേർ അവിടേത്താഴ്ത്തി BR.; വിമാനം താ. KU. 3. to put down വേണ്ടാത ചോറ്റിനു കൈ താഴ്ത്തി TP. excused himself from eating any more. ശീലയിൽ മാല താഴ്ത്തി TP. hid. ശാസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടെന്നേത്താ’വാൻ Bhr. to out—do. 4. to diminish ജന്മി ഭോഗം കുറഞ്ഞൊന്നും താത്തൊല്ല VyM.
CV. താഴ്ത്തിക്ക f. i. പറമ്പത്തുള്ള മുളകു ചരക്കു താത്തിച്ചു TR. had the pepper gathered.
താഴ്ത്തിക്കെട്ടി = താഴ്വാരം, ചായ്പ്പ്.
താഴ്പെടുക = കീഴ്പെടുക f.i. പണവും അഥ താഴ്പെട്ട നെല്ലും എല്ലാം VyM. [mility.
VN. താഴ്മ &താണ്മ humiliation, disgrace; hu—
താഴ്വടം (താഴ് 3), see താവടം.
താഴ്വര T. M. aC. declivity, a valley രൈവതമാകുന്ന പൎവ്വതം തന്നുടെ താ.; ഗോവൎദ്ധനത്തിന്റെ താ. മേൽനിന്നു ഗോരക്ഷ CG.; ഹിമവൽഗിരി തന്നുടെ താ. യിങ്കലാമാറു Bhg.
താഴ്വാരം a veranda lower than the house; a slope.
താഴ്വീതി lowland; swampy land; coast—way.
VN. താഴ്വു sinking; bottom V1.
തിക see തികയുക.
തികക്ക,ന്നു tiγakka (fr. തികഴ്) To boil, bubble up, ചാലത്തികന്നൊരു പാൽ കുടിച്ചു, കാളിയന്റെ ശ്വാസങ്ങൾ ഏറ്റു തികന്നു വെള്ളം
തികത്തു — തികെക്ക 450 തികളു — തിക്കു
CG.; അടുപ്പത്തു വെച്ച പാൽ തികന്നുച്ചത്തിൽ വരുന്നു Bhg. (see തളൎക്ക p. 439.).
a. v. തികത്തുക (old: പിഴിഞ്ഞ നീരും പാലുമായി തികഴ്ത്തിക്കുടിക്ക a. med.) 1. To boil പാലും തികത്തിനാർ CG.; വേർ മോരിൽ തികത്തി a. med. 2. മീൻ തി. V1. to wash and care fish; to season meat.
തികട്ടുക tiγauṭṭγa (T. തെവിട്ടുക) & തേട്ടുക q.v. To belch, feel nausea Nid., പുളിച്ചുതി., തികട്ടി വരിക — from തികളുക (T. തെകുളു to be full, Te. C. തെഗുലു sickness) in തികള മുട്ടിച്ചിരിക്ക V1. to be full to the throat (see തികയുക)
തികയുക tiγayuγa (M. തുക?, T. തെകുൾ, aC. തീവു to be full — C. തെഗെ, Te. തീയും to take) 1. To become full, complete തല തി. a sum, യോഗം തി., പത്തുഗ്രാമക്കാർ തികഞ്ഞു KU. met in full, സൎവ്വതും തികഞ്ഞുള്ള മന്നവൻ VetC. ac—complished, perfect, ഗൎഭം പതുക്കേത്തികഞ്ഞതു Bhr. 2. to be fulfilled, finished ൧൨ കൊല്ലം തികഞ്ഞാൽ TR. when they are full, elapsed. മാസം (or ഗൎഭം) തികയാതേ ജനിക്ക prema—turely. തികയാതേ പെറുക to miscarry.
VN. I. തിക 1 fulness. തികപറമ്പു a garden planted at the proportion of ഒന്നും പത്തും (one jack—tree to 10 cocoanut—trees). തികപലിശ 12 pet. മണ്ണതികയാകിൽ KU. if the earth dug out of a hole be just sufficient to fill it. 2. meeting, as of hunters കുറിച്ചനായാട്ടിന്നു വിളിയും തെളിയും തികയും തേട്ടവും; ൧൨ or ൩൬ തിക (huntg.) — In T. = ദിശ (തികമുട്ടി മരിക്ക Trav.)
II. തികച്ചൽ completion ഭാവിച്ചതിനെതി. ആക്കി carried out; satiety; determination. തി’ലായിട്ടു പറഞ്ഞു TR. assured him. മനസ്സിൻ തി. a mind fully made up. തി. കളിക്ക to be—have overbearingly.
III. തികവു, തികവടി (പടി) id.
തികഞ്ഞവൻ M. = ദുസ്സാമൎത്ഥ്യക്കാരൻ.
a. v.തികെക്ക 1. To complete, fill up. ആളെയും ആയുധവും തി. TR. to prepare for war. — to collect a required amount. തികെച്ചു കൊടുക്ക V1. to give in full. തി’ച്ചു കല്പിക്ക to order definitively. ൩൫൦, ൦൦൦ നായരെ തല തികച്ചു KU. reviewed in full. 2. to fulfill. കല്പന തികച്ചേ മതിയാവു Nasr. keep it all.
തികളുക see തികട്ടുക.
തികഴുക tiγal̤uγa T. aM. To shine (or = തികളു?). തികഴ്വീരൻ ഇരാവണി RC. splendid (or perfect?) hero, വരം തികഴും വടിവു, വരന്തികഴ്പോർ RC.
തിക്കരിക്ക tikkarikka=ധി —, Tdbh. തി’ക്കുന്നിതുനിന്നേ CG. Treating thee contemptuously.
തിക്കാരം = ധി —, as ഞങ്ങളോടു തി’മായി കാണിച്ചു TR.
I. തിക്കു tikkụ Tdbh.; ദിക്കു. Direction തിക്കും കടവും (huntg.). തിക്കടെച്ചുപോക to know not whither to turn, also തിക്കു മുട്ടുക, കെടുക V2. to be utterly at a loss. അത്തിക്കേ പോവാൻ, എത്തിക്കേ പോയി CG.
II. തിക്കു T. M. C. Te. (C. Te. T. തിണുക്കു, √ തിൺ or തിഴ്) 1. Straining, pressure, throng തിം തിരക്കും തുടങ്ങിനാർ Nal. 2. stuttering തി. പറക. തിക്കും കക്കും vu.
തിക്കന (എന) pressing on, swiftly, തി. നടന്നു, തിക്കനേച്ചെന്നു KR.
തിക്കുമുട്ടു being choked (I. തിക്കു?), stifled.
VN. തിക്കൽ 1. pressing, thronging, urging. 2. quick, heaving respiration, as of a dying person = ശ്വാസത്തിരക്കു.
തിക്കുക (a M. തിഴ്ക്കുക) 1. v. a. to press, throng. തിക്കിച്ചെല്ലുകV1. to come to close quarters, തിക്കി അടുത്തു പട Bhr. തിക്കീട്ടു തന്നു constrained he gave. കതകുകളെത്തിക്കിത്തെറ്റിച്ചു (jud.) forced open. 2. v. n. (freq.)= തിങ്ങുക f. i. തിക്കിത്തിരക്കീട്ടു നടന്നു Mud.; ഗോപുരത്തുടേ തിക്കിത്തിരക്കിപ്പുറപ്പെട്ടാർ AR. thronged out of the gate, രണ്ടും കൂട്ടിൽ തിക്കിക്കടന്നു TP. entered together. 3. തിക്കിപ്പറക V1. to stammer (തിക്കു 2.).
v. n. തിങ്ങുക (aM. തിഴ്ങ്ങുക) to be thronged, crowded, tight (from തിൺ); ഭൃത്യരാൽതിങ്ങിക്കിടക്കുന്ന കന്യാഗൃഹം Nal. filled with ser—vants. തിങ്ങി മുഴങ്ങിച്ചമഞ്ഞു AR. battle sounds, പാരം നിറഞ്ഞങ്ങു തിങ്ങിവരാകലി
തിക്തം — തിടം 451 തിടർ — തിണൻ
Nal. come in all its power. — തിങ്ങിയ dense, solid (also ഇട തിങ്ങിയ V2.), തിങ്ങിന ഭയം, ശോകം etc. intense, (so തിങ്ങീടും ഭക്തി AR.). — Often തിങ്ങവിങ്ങ, as തി. ചെല്ലുക to eat his fill. ൧൨ മാസം ചെന്നു തിങ്ങിവിങ്ങിന ഗർഭം KR. perfectly formed, overripe, (more than തികയുക). met. to rankle, പരിഭവം ഇതെപ്പോഴും തിങ്ങിവിങ്ങുന്നുതേ കരളിൽ ChVr.
തിക്തം tiktam S. (part. of തിജ്) Bitter.
തിഗ്മം sharp, തി’മാംഖൾഗം HNK., തിഗ്മശരം RS.; violent, flery.
തിങ്കൾ tiṇgaḷ T. M. aC. Tu. (prh. തിൺകൾ solid palmwine?) 1. The moon പൂൎണ്ണനായുള്ളൊരു തി. CG. തിങ്കൾവംശം or തി. തൻകുലം Bhr. = സോമവംശം. തി. ചൂഡൻ po., തി. കലചൂഡൻ, തി. മൌലി SiPu. Siva. തി. ക്കലാധരൻ Sk. തി. ബിംബാനനേ Nal. with moonlike face (fem. Voc.)! 2. Monday. തിങ്കളാഴ്ചവ്രതം SiPu. the 1st Monday of a month.
തിങ്ങൾ (തിങ്കൾ a M.) a month, ൪ തി. കഴിഞ്ഞ വാറു RC; ൩ തി’ളത്തേ മാസപ്പടി TR.; തിങ്ങളിൽ തിങ്ങളിൽ സ്വൎണ്ണം ശതം VetC. 100 gold coins for the month, തി. നടത്തുക to manage the monthly expenses, as in temples; (done by തിങ്ങൾക്കാർ).
തിങ്ങൾക്കോപ്പു the monthly provisions, (kept in തിങ്ങൾക്കലവറ B.)
തിങ്ങൾപ്പണം monthly contributions levied from all classes by Rājas, W.
തിങ്ങൾ ഭജനം a monthly ceremony.
തിങ്ങൾമീൻ a small fish, Zeus oblongus.
തിങ്ങുക see തിക്കുക.
തിടം tiḍam Tdbh.; ദൃഢം (C ദിഡം, comp. തിൺ). Firm, stout, തി. വെക്ക B. to grow strong, large. തിടനടമാടും പോരാളികൾ Pay. firmly stepping.
തിടമ്പു body; idol as used for പ്രദക്ഷിണം f. i. തമ്പ്രാട്ടിമാരേ (Gen.) തിടമ്പുംതിരുവായുധവും എഴുന്നെള്ളിക്ക KU.
തിടമ്പുപൊരിയൻ No. fearing neither God nor devil. തിടപ്പള്ളി (prh. തിടൽ elevated ground=തിട്ട) 1. the cooking place of a temple, അമ്പലത്തിന്റെ വടക്കേപ്പുറത്തു തി. ഉണ്ടു MR. (So. തട—). 2. the nave of a temple, holy place.
തിടർ tiḍar Fright, grief (=ഇടർ), തിടരറ്റ നന്മകൾ നല്കീട വേണം Anj.
തിടുക്കു & തിടുക്കം T. M. Being scared, hurried. തിടുക്കുറ്റു ഉണ്ണുക to gulpfood, തി. പായുക, also തിടുതിടുക്കം.
തിടുക്കപ്പെടുക So. to hurry; to be confused.
തിടുതിടേ hurriedly, തി. വമ്പുള്ളായുധപന്തി ചിന്ത RC; തി. പ്പൊടിച്ചുടൻ Bhr.; തി. വീൎത്തുRS.
തിട്ടം tiṭṭam 1. Tdbh.; ദിഷ്ടം. Determined; accu—racy. എല്കയുടെ തി. അറിഞ്ഞവർ VyM. — തിട്ടപ്പെടുക to be regulated, to agree exactly. തി’മാക്കുക to adjust, regulate, തി. വരുത്തുക to make sure of, ascertain exactly, settle the price VyM. മുക്കാൽത്തിട്ടം VyM. = വാശി q. v. 2. Tdbh.; ധൃഷ്ടം‍ bold, confident.
തിട്ട tiṭṭa T. M. C (തിട്ടു) 1. Raised ground, hil—lock, shoal, മണ(ൽ)ത്തിട്ട sandbank. 2. a raised seat, as in a veranda, തെക്കുവടക്കായി തി. ഇരിക്കുന്നു, തി. എന്നാൽ തിണ (jud.) in a shop. 3. palisades, as placed between fighting ele—phants V1. (&തിട്ടൻ V1. a trench).
തിട്ടതി tiṭṭaδi, also ദിഷ്ടതി q. v. (തിട്ടു 2.). Straits, want പത്തു പണത്തിന്നു തി. ഉണ്ടു vu.; തി. ഉള്ളതു urgent, തി. പൂണ്ടുനിന്നു CG. in great perplexity. അവളെ തി. യാക്കിക്കണക്കിൽ ഏറ്റം CG. drove her nearly out of her wits.
തിട്ടു tiṭṭu T. M. 1. A mound, shoal, (T. തിടൽ id. see തിൺ). 2. (Tdbh.; ദിഷ്ടം and use = തിട്ടതി). തിട്ടുവരുമ്പോൾ Anj. in case of distress, similar തിടുക്കു.
തിണ see തിണ്ണ.
തിണർ tiṇar (&ചി —, fr. തിൺ) Swelling, ദേഹത്തിങ്കൽ വട്ടത്തി. ഉണ്ടായാൽ ശീതപിത്തം Nid.; തല്ലിന്റെ തി. = പിണൎപ്പു.
v. n. തിണൎക്ക To swell, to rise as the skin from a blow, വയറ്റിന്റെ പുറത്തൊരു പശുവിൻ വാലു പോലേയായ്തിണൎത്തിട്ടു വരുന്നതു Udara Nid.
തിൺ — തിണ്ണം 452 തിതാൾ — തിന്നുക
VN. തിണൎപ്പു swelling of the skin from nettles, blows, etc.
തിൺ tiṇ T. M. aC. (C. Te. Tu. ദിൺ; prh. √ formed from തിടം, ദൃഢം) Firm, strong, stiff, solid. തിണ്കരം RC. a stout hand. തിൺപട, തിൺപുകഴ്ചേർ ഇരാവണി, തിണ്ടേർവരുത്തും നല്ല സൂതൻ (= തിൺ തേർ), കുരുതിത്തണ്കളി കണ്ടു RC. (in the wounded) — തിൺ തുട CG. a stout thigh.
തിണ്ണ (in No. also തിണ) T. M. C. (C. Te. ദിന്ന, Tu. ദിഗെ) 1. a terrace, raised bank. പീടികയുടെ വടക്കേത്തിണയിൽ, തിണമേൽനിന്നു താഴേ ആക്കി jud.; തിണാലിൽ MR.; തെക്കിനങ്കാറ്റാടും പൊന്തിണയിൽ, പൂന്തിണമേൽച്ചെന്നിരുന്നു TP. 2. an open veranda; often പുറന്തിണ്ണ; (കരയത്തിണ്ണ the place of females during menstruation).
തിണ്ണ നിരങ്ങി നടക്ക V2. to idle about from house to house.
തിണ്ണമിടുക്കു the feeling of security in one’s home; being brave at least at home.
തിണ്ടു tiṇḍụ 1. An earthen wall, തിണ്ടിന്മേൽ നിന്നു തെറി പറക prov. 2. a blank (No. = വരമ്പു), shoal V1. = തിട്ടു. 3. So. തിണ്ടെടുക്ക to pack a bale of cloth etc.
denV. തിണ്ടിക്ക = the edges of a wound becom—ing swollen.
തിണ്ണം tiṇṇam T. M. aC. (തിൺ) 1. Strength; stiff, tight. തി. പുടവ coarse. — adv. aloud തി. കുരെക്ക Bhr.; തി’ത്തിൽപ്പറക; also distinctly കൂറ്റു ഏകദേശമായി കേട്ടതല്ലാതേ തി. കേട്ടിട്ടില്ല (jud.); തിണ്ണം വിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലം Nal. clearly. 2. quickly, suddenly, തി. ഓരശരീരി വാക്കു കേൾക്കായ്വന്നു Mud.; തി. ഒന്നഞ്ചും CG.; തി. ആയതു വേണം വൈകരുതു Mud.
തിണ്ണെന്നു at once, തി. അണഞ്ഞു Bhr.; തി. ഉഴന്നിതുപാണ്ഡവൻ,തി. കത്തിജ്വലിക്ക SG. —
adj.തിണ്ണന്ന ഭക്തി RS. solid devotion.
തിണ്മ solidity, സ്വൎണ്ണൌഘം തന്നുടെ തിണ്മയെക്കാണുമ്പോൾ, തിണ്മയിലുള്ള വന്മുസലം, ഗോക്കൾ തൻതിണ്മ CG. stoutness, fatness. — close texture. തിതാൾ titāḷ Port. No. A thimble = അംഗുഷ്ഠാന, H.
തിതിക്ഷ tiδikša S. (desid. of തിജ്, to steel oneself). Patience, തി. യും വാക്ഛാന്തിയും (sic, al. — ക്ശ —) Bhr.; അപമാനാദിസഹിക്കുന്നതു തി. KeiN.; തി. ആകുന്നതു ദു:ഖത്തെ സഹിക്ക Bhg. തിതിക്ഷു = ക്ഷമാശീലൻ. Bhg.
തിത്തി titti (C. Te. Tu. bellows = തുരുത്തി) T. M. 1. A bagpipe നൽത്തകിൽ മുരശുകൾ തിത്തി എന്നിവ എല്ലാം കൃത്തി എന്നിയേ ഉണ്ടോ VCh.; മുരശുകൾ തി. കൾ കുഴൽ, വിളിച്ചു തി. കൾ KR. also with ഊതുക — പുരെക്ക ഒരു തിത്തി prov. (al. മുത്തി). 2. imitative sound തിത്യാദിരാഗങ്ങൾ VetC.; തിത്തിത്താ എന്നു വെക്കുന്ന നൃത്തം Anj.; തിത്തിത്തെ exclamation in dancing. തിത്തികൊടുക്ക a call of Par̀ayar thieves. ഏകബുദ്ധിക്കു തിത്തികമമ്മ prov. a child’s call. 3. T. sweetness (loc. തിത്തിപ്പു).
തിത്തിരി tittiri S. (തിത്തി 2.) A partridge; also = ആൾക്കാട്ടി.
തിഥി tithi S. A lunar day (15 in the half—moon എട്ടാം തിതിക്കെഴും മതിക്കതിരുള്ളമ്പു RC. നവമിയെല്ലോ തിഥി AR., when Rāma was born. തിതിമൈന്തവൻ (അദിതി = sun or ദിതി?) RC.
തിന tina T. M. (C. തെനെ a spike of corn) Pa—nicum Italicum. തിനക്കഞ്ഞി (med. for wound—ed). Kinds: കരുന്തി. black millet (കംഗു), ചെന്തി. red millet (കമ്പു). — തിനപ്പുൽ Poa plumosa. തിനയഞ്ചേരി ഇളയതു N. pr., third minister of Tāmūri, a Brahman that crowns him KU., called രണ്ടാം കിരിയം.
തിന്തിഡം tindiḍam S. Tamarind.
തിന്ദു tinďu S. Ebony. — തുന്ദുകം = പനിച്ചി.
തിന്നുക tiǹǹuγa 5. 1. To eat all, besides rice (ഉണ്ണുക); esp. betel, പീടികയിൽ തിന്മാൻ വാങ്ങാൻ പോയി jud. 2. to eat തിന്മാനില്ലാതേ സങ്കടപ്പെട്ടു TR. without a livelihood. തിങ്കയിൽ അപേക്ഷ ഉണ്ടു Bhr. ആ മുതല്കൾ ഞങ്ങൾ തിന്നുപോയി TR. lived upon the stolen property. met. to conquer വാനവരെത്തിന്നു നിറയാത്ത നാം RS. — VN. തീൻ.
തിന്നഴിക്ക to eat up, spend.
തിമ്പൾ — തിമിറു 453 തിമില — തിരയു
തിന്നി an eater [f. i. in കാക്കതിന്നി (= കാക്കക്കുറവർ), ചിതൽതിന്നി, ശവംതിന്നി എറുമ്പു etc.], a glutton (in abuse തിന്നിപ്പോത്തു) opp. തിന്നേണ്ടാതവർ No. vu.
തിന്നാമ്പാല So. = അടകൊതിയൻ. [ന, H.
തിമ്പൾ, തുമ്പിൾ E. Thimble, അംഗുഷ്ഠാ
തിന്മ tiǹma T. M. (Te. slow. — see തീ II.) Evil, badness, നന്മയും തിന്മയും KU.
തിപ്പു So. worthless, (തിപ്പി T. dregs).
തിപ്പലി tippali T. M. C. (S. പിപ്പലി) Long pepper; aM. തിപ്പല്ലിമണി a med.; തിപ്പല്ലി അത്തിതിപ്പല്ലിയും MM.
Kinds: അത്തിതിപ്പലി (ഹസ്തിപി.) Pothos offi—cinalis, കാട്ടുതി. GP 61., നീൎത്തി.
തിപ്പഴി tippal̤i (തിപ്പു?) = നാഴി, ¼ Iḍangal̤i W.
തിമി timi S. (തിം, തിമിതം wet) A large fish. തിമിഝഷം AR.
തിമിംഗിലം S. a Fabulous fish, swallowing the timi; — a whale MC.
തിമിരം timiram S. 1. Darkness (തമസ്സ്) തി. പരന്നുതേ KR. 2. gutta serena, of which there are 18 kinds (different from കാചം) Nid 28.; തിമിരവാതശമനം Tantr. (see foll.)
തിമിർ timir T. Te. Numbness (S. also ascari—des).
തിമിരിമ = 1/22 അണു = 1/993,484,800 CS.
തിമിരുക timiruγa T. M. C. Te. (to scrath, provoke) To swell, to grow, to be angry.
തിമിരൻ (T. torpid) a strong, rascally fellow. v. n. തിമിൎക്ക To be mad with joy or rage. തിമിൎത്തോരാന, കാള CG. ഭൂപതിമാരെക്കൊന്നു തിന്നുടൻ തിമിൎക്കയും Si Pu. to dance, leap. ഇമയവർതിമിൎത്തും ആൎത്തുംവെന്നിചേർപറഅറെന്തും RC.; തിമിൎത്തലറി, അലറിത്തിമിൎക്കും Bhg.; വന്മദം പൂണ്ടു തി., ഐശ്വൎയ്യം കൊണ്ടു തി. to be elated with. അലറിത്തിമൃത്തു പോരിന്നടുത്തു KR. തിമിൎത്തണഞ്ഞ RS. (horses). യുദ്ധം തിമിൎത്തു വന്നു Bhr. raged. തിമിൎത്തകള്ളൻ a perfect rogue.
VN. തിമിൎപ്പു triumph, arrogance: തള്ളിയെഴുന്ന തി. CG., തിമിൎപ്പാൽ RC., തിമിൎപ്പോടേ ചെന്നു Bhg.
തിമിറുക timir̀uγa (T. to wrest) 1. To burn as in fever = കുമുറുക. 2. തിമുറും അരികല വീരർ RC. proud? sure of success?
തിമില timila T.M. A kind of drum, തപ്പും തിമിലയും താഡനം ചെയ്തു Nal. (with കൊട്ടുക). തിമിലി a certain gourd.
തിയ്യതി tiyyaδi (T. തെയ്തി, C. Te. തേദി, fr. തിഥി?) Day of the month, date; also തീയതി, തേതി TR. (abbreviated: ൯, etc.).
തിയ്യതു (തിന്മ) & തീയതു Bad.
തിര tira T. M. C Te. (√ തിരു) 1. A roll, as of paper, cartridge തിരയിൽ മരുന്നിടുക; ൪ പെട്ടി തിരയും എത്തിച്ചു, തോക്കും തിരയും കൊടുക്ക TR. ammunition; തിരഇടുക No. a snake coiling itself up; of betel-leaves; കുടൽത്തിരകൾ MM.; മയിൽത്തിര അണിയുന്നു spreads its train; തിരനിവിൎത്തുക to unroll f. i. a mat. 2. a wave, billow, വെള്ളത്തിലേത്തിര തള്ളുന്നതു പോലേ തുള്ളിക്കളിക്കുന്ന വെള്ളക്കുതിരകൾ Bhr.; കടൽത്തിര അടിക്ക V1.; തിര പൊങ്ങുക opp. തിര അടങ്ങി, തിരപൊട്ടുക breakers. തിര നീക്കിക്കടലാടാൻ prov. 3. (S. തിര:) a curtain. തിര പിടിക്ക to hold the screen or curtain (in play). മേലാപ്പു കെട്ടി തിരവളെച്ചു at a marriage. നൽത്തിര വളെച്ചതിലാക്കി, തിര വളെച്ചതിൻ പുറത്തുനിന്നു KR. clothes hung all round; so തിര തൂക്കുക, വിതാനിക്ക V1. 4. a mass, അത്തിര, ഇത്തിര.
തിരമാല (2) a wave, succession of waves.
തിരയാഴി (2) the agitated sea, തി. കടന്നു RC.
തിരവായി (2) crest of the waves, തി. യൂടേ വന്നു Bhr.
തിരശ്ശീല (3) a curtain, screen.
v. n. തിരയുക 1. To ball itself; milk to coagulate. 2. v. a. to seek. കരഞ്ഞു പക്ഷികൾതിരഞ്ഞു ഭക്ഷണം KR.; നീളത്തിരഞ്ഞു Bhr.; സൎവ്വത്ര തിരഞ്ഞുകൊൾക CC.; തിരഞ്ഞറിഞ്ഞിട്ടൊരു ഫലം Mud.; ശാപത്തെക്കേട്ടു കാരണം തി. UR. to ask. കളങ്ങൾ കിണറുകൾ ഒക്കയും ആളെകൂട്ടിത്തി. (jud.)
VN. തിരച്ചൽ 1. wrinkles. 2. search.
CV. തിരയിക്ക to cause search to be made നീളേത്തി’ക്കും എന്റെ ഗൃഹത്തിങ്കൽ Mud.
തിരെക്കു — തിരട്ടു 454 തിരണ്ടി — തിരാവം
v. a. തിരെക്കുക 1. To roll up, പായി തിരെക്കും വണ്ണം ധരിത്രിയെ കാതിൽത്തിരെച്ചിട്ടു കൊണ്ടുപോയി Bhg 7.; ധാത്രിയെത്തിരെച്ചു തൻ കാതിൽ ഇട്ടു Bhr. (as mats, leaves, paper); നെല്ലു, എള്ളു പുഴു തിരെച്ചു പോയി larvæ form—ing in a lump of grain; പനയോല ഉലക്കമേൽ തി. to make umbrellas with, No.; to roll as waves; to open a bag by rolling it. 2. to wind up; to comb & hatchel cotton for spin—ning V1. മുണ്ടു തിരെച്ചു കയറ്റുക to take up the clothes, as high castes do in walking. 3. to belch; തിരെച്ചു വെക്ക to put in con—fusion.
VN. തിരപ്പു rolling. വയറ്റിന്നു തി. വന്നു, as in sea—sickness, (so പാമ്പൻ തിരപ്പു).
തിരപ്പം a bundle of palm leaves; a raft of bamboos brought to market; so മര —, ഓടത്തിരപ്പം; (Te. C. തെപ്പം).
തിരക്കുക tirakkuγa (T. തിരങ്ങുക to be crump—led) 1. v. a. To press the enemy V1. ഇതിഹാസങ്ങൾകൊണ്ടു തിരക്കിത്തുടങ്ങിനാർ Bhr 3. plied with stories, allusions, questions. തിരക്കും വടി of weavers. വേഗേന അടെക്കണം എന്നു തിരക്കീട്ടു TR. urged to pay. ഉരുട്ടിത്തി. to agglomerate. തിരക്കി നോക്കി looked close at one. 2. v. n. = തിക്കുക q. v. often തിക്കിത്തിരിക്കി thronged. 3. So. = തിരയുക 2. to seek MC.
തിരക്കം So. ardour, നല്ല തി’മുള്ളവരായി Trav.
തിരക്കു 1. thronging, pressing പണിത്തി. press of business, (so കല്യാണത്തി. prov.), ഉൾത്തി. rancour. 2. precipitation, confusion ബുദ്ധി തി. madness. 3. tumult, noise.
CV. തിരക്കിക്ക to press, treat harshly and haughtily, പുല്ക്കൊടി പോലേ നിന്നെത്തി’ച്ചു Nal.
തിരട്ടു tiraṭṭu T. M. (തിരൾ) 1. Assemblage; abstract of accounts. മുളകു ചാൎത്തി വന്ന ഒട്ടുക്കുള്ള തി. TR. the sum total, also തിരട്ടു കണക്കു adding up a sum. കുറുന്തിരട്ടു a short abstract. 2. തിരട്ടുകഞ്ഞി, തി’കുളി etc., what refers to the first menstruation; (തിരട്ടുകല്യാണം = വയസ്സറിയിക്കും കല്യാണം).
തിരട്ടുക 1. So. to ball up, (= തിരയു 1.). 2. തിരട്ടിവെക്ക to perform a ceremony for a girl of 5–6 years, in preparation of marriage (putting her aside, as if for the first men—struation).
തിരണ്ടി tiraṇḍi (T. തിരുക്ക) A large flat sea—fish, ray or skate, said to wound venomously (chiefly the kind കാക്കത്തിരണ്ടി) with the spikes on the tail, തി. കുത്തിയാൽ കായുന്നതിന്നു, തി. വിഷത്തിന്നു a. med. തി. മുള്ളു etc.; വാൻതിരണ്ട RS 13.
തിരണ്ടു p.t., see തിരൾ.
തിരപ്പം see under തിര.
തിരമ്മുക tirammuγa (loc.) To curry, tan; see തിരുമ്മുക.
തിരസ്കരണം tiraskaraṇam S. (തിര:, L. trans, √ തർ) Leaving aside.
denV. തിരസ്കരിക്ക 1. to neglect, vilify. 2. to reject. അവകാശസംഗതിയെ തി’ച്ചു (jud.) dismissed the claim.
തിരൾ tiraḷ T. M. aC. (തിരു) 1. A ball, mass. 2. becoming full, first menstruation, തി. മുമ്പേ കെട്ടുക Anach.
തിരളുക v. n. 1. to grow full. മിന്നൽ ഉൾക്കലരത്തിരളും കാർ മെയി RC. the sleek body of a black horse. ഒളി തിരളും ആനനം RS.; കാറ്റു വട്ടം തിരണ്ടു CG. balls itself, so മാനസി തിരളും രഭസം Mud. ചീറ്റം തിരണ്ടുള്ളൊരുള്ളം, ൧൦൦൦ ആനകൾ ഊക്കു തിരണ്ടള്ളൊരാന CG. concentrate itself. — തിരണ്ട കണ്ണാൾ RC. with large eyes. തിരണ്ട കോപം Bhr. 2. to swarm as bees; വണ്ടത്താന്മാർ മദിച്ചു തിരണ്ടിതാ KR. balled them— selves. 3. to grow marriageable, തിരളുന്ന പെണ്ണുണ്ടു കൈപിടിപ്പാൻ Pay. തിരളാത്ത പെൺ a girl not of age. തിരണ്ടു വേൾക്ക the custom of marrying after the time of puberty. തിരണ്ടുകുളി, കല്യാണം = തിരട്ടുകളി, etc.
തിരാവം V2. Kidney?
തിരി — തിരിക്ക 455 തിരിടൻ — തിരിയു
I. തിരി tiri T. Te. C. M. (തിരു) 1. A turn, in തീണ്ടലും തിരിയും ഇല്ലാത്തവൻ prov.; a twist; the wick of a lamp അന്തിത്തിരി വെക്ക TP.; അപ്പോൾ തിരി കത്തിച്ചിരുന്നു jud. തിരിതിരെക്ക to twist rags into a wick. Kinds കോ(ൽ)ത്തിരി, മുക്കോ(ൽ)ത്തിരി or മുക്കണ്ണൻ തി. for വെലി, പടുതിരി = വെറുന്തിരി. A candle (മെഴുത്തിരി); lint, bougie. 2. a fusee, match തിരിവെച്ച തോക്കു MR., തോക്കും തിരിയും കൈക്കൊണ്ടു prepared for battle, കൈത്തിരി vu. 3. pepper—blossom (തിരി ഇടുക).
തിരിക്കു (1) a stopper, cork.
തിരികണി B. a potter’s wheel.
തിരിക്കല്ലു a millstone.
തിരിചാട തിരിക്ക V1. to wind thread on a spindle.
തിരിനീട്ടുക to trim a light; to instigate.
തിരിയുഴിച്ചൽ (ഉഴിക) a ceremony performed with bringing lights near the body.
II. തിരി Tdbh.; ശ്രീ in N. pr. of offices, dynasties etc. കോലത്തിരി, നമ്പൂതിരി, തളിയാതിരി etc. At the end of words as തിരു II. at their head.
തിരിക്ക tirikka 5. (തെ —) 1. v. a. To turn round, തേർ തിരിച്ചു or പിന്തി. Bhr. ധാന്യങ്ങൾ തിരിക്കുന്ന പശുക്കൾ Bhg. grinding or treading out by moving in a circle; to turn ഓല തിരിച്ചും മറിച്ചും നോക്കി, തലമുടി രണ്ടു പുറവും തിരിച്ചു കെട്ടാം prov. കെട്ടിത്തിരിക്ക to tighten a fastening with a stick. 2. to turn the course. ആറു തി. to change, alter. നികിതിജമ എന്റെ പേരിൽനിന്നു കണ്ണന്റെ പേരിൽതിരിച്ചു കെട്ടുവാൻ (rev.) MR. to trans—fer the registration; also to translate. 3. to separate, sort കല്ലും നെല്ലും തിരിച്ചു താ met. tell me what is good & evil. നാടു ഖണ്ഡിച്ചു തിരിച്ചു തിരിച്ചു കൊടുത്തു KU. distributed. വേൎത്തിരിക്ക, തരം തി., കൈതവം നേരും തി. ച്ചീടുവാൻ Sah. to distinguish, discern. ഗുണവും ദോഷവും തി., തിരിച്ചു വിധിക്ക V2. to judge. 4. to make known. അർത്ഥം തി. to explain. നിൻ മഹിമ ആൎക്കും തി’രുതു HNK. ആ കാൎയ്യത്തിന്നു തിരിച്ച കല്പന വരേണം TR. an express order. ആളെത്തിരിച്ചു പറയരുതോ TP. tell your name! തി’ച്ചെഴുതുക TR. to write expressly. 5. v. n. to return തന്നുടെ രാജ്യത്തിന്നു തിരിച്ചു Brhmd. (prh. to supply തേരിനെ). അയോദ്ധ്യെക്കാമാറു തി. AR.; തരസാതിരിക്കും CC.; ചത്തു മുറിഞ്ഞും ഒട്ടൊട്ടു തി’യും Mud. to retreat. പറക്കുന്ന പോലേ തിരിക്കും തേർ KR. rolling or retiring. ഭയപ്പെട്ടു മണ്ടിത്തിരിക്കുന്നു Nal. to err about. സൈന്യം തി’ച്ചു മണ്ടിനാർ Bhr. fled.
Hence: തിരിച്ചറിവു (3) full, distinct knowledge, so തിരിച്ചുകാണ്ക.
തിരിച്ചു കൊടുക്ക (3) to set apart. ഉമ്മയുടെ ഓഹരിക്കായി തി’ത്തു MR. gave back.
തിരിച്ചുപറക (3) to speak distinctly; to repeat; to particularize each case (4), so തിരിച്ചെഴുതുക.
തിരിച്ചു പോക, വരിക (5) to return.
തിരിച്ചു വെക്ക (2) to alter, as a resolution മന്ത്രികൾ കൂടി നിരൂപിച്ച കാൎയ്യം തി’ക്കുമ്പോൾ KR.; (3) to assign to തറവാട്ടോഹരിക്കു തി’ച്ചു jud.
VN. I. തിരിച്ചൽ (തിരിയുക) turning, returning, change; തല തി., വന്തി. [V2.
II. തിരിത്തം (loc.) knowledge, തി. ഇല്ലായ്കയാൽ
III. തിരിപ്പു turning, change. തി’ം മറിപ്പുംപറക subterfuges & lies, unfair dealings. അവൎക്കു തമ്മിൽ തിരിപ്പില്ല VyM.
തിരിപ്പടി എടുക്ക B. to deceive.
തിരിപ്പൻ 1. a rogue = തികഞ്ഞവൻ. 2. a wig.
CV. തിരിപ്പിക്ക to make to turn or distinguish.
തിരിടൻ tiriḍaǹ (T. തിരുടൻ) A thief, rogue.
തിരിപ്പുക tirippuγa (T. തിരുപ്പു, see തിരുമ്പുക) aM. To wring, rub between the hands നൊച്ചിക്കുരുന്നു തിരിപ്പിപ്പിഴിക, as also ചെക്കി മൊട്ടു തിരിമ്പിപ്പിഴിക a. med.
തിരിമാലി tirimāli B. A trick, also തിരിമാലിത്തരം (see തിരിപ്പു; in T. തിരുവാലി a rogue).
തിരിയുക tiriyuγa 5. (തെ —) 1. v. n. To turn round, swing, turn, യന്ത്രപ്പാവകൾ തിരിഞ്ഞു Mud. ഉച്ചരി. afternoon, hence തിരിഞ്ഞു മുവ്വടിസമയം, തിരിഞ്ഞ അഞ്ചടി സമയത്തു Arb. about 2 p. m. — ബുദ്ധി തി. to be giddy. — To
തിരു — തിരുകു 456 തിരുക്കു — തിരുത്തു
ramble about. തിരിഞ്ഞു നോക്ക to explore. തിരിഞ്ഞും മറിഞ്ഞും നോക്കുന്നവർ ഇല്ല vu. none to care for me. 2. to return (locally & tempo—rally) ബാണം തിരിഞ്ഞു പോന്നു തൂണീരം പുക്കു AR.; കഴിഞ്ഞതൊന്നുമേ തിരിഞ്ഞു വന്നീടാ KR.; തി’ഞ്ഞു നോക്കി Si Pu. (= മറിഞ്ഞു); തിരിഞ്ഞു & തിരിച്ച back; വീരജനങ്ങൾ തിരിഞ്ഞു മരിക്കയും Mud. show their face, return to the fight; (തിരിക്കുയും Bhr. to retire from fight, draw—back). പോർ തിരിഞ്ഞു നിന്നു Bhr. stood in battle—array. 3. to cha&nmacr;ge, as wind; to change position, ശൂദ്രൻ ബ്രാഹ്മണൎക്ക് ആറടി തിരിയേണം KU. recede. വേറേതി. stand aloof! — to become something else, ഉണ്ണി തി., ഉരുത്തി., മുഖം തി. നേരം ഒട്ടുച്ചതിരിഞ്ഞു TP. etc. With ആയി as auxV. കലി ചൂതായിത്തിരിഞ്ഞിതു DN. changed himself into dice. 4. v. n. & v. a. to be distinct, known and to know, നയനങ്ങൾ കൂടിത്തിരിയുന്നില്ലേതും KR.; ൫ ആളെ എനിക്കു തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു MR. I recognized 5 persons. അവന്റെ ദോഷങ്ങൾ തിരിയാതേ പോം he will escape observation. ഞാൻ തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു & എനിക്കു തിരിഞ്ഞുവന്നു, തിരിയാതേ പോയി.
Inf. തിരിയേ, തിരികേ (2. = തിരിച്ചു & തിരിഞ്ഞു) back, again, അവനെത്തിരിയക്കൊണ്ടരുന്നതും KR. തിരിയേത്തരുവിക്ക MR. order to give back.
VN. തിരിവു 1. = (തിരിച്ചൽ). 2. what is return—ed as bad (money). 3. a turn, shift, quirk V1. 4. distinction, appreciation, knowledge.
CV. തിരിയിക്ക f. i. ആറടി തി’ച്ചു enforced the customary distance, to which the lower caste is to retire.
തിരിശുമാനം (= തിരിമാലി) B. deceit.
I. തിരു tiru (√ 5) To turn, whence തിരി, തിര etc.
തിരുക്കുക T. M. C. Te. 1. To turn in, as women their hair, തലമുടി നന്നായിത്തിരുകാതേ വിളമ്പി Bhr.; (p. 162, I. എളി); No. കത്തി അരയിൽ തിരുകി stuck to his right side = ചെരുതുക; to screw in നാരാചം ചെ വിയിൽ തിരുകിയ പോലേ KR. കെട്ടിന്റെ അകത്തു കുറ്റി തിരുകി forced a stick be—tween the tied hands, a common torture. 2. to twist, wind thread V1.
CV. തിരുകിക്ക, as തലമുടി ലീലയാ തി’ച്ചു Nal. plaited.
തിരു കണി T. So. the winding in a shell.
തിരുകുറ്റി 1. the pivot of a door. 2. a thresh—ing mill, ധാന്യങ്ങൾ തിരിക്കുന്ന പശുക്കൾ്ക്ക് എല്ലാം തിരികുറ്റി ആശ്രയമായിട്ടിരിക്കും എന്ന പോലേ Bhg., (so the polar star).
തിരുകുളി V1. 2. a gimlet, borer &:
തിരുവുളി, തിരുളി.
തിരുക്കൽ plaiting the hair V2.
തിരുക്ക hem, border.
തിരുക്കുക, ക്കി To roll up clothes, to tuck in (= തിരെക്ക 2.).
II. തിരു = തിരി, തൃ Tdbh.; ശ്രീ T. M. aC. 1. Lak—shmi. തിരുമകളാകിയ സീത RC. good fortune. തിരുപെരുകിയ ഭവനങ്ങൾ KR. old famous buildings. 2. blessed, whatever refers to Gods & kings, as തിരുതാളി, നിന്തിരുപ്പാദം Bhg. etc. (often തൃ q. v.).
തിരുക്കനി a present to a Rāja.
തിരുക്കാൽ = തൃക്കാൽ; നിന്തിരിക്കാൽ CG.
തിരുക്കാഴ്ച V1. = തിരുമുൽക്കാഴ്ച.
തിരുക്കൈ = തൃക്കൈ; തി. നീട്ടം കൊടുക്ക Arb. kings to give a present.
തിരുതീൎക്ക (1) to ascertain the 4 quarters be—fore laying the foundation of a building, (= to make sure of luck).
തിരുത tiruδa V1. A fish (Port, tagana or tain—ha) caught in the monsoon at the mouth of rivers, with തിരുതവല No.
തിരുതവിളി = ചിരുതവിളി in നിത്യക്കൊട്ടു നിയമവെടി അടിതളി തിരുതവിളി (song).
തിരുതേവി N. pr. fem. (ശ്രീദേവി).
തിരുത്തുക tirattuγa T. M. (C. Tu. തിദ്ദു, Te. ദിദ്ദു) To mend, correct, തരിശുനിലത്തെ വെട്ടിത്തിരുത്തി VyM.; to erase or enclose with crotchets (in T. v. n. തിരുന്തുക). വീഴക്ഷരം ഉണ്ടായാൽ വിദ്വാന്മാർ തിരുത്തിക്കൊള്ളേണം Cr Arj., So. — ഭൂമണ്ഡലാധിപനായി തിരുത്തി
തിരു 457 തിരു
വാഴ്ത്തുന്നു KU. pronounced him solemnly sover—eign of the universe.
തിരുത്തം V1. correctness in judgment & speech; ദീൎഘം തി. ആക്ക So. to articulate a long syllable.
തിരുത്തു correction, (ആറ്റു തി. a royal privi—lege KU.); കുത്തും തി’ ം many dashes & cor—rections in writings. [തി.യിൽ TP.
തിരു II.: തിരുനട A temple—entrance, കാവിൽ
തിരുനാടു His country, തി. വാണു KU.
തിരുനാമം name or mark of a Deity, (see നാമം).
തിരുനാവായി (S. നവയോഗിപുരം & ശ്രീനാവാക്ഷേത്രം) N. pr. of the temple near the Ponnāni river, where the Mahāmakha feast was celebrated; തി’യേക്കൊടിനാട്ടുക KU. (once the privilege of the Rakshāpurusha).
തിരുനാവൊഴിക (Rāja) to order.
തിരുനാൾ I. a feast, തേവർ തി. പേരാൽ MR. 2. the birthday of a king, അണ്ണന്റെ തിരുനാപ്പണം (doc); തിരുനാൾ ചാൎത്തു his ജാതകം; also the day of his death, തിങ്കളാഴ്ച തി. പ്പിണ്ഡം TR. obsequies, also തിരുനാച്ചാത്തം, (നാൾ, ശ്രാദ്ധം) No. vu.
തിരുനിലം a sacred field, തേവർ തി. MR.
തിരുനീറു T. So. Palg. sacred ashes of cowdung.
തിരുനുമ്പു TP. = തിരുമുമ്പു.
നിരുനൃത്തം KU. dance in temples.
തിരുനെറ്റി His forehead. തമ്പുരാന്റെ തി’ക്കു നേരേ കല്പിച്ചിട്ടില്ല KU. dare to march against.
തിരുനെല്ലി, (S. സഹ്യാമലകി) N. pr. a temple in Wayanāḍu, where šrāddham is offered, തി’പ്പിണ്ഡം മറിച്ചേക്ക TP.; കോട്ടയത്തു രാജാവ് തി. പ്പിണ്ഡം വെക്കുവാൻ എന്നൊരു ഹേതു പറഞ്ഞു ഢിപ്പുവുമായി കാണ്മാൻ പോകുന്നു TR.
തിരുനെൽവേലി Tinnevelly.
തിരുപ്പട്ടം കെട്ടുക KU. coronation.
തിരുപ്പതി N. pr., Tripaty, തി’യിൽ ചെന്നു Sk.
തിരുപ്പാടു a prince, chiefly Kshatriya of the Cochin dynasty തിരുപ്പാടന്മാർ; തി’ട്ടിലേ അമ്മ (mother of the king); കല്യാണത്തിന്ന് ഒരു തി’ട്ടിലേ തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്നു കൂട്ടിക്കൊണ്ടു TR. a bridegroom for a Cōlattiri princess.
തിരുപ്പെടുക (1) to attain bliss, of Brahmans’ & Rājas’ death.
തിരുമകൻ, as ദേവകീതി. ഈശ്വരൻ Bhr.
തിരുമനസ്സു 1. His, Your Highness (used by low castes to Brahmans). ഇനി ഒക്കയും തി. ആധാരം TR. we rely on Tour Majesty in every thing (form of closing a letter). തിരുമനസ്സിലേ the king, അവനെ തി’ലേ അടുക്കേപ്പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നു, തി’ലേവകപ്പൂക്കൾ Arb.; തി’സ്സറിയിക്കേണ്ടും അവസ്ഥ, or എഴുന്നെള്ളിയേടത്തേത്തി’സ്സിൽ ആക്കുക TR. to inform Your Highness, അണ്ണന്റെ തി’സ്സിൽ, തി’സ്സോണ്ടു കല്പിക്ക; തി’സ്സുണ്ടാക്കി വക അടക്കുന്നു TR. obtained it from the Rāja. 2. condescension, തവ തിരുമന മതിന്നു തുണെക്കിൽ Bhr. Your favor, ഗുരുവിനു മാം പ്രതി തി’സ്സുണ്ടായിച്ചമഞ്ഞീല Bhr.
തിരുമാടമ്പു B. a royal pupil having completed his studies.
തിരുമാതു (1) Lakshmi, തി. താനും തിറത്തോടേ മേവും Anj., = തിരുമകൾ.
തിരുമാനശ്ശേരി N. pr., the 13th province of Kēraḷam, including Ponnāni. തിരുമനശ്ശേരി (sic) നമ്പൂതിരിപ്പാടു KU. its former ruler, later only prince over 3000 Nāyars, under Tāmūri.
തിരുമാറു Bhr. the breast (of a God).
തിരുമാൽ T. Višṇu. — തിരുമാല N. pr. fem.
തിരുമാസം a feast of kings (= ചാത്തം), നമ്മുടെ ജ്യേഷ്ഠന്റെ തി. കഴിപ്പാൻ, ഈ തി’സ അടിയന്തരം കഴിഞ്ഞാൽ TR.
തിരുമിഴി His, Your eye, നിൻ തി. ചുവപ്പിച്ചതു മതി RS.
തിരുമുഖം Your face, His face.
തിരുമുടി His, Your head, തി.പ്പട്ടം കെട്ടി KU. = തിരുപ്പട്ടം; പഴയരി തി’യിൽ ചാൎത്തുക to crown; തി. ത്തോൎത്തു a towel (for kings).
തിരുമുത്തു His tooth; തി. വിളങ്ങുക, ഇളക്കുക to smile (kings).
തിരുമ്പു 458 തിരുമ്പു
തിരുമുന്നൽ V1. in the Sovereign’s presence, നിന്തി. ഉണൎത്തിപ്പാൻ PP.
തിരുമുമ്പു 1. holy presence. തി’മ്പാകേ വന്നു Arb. before Your Majesty. തി’മ്പാകേപ്പറഞ്ഞു TR. before His Majesty. 2. a class of Brah—mans, religious mendicants, also തിരുമുമ്പർ KU. ഗോപാലർതിരുമുമ്പിന്നു സലാം TR. (also തിരൂമ്പു). 3. തിരുമുമ്പർ also Brahmans in general = തിരുമുൽപ്പാടു Anach.
തിരുമുൽക്കാഴ്ചവെക്ക 1. a present to Gods & kings, prov., TP.; having an audience. 2. the annual acknowledgment for a grant of lands, paid to kings.
തിരുമുൽപ്പാടു 1. = തിരുമുമ്പു. 2. a Kshatriyan (മൂത്ത തി. V2. the ruling Cochin king, call—ed by the Portuguese: Trimumpara). 3. a Brahman; NN. തിരുമുപ്പാട്ടിന്ന് എത്തി TR. = Brahman NN. arrived.
തിരുമുല്പു = തിരുമുമ്പു, in തിരുവടിയുടെ തി’ല്പൂടാടു KU.
തിരുമൂപ്പു Royalty; തി. കിട്ടി became senior Rāja.
തിരുമേനി the king’s person. തി. കണ്ടു തൊഴുതു TP.; തി. നോക്കി TR. looked at the king. തി വിയൎത്തു KU. the king grew angry. തി. വിയൎപ്പിക്ക KU. to teach the king athletic exer—cises; kings to fence. തിരുമേനീ Arb. Oh, Your Majesty!
തിരുമൈശോഭ Bhr. divine form.
തിരുമ്പുക tirumbuγa T. M. (തിരു I., see തിരിപ്പുക); in So. തിരുമ്മുക V1. 1. v. a. To turn round, wrest, squeeze, (വൃഷണം തി. jud. in order to kill a child). കൈ തി. CG. wrung the hands in despair, കണ്ണും തി. CG. before an object of love. ഉറുമ്മി തിരുമ്പിപ്പിടിച്ചു TP. seized fervently. മെയിതി. = ചവിട്ടുക milling. ചെവി തി. (school—punishment). മോതിരം തിരുമ്പിക്കഴിച്ചു TP. തേങ്ങ തിരുമ്പിപ്പിഴിയുക. 2. വസ്ത്രം വെള്ളത്തിൽ മുക്കിത്തി. V2., ഉടുപ്പുകൾ തിരുമ്പിക്കളഞ്ഞു TR. to wash cloth (different from അലക്ക). 3. to rub between the hands ഭസ്മം തിരുമ്പി നോക്കി Mud., med. ഏലം തിരുമ്പി അരിയാക്കി എടുക്ക to rub Cardamoms over a slow fire to render them marketable. പഴം തിരുമ്മി ഉടെച്ചു Bhr.
തിരുമ്പായി a large mat, as in a workshop.
VN. തിരുമ്മൽ B. friction, embrocation.
(തിരു II). — തിരുവങ്ങാടു, (S. ശ്വേതാരണ്യപുരം as if from വെണ്കാടു). A temple of Rāma near Talaččēri.
തിരുവഞ്ചിക്കുളം KU. a temple of Bhagavati (മുക്കാൽവട്ടം) near Coḍungalūr; ancient capital of Kēraḷam; തിരുവഞ്ചാഴിമുഖം its harbour KU.
തിരുവടയാളം a royal writ. തി. മടക്കോലക്കരണകാൎയ്യമാവിതു KU. (heading of a doc.)
തിരുവടി (= തൃക്കാൽ) You, He. നിന്തി. Your Majesty, തന്തി. ശിഷ്യർ KR. the disciples of His Holiness.
തിരുവട്ടപ്പശ, (S. ശ്രീവേഷ്ടാ) turpentine, തി’പ്പയൻ GP77. & a. med.
തിരുവനന്തപുരം, N. pr. അനന്തശയനം = Tri—vandram. നൽതിരുവനന്തേശൻ VCh. Višṇu.
തിരുവന്തളി a ceremony 7–12 days after a king’s death (തളിക്ക 3.).
തിരുവയസ്സു His age. തി. ചെന്നു KU. the king grew old. ഏറിയ തി’സ്സായിരിക്കുന്ന കോലത്തിരിത്തമ്പുരാൻ TR.
തിരുവരത്തിക്കൂറ്റൻ B. a bull, allowed to go at liberty.
തിരുവല a beggar, (see തിരുവാളി).
തിരുവാമൊഴിഞ്ഞു RS. Rāma said. — തിരുവായ്ക്കെതിർ വായില്ല prov. [match—lock.
തിരുവാക്കുറ്റി (തിരു I ?) the touch—hole of a
തുരുവാട, (— വിടാട, — മിടാട No. vu.) see തിരുവുട. [king.
തിരുവാണയിടുക to cite in the name of the
തിരുവാതിര (S. ആൎദ്ര) the 6th asterism, includ—ing Betelgeuze; വന്നില്ലല്ലോതി. GnP. a feast in Mithunam (see ഞാറ്റുതല).
തിരുവാഭരണങ്ങൾ Bhg. jewels of Gods & kings.
തിരുവാലത്തിരി V1. lustration of arms at the close of the rainy season (തുലാപ്പത്തു), be—fore taking the field; തി. ഉഴിയുക.
തിരുമ്പു 459 തിരുൾ — തിറമ്പു
തിരുവാളി (1) a possessor of Lakšmi; by abuse = beggar (or T. C. Te. Tu. തിരു going about for begging). [യും കൊടുത്തു UR.
തിരുവാഴി a ring (ആഴി), താരിൽമാതിനു തി.
തിരുവിതാങ്കോടു, തിരുവാങ്കോടു, (S. ശ്രീവർദ്ധനപുരി) Travancore; the town & the country (തി. സംസ്ഥാനം).
തിരുവില്വായി & — ല്ലാ N. pr., a fane in Travan—core (തി’ ല്ലവ B.)
തിരുവുട dress of kings or idols. തി. യാട ചാർത്തുക KU. daily dressing of an idol.
തിരുവുടമ്പു So. an idol. വാർത്ത തി. a molten image.
തിരുവുടൽ the body of a Deity, തി. മുഴുവൻ കാണാകേണം Anj.; വിറെച്ചു തി. Bhr.
തിരുവുളി see തിരുകു —
തിരുവുള്ളം 1. His etc. Majesty’s mind. തിരൂള്ളത്തിൽക്കൊണ്ടുപോയിക്കേൾപിച്ചു TP. re—ported. തി’ത്തിൽ ഏറുക the king to know, (തി’റാതേകണ്ട് എന്തൊരു വസ്തുവുള്ളതു AR. nothing exists without thy knowledge), തി’ ൽ ഏറ്റുക to tell the king. 2. the king’s pleasure തെക്കിൻദിക്കിന്നു നടക്കമാറു തി’മാവൂതാക RC; എന്നിൽ തി. ഉണ്ടെങ്കിൽ Bhg. (= പ്രസാദം); ദൈവം തി. ഉണ്ടെങ്കിൽ TP.; തി. ആകേണം ഭഗവാനേ GnP. be propitious! ഞങ്ങളേയുള്ള തി. Bhr. thy mercy towards us. തങ്ങളുടെ തി. സമ്പാദിച്ചു ജീവനം ചെയ്യാം Arb. തി. ചെയ്ക V1. to deign to speak. തി. വാഴുക see foll.
തിരുവുള്ളക്കാരൻ (& തി’൦ വാഴുന്നവൻ) a king’s favourite V1.
തിരുവുള്ളക്കേടു 1. (oontr. തിരുളക്കേടു) dis—pleasure, തമ്പുരാനു എന്നോടു നല്ല തി. TP. രാമൻ തി. വളരേ ഉണ്ടാം KR.; തി’ടായിക്കല്പിച്ചു; തി. പോക്കുക TR. 2. disgrace.
തിരുവൂരങ്ങാടി & തിരൂര — N. pr., a Māpḷa town in Chēranāḍu. MR. (തിരുപ്പാണ്ടിപ്പുഴ).
തിരുവെഴുത്തു a royal writ or document (higher than തരകു), കോലത്തിരി അണ്ണൻ തി. എഴുതി TR. KU, തി’ത്തോല TP.
തിരുവോണം (S. ശ്രവണം) 1. the 22nd asterism including Aquila (in Cancer V1.). 2. the feast ഓണം in August. പിന്നെത്തി’ ഊട്ടിഞാൻ SG. an offering.
തിരുൾ tiruḷ No. (= തിരൾ; C. Tu. pulp, pith) 1. A bud, half grown leaf, still rolled up (തിര, തിരി). കാഞ്ഞിരത്തിൻ തി. ഒരു പിടി MM. 2. the uppermost leaf, തെങ്ങിന്റെ തി. കൊത്തി TR. തി. ഇളക്കിക്കിളിയോല പാറി ആനയടി വിരിഞ്ഞു (growth of a palm—tree).
തിരോധാനം tirōdhānam S. (തിരസ്സ്) Dis—appearing, തി. ചെയ്തു VetC. = മറഞ്ഞു. മേഘതിരോഹിതസൂൎയ്യബിംബം KR. (part.) hid by clouds.
തിൎത്താവു V1. (prob. തിരുത്താവു) see തൃ —
തിൎയ്യക്ക് tirytak S. (തിരസ്സ് ☩ അഞ്ച്) Moving across, in horizontal, not perpendicular di—rection. തിൎയ്യഗ്ഗം, തിൎയ്യഗ്യോനി Bhg. all animals.
തിറ tir̀a T. M. (C. Tu. തെരിഗെ, √തിറു to open a way) 1. Tribute, taxes ജയിച്ചു തിറവാങ്ങി Brhmd., പൊരുതു ജയിച്ചു തിറകൊണ്ടു Bhr. taxed; താരകനിരയോടു തിറകൊണ്ടിരിക്കുന്ന Bhr. eclipsed, തിറ കൊടുത്തു, നല്കി Bhg. 2. an offering; an inferior feast (after നഷ്ടത്തിറ), in which Malayar, Vaṇṇān, Munnūtťťan, etc. dress like Gods & demons തിറ കെട്ടുക V1. — തീത്തിറ a dance in burning dress to the honour of Bhagavati.
തിറം tir̀am T.C. (തെറം), Te. തീറു (manner, fr. തിറു) M. 1. Vigour, ability തി. കാട്ടുക B., തിറമുറും അരചൻ RC, വമ്പടതിറത്തിൽ നില്ക്കണം KR., തിറമോടെതിരിടും രഥികൾ Bhr., തിറമില്ലാത്തവന്റെ കാൎയ്യം സാധിപ്പിച്ചു കൊടുത്തവർ VyM. 2. fine manner, stateliness, മുഖത്തിറം‍ = പ്രസാദം.
തിറക്കേടു weakness.
തിറങ്കണ്ണു (fr. തിറമ്പുക?) the eye turned side—wards. തി’ണ്ണാൽ കണ്ടു saw but imperfectly. തി’ണ്ണാൽ നോക്കി viewed it superficially.
തിറവു aM. = തിറം; hence adj. തിറവിയ strong (തി. ചിറ; തൻതേർ തി. വഴിക്കുപൂട്ടി RC.)
തിറമ്പുക tir̀ambuγa T. M. (T. to miss). To be wrenched, strained (= ഉളുക്കുക). ഏപ്പു തിറ
തിറിതി — തിളെക്ക 460 തിളങ്ങു — തീ
മ്പിപ്പോയി got loose. തിറമ്പിപ്പിടിക്ക to loosen, to wrench asunder V1.
തിറമ്പു പിടിക്ക (loc.) superstitious method of healing cramps in the extremities, by strok—ing twins; so തി. ഓട്ടുക through Mantram.
തിറിതിക a. med. = തൃതീയ.
തിലം tilam S. Sesamum Indicum = എൾ; തിലമാത്രം = എൾ പ്രമാണം; തിലഹോമം PR.
തിലകം 1. a natural mark on the body (മറു). 2. an ornamental mark on the forehead തൊടുകുറി). കുങ്കുമത്തിലകം തൊട്ടു Bhr. (a woman dressing). പച്ചത്തി. ആക്കുക tattooing. 3. the ornament or chiefest of its kind, കുലതിലകൻ, മനുജവരമണിമകുടതിലകൻ Bhr.
തിലകിതം (തിലകം 2.) marked with Tilakam, തിലകിതഫാലം Bhr.; (തി. 3) ശുകകുലവിമലതിലകിതകളേബരേ AR.
തിലജം = തൈലം oil, തിലജദ്രോണിയിന്നെടുത്തു ഭൂപനേ KR.; so തിലരസം AR. oil.
തിലോത്തമ N. pr. a celestial woman, that possesses all perfections in extracts of each to the size of a sesam—grain. Bhr.
തിലോദകം Sesam & water offered to ancestors.
തിലാവം vu. = തുലാവം A beam.
തിവിറ്റുക tivitťťuγa (= തീറ്റുക?, T. തെവിട്ടുക to fill, C. തെവരു a balk) To force into a vessel, to cram (loc).
തിഷോരി TR. E. Treasury.
തിഷ്ഠ tišṭha S. (Imp. of സ്ഥാ) Stand! തിഷ്ഠതിഷ്ഠ AR. = നില്ലുനിൽ!
തിള tiḷa M. (T. to be overfull), Bubbling up. തിളുതിളത്തിളെക്ക (Onomat.; alsoതളുതള).
v. n. ജലനിധിതിളയും RS. generally: തിളെക്ക 1. To bubble up, to boil over, ജ്വാലയാൽ തോയം തിളെച്ചു മറിഞ്ഞു KR.; also തളെക്ക = തികക്ക f. i. of a wound, ഏറത്തിളെച്ചു വരുന്ന രുധിരം Bhg.; തിരമാലകൾ തിളെത്തുയരുംവണ്ണം RC; ജലം തി’ച്ചു കുറുകുന്നു Bhg. 2. to overbear, presume. പടയോടും തിളെത്തു വന്നു RC. confidently. ഏറ നീ തിളക്കിലോ Bhr. പേക്കണങ്ങളും കഴുകും കളിപ്പോടു തിളെത്തതെങ്കും RC delighted on the battle—field. VN. തിളെപ്പു 1. bubbling over. പൊന്തി. money— pride. ചോരത്തി. self—sufficiency, lewdness. മതിത്തിളെപ്പുള്ള RC. overbearing. 2. ar—rogance, triumph തി’നോടാൎത്തു, പടയുടെ തി. RC mad with fighting. വാനോർ തി. ഒട്ടിനി അടക്കും RC.
CV. തിളപ്പിക്ക l. to boil, എണ്ണ തി’ച്ചു വായിൽ ഒഴിക്ക VyM. പാൽ തി’ച്ചു (al. തിളൎപ്പിച്ചു). 2. to rouse passion, തിളപ്പിപ്പതിന്നു മതി HNK.
തിളങ്ങുക tiḷaṇṇuγa, and തിളക്കം Ti. Splen—dour, see തെ —, തു —.
തിളമ്പുക tiḷambuγa. (T. ത — ) = തുളുമ്പുക.
തിളാവുക tiḷāvuγa To spread about v. n. & a. മുറിയിൽ കുമ്മായം തിളാവി chunamed the room, പൂളക്കായി പൊട്ടിത്തിളാവി silk—cotton to fly about. ചാണകം, വെള്ളം തി. to sprinkle with a sweeping motion. വെള്ളം തി. a cere—mony observed by Brahmans (making 3 times a circle with water round their leaf filled with rice before eating), belonging to the Karmam കുടിക്കനീർ or കുടിക്കീർ, called കു’ർ കുടിക്ക.
തിഴ്ങ്ങുക til̤ṇṇuγa, = തിങ്ങുക‍ aM., മരങ്ങൾ തിഴ്ങ്ങിന വനങ്ങള് RC 126.; തിൾങ്ങിന സേന Nasr.
തിഴ്ക്കുക = തിക്കുക aM. — ബാണങ്ങൾ തിഴ്ക്കി ഒക്കത്തെളുതെളങ്ങും, ഉൾക്കൊണ്ടു തിഴ്ക്കിന ചിനത്തോടും RC.
I. തീ tī T. M. aC. (Tu. തു) 1. Fire; തീയിൽപ്പായുക, as a Sati. തീയിൽ മുളെച്ചതു വെയിലത്തു ചാകാ prov. തീയും തിരിയും ഇല്ല so poor! ആരാന്റെ തീയും വെയിലും കൊണ്ടിട്ടു ദിവസം കഴിക്ക to work for any one. തീ എരിയു ക, കത്തുക, പിടിക്ക, കൊളുത്തുക, കൂട്ടുക, പൊലിയുക, കെടുക്ക etc. പാകത്തിന്നായിട്ടു തീക്കൽവെച്ചൊരു പാൽ CG. put on the fire. ഇല്ലത്തിലിട്ടടെച്ചു തീ വെച്ചു Bhr. 2. So. Plumbago Ceylanica.
Hence: തീക്കണം SiPu. a spark.
തീക്കണ്ണൻ Bhg. Siva.
തീക്കട്ട prov. & തീക്കനൽ a live—coal, തീക്കനൽപ്പുഴകളിൽ നീന്തേണം SiPu. (in hell).
തീക്കരി So. burning the grass on the ground.
തീ. മാറ്റുക to prevent such fire spreading.
തീ 461 തീ — തീണ്ടുക
തീക്കല the scar of a burn, തീത്തഴമ്പു.
തീക്കലം a vessel, in which fire is placed, a stove.
തീക്കല്ലു a flint—stone, മരുന്നു തീ’ം TR.
തീക്കായുക to warm oneself near a fire, തീക്കായ വേണം എനിക്കു CG.
തീക്കാൽ a stream of fire from a rocket.
തീക്കുച്ചി T. Palg. matches (mod.)
തീക്കുടുക്ക a bomb—shell.
തീക്കുന്തം V1. a war—rocket.
തീക്കുറി a beacon of fire, a light—house.
തീക്കുഴി a fire—pit (= കുണ്ഡം PrC.). തീ. തന്നിൽ വീണു മരിപ്പൻ KumK. I sacrifice myself. ചൂടു തളൎത്തുവാൻ തീ’യിൽ ചാടുമ്പോലേ CG.
തീക്കൊള്ളി a fire—brand, തീ. മേലേ മീറു കളിക്കുമ്പോലെ prov.
തീച്ചട്ടി = തീക്കലം. [of the eye.
തീപ്പതിർ a spark, met. തീപ്പതരു തൂകി RS. out
തീപ്പാതി B. being half consumed.
തീപ്പാറി N. pr. of a male.
തീപ്പിടിക്ക, തീപ്പിടിപ്പെട്ടു RS. to be set on fire.
തീപ്പുക smoke of cooking, പുരത്തിൽ എങ്ങും തീ’യും ഇല്ല KR. (public calamity).
തീപ്പുണ്ണു a burn, ശതകുപ്പ തീ’ണ്ണിന്നു നന്നു GP.
തീപ്പനൽ a fern used med. in venereal diseases (= water on the fire?).
തീപ്പുല്ലു No. 1. a kind of grass, തീ. വെക്ക children to burn themselves in play = കുറുക്കൻചുടുക. 2. No. matches (mod.).
തീപ്പെടുക to be burnt; kings to die. തീപ്പട്ട കേരളവൎമ്മർ (doc.) the late K. V.
തീപ്പെട്ടി (mod.) a match—box. [prov.
തീപ്പേടി (= തീഭയം), പുരയില്ലാത്തവനുണ്ടോ തീ.
തീപ്പൊരി a spark, തീ. തന്നേ മിഴുങ്ങിച്ചകോരങ്ങൾ സാധിച്ചു നിന്നു CG.
തീപ്പൊള്ളു a burn.
തീഭയം conflagration, തീ’ത്താൽ നശിച്ചുപോയി.
തീമറ a fender, തീത്താങ്ങി.
തീമഴ a thunder—storm പെയ്യിക്കുന്നവൻ TP.
തീയമ്പു a fire—arrow TP.
തീയാട്ടം ceremony of jumping through fire before temples; also തീയാട്ടു കഴിക്ക, per—formed (in തിയ്യാട്ടുകൊട്ടിൽ B.) by a low Brahman, തീയാട്ടുണ്ണി or തീയാടി (but comp—are തേയ്യാട്ടു.)
തീവിഴുങ്ങിപ്പക്ഷി an ostrich.
തീവെക്കുക to set fire to പുരെക്കു, കച്ചേരിക്കു തീ വെച്ചു TR.
II. തീ (T. Te. sweet; C. സീ, ശീ) Evil T. aM., as തിന്മ, prh. = ചീ f. i. വല്ല തീ വരും PT. some evil will happen. വീടു പഴതാകുമ്മുമ്പേ തീയായതെല്ലാം അകറ്റീട വേണം Anj. ere I grow old.
തീപ്പണി bad work, പിള്ളപ്പണി തീ. prov.
തീയതു & തിയ്യതു (q.v.) what is bad.
abstr. N. തീമ & തിന്മ (ചെയ്യാതേ നമുക്കു തീമ RC. do us no harm). [റു RC.
തീവിന sin. തീ. അഖിലവും അപ്പുറം അകലുമാ
തീക്ഷ്ണം tīkšṇam S. (= തിഗ്മം) Sharp. തീക്ഷ്ണ ഖൾഗം PT.; തീക്ഷണവിജ്ഞാനാസിനാ ഛേദിക്ക Bhg.; തീ’നായുള്ള മൌൎയ്യൻ Mud.; തീ’മാം തേജസ്സോടും Bhr.
തീക്ഷ്ണദണ്ഡൻ AR. a severe master.
തീക്ഷ്ണരസം saltpetre, Mud. — Also തീക്ഷണം (as തീക്ഷണഗന്ധങ്ങളാം വില്വം Nal.; തീ’ മായുള്ള കത്തിയെ നക്കുന്നു, തീ’മാകും വണ്ണം ശോഭിക്കും KR.) as it were “quick like fire”.
തീണ്ടുക tīṇḍuγa T. M. C. to touch (Te. itch) 1. To touch മറ്റൊരു പുരുഷനെ ത്തീ. യില്ല ഞാൻ AR. 2. to infect another or oneself by com—ing too near. മാപ്പിളമാർ ഇല്ലവും വീടും തീണ്ടിത്തൊടുക TR. enter Brahman & Nāyar houses without caring. പുലയനെത്തീണ്ടിപ്പോയി I am infected by the Pulayan’s atmosphere, (my fault). പുലയൻ എന്നെത്തീണ്ടിക്കളഞ്ഞു (his fault). തീണ്ടല്ലേ keep aloof! met. ദോഷത്തെത്തീ. 3. venom to enter a constitution (C. to be possessed). വിഷം തീണ്ടി മരിച്ചു died from a snake—bite.
VN. തീണ്ടൽ esp. atmospheric pollution (നായാടി at 72 feet, പുലയൻ at 64, കണിശൻ 36, മുക്കുവൻ 24, a woman newly confined 18, one menstruating 12, etc.) KU. even ശവത്തിന്നു തീണ്ടൽ ഉണ്ടു, in this case by touch.
തീൻ — തീപട്ടി 462 തീത്തൻ — തീരുക
Neg. V. തീണ്ടാപ്പാടു distance to which the Tīṇḍal does not reach.
തീണ്ടായിരിക്ക Nid. (fr. തീണ്ടാതേയിരിക്ക) & തീണ്ടാരിക്ക vu. to be in an unapproachable state, to menstruate; തീണ്ടാരപ്പുല, — ക്കുളി, — ക്കിണ്ണം, — ക്കുപ്പ etc. തീണ്ടാരുന്നവളും VyM., വണ്ണാത്തിയുടെ തീണ്ടാരക്കൂലി TP.
തീണ്ടാർമാഴി (a. med. തീണ്ടാമണി അരെച്ചു, So. തീണ്ടാന്നഴി) Mimosa natans or മുക്കുറ്റി, with the juice of which women mark the forehead to indicate, that they are well again.
തീണ്ടിക്കുളിയുള്ള ജാതി KU. low—castes, whose approach already defiles a high—caste; തൊട്ടുകളിയുള്ളവർ those, who like Muhamme—dans, Christians or foreign Hindoos defile only by touch.
CV. തീണ്ടിക്ക to defile V1.
VN. തീട്ടം uncleanness; excrements, തീ. കൊണ്ടുള്ള ആറാട്ടം prov.; ചോറല്ലേ വെയിക്കുന്നതു തീട്ടമല്ല we are also men. — തീട്ടപ്പാളെക്കുടയവൾ (& — യതു) No. vu. one’s wife.
തീട്ടുക (aT. to write, paint. C. to rub, irritate) to point at, എന്നെത്തീട്ടിപ്പറഞ്ഞു alluded to me.
തീട്ടു a writ or document of Brahmans, Cay—mals V1. & other high personages (also ശീട്ടു, നീട്ടു). —
തീട്ടുവരം V1. now തീട്ടൂരം a charter, grant; a letter of the Cochin Rāja.
തീൻ tīǹ T. M. C. (തിന്നുക) Any food besides rice, തീൻ മുട്ടിച്ചത്തു Genov. (a deer), മാരനു ഞങ്ങളെത്തീനിട്ടു, മാനസം മാരന്നാരാനും തീനിട്ടാരേ CG. left us a prey to Kāma, some body feeds Kāma with her soul, as കോഴിക്കു തീനിടുക. 2. a meal. ഒരു തീനിൻ (or തീന’ൽ) വെറ്റിലത്തീനും തിന്നു TP. had his betel. —
തീനി = തിന്നി an eater.
തീൻകഥ So. riddle; also തീറ്റുകഥ.
തീൻകുഴൽ V1. the gullet.
തീൻപണ്ടം 1. victuals. 2. the stomach.
തീൻപതി, തീൻപുലം So. pasture.
തീപട്ടി A torch, see ദീപട്ടി. തീത്തൻ, തീത്തി N. pr. of men (ദീപ്തൻ, — പ്തി?).
തീയതി see തിയ്യതി.
തീയതു under തീ II.
തീയൻ tīyaǹ, a M. തീവൻ (Port. Fr. Tives) An islander, the caste of the palm—cultivators, toddydrawers, sugar—makers, etc. The ൟഴവർ are in fact the same caste, & both are said to have come with the South—tree (തെങ്ങു) from Ceylon KU. — fem. തീയത്തി & തീയപ്പെണ്ണു TR. തീയർ ആദിയായിട്ടുള്ള കീഴ്ജാതികൾ TR.; the caste rose in dignity by serving the English at Tellicherry. പുതിയ തീ. a Tīyar—bridegroom.
തീയത്താളൻ an islander, (see തീവു).
തീയൻ വാഴ the Maledive—plantain.
തീരം tītam S. (തർ, തിരഃ) Shore. വലിച്ചു തീരത്തു കൊൾവാൻ CG. to pull out of a well.
തീരുക tīruγa 5. (fr. തീർ) 1. To be completed, perfected. ദേഹം മുഴുവനേ തീരുന്നതിൻ മുമ്പേ Bhr. ere fully formed. അവളിൽനിന്നു ബുധൻ തീൎന്നു Bhr. was born. തീൎന്നു വരുന്ന ഉറുപ്പിക TR. the sums accruing. കാൎയ്യം ഇവിടുന്നു തീരായ്കകൊണ്ടു TR. cannot be settled by me. കാൎയ്യം തീൎന്നു the question is solved. — അവൻ മരിച്ചുള്ള ചാവു തീരേണം TP. he must be avenged. ഇളപ്പം തീരുവാൻ to have the disgrace atoned for. കൊന്നാൽ പാപം തിന്നാൽ തീരും prov. is expiated. എന്നാൽ കൈവിഷം തീരും a. med. will be remedied. ശാപം തീരാ Bhr. 2. to be finished, to cease. തീൎന്നിതല്ലോ Bhr. they are done for, dead. മുടിക്കിലേ കോപം തീരു CG. only his death can end my wrath. അത്തലും തീൎന്നു നടന്നാർ CG. happily restored. ശാപം അല്പകാലംകൊണ്ടു തീരും, ശാപം തീരാ Bhr. to come to an end. 3. aux V. 1. to become, turn out ദുഷ്ടനായിത്തീൎന്നു, മഹാദിവ്വനായീത. etc. 2. with a. v.: to come to an end. മരം മുറിച്ചു തീൎന്നാൽ TR. when the felling is over.
Inf. തീര wholly. തീര അറികയില്ല not at all. വാരിക്കൊണ്ടു തീരവേ പോയി CG. totally lost. തീരേപ്പറഞ്ഞു decidedly (= തീൎത്തു).
Neg.V. തീരാക്കൊണ്ടി endless trouble. തീരാത്ത
തീരു — തീൎക്ക 463 തീൎണ്ണം — തീൎത്ഥം
കാൎയ്യം interminable; not to be settled etc. — തീരാക്കുറ്റി bad debts (thro’ insolvency). — അന്നു തീരാപ്പണികൊണ്ടു അന്തിയാക്കരുതു prov.
part, തീൎന്നവന് accomplished.
തീൎന്നുകൊൾക to decide, declare positively, എന്നതു ഞാൻ തന്നേ തീൎന്നു കൊള്ളാം CG. = തീൎക്ക.
തീൎന്നുവരിക to be born, completed.
തീൎന്നുപോക to die, to be spent, ഉള്ളതു വിറ്റു തീ. യി TR.
തീരു tīru, തുർ 5. (either from തികർ, see തികയു; or better from തിരു, I. to turn) 1. Settle—ment. 2. a written receipt, ജന്മവില വാങ്ങി തീർ തന്നു MR. 3. a lower tenure, നിലം താൻ തീരായും (on a mere receipt) പിന്നേ ജന്മിയുമായി നേരിട്ടു പൊളിച്ചെഴുതിച്ചു MR. 4. dis—charge of a claim upon land, ഞാൻ തിരിച്ചു തീർ കൊടുത്ത ഉഭയം, തിരിച്ചു കൊചുത്ത ഇണക്കുതീർ MR. (p. 105.)
തീരുമാനം (1) determination. — adv. positive—ly, തീ. അറിഞ്ഞുകൂടാ Arb. altogether, utter—ly. തീ. പ്രാപ്തിയില്ല = ഒട്ടും.
തീരുമുറി MR. & തീൎമ്മുറി V1. (2 — 4) receipt in full; discharge of a claim upon land; deed of assignment of one’s right to another ഇത്ഥം തീൎമുറിയാം പത്രേ VyM.
തീവ്വില the final price, a bargain. തീ. യോല a bill of sale.
തീൎവ്വടി, (പടി) T. M. C. decision = തീൎച്ച.
തീൎക്ക tīrkka 5. (തീരുക) a. v. 1. To accomplish. മഥുരാപുരം തീ. UR., പുര തീ., പൎണ്ണശാല തീ. AR. to build; ശ്ലോകം തീ. to compose; വാഴ, മുള തീ. to plant. 2. to conclude, make an end of. കടം തീ. to pay off. വില തീൎത്തു കൊടുത്തു MR. paid in full. മുതൽ തീൎത്തോണ്ടു വരുവാൻ TR.; നെല്ലു മുഴുവൻ തീൎത്തു കൊടുത്തു MR.; അശുദ്ധികളെത്തീ. to remove. മൂൎത്തുകൾ മൂവരും കൂടി നിരൂപിച്ചാൽ തീ. യില്ലിദ്ദോഷം Anj., ധാത്രിഭാരത്തെത്തീൎപ്പാൻ AR. to take away. അത്തൽ തീൎക്കും ത്രിലോകത്തിങ്കൽ AR., so സങ്കടം തീ, ശപിച്ചതു തീൎത്തരുൾ Bhr., വേദന തീൎപ്പൻ AR. to remedy. — തീൎത്തൂവാങ്ങി MR. = തീർ വാങ്ങി. 3. to settle, determine ഞായങ്ങളെത്തിൎക്കാഞ്ഞാൽ TR. disputes. എതു നീളം എന്നുള്ളതു തീൎത്തകൂടാ KumK. സത്യത്തിന്മേൽ തീ. MR. to decide by oath. എന്നു തീൎത്തു ചൊല്ലാം Brhmd. തീൎത്തുപറക (also: to acknowledge, So.) 4. Aux V. സ്നേഹിതനാക്കിത്തീൎത്തു etc; also വനം ആലയങ്ങളാൽ പരിപൂൎണ്ണമായിത്തീൎത്തു UR.
CV. തീൎപ്പിക്ക 1. to get made. അഗ്രഹാരങ്ങളും തീ’ച്ചു നല്കുവൻ Nal. I shall have built for him. അരക്കില്ലം തീ’ച്ചു Bhr. കളരിയും പുരയും തീ’ ച്ചുകൊൾക TR. to rebuild. — കൊല്ലനു ആയുധം കീ’ച്ചു കൊടുത്തു TR. കോപ്പുകൾ ഒരോന്നു തീ. Nal. 2. to get settled. കണക്കു തീ. to adjust.
VN. I. തീൎച്ച (fr. തീരുക) 1. completion. 2. end. തതീൎച്ചെക്കു finally. ഭഗവതിയുടെ മുമ്പാകേ അന്യായം തീ. ആക്കുവാൻ നിശ്ചയിച്ചു TR to settle it by an oath. സംശയം തീ. ആക്കിപ്പറക so, as to allow of no more doubt. തീൎച്ചപറക to speak decidedly, (to mention the lowest price). തീൎച്ചയും മൂൎച്ചയും ഇല്ല nothing settled. കാൎയ്യം തീൎച്ചവരാത്തതിനാൽ undecided.
II. തീൎപ്പു (fr. തീൎക്കുക) 1. settlement. തീ. ചെയ്ക to pay off, as debts. 2. decree, sentence. പറമ്പ പ്രതിഭാഗം തീ. ചെയ്ക MR. to ad—judge to the defendants. കതീൎപ്പായി the sen—tence is passed.
III. തീൎമ്മ 1. settlement, discharge. തീ. യാമോ Bhg. comes to no end. 2. resolution, in V1 . = ധീറത. — തീൎമ്മാനം see തീരുമാനം, hence denV. തീൎമ്മാനിക്ക to resolve.
IV. കീൎച്ചു V1. = തീർ, തീൎമുറി, (തീ, കൊടുക്ക).
തീൎവ്വ 5. So. settlement, as of custom—duties; toll.
തീൎണ്ണം tīrṇam S. part. (തൻ) Crossed, തീൎണ്ണശൈശവൻ Bhg. an adult. കീൎണ്ണവിദ്യാൎണ്ണവൻ Nal. who has passed through the whole ocean of learning.
തീൎത്ഥം tīrtham, vu. സീൎത്ഥം. 1. Descent (= കടവു); a bathing place. 2. a holy place, തീ ആടുക; ഒരോ തീ’ങ്ങൾ ആടി VetC; തീൎത്ഥക്ഷേ
തീറ്റുക — തുകിൽ 464 തുക്കുക — തുഞ്ചത്തെ
ത്രം. 3. holy water, തീ’വും പ്രസാദവും കൊണ്ടു വരുന്ന ബ്രാഹ്മണർ TR. (to Rājas).
തീൎത്ഥൻ “who is the way,” a leader, teacher.
തീൎത്ഥപാദൻ whose feet are holy, Cr̥šṇa. Bhg.; an ascetic. തീ’ന്മാരോടു നടന്നു AR.
തീൎത്ഥയാത്ര a pilgrimage for the purpose of തീൎത്ഥസ്നാനം; തീൎത്ഥസേവകൾ ചെയ്തു Bhg.
തീൎത്ഥികൻ CG. an ascetic, Sanyāsi, തീൎത്ഥവാസി.
തീറ്റുക tītťťuγa T. M. (തീൻ) 1. To cause to eat, (ആനെക്കു)തീറ്റികൊടുക്ക to feed. തീറ്റി വളൎക്ക, പോറ്റുക to nourish. 2. to make food of something, അതിന്മേൽ വെട്ടിത്തീറ്റാം VyM. തീറ്റിക്കേറുക, അടുക്ക So. to attack fearlessly. 3. to cram; to force down, (also തിവിറ്റുക). ചോറുകുത്തിത്തീറ്റുക to force down the throat. വായിൽതുണി കുത്തിത്തീറ്റി gagged him.
തീറ്റിക്കഥ So. = തീൻകഥ a riddle.
CV. തീറ്റിക്ക ( = തിന്നിക്ക), as പുല്ലു തീ’ച്ചുകളഞ്ഞു (through cows). വെള്ളരി മുതലായ തസ്യാദികൾ തീറ്റിച്ചു MR. (an elephant allowe—d to enter a garden).
തീവു tīvụ Tdbh.; ദ്വീപു, An island, whence തീവൻ, തീയൻ q. v.
തീവ്രം tīvram S. (√ തർ?) Severe, intense തീവ്രനോവു, വേദന; also തീവ്രനാദം AR. awful sounds. തീവ്രപ്പെട്ടു was in a hurry.
തു tu S. (G. tu) Yet, but, at least.
തുകtuγ (T. തൊക, fr. √ തൊകു, past തൊക്കു to join) 1. Sum, ആകത്തുക the whole amount. തുക ഇടുക, കൂട്ടുക to cast up. തുകമോശം mis—take in summing up. 2. = കൂട്ടം aM., സരിത്തുകയിൽ വെള്ളങ്ങൾനേൎക്കുന്നു KR4. (or — കളിൽ?). 3. arrow—root, കൂവ med. (S. തുഗ).
തുകയൽ (loc.) a kind of curry.
തുകെക്ക So. = തോയ്ക്ക.
തുകരുക tuγaruγa = തുവരുക f.i. അണ്ണാക്കു തുകരും പാരം Nid. dry.
VN. തുകൎച്ച V1. bright time in the monsoon.
തുകൽ tuγal (C. തൊഗൽ, fr. തൊകുseeതുക) Skin, as of fruits V1. = തോൽ.
തുകിൽtuγil T.M. (തൊകു) 1. Cloth, dress, തു ടെക്കണിന്ത ചാരുരൂയവൊൺതുകിൽ; പാൎത്തൊഴിന്തത് എൻതുകിലോ RC.; തു. അഴിക്ക Bhr. — പുലിത്തുകിൽ Siva’s tiger—skin (see തുകൽ). 2. = തുയിൽ sleep, പാലാഴിയിൽ തു. കൊള്ളുന്ന ദേവൻ Bhr. (rare).
തുക്കുക, ക്കി tukkuγa (T.to eat) = ഇരന്നു നടക്ക. A beggar is called തുക്കി or തുക്കിപ്പെറുക്കി (loc.); പെറുക്കിത്തുക്കിനായി (No., abuse).
തുക്കുടി H ṭukuḍi (aC. തുഗു to divide. Division of a country, office of Sub—Collector. തു. പാൎക്ക (loc.; comp. ഉക്കുടി) = ആരാൻെറ കുടിയിൽ പാൎക്ക to have the whole district for one’s home. (or തുക്കുക).
തുഗ tuġa S. Bamboo—manna, (al. arrow—root), fr. ത്വകക്ഷീര.
തുംഗം tuṇġam S. High, തുംഗമോദം പൂണ്ടു Nal. തുംഗഭദ്ര S. the river Tungabhadra, whence wicked Brahmans are said to have come to Kēraḷa to change the ordinances of Parašu Rāma KM.
തുച്ചീലം Tdbh.; ദുശ്ശീലം, Bad manners.
തുഛ്ശം tuččham S. (see 2.) 1. Little, vile ലീലയിൽ കുരൂഹലപ്രൌഢി തു’മായി Nal. പറഞ്ഞു ചേൎക്കുന്നവ൪ പാരം തു. Sah. few peace—makers. പിതരി ബഹുമാനം സുതന് അതിതു. ChVr. — തുഛ്ശബുദ്ധികൾ PT. persons of low mind; so തുഛ്ശനല്ലോമുരപുത്രൻ Mud. — തുഛ്ശാക്കുക, തുഛ്ശീകരിക്ക to despise. 2. M. (തുഞ്ചം) end; മലത്തുച്ചം the top of a hill; extremity of a Cocoanut—branch, useless for thatching & used for a torch ( = ചൂട്ട); also തുയ്യം; പച്ചോലത്തു.
മുറിച്ചു TP.
തുഞ്ചം tuńǰam M. (C. Te. തുഞ്ചു to break off) Extremity = തുച്ചം f.i. വാളിൻെറ തു. (= മുന). മരത്തിൻെറ തുഞ്ചത്തു തൂക്കി PT. on the top of the tree. From this:
തുഞ്ചത്തെഴുത്തഛ്ശൻ N pr. A Waṭṭēckaṭṭē Nāyar, fr. തൃക്കണ്ടിയൂർ (Weṭṭattunāḍu̥) born in the 17th century A.D., famous for his trans—lating from Sanscrit the Rām. Bhāg. Bhār. & other Purāṇas into Malayāḷam Poetry. He has introduced many Sanscrit words & the
തുഞ്ചുക — തുടങ്ങു 465 തുടപ്പാ — തുടരു
alphabet; about him some proverbs exist, f.i. തുഞ്ചോൻ പൂച്ച കെട്ടി ഉഴുതപോലേ. (എഴുത്തു 164).
തുഞ്ചുക tuńǰuγa 1. T. So. To be entangled, to sleep, die. 2. to remain, as money in the pocket, തമ്പിമാർ ൫ പേർ തുഞ്ചിനാർ Bhr. (=തഞ്ചുക). [ളം തു. ഉണ്ടു.
തുഞ്ചാരം No. balance, f.i. 5 ഉറുപ്പികയോ
തുട tuḍa (T. Te. Tu. C. തൊട, fr. തൊടുക). 1. Connexion, as of an arrow with a bow, അമ്പു തുടവിടുന്നേരത്തു KR.; തുടവിടാതവണ്ണം RC. uninterruptedly. തുടവിടാത തുരഗങ്ങൾ വാരണങ്ങളും RC. a continuous line of. 2. the thigh. തൃത്തുടപ്പൊട്ടി KU. a Paradēvata, Shāstā. തുടക്കാമ്പു inner part of the thigh. തുടവാൎപ്പു, തുടവാൾ an ulcer on it. പോരടുത്ത സമയേ തുടതുള്ളും ChVr. (an omen). തുടയിൽ വെക്ക = കടക്കാൽ obsc. അടി തുട ഇടല്ലാത്ത വസ്തു V1. having neither head nor tail. 3. time, turn. ഇരിപത്തൊരു തുട വധിച്ചു Bhr. in 21 engagements = വട്ടം; also ഇത്തുടേ V1. this time.
തുടക്കാരം (1) connexion, contact. തു. തീൎക്ക to sever what lies close together.
തുടപ്പന loc. = ൟന്തു Cycas.
തുടം tuḍam (തുടു) 1. Stoutness, plumpness തുടം എഴുന്ന പള്ളിയമ്പു, തു. കിളൎന്ന മാമരം RC; also തുടവു, hence തുടവിയ ശരം RC. — തുടവൻ a stout, big person. 2. a liquid measure, 1/16 of an Iḍangal̤i, (see foll.).
തുടകു tuḍaγụ A small earthen vessel, holding 2 Nāl̤i, chiefly for toddy. ആ തുടകിലേക്കഞ്ഞി വെള്ളം കുടിക്കാഞ്ഞതെന്തു No. = മണ്പാത്രം, പാനി. — തുടകിടം കണ്ടു KU.
തുടക്കെന see തുടു.
തുടങ്ങുക tuḍaṇṇuγa T. M. C. Tu. (തൊ —, Te. തൊണഗു, fr. തൊടു) 1. v. n. To begin. സ്വാമിക്ക് ഈ മാതരിൽ പോരു തുടങ്ങിയാൽ — അക്കാലം തുടങ്ങി from that time. കാരണോന്മാർ നാളിൽ തുടങ്ങി TR.; വന്ന നാളേ തു. Brhmd.; ഞായറു തുടങ്ങിയുള്ളവ the 7 week—days, beginning with Sunday. സിംഹം തുടങ്ങിയുള്ള മൃഗങ്ങൾ etc.(= മുതലായി, ആദി).ചൂതു തുടങ്ങി ന ലീലകൾ CG. 2. v. a. to commence, under— take, do. യുദ്ധം തുടങ്ങിനാൻ, തപസ്സു തു’ം Bhr.; എന്തിനോരോതരം വ്യാജം തു’ന്നു Mud.; ലോഭം തു. Nal.; കാമവൈരിയെ സേവ തുടങ്ങിനാർ SiPu. — With verbs ചെയ്വാൻ — ചെയ്തു — ചെയ്യതു., as കേഴത്തുടങ്ങി, പോകത്തുടങ്ങിനാർ CG. — absol. എന്തിത്തുടങ്ങുന്നുതു CG. what do you mean with this? ബാലന്മാരോട് ഇങ്ങനേ തുടങ്ങിയാൽ AR. if you act thus.
VN. തുടക്കം T. M., (തുടസ്സം So.) beginning, പറതു’മായുള്ളവ RC. തു’വും ഒടുക്കവും prov.
CV. തുടങ്ങിക്ക to cause to commence or under—take, പൂജകൾതുടങ്ങിപ്പൂ KU.; ഋശ്യശൃംഗനെ ക്കൊണ്ടു യാഗവും തു’ച്ചു KR.; നിൎമ്മാല്യം തു’പ്പാൻ TR. (the Kāraṇōns of the temple).
തുടങ്ങു (C. Te. T. entanglement, Tu. hook), the belt of a Nāsyar’s knife. കത്തിയും തു’ം കെട്ടുക TP. to take up arms. തുടങ്ങുന്നു കത്തി പറിക്ക TP. (Abl.)
തുടങ്ങൻകത്തി, (തുടക്കങ്കത്തി) a broad knife. MC.
തുടപ്പാ So., തുടപ്പം Palg., see തുടെപ്പു.
തുടപ്പു tuḍappụ (1. 3.) A turn or measure, ഒരു തു. ploughing once. ഒരു തു. മാത്രം നീട്ടം (of ropes.)
തുടമാനം tuḍamānam (തുട. 1.) Beginning. തു. തൊട്ടു = അദിമുതൽ V1.
തുടർ tuḍar T. M. aC. (തൊടു C. Te. Tu. to put on) 1. A chain, string എഴുതുടരിട്ടു കെട്ടിയ ചൊക്കൻ TP. — തുടർമാല a gold necklace. 2. women’s waist chain, different from അരഞ്ഞാൺ; അരയിലേപ്പൊന്തു TP. (of a man).
തുടരി T. M. (chain—like), a thorn with an edi—ble fruit, Rhamnus circumcisus. — Kinds: പെരിന്തു. Zizyphus jujuba (S. ബദരി), കാക്കത്തു. Crantzia aculeata, മലന്തു. Celtis aus—tralis or Zizyph. lotos.
v. a. തുടരുക 5. 1. To be linked, consequent, to continue; തുടൎന്നു പറക to speak on.— കൈതു. to be connected, പുഞ്ചിരിത്തൂമക്കൈതുടൎന്നീടു മക്കണ്ണു CG. that ever smiling eye. കൎമ്മത്തിൽ, ലീലകളിൽ കൈതുടൎന്നീടുവിൻ CG. put your hands to the work. സന്യാസിവേഷം കൈ തുടൎന്നാൻ CG. assumed. 2. to pursue, തുട
തുടൽ — തുടിക്ക 466 തുടിൽ — തുണ
ൎന്നു പിന്നാലേ നടന്നു ഭ്രപതി KR. വഴിയേ തു. Ti. chased. കുടത്തുടരുന്ന രാമൻ KR. — തുടൎന്നെത്തുക to overtake. 3. = തുടങ്ങുക 2., ചെയ്ക f. i. കഥ ചൊല്വാൻ തുടരുന്നേൻ KVA. I under—take. പട വരവു തു. Mud.; മാത്സൎയ്യം തുടരായ്ക CC.; അസ്ത്രപ്രയോഗം തു. Bhr.; ഉറക്കം, നിദ്രതു. Nal. to fall asleep. ഉദ്യോഗം തു. ChR. to exert oneself. കുടുവാൻ തു. Nal.; also v. n. അവനു യൌവനാരംഭം തുടൎന്നു Nal.
Inf. തുടര unremittingly, പടകൾ തുടരത്തുടര വരുന്നതു Bhr.; രാഘവാസ്ത്രം തുടരത്തുടൎന്നു ണ്ടെന്നൊരാകുലം AR. (so തുടൎന്നെറിഞ്ഞെറിഞ്ഞു RC.) — സുഖദുഃഖങ്ങൾ ഇടതുടരക്കൂടക്കൂട സകല ജന്തുക്കൾക്കും ഉണ്ടു Bhr. suc—cession of weal & woe.
Neg. തുടരാതേ making a stop, മദ്ധ്യേ ആലസ്യം തുടരാതേ Bhr.
VN.തുടൎച്ച 1. continuation. 2. friendship V1. 3. claim, ഈ അടിയാന്മാൎക്കു വല്ലോർ വല്ലതു. പറഞ്ഞു വന്നാൽ ഞാൻ തെളിയിച്ചു കൊടുക്കുന്നുണ്ടു TR.
തുടൽ tuḍal So. = തുടർ, (as തുടലാഞ്ഞാണം B., തുടലി Rh.). ആനത്തു.
തുടവു see തുടം 1. & തുടകു.
തുടി tuḍi T. M. C. (lip, Tu. ദുഡി extremity, fr. തുടു). 1. A small drum (C. Te. തുടുമു). Kinds: കടുന്തു., കുറുന്തു., നെടുന്തു.— It is shaped like an hour—glass, hence തുടിയിടപോലോരരയിൽ DN.; തുടിയിട പോലേ വടിവുടയൊരു പിടിനടു KR.; പൊറ്റുടി (= പൊൽ തുടി) നടുവിനു നേർ RC. — ഉരലിനു മുറിച്ചാലേ തുടിക്കു കണക്കാവു prov. — തുടി മുട്ടിക്കൊണേടു നടക്കു to publish a secret. തുടിയടിക്ക, കൊട്ടുക to proclaim. 2. T. So. cardamoms. 3. a measure, (S. ത്രുടി = 30 അല്പം). മുപ്പതു തുടിക്കൊരു കല എന്നതും ചൊല്ലും Bhg. 3. = തുടിപ്പു.
തുടിംപാളക്കിഴങ്ങു an Epidendron, esp. on Strychnos (= പറകെട്ടി).
തുടിക്ക tuḍikka T. M. (തുടു) 1. To throb, quiver. തുടിച്ചധരവും ചുവന്നു കണ്ണുകൾ KR. in anger. വാമക്കണ്ണു തു. ഇടന്തോളും തു. KR. (bad omen). അവൾക്ക് ഇടങ്കൈ തുടിച്ചിതു. KR. (good omen). മിടറ്റിടെച്ചൊൽ തുടിച്ച ശൂൎപ്പണക RC. with a voice stifled by emotion. — VN. തുടിപ്പു V1. palpitation. 2. to splash violently, പുഴയിൽ ഇറങ്ങിത്തു., നീന്തിത്തു. Bhg. 3. No. to pro—trude. തുടിച്ച അധരം a Negro lip. തുടിച്ച കണ്ണു CC. (of a toad—like demon). കണ്ണും മുഖവും കുടിക്ക to swell; കുമ്മായം തുടിച്ചിക്ക uneven plaster—work.
തുടിൽ tuḍil, തുടിഞ്ഞിൽ. Lair of game, place over—grown with creepers, (= കു. loc).
I. തുടു To be distended, stout; തുടുതുട (= തുടര), incessantly, ശരനിരയാൽ തു. പൊഴിന്തനൻ തു. വളർ ശരമാരി RC.; തു. കണ്ണീർ ഒഴുകി KR.; തു. വന്ന രുധിരം Bhr.
തുടുക്കെന plump (= തുടം), പാദത്തെ തു. ക്കണ്ടു Bhr.; തു. ക്കാണായിതു തുട CC.; തുടുക്കെനവേ നടക്കും RC. closely; also as Verb: തുടുതുടക്കിയും മദിച്ചു Bhr 8. — (തുടുക്കു T. insolence).
II. തുടുതുടേ Very red, തു. യുള്ളധരസോഭ Bhr. — തുടുക്ക, ത്തു To be red. സഹസ്രാംശു കിഴക്കു
VN. I. തുടുപ്പു തുടക്കന്നു കാണായി Bhr.; ആദിത്യൻ കിഴക്കു തുടുക്കെന്നുദിച്ചു Bhr. in his full glory. തുടുക്കെനച്ചുവന്നു RC.
II. തുടുപ്പു tuḍuppu T. So. (Te. wiping, C. era—sure) 1. Stirrer, spatula, a paddle, (see തൊടുപ്പു). 2. the tip of the sternum., തു. വീഴുക, എടുക്ക. V1.
തുടെക്ക tuḍekka T. M. (C. തൊ —, Te. തുഡുചു) 1. To wipe, rub off, clean വദനം തു. യും VCh. മുഖവും തുടച്ചു Mud. sign of wrath. തൻ കണ്ണു നീരെ നലമെഴത്തുടെക്കുന്നേൻ RC., തോക്കു തു. TP. 2. to extinguish, വംശം തുടെച്ചു പോയി. VN. തുടെപ്പു, (തുടെപ്പം. V1. a broom B. തുടപ്പ). CV. തുടെപ്പിക്ക V1. to get something wiped.
തുട്ടു tuṭṭụ T. M. (C. Te. Tu. ദുഡ്ഡു, fr. C. Tu. ദുഡു to acquire wealth). A copper coin = 20 cash or ½ pice. അകലേ പോന്നവനെ അരികേ വിളിച്ചാൽ അരക്കാത്തുട്ടു ചേതം prov.
തുട്ടുഉറുപ്പ്യ TR. a Rupee, worth 360 Reas in 1799.
തുട്ടി SoM. a fine (on wages or salary).
തുണ tuṇa T. M. C. 1. Match, companion, തുണ പെരിയൻ (huntg.) a pair of wild hogs. വഴിത്തുണ a fellow—traveller. — ഇണയില്ലാത്തവന്റെ
തുണർ — തുണി 467 തുണ്ടം — തുത്ഥം
തുണ കെട്ടൊല്ല prov. Friendship. എനക്കു തുണയായി നില്പിൻ TP.; also തുണ നില്ക്ക, ഇരിക്ക, തുണ ഉണ്ടു to stay with one. 2. help, assist—ance, തുണയില്ലാത്തവൎക്കു ദൈവം തുണ prov. ഈശ്വരൻ തുണ in the name of God (heading of letters). തുണെക്കുവന്ദിക്കുന്നേൻ Bhr. I pray for help. (as a poet in composing). അതിനേ ദൈവം തുണ ചെയ്യൂ prov. അവൻ അഴകോടു തുണ പെടുകെന്നു കൂറി RC. let him succour. തു. ചെന്നു Bhr. helped. — abstr. നിണക്കു വനം തുണ VetC. a hermitage thy only resource. 3. guard, convoy തുണയാക, പോക; അവർ തുണ പോരും Bhr. escort. നിന്തണൽ എന്നിയേ പിന്തുണ ഇല്ലേതും CG. no reserve.
Hence: തുണക്കാരൻ, തുണയാളി a companion, friend.
തുണവൻ aM. a friend, വിണ്ണവർ തു. എയ്തു RC. Rāma shot.
തുണെക്ക v. a. to help, succour, protect, accom—pany. With at. മിത്രമായുള്ളവൎക്കു തു’പ്പാൻ Brhmd. അമ്പോടെനിക്കു തുണെച്ചരുളീടുക KVA. — With Acc. അടിയനെത്തുണെക്കേണംപാനെക്കു GnP. help me to compose. സുരാസുരൎസമരേ തുണെച്ചാലും KR. in war.
തുണർ tuṇar aM. (C. Te. T. തുണു, Tu. ദുണു to shake, തുണവു T. swiftness) Suddenness or = തീവ്രം?). നിറമെഴും തു. വളർ ധൂമകേതു RC. terrible, swift comet. തുണരോടേ തൊടുത്തു, തുണരോടുയിരറ്റു.— തുണരോടു വരിക might also be = തുടര, as കണകൾ, തുയരങ്ങൾ, തുമ്പങ്ങൾ തുണരോടു വന്തു RC.
തുണി tuṇi T. M. (= തുണ്ടു) 1. Piece, rag. aM. തു. യായെയ്തു വീഴ്ത്തി, മല തുണിചെയ്തു RC. = തുണ്ടിച്ചു. 2. cloth, തുണിയും മുണ്ടും prov.; എന്നെ ഒറ്റത്തുണിയോടേ ഓട്ടി KR. banished me with one cloth. പല തുണിത്തരങ്ങൾ TR.; esp. women’s cloth, ൧൦ മുഴം Anach. (=പുടവ). എന്നെക്കൊണ്ട അവളുടെ തലയും തു. യും കഴിപ്പാൻ കഴിയായ്കയാൽ ഉപേക്ഷിച്ചതു her sup—port.
തുണിയുക v. n. T. C. aM. to cut short, decide, venture (=mod. തുനിയുക), മറഞ്ഞുകളഞ്ഞു പുനരപി ചാകത്തുണിഞ്ഞു കളിക്കുന്നൊരു മൃഗം KR.
തുണ്ടം tuṇḍam T. M. C. Te. & തുണ്ടു 5. (തുണി) A piece, bit, slice. തു’ങ്ങളാക്കി MC. tore to pieces. ചേര തിന്നുന്ന നാട്ടിൽ ചെന്നാൽ നടുത്തുണ്ടം തിന്നോളു prov. ഒാലത്തുണ്ടം a shred of leaf.
Hence: തുണ്ടൻ Te. C. Tu. No. insolent. തുണ്ടന്മാരെ കുടക്കൂടി രാജ്യത്ത് അനൎത്ഥം കാട്ടുക TR. to join the rebels.
തുണ്ടത്തരം കാട്ടുക TR. to behave insolently (തുണ്ടിരി V1., T. തുണ്ടരിക്കം, Te. — കമു).
denV. തുണ്ടിക്ക 1. to cut to pieces, മെയ്ക്കൊണ്ടു തു’ ച്ച ശകലങ്ങൾ, വാരണങ്ങൾ തുണ്ടിച്ചു RC. വെട്ടുകൾകൊണ്ടു തുണ്ടിച്ചു മുടക്കയും Bhr. to obstruct the way by slaughtered elephants. 2. cut off, as the throat, കണ്ഠത്തെ ഖണ്ഡിച്ചു തുണ്ടിച്ചു CG.
തുണ്ടുഞായം contradictory words — തു. ക്കാരൻ of a wrangling, capricious spirit, (തുണ്ടത്തരം).
തുണ്ടുചീട്ടു a temporary receipt, as for part of rent or taxes, അധികാരി കൊടുത്തു തുണ്ടു ശീട്ടു MR. [pound.
തുണ്ടു —, തുണ്ടംപറമ്പു No. a diminished com—
തുണ്ഡം tuṇḍam S. (Te. C. തൊണ്ടം proboscis). Beak, snout, ജടായു തു’ത്തിനാൽ തുണ്ടിച്ചു KR.; തുണ്ഡാഞ്ചലം (comp. ചുണ്ടു).
തുത്തം see തുത്ഥം. [ട്ടതു. Anj.
തുത്താരി tuttāri C. Tu. M. Horn, trumpet, പുല്ലി
തുത്തി tutti 1. = ചുത്തി A hammer. മരത്തുത്തി a mallet. 2. T. loc. a Sida ( = പട്ടൂരം), കാട്ടുതു. obtuse—leaved Hibiscus.
തുത്തിക tuttiγa & ചു — A leathern vessel “dubber”, esp. with oil—merchants, പശുനെയിത്തുത്തിയ രണ്ടു TR.; നെയിത്തു. യിൽ ൟൎച്ചപ്പൊടി നിറെച്ചു ചതിച്ചു വിറ്റു (jud.)
തുത്ഥം tuttham S. Blue vitriol, തുത്തം GP. gener—ally = മയി(ൽ)ത്തുത്ഥം a. med. Sulphas cupri. പാൽത്തുത്ഥമ, പാത്തുത്തം a. med. Sulphate of zinc (വെള്ളത്തു.).
തുത്ഥനാകം, തുത്തിനാവു, ചിത്തനാകം Indian zinc, also Chinese metal (a mixture o
തുനി — തുൻപു 468 തുപ്പട്ടാ — തുമ്പ
copper, nickel, tin, zinc) — തുത്ഥനാകപ്പൊടി its filings, med.
തുനി tuni (C.Te. bit = തുണി, T. sickness) 1. A kind of Gunma (see ഗുന്മം), തുനിഎന്നും പ്രതി തുനിഎന്നും Nid 13. 2. B. a kidney.
തുനിയുക tuniyuγa, (fr. തുണിയുക q. v.) To hazard, resolve, venture അടിപ്പാൻ തുനിയുമളവു Vil.; ചൂതിനു തു. Nal. — Also with Acc. ആകാത കാൎയ്യം തുനിയായ്കവേണം CC. to attempt.
തുനിവു VN. തുനിപു 1. resolution, daring. 2. clue = തുൻപു.
തുന്ദം tundam S. Belly — തുന്ദി navel.
തുന്ദിഭൻ one, who has a prominent belly or navel, (=വയറൻ V1.).
തുന്നം tunnam S. (part, of തുദ് to pierce) 1. Stung, stitched. 2. Cedrela tuna (a tree). തുന്നവായൻ S. a tailor, പലതു’ർ KR.
തുന്നൽ tunnal (T. തുന്റൽ to be close to—gether, see തുന്നം S.) Sewing.
തുന്ന (ൽ)ക്കാരൻ a tailor; also തുന്നൻ V1.
തുന്നണ a stitched pillow, കാല്ക്ക ഒരു തു. വെച്ചു TP.
തുന്ന (ൽ)പ്പണി needle—work.
തുന്നുക to sew, stitch ദ്രവ്യം കുപ്പായത്തിൽ വെച്ചു തുന്നിക്കെട്ടി തുന്നലുണ്ടാക്കി തൻദേഹത്തിൽ ഇട്ടുംകൊണ്ടു PT.; also തുന്നിക്കുത്തുക.
CV. തുന്നിക്ക 1. to get clothes made, also തുന്നിച്ചു നോക്കുക. 2. B. to make a hole in a jack—fruit to ascertain whether it is ripe (denV. fr. തുന്നം) = ചൂലുക.
തുൻപം tuǹbam T. aM. (aT. തുനി = ദുർ). Af—fliction, വഴിമേൽ വന്ന തുൻപവും RC.; also തുമ്പങ്ങൾ നീക്കി HNK. (opp. ഇൻപം); തുമ്പമെന്നിയേ ജന്മൌഷധം Bhg,
തുൻപു tuǹbụ (തുനി C Te., തുമ്പു C. footstalk, തുബബു to be found out) 1. An extremity, end of a rope or string കൊമ്പിന്റെ,ചെവിയുടെ തുമ്പു MC. തു. കൊടുക്ക to give a handle, തു. പിടിക്ക to get into a discussion. 2. clue, trace. ഉണ്ടാമതിനുള്ള തു. CC. get a clue. ഇതിന്റെ തു. അറിവാൻ TR. to ferret it out. qs. തു. അറിയാതേ പറഞ്ഞു spoke not to the purpose, got adrift. വീടു ചുട്ട ആൾ വഴിപോലേ തുമ്പായിട്ടില്ല TR. could not be found out. ഇല്ലാത്തതു. കൾ ഉണ്ടാക്കി by false evidences. അതിന്റെ നേരും വഴിയും തുമ്പും വിസ്മരിക്കാതേ TR.; കട്ട മുതൽ അവന്റെ കൈവശമുള്ളപ്രകാരം തുമ്പു കിട്ടി Arb. articles were traced to him. അതിന്റെ ആളെ തുമ്പുനോക്കി TR. tried to find out the guilty person. തുമ്പുണ്ടാക്കി proved. 3. right, claim, duty. വകമേൽ ചെല്ലുവാൻ തുന്പില്ല TR. has no right to the estate. അൻപറ്റാൽ തുൻപറ്റു prov.; അവനോടു തു. അറുത്ത് എടുത്ത (or വാങ്ങിയ) പ്രമാണം TR. (see തുമ്പു മുറി). തുമ്പുകെട്ടു നടന്നു led an unprincipled life.
Hence: തുമ്പറുക്ക to break off a connexion.
തുമ്പില്ലാതേ പറക to speak, what is ground—less, useless, driftless; to babble.
തുമ്പില്ലാത്തവൻ (2) an ignorant; a booby.
തുമ്പുമുറി (3) a certificate given by a proprietor to the holder of his land, that he has sold his right to another; also a writ of the tenant transferring his occupancy to another, W. രാമനു സമ്മതിച്ചു കൊടുത്തതു. TR.
തുപ്പട്ടാവു H. dōpaṭṭā A veil or linen sheet of two breadths (C. Te. Tu. ദു —), a cloak, fringed B., 16 cubits long V1.
തുപ്പട്ടി a mantle or sheet.
തുപ്പായി tupāyi (T. തുപ്പാചി, S. ദ്വിഭാഷി, H. dubhāshya). Interpreter തു’യോടു പറഞ്ഞു, ബില്ലിത്തുപ്പായി വായിച്ചു ബോധിപ്പിക്കേണ്ടും അവസ്ഥ TR. an East—Indian; TP.
തുപ്പുക tuppuγa T.M. C. To spit.
VN. തുപ്പു & തുപ്പൽ spitting, spittle.
തുപ്പുന്നതു a spitting—pot, കോളാമ്പി.
തുപ്പരം (loc.) poverty, fr. തുൻപം?
തുഭ്യം tubhyam S.(ത്വം) To thee, തുഭ്യംനമ: Bhr.
തുമര “Dholl—gram” = തുവര 472.
തുമുലം tumalam S. Tumult, noise തുമുലരണം, തുമുലാരവം Bhr. വാദ്യശബ്ദങ്ങൾകൊണ്ടു പാരം തുമുലമായ പുരം KR. noisy.
തുമെക്ക tumekka, Cattle to snort, (see ചുമെക്ക & തുമ്മുക).
തുമ്പ tumba T. M. C. 1. Phlomis, or Leuoas
തുമ്പം — തുംബം 469 തുംബുരു — തുര
Indica, a common weed with other Nepetæ, തു. പ്പൂപോലേത്തേച്ചോറു TP. holy to Siva. നല്ലതു. യും ചാമ്പലും Anj., (in S. വൈകുണ്ഠപുഷ്പം). തു. മലർമാല്യം Sk. തുമ്പത്തട്ടു whorl of leaves as in Labiatæ.
Kinds: എരോപ്പത്തു. a weed imported by Euro—peans, കരിന്തു. Nepeta Malabarica GP., കാട്ടുതു. an Ocymum (= പൂവാഞ്ചൂടു), കാശിത്തു. Im—patiens Balsamina, ചെന്തു. Osbeckia Ceyla—nica, നരി —, മണി —, പൂത്തുമ്പ Decaneurum molle (പൂത്തു. വേർ a. med.), പേത്തു‍. Phlomis Ceylanica, വെന്തു., മലന്തു.
2. (aT. c. Tu. filling = തുരുമ്പു) what stops a hole, a plug, stopple.
തുമ്പം tumbam 1. The wall of a native com—pound (see തുമ്പ 2.), loc. 2. = തുൻപം.
തുമ്പക്കം tumbakkam (തുമ്പു) The cross—beam on deck of a native vessel, to which the sail—ropes are fastened.
തുമ്പി tumbi T. M. C. Tu. (Te. തുമ്മദ). A black beetle, flying at night. പൊന്നാന്തു. a cushlady. ആനത്തുമ്പി loc. a large kind of dragon—fly. തു. പറക്കുംപ്രകാരം Bhr.; (a butter—fly MC.); തു. തുളെച്ച മുള a bamboo pierced by it & sounding like an Ӕolian harp, (തു. ത്തുള).
Hence: തുമ്പിക്കൈ T. M. C. (po. തുമ്പിക്കരം ത ന്നേ തലോടി CG.) an elephant’s trunk, lit. “the sneezing hand”. തു. യോടുളവായ പൈതൽ Anj. Gaṇapati. തു. ചുരുട്ടും MC. (in running).
തുമ്പിത്താൻ V1. 2. & തുമ്പിത്താരം B. a long trumpet, (see താര) = ൟറ്റക്കുഴൽ.
തുമ്പിപ്പച്ച a kind of Centaurium, which pro—duces sneezing.
തുമ്പു tumbụ 1. T. A rope, whence തുമ്പക്കം. 2. a button V1. 3. extremity, clew, etc. (see (തുൻപു).
തുമ്പുക tumbuγa T. M. & തുമ്മുക Te. T. m. To sneeze, പശുതുമ്പും പോഴും പോകരുതു KU. (bad omen). പൊന്നു തു’ന്ന കുതിര (a story). തുമ്പിയ നേരം മനുവിനുണ്ടായി ഒരു നന്ദനൻ Bhg. — Hence തുമ്പി.
തുംബം tumḃam S. A long gourd, Lagenaria ഒരു ഗൎഭതു. അസ്സുമതിക്കുണ്ടായി, തു’ത്തെ പുളൎന്നു KB.
തുംബുരു tumḃuru S. N. pr., A Gandharva, നാരദൻ തു. സാകം ചിരിക്കയും Bhr.
തുമ്മനേ Palg. (അന & Inf. of foll., T. also to revive, aC. ദൊമ്മളിസു to frisk) Briskly (f.i. നടക്ക, തെളിക്ക).
തുമ്മുക tummnγa, see തുമ്പുക, f.i. തുമ്മിത്തുമെക്കുന്ന പാമ്പു CG. An angry, puffing snake.
VN. തുമ്മൽ sneezing, Nid 33.
CV. തുമ്മിക്ക, as വായുതുമ്മിക്കും Nid 34.
തുയരം tuyaram T. aM. So. (= തുൻപം) l. Cala—mity, grief തു. വാരാ RC. 2. pity.
തുയർ id., ചൊല്ലത്തുടങ്ങിനാൻ അണെന്തതു. എല്ലാം, ഇളമതിക്കു തു. പൊങ്ങി വിളങ്ങി, ഒന്നാർ തമ്മെത്തുയർ ചെയ്തു പടയിൽ RC. afflicted. വന്തുയരാളും പിശാചന്മാർKeiN. troublesome.
v. n. തുയരുക, ൎന്തു to grieve RC8. തുയൎന്തന.
v. a. തുയർക്ക to afflict, വൈരികളെത്തുയരാതവർ RC8.
തുയിർ (see foll.) 1. Sleep, പന്നഗം തന്നിൽ തുയിർകൊണ്ടും ഉള്ളോൻ VilvP. 2. So. (=തുയർ) വിരഹതുയിർ പൂണ്ടു RS. തുയിർപെടുക B. to commiserate.
തുയിൽ tuyil T. aM. (=തൂങ്ങുക) 1. Sleep, തുയിലുറങ്ങാൾ Pay. she cannot sleep. പാലാഴിയിൽ തുയിൽ കൊള്ളുന്ന Bhr. തുയിൽ ഒഴിന്തെഴു മന്നാ RC. (said to the dead Rāvaṇa). പെരിന്തുയിൽ Anj. death. 2. = തുകിൽ cloth, പട്ടുടുത്ത് ഒറ്റത്തൊയിലും വെച്ചുTP.
തുയിലുക to sleep. ഇകലിൽ തുയിലുമതു ഒരു കൂറല്ല RC. it is not right to sleep in war. അരവിൽ തുയിലുന്ന RC., അരവിൽ തുയിലും കൃഷ്ണൻ Pay.
തുയ്യ tuyya T. M. (fr. തുയി, Tdbh., ശുചി?) Pure, fair, തുയ്യ വെള്ള B. No. spotless. — തുയ്യവാനനം RC. a fine face, തുയ്യ‍തു perfect truth. — abstr N. തുയ്മ V1. & തൂമ (see തൂ).
തുയ്യം tuyyam = തുച്ചം 2.
തുര tura T. M. (C. Tu. Te. ദൊര) 1. Master, lord, also ധ്വര So. 2. feathers for the head.
തുരള — തുരിശം 470 തുരിശു — തുറ
3. (തുരക്ക) a hole, barrow MC. തുരവെച്ചുകൊത്തുക to mark the lines before cutting a stone.
തുരള turaḷa (&തൊ — No., fr. ദുർ?, C. ദുരുള bad or (തുറടു??) = A cold, ജലദോഷം; തുരളയും മല്ലനും a severe catarrh & headache.
തുരം turam Tdbh., ധുരം S. 1. Burden, തുരമല്ലാതൊഴിഞ്ഞതമ്പി RC. not heavy laden. 2. charge, trust, നികിതി കൊടുത്തോണ്ടു പോരുന്ന സൊരം മുടങ്ങി, or ആന്ത്യന്മാർ അവരേ സൊരം എടുക്കാതേ മുടങ്ങി TR. do no more pursue their calling. പണിയും തുരവും ഇല്ല no employ. തു. എടുത്തു കഴിക TR.; നിണക്ക എന്തു സൊരം? കെട്ട് എടുത്തും വാണിഭപ്പീടിക വെച്ചും സൊരം എടുക്കുന്നു Mpl. I live by. 3. അത്തു. കണ്ടു, കേട്ടു that speech, thing. അത്തു. വാക്കു പറഞ്ഞു TP. (prh. = തരം).
തുരക്കാരൻ one intrusted with.
തുരക്ക turakka (T. തുരുവു to bore, Te. ത്രവ്വു Tu. തെര to dig). To burrow, undermine, prob. fr. തുരങ്കം q.v. — മണ്ണിൻ ചോടേ തുരന്നു Mud.; തുരന്നു കേറി Arb.; തുരന്നുകളവു MR. burglary. തുരപ്പണം T. M. a carpenter’s drill, gimlet.
തുരപ്പൻ 1. id. 2. a bandicoot—rat MC; also തുരവൻ.
VN. തുരവു 1. burrowing, അവനായി തു.വെച്ചു ambush. 2. a mine, hole, (see foll.) 3. So. T. a large well.
തുരങ്കം turaṇgam Tdbh., സുരഗം (but com—pare തുരക്ക). Amine in fortification, claudestine opening made in a wall. കള്ളൻ തു. വെക്കുന്നു vu.; വീട്ടിൽ തു. വെച്ചു കേറി Arb. (and വീടു തുരക്കൽ, തുരവു വെക്ക house—breaking).
തുരംഗം turaṇġani S. & തുരഗം S. (തുർ to run, to be swift). A horse, രഥതുരഗകരികൾ Nal. തുരഗാധിരൂഢൻ VetC.
? തുരടി turaḍi അന്യോന്യം ഏഴുമെടും തു. എറിഞ്ഞിട്ടും KR 5. playing monkeys throwing each other with fruits?
തുരഞുക turattuγa T. So. To drive away. V1.
തുരി turi S. A weaver’s brush = തൂലിക.
തുരിശം turišam (T. തുരിതം = ത്വരിതം) Dili—gence, parsimony, economy. B. തുരിശക്കേടു idleness.
തുരിശൂ turiš/?/ T. തുരുചി, (see തുരുവു). Blue vitriol, or sediment of vitriol = തുത്ഥാഞ്ജനം.
തുരീയം turīyam S. (ചതുർ). Fourth, വീൎയ്യത്തിൽ തുരീയാൎദ്ധം നല്കാം Bhr. = 1/8, (see തുൎയ്യം).
തുരുതുര = തുറുതുറേ Thickly, തു. ച്ചോര ചൊരിഞ്ഞു KR. — തുരുതുരനെഞ്ചരും Mpl. (fully).
തുരുത്തി turatti 1. C. Te. Tu. തിത്തി, S. ദൃതി. Leather—bag, oil—bottle, bellows, സദാകാലം ചഞ്ചലമായൂതുന്ന തോൽത്തുരുത്തിയേപ്പോലേ മൂക്കൂടേ ഊതും പ്രാണൻ ആത്മാവോ KeiN. 2. T. M. (B. തുരുത്തു) an island V1., തു. വീഴുക. No. is forming.
തുരുത്തുക = തിരുത്തുക q.v.
തുരുമ്പു turambụ 1. T. So. Straw, awn V2. നെല്ലിൽ തുരുമ്പില്ല എന്നു വരുമോ prov. — the wad of a gun V2. 2. (C. = തുറു) heap of threshed grain. തു. പൊലിക്ക to give the reapers the 8th or 11th measure (loc). 3. (തുരുവു) So. rust തു. പിടിക്ക, തുരിമ്പിച്ചു പോക V1. to rust. 4. B. = പുല, low classes’ mourning time.
തുരുമ്പൻ N. pr. m. [rusty.
denV. തുരുമ്പിക്ക No. = തുരുമ്പുപിടിക്ക to become
തുരുവു turuvu, T. തുരു, (Te. തുരുമു powder, dust). Rust. V1.; also തുരുമ്പു
തുരുഷ്കൻ S. Turk, also as in P. തുൎക്കി, തുൎക്കിക്കാരൻ; തുർക്കോടെതൃത്തിതു Genov.
തുൎയ്യം turyam S. (=തുരീയം) 1. Fourth. 2. the fourth state of the soul (നിലം, ഭൂമി), oneness with Brahma in different degrees, hence മുത്തുൎയ്യം KeiN. threefold: (ജീവ തു., പര തു., ശിവതു. VedD.). വിദ്വാൻ തുൎയ്യസ്ഥനായി Bhg. (above ജാഗ്രം, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി).
തുറ tur̀a T. M. C. (തുറു) 1. A frequented place, rendezvous; a harbour, തുറയും കച്ചോടവും തെളിയിപ്പിച്ചു KU. also a landing—place, and office of customs, തുറയിൽതളം MC. 2. place for wash—ing clothes, പുൽത്തുറ V2. a grassy spot (തുറു). 3. B. a natural pond or cavern. 4. B. refuse of bark or leaves used in bathing. 5. = തുറവു q. v. [prov.
തുറക്കലം (2) a washerman’s pot. മറക്കലം തു.
തുറക്ക — തുറിക്ക 471 തുറുക — തുലാം
തുറച്ചുങ്കം (1) sea—customs B.
തുറത്തേങ്ങ (2) two cocoanuts tied together, as a gift in funeral ceremonies.
തുറമുഖം l. a sea—port KU., road—stead. 2. (തുറക്ക) openness B.
തുറശ്ശേരി N. pr. a ford near Kīl̤ūr, of the Putu—paṭṇam river, boundary of different marri—age customs, Anach. തു. പ്പുഴെക്കു വടക്കേ ദിക്കുകളിൽ നടപ്പു TR.
തുറക്ക tur̀akka T. തി —, C. Te. തെ —, (see തിറ) To open. 1. v.n. തുറന്നുപോക to open of itself. തങ്ങളെത്തന്നേ തുറന്നതു കാണായി വാതിൽ എല്ലാം CG. നല്ല വെളിച്ചം തുറന്നൊരു നേരത്തു SG. broke upon him. 2. v. a. ഓകു തുറന്നുകൊടുക്ക to clear a gutter. തട്ടിത്തു. വാതിൽ, വാതിൽ തുറന്നനേ TP. open the door! കുടികളെ തുറന്നുകളഞ്ഞു TR. forced sealed doors open. എന്റെ നേരേ ദൈവം കണ്ണു തുറന്നു has heard & visited me. തുറന്നു പറക to open one’s mind freely, (opp. ഗൎഭിച്ചു പറക), to disclose; so തുറന്നു കാട്ടുക = വെളിവായി.
VN. I. തുറക്കു opening of the mouth. ഞാൻ അവന്റെ തു. എടുത്തിട്ടില്ല I did not even mention his name. No.
II. തുറപ്പു opening, തു. തോറും അരക്കർ നില്ക്ക, തുറപ്പുകൾതോറും RC. gates.
തുറപ്പൻ ഏലസ്സു a waist ornament with a tube, that can be shut.
III. തുറവു l. opening, entrance; also = തുറ a harbour. Pay. 2. openness; also തുറവടി.
തുറസ്സു open, clear, exposed to the light, തുറസ്സാക്കി etc.
CV. തുറപ്പിക്ക, f. i. വാതുക്കൽ ചെന്നു വിളിച്ചു തു’ച്ചു SG.
തുറടു tur̀aḍụ T. C. A hook, crook (T. also en—tanglement). തുറട്ടുവേല So. troublesome work.
തുറാവു tur̀āvụ = ചുറാവു A shark, MC., V2.
തുറിക്ക tur̀ikka (√ തുറു) v. n. To project, ചത്തു മിഴികൾ തുറിച്ചു Bhr. (also തുടിക്ക 3.); കണ്ണു തു. MR., ചിറിതു., നാവു തു. to protrude. കുത്തുകൾ കൊണ്ടു കുടലു തുറിക്കയും Mud. gushing out. തുറിച്ചു നോക്കു to stare. തുറിക്കണ്ണൻ with large projecting eyes, also തുടിക്കണ്ണൻ.
CV. തുറിപ്പിക്ക to press out, പുഴുകു ഞെക്കിത്തു’ ച്ചെടുത്തു MC.
തുറുക tur̀uγa T. M. C. Te. 1. v. n. To be throngod, stuffed, close. തുറ്റ കാടു, താടി thick, തൊണ്ട തുറ്റു പോയി choking. തുറ്റു നിറക to close, തുറ്റുനില്ക്ക etc. 2. v. a. to cram; എലിമട പുല്ലുകൊണ്ട തുറ്റുകളഞ്ഞു; to push in, മൂക്കിൽ വിരൽ തുറ്റുനിന്നു സംസാരിക്ക Anach. (attitude before superiors).
തുറു & തുറുകു 1. a heap, തു. ആലുക, ഇടുക to make a stack of straw, വൈക്കോൽ തുറുക്കൾ. 2. a thicket overgrown with grass.
തുറുതുറേ throngingly, pressingly. see തുരുതുര.
CV. തുറുത്തുക 1. to force in, cram, stuff, തുറുത്തിവെക്ക f. i. കുശത്തി താൾ എല്ലാം വാരിത്തുറുത്തി prov. 2. v. n. = തുറിക്ക, as കുത്തു കൊണ്ടു കുടൽമാല തുറുത്തിയും Bhr. gushing out.
തുറുങ്കു Port. tronco, (also Tu. Mahr.) A jail.
തുറുവണ vu. = ദുൎഗ്ഗുണം, as വായിത്തു. കഴിച്ചു TP. Scolded, abused.
തുല tula S. = തുലാം. Balance, തൂലയോടവഗത ഗുണങ്ങൾ VetC.
തുലതു V1. A sort of cup.
തുലയുക tulayuγa (C. Te. Tu. തൊല്ഗു to move away) 1. aM. To be shaken = ഉലയുക, f. i. അരക്കർ ഉള്ളം തുലയുമാറു, അവനോടഞ്ചിത്തുലെന്ത് അകലവാങ്ങി RC. 2. to be at an end, വലിയോരുടൻചെന്നാൽ തുലയും ദു:ഖം നൂനം PT.; വൃണം പഴുത്തു തു. Nid. (= തീരുക), so പാപം തു. Palg. — കണ്പു നൽ തുളുമ്പു തുലെന്ത ചോകം RC grief, mitigated by tears. അവൻ തുലഞ്ഞു പോയി I got rid of him, (so തുലെന്ത ശൂൎപ്പണക RC.); euph. he died.
VN. തുലച്ചൽ B. end, difficulty, prh. = തോല്വി; as തുലവു id., തുലയിവു നിശിചരന്നാക്കി നാൻ അമ്പിനാൻ RC.
a. v. തുലെക്ക (to drive away?), to consume, finish, അച്ചൊൽ മെയ്യെന്നുമാറു തുലെത്തനൻ കതൃത്തവരെ RC.
തുലാം tulām = തുലാ S., f. i. സ്വയമായി തുലാക
തുലാം 472 തുലാസു — തുവര
രയേറി KR., (തുൽ to weigh) 1. Balance, vu. തുലാസ്സു q. v., തു. കൊണ്ടു തൂക്കി KR. — തുലാത്തട്ടു, — ത്തണ്ടു, — നാക്കു its scales, beam & needle. 2. Libra = തുലാരാശി. തുലാമേഷങ്ങളിൽ വൎത്തിക്കുന്നാൾ ഒക്കും അഹോരാത്രം Bhg. 3. the 7th month, തുലാഞായറു, തുലാത്തിൽ ചെന്നു TR. 4. a weight of 100 പലം CS. (1/20 പാരം), also of 120 പലം, f. i. ഒരു തുലാത്തോളം ഏലം വിളയും rev. 28 lbs. 5. a beam, cross—beam or joist, also a sloping beam in a roof; often തിലാവം, as അരുവുത്തരവും അരുത്തിലാവവും ചെലുത്തി building. തുലാങ്ങൾ കെട്ടുക, പതിക്ക. 6. the lever for drawing water. കുണ്ടുകൂപത്തിലുള്ള വെള്ളത്തെ കരെക്ക് ഏറ്റിൎക്കൊണ്ടു പോവാൻ തുലായന്ത്രവും ഉണ്ടാക്കി PT1. Parts of the water—drawing—machine (തുലാം or ഏത്തം): a bucket (തുലാ, —, ഏത്തക്കൊട്ട) with a crossbar (പാലം) staying the tongue (നാക്കു), whereby it is strung to a long shaft (കൈവിരി, കയ്യേരി), suspended from a lever (തുലാം, തുലായ, വിശ); the lever with a perforated bearing (തൊഴു) & axle (ഇടക്കണ) moves on 2 forked poles (ഏത്തക്കാൽ) bearing suspended on a pin (ആട്ടുകഴി) a frame (ഞാലി), which holds a cutstone (പൂയക്കല്ലു, കുമിഴ്ക്കൽ) and is kept together by another pin (മൂട്ടാണി).
Hence: തുലാക്കണ (6) the shaft of a watering con—trivance. (loc.)
തുലാക്കള്ളൻ, — ക്കോൾ (3) = തുലാവാട.
തുലാകൂപംനമസ്കാരം a low bow, (compared to the descending lever).
തുലാക്കൂറു (2) = തുലാരാശി.
തുലാക്കൊട്ട (6) a watering—bucket, (also തേക്കു കൊട്ട).
തുലാക്കോൽ great balances.
തുലാത്തെക്കൻ (3) the storms at the close of the monsoon (Oct., Nov.)
തുലാപ്പടി balance—weights, നാഴിയും കോലും തു. ക്കല്ലുകൾ ചെറുതാക്കും Sah.
തുലാപ്പത്തു (3) the 24th October, celebrated as the end of the monsoon, day for review of troops & hunting, തു. കഴിഞ്ഞാൽ prov., തു’ ത്താം KU.
തുലാഭാരം 1. one’s weight in gold, given to Brahmans KU. 2. (4) a weight of 100–120 palam.
തുലാവൎഷം (3) the latter rain, October—rain.
തുലാവാട = തുലാത്തെക്കൻ.
തുലാസു tulāsụ = തുലാം 1. & P. ത്രാസു.
തുലിതം tuliδam S. (part. of തുൽ). Compared, equal. പല അസ്ത്രങ്ങളും തു’മോടു പ്രയോഗിച്ചു CrArj. neither side yielding to the other.
തുലുക്കൻ = തുരുഷ്കൻ A Turk or Muhamme—dan. ഇണങ്ങിയാൽ തു. നക്കിക്കൊല്ലും പിണങ്ങിയാൽ കുത്തിക്കൊല്ലും prov. — ചെന്തുലിക്കൻ ചേല CG. prob. Persian red.
തുലുക്കാണം B., തുലുക്കുരാജ്യം V2. Turkey.
തുലോം tulōm (തുലവും V1., fr. തുലാം 4?) Much, very. മറിഞ്ഞുനോക്കിത്തുലോം AR. looked often back.
തുല്പു tulpụ B. Opposition, dispute about landed property, (തുൻപു 3. or തുലവു).
തുല്ലു tullụ (C. pudendum muliebre), in തുല്ലിടുക To miss striking a ball, fr. തുലവു?
തുല്യം tulyam S. (തുലാ) 1. Equipoised, തൂക്കങ്ങളെ തു’മാക്കുക TR. 2. equal, like, ഇല്ല നിന്നോടുതു. ഒരുവരും SG.; ഞാൻ താൻ തുല്യബലവേഗൻ KR. രണ്ടിലും തുല്യമായ അക്ഷരം കണ്ടു Mud. — adv. ആത്മതു. പാലിക്കാം പ്രജകളെ Bhr. 3. signature = ഒപ്പു; in Trav. തു. ചാൎത്തുക the king to sign = തൃക്കൈവിളയാടുക.
തുല്യത equality, തിൺതുടകൾക്കുതു. ഏതുമേ ചൊല്ലവല്ലേൻ; തു. ഇല്ലാത തു. ചൊല്ലുമ്പോൾ വല്ലായ്മ എന്നതും വന്നു കൂടും CG. impossible to compare, what is incomparable.
തുവര tuvara T. M. (S. തുവരം astringent = ചവൎപ്പു) C. Tu. Te. Cajanus Indicus, a lentil often mistaken for യവം, as the seed repre—sents the same measure, തുമരപ്പരിപ്പുവട്ടത്തിൽ MR., തുമരോടേ ഗുണംഗ്രാഹി GP.
Kinds: കരിന്തു. Desmodium biflorum, കുറുന്തു. a Dolichos or Phaseolus, പടുന്തു. a. med.
തുവരു — തുള 473 തുളയു — തുളി
variety, used in small—pox, (also called കണ്ണും മീടും ഇല്ലാത്തതു).
തുവരപ്പാടു, also തോര CS. a measure, about 1/8 inch, (¼ inch V1) = 8 എണ്മണി CS.; the unit of land—measure W.
തുവർ T. = തുവരം, hence തുവൎച്ചില, (S. രുചകം). Natron or Sochal salt GP 72. — തു. ക്കാരം, തു. ഉപ്പു a. med.
തുവരുക tuvaruγa 1. To grow dry, മഴതു.; V1.
തുവൎച്ച, (contr. No. തോൎച്ച & often confounded with ചോൎച്ച) fair weather. 2. (T. തുവൻറു = രൂരുക) to be filled up, as wells, etc. see തുകരുക.
തുവൎക്കുക T. M. = ചവൎക്ക, (see തുവർ).
തുവൎത്തുക, (T. തുവട്ടുക, Te. ദുവ്വു) 1. to make dry, to wipe clean, കുളിച്ചു കയറി ഓൻ തോൎത്തുന്നു TP. 2. So. to remove superfluous water out of a ricefield, (after sowing).
തുവൎമ്മ V2. = തൂൎമ്മ. density.
തുവാല Port. toalha, Towel. ഏതാനും തു. കട്ടു, തു. നെയ്വാൻ TR.
തുവെക്ക tuvekka T. M.(= തോയ്ക്ക) l. To steep, soak in water, പരുത്തിയില തുവെച്ചു കണ്ണിൽ വീഴ്ത്തുക a. med. 2. So. to temper iron. 3. No. = തുമെക്ക to sneeze, snort.
തുവ്വൽ M. C. = തൂവൽ.
തുഷാ tušā S. (തുഷ്) Instr. — Joyfully, തുഷാ എയ്തു AR.
തുഷാരം tušāram S. Cold, frost പങ്കജത്തിന്നു തു. എന്നുള്ളൊരു സങ്കടം സംഭവിക്കുന്നു Nal. (= തുഹിനം). — തുഷാരാദ്രി Bhg. Himālaya.
തുഷ്ടൻ tušṭaǹ S. (തുഷ്) Satisfied, pleased.
തുഷ്ടി gratification = സന്തോഷം, as തു. ആക്കുക, വരുത്തുക Bhg. to please. — തുഷ്ട്യാ വാഴുവിൻ Bhr. good—bye!
തുഹിനം tuhinam S. Frost, snow.
തുഹിനകരൻ the moon, hence തുഹിനകരകുലം Bhr. = സോമവംശം; തുഹിനഗിരിമകൾ VetC. Pārvati.
തുള tuḷa T. M. C. (Te. തൊലി, Tu. തൊളു) A hole, bored hole. നന്നേ തുള ഉണ്ടാം a. med. (through cancer). തുളക്കാതൻ, f. — തി a person with widely bored ears.
തുളമാനം the size of a hole.
തുളയൻ B. a fool.
തുളവാരം the holes & faults of a thing or person, തുളാരം പറഞ്ഞു vu.
v. n. തുളയുക To be perforated, തുളഞ്ഞു പുറപ്പെടും Bhg. — അൎബ്ബുദം കവിളുടെ നടുവേ തുളഞ്ഞു തുളഞ്ഞുണ്ടാം a. med.
v. a. തുളെക്ക to perforate, pierce, bore മൂക്കു തുളെച്ച കാള an ox with a pierced nose. മൂക്കു തുളെക്കും VyM. pokes his nose, (sign of per—plexity).
CV. തുളപ്പിച്ചോല മുറിച്ചെഴുതി TP.
തുളങ്ങുക tuḷaṇṇuγa T.aM.C. — v.n. Tremu—lous motion = തുളുമ്പുക; esp. glittering (= തെള —), തുളങ്ങിവിളങ്ങുന്ന കണ്കളോടും RC.
VN. തുളക്കം 1. shaking ചൊല്ലിനവ ഒന്നിലും ഇല്ല തുളുക്കം (sic) എനക്കു RC. = ഇളക്കം. 2. splendour തുളക്കമറ്റരക്കർ എല്ലാം RC.; also തിളക്കം Ti.
v. a.തുളക്കുക, ക്കി V1. to make bright, burnish.
തുളസി tuḷasi S. (√ prec?) Holy basil, Ocy—mum sanctum GP 62. തുളസിച്ചോറു a. med. It serves, with Darbha—grass, for the funeral cere—monies of Brahmans. തു. മുതലായ അൎച്ചനാപുഷ്പങ്ങൾ TR. — തുളസീദളവൎഷവും കാണായി KumK. (from heaven).
Kinds: കാട്ടുതു. Ocyraum adscendens, കൎപ്പൂര —, കൃഷ്ണ —, വെൺ —, രാമ —, പെരുന്തു. Oc. polystachium, ശിവതു. Oc. tenuiflorum.
തുളസീഭൂപൻ KM. the Tuḷu Rāja, (see തുളു).
തുളസ്സൽ No. a kind of rice (middling).
തുളി tuḷi T. M. (തുളു Tu. C. to tremble) A drop, also തുള്ളി q. v., ചോരത്തുളി Bhg. — (No. toddy drawers say of a cut cocoanut—spadix: തു. എടുക്ക toddy begins to flow, തു. തെളിഞ്ഞു flows freely, തു. ആറി has dried up).
തുളിക്ക 1. to drop, as medicines ചെവിയിൽ Tantr. എണ്ണ വെന്തു പുണ്ണിൽ തു. MM.; No. to flow freely, as toddy. 2. to solder, patch metal vessels; (No. wrongly: f. i. ചെമ്പു തുളിയുക).
തുളിർ — തുള്ളുക 474 തുഴ — തുകുക
VN. തുളിപ്പു 1. a patch, also in earthen vessels, a stopper ഏപ്പും തു’ം. 2. തേപ്പോ തുളിപ്പോ (huntg.) wounded by spear or by shot?
തുളിർ tuḷir T. M. = തളിർ Bud, മാന്തുളിർ.
denV. തുളിൎക്ക to bud, വൎഷംകൊണ്ടു തുളിൎത്ത (തിളുൎത്ത) തൃണങ്ങൾ KR.
തുളു tuḷu 5. N. pr., Northern Kēraḷa from Gō—karṇa to Perumpul̤a with 32 Grāmam, which lie between Kundāpūr & Cāńńirōṭṭu river. KU. —
തുളുനാട്ടുകാർ TR.
തുളുനമ്പി Tuḷa Brahmans, തു. യുടെ ഇല്ലത്തു KN.; also പഴന്തുളുവർ KU.
തുളുഭാഷ Tuḷu, one of the 18 languages.
തുളുഭൻ പെരുമാൾ KU. N. pr. of a king, also തുളുരാജാ, തുളസീഭൂപൻ KM.
തുളുവം T. M. = തുളു f. i. തുളുവനാട്ടു ഭാഗത്തിൽ TR. — തുളുവൻ a Tuḷu—man.
തുളുവരശായിട്ടുള്ള രാജാവു KU. the first is called മയൂരവൎമ്മർ or കവിസിംഹരേറു; under him are 5 പ്രഭുക്കന്മാർ: (1. വങ്കർ or പരമ്പർ in Nandāvara. 2. അജിലർ in Muḷukki. 3. സവിട്ടർ in Mūḍabidri. 4. സാമന്തർ or ചാവന്തർ in Kārkaḷa. 5. മുള്ളർ or കവി in Kalyāṇapuram). കവി 222.
തുളുമ്പുക tuḷumbuγa T. M. (C. Tu. തുളു) 1. To fluctuate. കടൽ തു. (said of moderate waves). ഗംഗാതന്നോളം തുളുമ്പുന്ന മൌലി CG. (of Siva’s head); to shake from side to side, നിറക്കുടം തു. ഇല്ല അരക്കുടം തുളുമ്പും prov. — met. കാണുമ്പോൾ ഓളം തുളുമ്പുന്നു മാനസത്തിൽ CG. over—whelming recollections. ചന്ദ്രിക ഇടയിടേ മന്ദമായി തുളുമ്പവേ KR.; കിഞ്ചന തുളുമ്പുന്ന പുഞ്ചിരിപ്പുതുമ Bhr. — Inf. തുളുമ്പേനില്ക്ക full to the brim. 2. to swagger (= എലാഞ്ചുക 162).
CV. തുളുമ്പിക്ക to cause fluctuation.
തുള്ളുക tuḷḷuγa T. M. C. Te. (√ തുളു) 1. To frisk, jump, leap തുള്ളിക്കളിക്ക, — ച്ചാടുക, as calves. പാളയത്തിൽ തുള്ളി വീണു, കിണററിൽ തുള്ള്യൂടുന്നു TP. തുള്ളിത്തുള്ളി നടക്ക to trip warily from one clean spot to another, as conscientious Brahmans do. 2. involuntary motion, തുള്ളുന്നു ദക്ഷിണബാഹുനേത്രങ്ങളും KR. (a middling omen = തുടിക്ക). തുള്ളും മുനയോടിളകും ചുരികകൾ Bhr. — of ague = കുളിൎന്നു വിറെക്ക V2.; of demoniac possession; തുള്ളി ഒഴിക to be dispos—sessed. met. ഉള്ളം തുള്ളപോർ പൊരുതാർ RC.
തുള്ളൻ 1. a grasshopper. 2. a devil’s dancer. — fem. തുള്ളിച്ചിപ്പെണ്ണിന്ന് ഒരു കട്ടി prov. unruly woman.
VN. തുള്ളൽ 1. jumping, വെള്ളത്തിലേത്തിര തുള്ളുന്ന തുള്ളൽപോൽ DN. 2. tremor, as of ague, hence തുള്ളൽപനി V1., തുള്ളപ്പനി = വിറപ്പനി. 3. demoniac possession; തുള്ളല്ക്കാരൻ = തുള്ളൻ 2; a religious dance — തുള്ള(ൽ) പ്പാട്ടു songs with dance & mimics.
തുള്ളി = തുളി a drop, ഒരു തുള്ളിവെള്ളം Mud. — തുള്ളിയിടുന്നു it drops. തു മാംന്നു rain ceases.
CV. തുള്ളിക്ക 1. to cause to jump. ത്രിശൂലം തുള്ളിച്ചിരിക്ക AR. to wield, swing. 2. freq. തുള്ളിച്ചു നോക്കീടും നാലു ദിക്കിലും Nid.
തുഴ tul̤a (തുഴാവു T., in S. തുലാധടം). A paddle, rudder തുഴകൈ വിട്ടാൽ തോന്നാതേടത്തല്ലോ ചെല്യൂ കപ്പൽ Pay. തോണിക്കൊരു തുഴ PT. ഭഗ്നമാം തോണി കൈത്തുഴയായി നീന്തിട്ടുഴലുന്നതു പോലേ KR. using the arm for a paddle. — fig. ഉത്തമമായ നിയമാദിയാം തുഴകളും Vēdānt.; ഗുരുവായ തുഴക്കോൽകൊണ്ടു തുഴഞ്ഞു Bhg 11.
തുഴയുക, (T. തുഴാവുക) to paddle, steer തോണിയുടെ നടുവിൽനിന്നു തു. prov.; തോണി തുഴയുന്നതും അടിയന്തന്നേ AR. — തുഴഞ്ഞു (& തുഴന്നു) കൊണ്ടു പോക etc. VN. തുഴച്ചൽ.
തുഴിരം a. med. Tdbh., സുഷിരം hole.
തൂ tū T. M. (തുയ്യ) Pure, bright (Tu. fire), as തുനഖങ്ങൾ, തൂനെറ്റി, തൂമന്ദഹാസം, ഓമനത്തൂമുഖം, തുമിന്നൽ, തൂമുത്തുലാവിന കൊങ്ക, പാലാഴിത്തൂവെള്ളം CG. etc. —
VN. തൂമ q. v.
തൂകുക tūγuγa T. M. 1. v. a. To strew, spill, shower (see തൂവുക), തൂകുമ്പോൾ പെറുക്കരുതു prov.; അസ്ത്രങ്ങൾ തൂകിനാൻ AR. — (but also ഊഴി തൂകിനാൻ ചോരകൊണ്ടു Bhr. and with 2 Acc. കാശിഭൂപനേ ബാണങ്ങൾ തൂകീടിനാൻ Brhmd.) വെള്ളം ചോളം പൂവും തൂ. libation to demons. നെൽ തൂ. V2. = കാററത്തിടുക; Gods
തൂക്കുക 475 തൂങ്ങുക — തൂണിയാ
shower down: പൂമഴ, പൂതൂകി CG. കണ്ണുനീർ തൂകിത്തൂകി Mud. — met. അനൽതൂകും മിഴി Bhg.; മടുത്തൂകിന മൊഴി Bhr.; നല്ല പുഞ്ചിരി തൂകി CC.; ഇണ്ടലേ തൂകുന്നഭാരം CG. (= give). 2. v. n. to overflow, തീക്കൽ വെച്ചൊരു പാൽ തൂകക്കണ്ടു CG.
I. തൂക്കുക, ത്തൂ tūkkuγa (fr. തൂ?, Te. ദുവ്വു, see തുവൎത്തുക, തൂല്ക്കുക) 1. To wipe with a cloth, sweep, blot out, പുല്ലിൽ തൂത്ത തവിടു പോലേ prov.; മുറ്റം തൂത്തു തളിക്ക VyM.; തലമുടി തൂത്തു കെട്ടുക V2. clotted hair. 2. (= തൂകുക) to spill, scatter B., വെള്ളം തൂത്തു jud. — whence തൂപ്പു q. v.
II. തൂക്കുക, ക്കി 5. (v. a. of തൂങ്ങുക) 1. To suspend, hang up, as തോരണം etc. തെരുവീഥികൾ അടിച്ചു തൂക്കയും തളിക്കയും ഇല്ല KR. അവരെ തൂക്കിക്കളക TR. hang them! 2. to weigh. തൂക്കിക്കൊടുക to weigh out to one. ബുദ്ധിയും ബലവും തമ്മിൽ തൂക്കീടുന്ന ബുധജനം VyM. who compare. 3. T. So. to take up, തൂക്കിക്കൊണ്ടു പോക. 4. (loc.) to be drowsy, to nod, as in sleep.
VN. തൂക്കം T. M. C. Tu. (Te. തൂനിക) 1. hang—ing, esp. the ceremony of swinging suspend—ed by hooks, (called തൂക്കച്ചൂണ്ട), in honor of Kāḷi. 2. weighing, weight ശേഷം ഉറുപ്യ തൂക്കക്കുറവടിയത്രേ TR.; നടക്കുന്ന തൂക്കങ്ങളെ തുല്യമാക്ക TR. 3. precipice, perpendi—cular കടുന്തൂ., നേൎത്തൂക്കം V2. തൂക്കം കിളെക്കരുതു ചാരി കിളെക്കേണം make the mud—wall rather slanting. 4. sleepiness. 5. a cradle of cloth suspended by the 4 corners. B.
തൂക്കക്കാരൻ (1) a swinger; (2) a weigher.
തൂക്കക്കൂട്ട = ആധാര —, കരണകൂട്ട a long, sus—pensible basket.
തൂക്കക്കോൽ a balance, (നാട്ടുകോൽ & കൊളമക്കങ്കോൽ).
തൂക്കച്ചാടു B. a swing, rack; gallows.
VN.തൂക്കൽ drooping, drowsiness, grief. കോഴിക്കു തു. is dying. CV. തൂക്കിക്ക (1) അവനേ തൂ. PP. have him hanged. (2) മുളകു തൂ. to get weighed. ൧൦൦ ഇടങ്ങാഴി മുളകിന്നു ൫ തുലാം കണ്ടു തൂക്കിക്കുന്നതു മൎയ്യാദ ആകുന്നതു TR.
തൂക്കു 1. what hangs or serves to suspend some—thing. 2. what can be lifted at once. ഒരു തൂക്കുപാത്രം two pots. (തൂക്കു Cal. = one പാനി). 3. dependency, direction. എന്റെ തൂ. of my party. കപ്പൽ കണ്ണനൂർ തൂക്കിൽ നില്ക്കുന്നു off Caṇṇanūr. മുട്ടുങ്കൽ തൂക്കിന്നു തോണിയും ആളെയും അയച്ചു TR.
തൂക്കുമഞ്ചം a cradle, തൂ’ത്തിൽ കിടത്തി Sk.
തൂക്കുമണികൾ Nal. dangling ornaments.
തൂക്കുമരം gallows. — തൂക്കുറി = ഉറി. 142.
തൂക്കുവിളക്കു a hanging lamp.
തൂങ്ങുക tūṇṇūγa (v. n. of തൂക്കുക) 1. To hang. ത്രാസു ശരിയായി തൂങ്ങി Arb. hung even. പിടിച്ചു തൂങ്ങുന്നു രഥത്തിനെ ചിലർ KR. so as to detain the chariot. — to be suspended, dangle, എല്ലു തൂങ്ങി Bhr. (of an old man). അടുത്തു തൂങ്ങിയും, തൂങ്ങിത്തടുക്ക Bhr. to lean forward in fencing, വാങ്ങിയും നീങ്ങിയും തൂങ്ങിയടുക്കയും PatR. തൂങ്ങിമരിച്ചു = ഞേന്നു So. 2. to be weigh—ed. അന്ന് ഏറത്തൂങ്ങിയതു സത്യം Bhr. when Brahma weighed truth & untruth, the former weighed more. ആ മാംസം പ്രാവിന്നു ശരിയായി തൂങ്ങാതേ Arb. 3. T. Te. to be drowsy, to sleep.
VN. തൂങ്ങൽ hanging, inclination, reliance, drowsiness.
തൂടേ tūḍē V1. = തുട 3. & ഊടേ Time, turn.
തൂട്ടി tūṭṭi V1. Disease of cattle, a swelling in the throat, (T. cloth).
തൂണി tūṇi T. M. S. 1. Quiver (Tu. aC. ദോണെ, in S. also തൂണം, √ തൂരുക). ശരം ഒടുങ്ങാത തൂണി KR. ശരതൂണി, അമ്പിടുതൂണി RC. 2. a measure of seed sufficient for 100 yards of rice—field, about 1½ Iḍangāl̤i (= 86,400 rice—grains W.). നെല്ല ൮ തൂണിക്ക് അരി ൫ പോരും നെല്ലു CS. paddy, which yields 5/8 rice. — തൂണിക്കൊട്ട a measuring basket.
തൂണിയാങ്കം tūṇiyāṇgam Tdbh., സ്ഥൌണേ
തൂൺ — തൂരിയാ 476 തൂരുക — തൂലം
യകം, GP77.; also തൂണിനാകം No. a perfume, gum of Ficus racemosa.
തൂൺ tūṇ Tdbh., സ്ഥൂണം A post, pillar of a house. ഈറ്റില്ലത്തിന്നു തൂണിട്ടു Pay. began to build. തൂൺ എന്നപോലേ ചിലർ കാണായി Ch Vr. stunned. [(ൽ)ത്തൂത B.
തൂത tūδa, (തൂക or തുലതു) Milkpot, cup V1., പാ
തൂതവളം tūδavaḷam (T. തൂതുള, So. തൂതുവേള B.) B.). Solanum trilobatum. കണവീരതൂതവളം Capparis aphylla, (S. കരീരം).
തൂത്തൂക്കൂടി Tūttukkuḍi N. pr. Tuticorin, famous as pearl—market.
തൂപ്പി tūpi = സൂപ്പി, Yusuph; any Māpla or bald—headed person, having no tuft of hair.
തൂപ്പു tūpụ (I. തൂക്കുക 2, see തൂവൽ 3). Leaved branches, strewed for manure over theopened roots of trees & for wet cultivation, തുപ്പിടുക; തൂ. പറിച്ചുടുത്തു TP. — (the 4 തൂപ്പു: മാവു, ഏച്ചിൽത്താളി, മരുതു & either ഞാറൽ or ഞള്ളു.)
തൂമ tūma T. M. (&തുയ്മ, see തൂ) 1. Purity പുഞ്ചിപിത്തൂമ, മുഖത്തിൻതൂമകെടും CG.(through weeping). പഞ്ചതാരെക്കു തു മ വന്നു refined. മരത്തിന്നു തൂമ വരുത്തുക to improve, straighten V1. 2. perfection. തൂമയാലേ neatly. തൂമയോടൎജ്ജുനൻ എതിൎത്തു Bhr. Mud. (often expl.) തൂമപ്പെടുക to grow fine, succeed ഇതൊട്ടും തൂമപ്പെടാത്തൊഴിൽ RC.
തൂമരം tūaram (=തൂണ്മരം Te. തൂം a measure). A measure of timber, ¼ Candy. CS.
തൂമിക്ക = ധൂമിക്ക q. v.; (see ചന്നം); No. to sea—son Kari = പുകാരിക്ക, താളിക്ക.
തൂമ്പ tūmba, & തൂമ്പായി 1. A spade, hoe, (തൂമ്പു C. the eye of a hoe വായി), see കൊല്ലിത്തൂമ്പ. 2. mouth, തൂമ്പയടഞ്ഞുപോയി (loc.)
തൂമ്പു tūmbụ, 5.1. So. Sluice, floodgate, drain, spout; perforation. 2. No. new shoots of palm—trees, used med. & as pickle. തൂമ്പിടുക to bud, sprout. opp. തൂമ്പെടെച്ചു f.i. of വാഴ (past sprouting), തൈ (doubtful), കുട്ടാടൻ Nellu (not growing during Karkaṭaγam).
തൂരിയാടുക tūriyāḍuγa (S. ധൂർ = തുരം). To labour hard, VN. തൂരിയാട്ടം B. — (or T. തൂരി a large net? fr. foll.)
തൂരുക tūruγa T. M. & തുവരുക 2. (C. തൂതു, Te. തൂടു a hole). To be filled up, as a well. കാതുതൂൎന്നുപോയി a bored ear. മയി തൂൎന്നണിച്ചില്ലി കണ്ടു RC.
ഇടതൂരുക to be dense, ഉടമ്പിൽ അമ്പുകാൺ ഇടതൂൎന്നതു, ഉടമ്പിട തൂരുംവണ്ണം കണതച്ചു നിറെച്ചു RC. — met. സോഹം എന്നിടതൂൎന്നു നടക്കേണം GnP. brimful with the con—sciousness.
ഇടതൂൎച്ച or തൂൎമ്മ V2. density,
ഉൾത്തൂൎന്ന dense, intense, പിണവും നിണവും ഉൾത്തൂൎന്നെഴും പോരിടേ RC; ഉ. കോപാൽ, ഭക്ത്യാ Bhg.; കൊടുമയോടുൾത്തൂൎന്ന ദാരിദ്രം Anj.
a. v. തൂൎക്ക to fill up, കുളം തൂൎത്തു MR., കിടങ്ങു RC., കൂപതടാകങ്ങൾ തൂ. AR. (in a siege). കൂപം മണ്ണിട്ടു തൂൎത്തിടുവോർ Sah. രഥ്യകളെ തൂൎത്തു KR mended roads. വളൎമേ തൂൎക്കുന്നു എന വളൎന്തകൊണ്ടൽ RC. ബാലി പോയ വഴിതൂൎത്തില്ല RS. [തൂ. ഗതനായി VetC.
തൂൎണ്ണം tūrṇam S. (തുർ, part. of ത്വർ). Quickly.
തൂൎയ്യം tūryam S. A musical instrument, ശംഖതൂൎയ്യാനകാദിവാദ്യങ്ങൾ KR.
തൂറുക tūr̀uγa (T. to drizzle, grumble, C. Te. to enter). To go to stool. നീ തിന്നു തൂറുകയോ അല്ല തൂറിത്തിന്നുകയോ, തൂറാത്തവൻ തൂറിയാൽ, തൂറിയോനെ പേറിയാൽ prov.
VN. തൂറൽ.— CV. തൂറിക്ക (vu.)
തൂറി N. pr. male. [rhœa.
തൂറ്റൽ 1. drizzling rain, (Te. തുവ്വര). 2. diar—
തൂറ്റുക T.M. (C. Te. തൂറു) 1. to scatter, as the wind. കാറ്റു മേല്പെട്ടു നൂറ്റിങ്കോലല്ലല്ലോ തൂറ്റിക്കളഞ്ഞതിപ്പൈതൽ തന്നേ CG. blew him more than 100 yards high. 2. to fan & winnow grain, പാറ്റിത്തൂറ്റി & തൂറ്റിപ്പാറ്റി. — to open & shut the eyes with pain (ophthalm.). 3 to abuse, blame കിടാവിനെ ചീറ്റം പൂണ്ട് ഏറ്റം തൂറ്റനിന്നീടിനാൻ CG. (see ദൂറു).
തൂലം tūlam S. (C. Te. തൂലു to hang down). Cotton.
തൂല്ക്കുക — തൂളി 477 തൂൾ — തൃണം
തൂലിക S. a painter’s brush, a stick with a fibrous end, മങ്ങാത തൂ. കൊണ്ടു ലോകരേലേഖനം ചെയ്തു CG.
തൂലികത്തണ്ടു MC. id.
തൂലികപ്പുൽ 1. = എഴുത്തുപുൽ the Persian writ—ing reed. 2. B. a weaver’s brush.
തൂല്ക്കുക, റ്റു tūlkuγa aM. To sweep = തുവൎത്തുക, തൂക്കുക I., (only V1.)
തൂവ tūva A nettle (=തൂവൽ?). പെരുവഴിത്തൂവെക്കരം ഇല്ല; തൂവയും മീറും വെക്ക, അടിക്ക (an old അടിമപ്പിഴ ) prov. — Kinds: കൊടിത്തൂവ Tragia involucrata, തൃത്തൂവ (ഇവതൃത്തൂവനീരിൽതഴെച്ചു a.med.), പട്ടാണിത്തൂവ an Urtica.
തൂവട tūvaḍa A timber measure, 1/6 of a തൂമരം or 24 square inches.
തൂവുക tūvuγa T. M. (=തൂകുക q. v.) v. n.To be spilled. — v. a. to scatter തുടവിയ കണകടൂവി (=ൾരൂവി) RC. തൂവിക്കള pour out!
തൂവൽ, (T. തൂവി, C. തൂപ്പൾ) 1. a feather, = what is shed; — a pen, quill. തൂ. മാറുക V2. to moult, തരന്തൂവൽ AR. an arrow’s feathers. തൂവലാൽ ഒന്നു പറിച്ചു Bhr. 2. a painter’s brush (തൂലിക); the spring of a lock. 3. തൂ. വെട്ടുക to prune trees, lop boughs (=തൂപ്പു) V1. 2.
തൂവാനം T. M. rain driven by the wind, തൂ. വീഴുക = ഇറച്ചില്ല; hence So.: തൂവാനപ്പലക, Palg. തൂവാൽ —, a larmier or drip.
തൂശൻ tūšaǹ (fr. foll, or C. തുസു little) Point—ed, spare, as തൂശനില=നാക്കില.
തൂശി tūši Tdbh., സൂചി. A needle, iron style. തൂശിക്കാണം 1. a fee of 8 —4 fanam to the writer of an അട്ടിപ്പെറ്റോല. 2. a fee of 3 % on returning a lease. 3. = കട്ടക്കാണം & കൊഴു അവകാശം (loc.). 4. pay—ing for improvements under കുഴിക്കാണം. — തൂശിക്കാശൂ = ശീലക്കാശൂ.
തൂഷ്ണീം tūšnīm S. (തുഷ്) Silently തൂ. സമാലംബ്യ പോക നീ PT. — also shortened: തൂഷ്ണിഭാവത്തെപ്പൂണ്ടു Bhr., തൂഷ്ണിയായ്ക്കീഴ്പെട്ടു നോക്കി Mud.
തൂളി tūḷi Tdbh., ധൂളി Dust, husk, scales of fish, skin of a jackfruit—kernel, (also ചൂളി). തൂൾ tūḷ palg. vu., rather T. = ധൂളി.
denV. തൂളുക So. = ധൂളിക്ക f.i. പൊടി തൂ. = കിളരുക; വെള്ളം തൂ.o raj. water to break or fall into spray; spray to rise.
തൃ tr̥ = തിരു II. Tdbh., ശ്രീ Fortunate, blessed.
തൃക്ക tṛkka = തിരക്ക. To press, ചങ്ങാതിമാർ എല്ലാം തൃക്കത്തുടങ്ങിനാർ CG.
(തൃ): തൃക്കടമതിലകം N.pr. a temple near Koḍu—ngalūr KU. — തൃക്കടപ്പള്ളി നീന്തിക്ക Anach. (an ordeal).
തൃക്കൺപാൎക്ക Gods & kings to see. തൃ’ൎതതരുളേണം Anj. have pity! സത്യവും അസത്യവും തൃ’ൎത്തിക്കുന്നു Nasr. po. [ place.
തൃക്കണ്ടിയൂർ N. pr. Tuńǰattu̥ El̤uttaččan’s birth—
തൃക്കണ്ണാപുരം N. pr. a Grāmam. of which 72 ആഢ്യന്മാർ are recorded to have once died in battle KU.
തൃക്കഴൽ, തൃ’ലടിയിണ SiPu. = തൃക്കാൽ.
തൃക്കാപ്പു the door of a temple B.
തൃക്കാൽ the foot of a God or king, പെരുമാളുടെ തൃ. കണ്ടു KU. തൃക്കാക്കൽ വേല ചെയ്ക AR. serve under thee! തൃക്കാലടി എടുത്തു ചവിട്ടി KU. തൃ. ക്കര near His presence. തൃക്കാല്ക്കരദേവൻ Onap.
തൃക്കുമ്പഞ്ഞി the H. C, തൃ. യുടെ മനസ്സു TR.
തൃക്കേട്ട the 18th asterism, see കേട്ട.
തൃക്കൈ a king’s hand. നാലു തൃ. കളും SiPu., 4 arms of Siva. തൃ. വിളയാടി എഴുതി KU.; തൃ. യിൽ കൊടുത്തു, നികിതി എടുത്തു തമ്പുരാന്റെ തൃക്കൈക്കുകൊടുത്തു ബോധിപ്പിച്ചു TR. paid it through the medium of the Rāja. തൃക്കൈക്കുട V1. a king’s parasol.
തൃക്കോവിൽ (Port. Turcol), a temple.
തൃച്ചക്രം Bhr. a king’s or Visnu’s disk, തൃ. എറിഞ്ഞു Bhg.
തൃച്ചെറുകുന്നു, (S. ത്രിശിരപൎവ്വതം) N. pr. the chief temple in Kōṭṭayagattu with the yearly Višā—kha feast KU.
തൃണം tr̥ṇam S. Grass, prov. for what is worth—less, (തൃ’ൾ പിണങ്ങുമോ വഹ്നിയോടു Mud.). തൃണദ്രുമം the palm—tree (in general).
തൃതീയം — തൃപ്പടി 478 തൃഷ — തെങ്ങു
തൃണപഞ്ചകം GP.; തൃണപഞ്ചമൂലം (the 5 grass—es ദൎഭ, കുശ, കരിമ്പു, അമ, വരി).
തൃണപ്രായം trifling.
തൃണരാജൻ the palmyra—tree.
തൃണവൽകണ്ടു Vil. like grass.
തൃണാഗ്നിസമം like straw—fire.
തൃണാദികൾ plants, ഒക്കച്ചുട്ടുകളഞ്ഞു TR.
തൃണാന്തം down to the grass. തൃ. എല്ലാംവിചാരിച്ചു (vu.) overlooked nothing.
തൃണീകരിക്ക to consider as grass, despise, ഇന്ദ്രനെപ്പോലും തൃ’ക്കുന്നവൾ Nal.— ശത്രുക്കളെ തൃണീകൃത്യ Brhmd. humbled.
തൃണ്യ a heap of grass.
തൃതീയം tṛδīyam S. (ത്രി ) Third.
തൃതീയ (gramm.) The dative case; (astr.) the third day of the lunar fortnight.
(തൃ): തൃത്താലിച്ചാൎത്തു a Kshatriya marriage. തൃത്താവു (prob. താഴ്വു, the basin which holds the holy plant). Ocymum sanctum, തുളസി, also called നല്ല തൃ. (&തൃത്വാ അരി a. med.) Kinds: കരിന്തൃ. (=കൃഷ്ണതുളസി), കാട്ടു — GP. Ocymum gratissimum, തുളസി തൃ. Oc. basilicum.
തൃത്താക്കുരുവപ്പൻ No. (ഗുരു) = മാദേവർ. A small obelisk (Phallos?) of ചേടിമൺ, placed on the ചൂത്തറ of each house (10 days for Ōṇam & 2 for Maγam) in com—memoration, it is said, of the great prosper—ity under king Mahābali.
തൃപ്തി tṛpti S. = തൎപ്പണം Satiety, satisfaction അവർ ഉണ്ടു തൃ. വന്നാറേ when they had eaten enough. ദേഹികളേ തൃ. ഇല്ലപിശാചിനു Genov. (also ഇൽ & ആൽ). പിതൃക്കൾ പൂജിച്ചു തൃ. വരുത്തുക Vil. ( = തൎപ്പിക്ക). ജന്മശതം ഉണ്ണുകിലും ഇല്ലവനു തൃ. ChVr. തൃ. ഇല്ല കഥ കേൾപാൻ (or കേട്ടാൽ) Bhg.; also revenge മൃത്യുഭവിച്ചകംസനു തൃ. വരുത്തുക Bhg.
തൃപ്തൻ, തൃപ്തിമാൻ satisfied — തൃപ്താക്ഷന്മാരായി Bhg.
തൃപ്പടി tṛpaḍi (തൃ) The entrance of a temple, തൃ. മേൽ കയറി TP.
(തൃ): തൃപ്പാപ്പുസ്വരൂപം & തൃപ്പാസ്വരൂപം KU. the dynasty of Travanoore or Vēnāḍu. തൃപ്പൂണത്തറ, — ണിത്തുറ, തൃപ്പുനത്തൂറ, (S. ത്രിപൂൎണ്ണപുരം) N. pr., residence of the Coohi Rāja — തൃ. യപ്പൻ its God.
തൃശ്ശിവപേരൂർ N. pr., Trichoor.
തൃഷ tṛš S. Thirst, & തൃട്ട്, also തൃൾ ഛൎദ്ദിയും വരും Nid. — ക്ഷുത്തൃഡാദികൾ VCh.
തൃഷാശൂല, (തിറുണശൂല) a disease, a med., (ദാഹിക്കും, പനിക്കും etc.)
തൃഷ്ണ thirst; also as disease തൃഷ്ണാനിദാനം Nid.; strong desire, വിഷയങ്ങളിലുള്ള തൃ. Bhg.; പലതരം തൃ. കളായിട്ടുള്ള ചുഴിപ്പു VCh.
തെകിട്ടു teγiṭṭụ T. M. Belching, see തികട്ടു & തേട്ടുക.
തെകിള teγiḷa So., (T. തെകിൾ = തികൾ to fill). Gills = ചെകിള. 379.
തെക്കൽ tekkal So. (തെഗ C. to take off, Te. തിഗുചു) Skimming. തെക്കി എടുക്ക to skim off. തെക്കു കഞ്ഞി rice—scum.
തെക്കു tekkụ (T. തെൎറകു, fr. തെൻ) South, = വാട.— തെക്കും വടക്കും അറിയാത്തവൻ prov. — met. തെക്കേദിക്കിന്നു Bhg. തെക്കേ പോക to go to Yama, to die. അവനെ തെക്കേക്കണ്ടത്തിൽ എടുത്തുപോകട്ടേ I wish he was buried!
തെക്കൻ Southern, കിഴക്കർ തെക്കരും KR.; adj. f.i. — ഞാരൽ, — ചൂടി, — മൂരി, — വാക്കു etc.
തെക്കങ്കൂറു N. pr., the principality of Cōṭṭayam, conquered by Travancore in 1753.
തെക്കങ്കോൾ storm from South, തുലാത്തെക്കൻ.
തെക്കിന, (So. — നി) 1. the Southern wing of a നാലുപുര. — തെക്കിന ചെന്നു കടക്കുന്നു, തെ’ം വാതിൽ TP. തെ’പ്പുരയുടെ ഇറയത്തു MR. 2. = തെക്കേയകം, തെക്കിനകത്തുTP. Southern room.
തെക്കുവടക്കു Northwards. — geographical lati—tude, രാജ്യത്തൂടേ തെ. വഴി നടക്കുന്നവൎക്കു നടന്നു കൊൾവാൻ സങ്കടം TR. it will render all travelling hazardous.
തെക്കോട്ടു (പട്ടു), തെക്കോട്ടേക്കു Southward. ഇനി വരാതവണ്ണം തെക്കോട്ടു പോയാർ AR. they are dead.
തെങ്ങരക്കാറ്റു (തെൻകര) South—east.
തെങ്ങു teṇṇụ T. M. C. Te. (Tu. താരെ). The Cocoanut—tree, “Southern tree” (തെൻ), as
തെച്ചി — തെണ്ടം 479 തെണ്ടുക — തെന്തനം
coming from Ceylon. It is called ബാലൻ at 5 years with 20 branches, പൂൎണ്ണഫലത്തെങ്ങു at 9 — 10 years with 40 branches & 12 flower bunches. Kinds: കരിന്തെ. TP., ചെന്തെ. (കൈതത്താളി), തീയൻ തെ., പനന്തെ. etc.
തെങ്ങൻ a kind of Boa constrictor, of the size of a palm—tree; its fat, med. in leprosy.
തെങ്ങങ്കായി aM. = തേങ്ങ mod.
തെങ്ങിൻകള്ളു palm—wine.
തെങ്ങിൻകൈ a palm—branch, ഒരു തെ’കയ്യും പോരുന്ന ഇരങ്കോൽ MR.
തെങ്ങിൻതല the top of the palm—tree, തെ’ലെക്കലേ മാംസം GP69. തെ. കണ്ടു കൊതിച്ചു TP. coveted the fine trees.
തെങ്ങുകെട്ടുക MR. = പൊത്തൽ.
തെങ്ങോല a cocoanut—leaf. തെ. വരിയൻ a striped tiger.
തെച്ചി tečči (loc.) = ചെത്തിപ്പൂ Chrysanthe—mum Ind., നല്ല കുരുത്തോലതെച്ചിമാല Anj. at a marriage. (പൂവാത്തെച്ചി a kind). മല്ലികാ മുല്ലാതെച്ചി പടൎന്ന വള്ളിക്കെട്ടു KR. — തെച്ചിപ്പട്ടു B. red silk.
തെച്ചിമാന്താരം, see മന്താരം f. i. തെ’വും ചൂടി Anj.
തെണ്ട = തെണ്ടൻ 1. കൊടുമലത്തെണ്ടെക്കു പോയി, തെ. യിൽ തെണ്ടി TP.
തെണ്ടം teṇḍam T.M. = ദണ്ഡം, Trouble, a fine V1. — തെണ്ടമായി നല്കിനചേല CG. as punish—ment.
തെണ്ടൻ, (T. തണ്ടൻ) 1. a king, as holding the sceptre; a giant V2. 2. T. adoration പലരും കൂടി തെണ്ടനിട്ടവിണ്ണപ്പം TR. humble petition, also ചെട്ടിയാർ തിക്കുനോക്കി തെണ്ടവിണ്ണപ്പം (doc.)
തെണ്ടിക So. a cross—beam; No. across—plank to keep articles suspended from. A പെയ്യാപ്പന്തൽ (നിടുമ്പുര) has 3 തെ. (1 ridge—pole & 2 summers); a sawing frame (കാമരം). = തണ്ടിക.
തെണ്ടിക്ക 1. to la bour hard പെറുവാൻ തെ., മുന്നാഴിയരി തെണ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു vu. = ദണ്ഡിക്ക. 2. CV. of തെണ്ടുക q. v. തെണ്ടു, (തണ്ടു, ദണ്ഡു) 1. a stick, sceptre. 2. measure; 10 mill—ions of millions of millions CS., മഹാതെണ്ട 10 times as much CS.
തെണ്ടുക teṇḍuγa (= തേടുക) 1. To seek, as insects, പൂമലരെത്തെണ്ടി നടക്കുന്ന വണ്ടു Nal.; മണം തെ. ഭക്ഷണം, ഇര തെ. MC; ഇന്നു തെണ്ടേണ്ടാ നിന്നെ കാണ്മാൻ CG. I have not to seek thee afar. ഞാൻ ഇപ്പോൾ തെണ്ടപ്പെടായല്ലോ I am no more to be sought. 2. to obtain. ഇടവക തെണ്ടുവാൻ TP. to conquer the principality. പാദപരാഗത്തെത്തെണ്ടിക്കൊണ്ടുപോയി CG. കടം തെ. V2. to get it paid. ഇണ്ടൽ തെണ്ടിപ്പാഞ്ഞു Bhg. fled possessed by despair. കടം എനിക്കു തെണ്ടി വെച്ചു പോയി the father left me only debts, തെണ്ടി വെക്ക to obtain for one. തെണ്ടി സ്വരൂപിക്ക to collect charity. 3. v. n. to wander about, as for alms(Dat.), ഭിക്ഷെക്കു തെണ്ടി നടന്നു SiPu. തെണ്ടിത്തിന്നുക prov. sponging on neighbours. കാനനത്തിൽ തെണ്ടുവാൻ കന്ന് എല്ലാം ഇണ്ടൽ നീക്കി CG. to graze. വടക്കോട്ടു തെ. to go on pilgrimage. വില്പാൻ തെ., as hawkers, തെണ്ടിക്കൊയ്മ നടത്തുക as a king.
VN. തെണ്ടൽ I. going about, as for begging or obtaining something, രാത്തെണ്ടൽ (thiefs). 2. inroad in war V2. തെ. തെണ്ടുന്നു TP. he walks boldly abroad. 3. gathering, തെണ്ടൽക്കോൽthe stick of an inferior officer B.
തെണ്ടൽക്കാരൻ 1. a tax—gatherer So. 2. a roamer, vagabond, thief No.
തെണ്ടി a beggar, (also തെണ്ടിത്തിന്നുന്നവൻ), തെണ്ടിത്തീനി B. id.
തെണ്ടിക്കോയ്മ self—importance B. (see 3). — തെണ്ടിക്കോയ്മയും കേറിക്കോയ്മയും prov. spong—ing & extortion.
തെണ്ടെക്കുപോക TP. to set out in search of something (തെണ്ട = തെണ്ടൽ), f. i. കൊടുമലെക്കു തെണ്ടെക്കു പോയോലാരും തന്റില്ലം കണ്ടു മരിച്ചിട്ടില്ല. (travelling allover Coorg).
തെന്തനം tendanam So. (fr. തെന്നുക?, T. തെത്തു twisting, tricks). Cheating. തെ. കൊണ്ടു കഴിക്ക to live by fraud B.
തെന്തല — തെരിക 480 തെരിക്കു — തെരുക്കു
തെന്തല tendala, see തന്തല, (prh. southern head?) in:
തെന്തലക്കൊട്ടി Crotolaria retusa. Kinds: കാട്ടു — Cr. juncea, നെല്ലു — Cr. laburnifolia, പേത്തെ. Cr. verrucosa, വലിയ — Cr. quin—quefolia, Rh. വെൺതെ.
തെന്തിനാതിനാതിനെന്നു പാട്ടുമവൾ പാടി, see തന്തി —
തെൻ teǹ T. M. C. Tu. (Te. തെന്നു way) South, whence തെക്കു, തെങ്ങര etc.
തെന്തിരയാഴി പുക്കു RC. the Southern sea.
തെന്നൽ, (T. തെന്റൽ) the Southern breeze, zephyr തെ. വീതുതുടങ്ങി CG., also called താൎത്തെന്നൽ, ചന്ദനത്തെന്നൽ as coming from the Southern Ghats. — met. നല്ലൊരു തെന്നലെ മുങ്ങിന വാക്കു CG. zephyr—dipped.
തെന്നിക്കാറ്റു, (T. തെന്റി) 1. South wind V1. 2. veering of the wind, fr. foll. V2.
തെന്നുക (or തെണ്ണുക V2.) to stagger, reel; slide, veer.
തെൻപുറായി, (പുറവായി) South—west. vu.
തെന്മലപ്പുറം N. pr. a district So. of Palghat.
തെന്മേ(ൽ)പ്പുറം South—west.
തെമ്പു tembụ (loc.) Margin, border of cloth, fr. തേമ്പു?.
തെമ്മാടി temmāḍi So. Palg. A vagabond, de—bauchee B.
തെയ്യം teyyam Tdbh., ദൈവം, as interj. O God! തീയൻ മൂത്താൽ തെയ്യം prov.
തെയ്യമ്പാടി, (ദൈവമ്പാടി) N. pr. a caste of temple—musicians, like മാരയാൻ (8 in Taḷi—parambu). തെ. കളോടു പിടിച്ചു പറിച്ചു TR. in Tāmarachēri, (also called കളത്തൂകുറുപ്പു).
തെയ്യാട്ടു & — ട്ടം, (ദൈവാട്ടം) an offering to Bhagavati, performed by തെയ്യാടി or തീയാടി q. v., (തേവാടി DN.)
തെയ്യാൻ, better തേയ്യാൻ No. = തേവിയാൻ.
തെയ്യൻ, തെയ്യേലൻ (വേലൻ), തെയ്യോൻ N. pr. m.
തെയ്യത്ര N. pr. fem.
തെരിക teriγa M. Tu,(T. തിരണ) A pad to put under vessels or for the head to carry burdens, ആനെക്കു കുതിര തെരിക prov.
തെരികട teriγaḍa (തെരിയുക) Rejected. B. തെരിക്കു terikkụ (തെരുതെര). Quickness, in adv. തെരിക്കെന്നധുനാ വന്നു CC., തെരിക്കെന്നിനിവേഗം ചെല്ക AR., തെരിക്കനേ, തെരിയവന്നു vu.; മോക്ഷമാൎഗ്ഗംതെ’ക്കേവിചാരിക്കും Vēdnt. earnestly.
തെരിയുക teriyuγa T. M. Tu. (Te. തെറ) 1. To understand, know, often confounded with തിരിയുക q. v. 2. to choose, examine അശ്വങ്ങൾ നല്ലതു തെരിഞ്ഞു നൃത്തീടിനാൻ, വേണ്ടും ഹയങ്ങളെ തെരിഞ്ഞു നിറുത്തുക, നാലശ്വരത്നങ്ങൾ നന്നായി തെരിഞ്ഞെടുത്തു Nal. picked out. ഒരു ശരം തെരിഞ്ഞെടുത്തു Bhr.
തെരിക്കുക aM. to select, (T. to write a cata—logue), പതിനായിരവും മുപ്പതിനായിരവും തെരിപ്പതും ചെയ്തു KU.
? തെരിയാണിക്ക to stand face to face. V1.
VN. തെരിവു selection; rejection (So. f. i. തെരുവു പലക refuse boards, vu. No. തിരിവു).
തെരു teru T. M. (Te. C. തെരവു, Te. തെരുവു, fr. തിറക്ക? way) 1. Street, bazar—street; also തെരുവീഥിതൂൎത്തൂ തളിച്ചു KR.; തെരുവത്തിരുന്നു വാണിയം ചെയ്വു Pay. 2. a weaver—village തെരുവത്തുള്ള ചാലിയന്മാർ TR.
തെരുതെര 1. throngingly, as in a street തെ. കടക്കുന്നു. 2. തെ. ത്തച്ചു Bhr.; തെ’രേ സ്തുതിച്ചു AR. incessantly, (= തിരക്കു).
തെരുക്കനേ = തെരിക്കനേ.
തെരുതെരുപ്പു activity, diligence, smartness = ചുറുചുറുപ്പു.
തെരുന്നനേ suddenly, quickly തെ. തേരും ഉയൎന്നു Bhr.; ഗുരു സമീപത്തിൽ തെ. ചെന്നു, ഭരതൻ ചാരത്തു തെ. വന്നു KR.
തെരുക്കുക, ത്തു terukkuγa 1. To tuck, gather up the cloth = തിരുക്ക, തിരെച്ചു കയറ്റുക V2., No. f. i. തെരുത്തൊരു മുണ്ടു താഴ്ത്തി എങ്കിൽ TP. (mark of respect). 2. കാല്തെരുത്തുപോയി benumbed. പാൽതെരുത്തുപോക No. to curdle, അവൻ തെ’പോയി = വെറുത്തു. 3. തെരുക്കുക, ക്കി V1. to close with the enemy = തിരക്കുക, തേരുക. [No. തെരുത്തുനില്ക്ക to show fight; മൂരിതെരുക്ക to be obstinate, etc. = ചെറുക്ക.]
തെരുളു — തെറ്റു 481 തെറ്റു
തെരുളുക teruḷaγa T. To acquire clear percep—tion (= തെരി). തെരുണ്ട പെൺ = തിരണ്ട q. v. — Hence തെരുട്ടുക T. to acquaint, M. a part of the grand ceremony (തിരട്ടുകല്യാണം) per—formed with girls.
തെൎപ്പ Tdbh. = ദൎഭ.
തെറി ter̀i T. M. Snappish, dashing, clashing. തെ. കാട്ടുക TP. to behave insolently, തെ. വാക്കു offensive, mischievous, indecent words V1., No. chiefly to abuse in anger, (diff. fr. ചൊറിവാക്കു).
തെറിക്ക T. M. 1. v. n. to rebound, recoil, fly in pieces ശൃംഗങ്ങൾ പൊട്ടിത്തെറിക്ക Nal., (from heat etc.) TP., so പാത്രം (over the fire). to fly out, as sparks. തെറ്റിത്തെറിച്ചുപോയി he lost himself altogether. ഒരു തുള്ളി തെറിച്ചിതു ദേഹത്തിന്മേൽ Mud. 2. to splash, sputter ചേറ്റിൽ അടിച്ചാൽ നീളത്തെറിക്കും prov.; തൂവുകകൊണ്ടു നീർ തെ. 3. v. a. to make to fly off ചക്രം എറിഞ്ഞു കഴുത്തു തെ. Bhr. തല തെ. V1. to cut off the head. വെട്ടുകൾകൊണ്ടു തലകൾ തെറിക്കയും Mud. കിന്നരം തെ. V1. to play the lute.
CV. തെറിപ്പിക്ക to make to bounce or splash, to cut off with one stroke, ശിരസ്സുകൾ വെട്ടിത്തെറിപ്പിച്ചീടുവൻ KR. അവിടേനിന്നു തെ’ ച്ചു got him dismissed. കൈ തെ’ച്ചു പാഞ്ഞു TR. escaped from their hands. മുണ്ടിൽ ചോര തെ. TP.
തെറിയൻ an insolent, indecent person.
തെറുക്ക ter̀ukka (T. to bruise) 1. v. a. To pull up the cloth, as when wading (തെരുക്ക); to roll up തിരി തെ. Tantr.; അരുവു തെറുത്തു കുത്തുക V2. to hem; to stop water—courses. 2. v. n. (T. തെറുക) water to stand, to be dammed up. തെറുത്തു നോക്ക to fix one with the eye. തേരട്ട തെറുത്തു കിടക്ക MC. lies rolled up.
CV. തെറുപ്പിക്ക to enclose water by dykes (= ചെറുക്ക).
തെറുതെറുപ്പു = തെരുതെരുപ്പു (loc.)
തെറ്റു tetu̥ (Tu. തേലാ to go out of the way, തെട്ട bad, T. തെറ്റു to be perverse, fr. തെന്നുക?) 1. A slip, stumble, mistake പ്രതികളെമേൽ തെറ്റാകുന്നു MR. the fault is on their side. തീൎപ്പു നേരിന്നും ന്യായത്തിന്നും തെറ്റാകുന്നു against truth & justice. 2. something aside or out of order. അവനും ഞാനുമായി തമ്മിൽ വളരേ തെറ്റാകുന്നു MR. we are on bad terms. രണ്ടു പണം തെ. too little by 2 fanams; failing to pay the whole amount; a balance due etc. തെറ്റിൽ പോയിനിന്നു retired out of sight. മൃത്യു തെറ്റില്ല ദിനമ്പ്രതി അടുത്തു വരുമല്ലോ Bhg. certainly. 3. throwing stones (= തെറി), fillipping marbles.
തെറ്റുക v. n. 1. to slip, fail, mistake, err (= തെന്നുക). വെടിതെറ്റിപ്പോയി TR. misse—d him. ഇന്നു തെറ്റിയാൽ GnP. if you miss the object of this life. വഴി തെ. to go as—tray. ന്യായം തെറ്റിപ്പറക to speak un—justly. സമയം തെറ്റി വരുന്നവർ too late. ദിവസം തെറ്റാതേ TR. on the very day. 2. to be asunder or aside,തെറ്റി നില്ക്ക, —യിരിക്ക TR. to stay at a distance, to keep aloof. തെറ്റിക്കൊടുക്ക to go out of the way. തമ്മിൽ യോജിച്ചു പിന്നേ ഉടനേ തമ്മിൽ തെറ്റി MR. fell out. തെറ്റിപ്പോയി escap—ed. 3. to shoot with a cross—bow, (also v. a. — birds, fishes).
Inf. തെറ്റ aside, not in array, ഒറ്റയും തെറ്റയും തെങ്ങു ശേഷിപ്പുള്ളതു TR. the few trees left here & there, also അറ്റത്തും തെറ്റത്തും straggling (trees).
VN. തെറ്റൽ a slippery place, mistake, etc. കാൎയ്യത്തിന്നു തെ. വരാതേ TR.
തെറ്റാലി B. a pellet—bow, തെറ്റാരിവില്ലു വലിക്ക V1. — തെറ്റരിവൻ (sic) a cross—bow—man V1. 2. — see below.
CV. തെറ്റിക്ക 1. to make to slip or err. അവരെ യാതൊരു പ്രകാരേണ എങ്കിലും തെറ്റിച്ചു കളയും MR. corrupt, seduce, deceive. കാലം തെ. to disappoint by delay. 2. to get out of the way, remove, deliver; to balk. വെപ്പുതെറ്റിച്ചു നടക്ക to transgress. 3. B. shoot or throw with a bow.
തെറ്റുവില്ലു, (T. തെറിവില്ലു) a pellet—bow.
തെലുങ്കു — തെളിക്ക 482 തെളിയു
തെറെറന്നു as quick as a shot or slip. തെ’ന്നപ്പോൾ പിടിച്ചു CG. at once. തെ. പായും കുതിരകൾ Mud. the swiftest horses.
തെലുങ്കു teluṇgụ 5. The Telugu country, language & people, (തെലുങ്കൻ).
തെല്ലു tellụ 1. A point, edge, ഒരു തെല്ലൂഴിയിൽ RC. in this atom—like world. കണ്മുനത്തെ., ചില്ലിക്കൊടിയിണത്തെല്ലു Bhr., ചില്ലിതൻ തെല്ലാലേ ചൊല്ലുക CG. — മതിത്തെല്ലു = ചന്ദ്രക്കല a digit of the moon. തെല്ലത്തു B. at the brim. 2. തെ. ധൈൎയ്യവും ഉണ്ടാം Nal. little. തെല്ലും ഇല്ല Bhg. not at all. തെല്ലിഹ പാൎക്കേണം Sk. a moment. തെല്ലു കൂടേ V1. some more — തെല്ലിച്ചു No., — ശ്ശ So. little & little.
തെശ MM. = ദശ, proud flesh, (തെചപോം).
തെസ്സുവി Ar. A rosary, see തസ്സിവി.
തെളങ്ങുക teḷaṇṇuγa T. M. (Tu. C. Te. ത —). To glitter. തെളുതെളങ്ങും RC. — തെളക്കം 1. brightness, see തുളക്കം. 2. a golden necklace.
തെളി teḷi (√ തെൾ T. M. C., തെൽ Te. Tu.). 1. Clearness. ഇവ തെളിവെച്ചു കുടിക്ക a. med. allow to settle or filter, തെളിപാൽ RC. 2. bright—ness. ചാലത്തെളിക്കടഞ്ഞ ചക്രങ്ങൾ Mud. polish—ed. തെളിശസ്ത്രം കൊണ്ടരിഞ്ഞു KR. 3. M. Tu. canji—water പൊണലിയും തെളിയും കുടിക്കാൻ വാ Cal.; perhaps, also transparent honey in തെളിമൊഴിമാതർ, തെളിമേൻചൊൽ, വചനകോമള നറുന്തെളിനുകൎന്തു ചെവിയാൽ RC. 4. (തെളിക്ക) call of drivers, cowherds, etc. നായാട്ടിന്നു വിളിയും തെളിയും (huntg.). മൃഗങ്ങളേ തെളികൂട്ടുക MC. to start & beat game. കാലി തെളിവിളി CC. — കന്നുത്തെളി, see തൊളി.
തെളികണ്ണി B. a plant.
തെളിതാര filtration.
തെളിക്ക teḷikka (തെളി 4., aC. തെളൽ to start, set out) v. a. To drive cattle with shouts. മൂരികളെത്തെളിച്ചു കൊണ്ടുപോയി TR. (robbers), എരുതിനെത്തെളിച്ചാക്കി, അശ്വം തെ. Nal., നീതേരും തെളിച്ചുകൊടുക്ക AR. — without Acc. തെളിയെന്നുരെത്താൻ RC., എടുത്തു ചമ്മട്ടി തെളിച്ചു സൂതനും KR. — met. തെളിച്ചതിലേ നട ക്കാഞ്ഞാൽ നടന്നതിലേ തെളിക്ക prov. (of education).
തെളിയുക teḷiyuγa (തെളി) 1. To become clear, മതിയിടെ അവൎക്കു ചാലുമതു പാലുനെയി പോലുമതു തെളിയവേ തരവേണം SidD. കാർ തെളിഞ്ഞു it has cleared up. തെളിഞ്ഞ വെള്ളം transparent, clear. നിദ്ര തെളിഞ്ഞു awoke, met. അവനെ പിടിച്ചു വിസ്തരിച്ചു തെളിയാതേ വിട്ടു MR. as it could not be proved. 2. to brighten up പുണ്ണു വറളും കണ്ണു തെളിയും MM. തെളിയക്കടഞ്ഞ ബാണം KR. (= തെളി 2.) ശൈത്യത്താൽ തെളിയുന്നു VCh. said of trees. ഇതിന്നു തെളിയുന്നില്ല (as a bullock) inferior to. അവനിൽ തെളിഞ്ഞു came off better No. തെ’ ഞ്ഞു വിരിഞ്ഞു വന്നഗ്നി Bhr. മനസ്സു തെ. = പ്രസാദിക്ക; so കേട്ടാലും തെളിഞ്ഞു നീ AR. cheer up & listen. ഭാവം തെ’ഞ്ഞു നല്കി Nal. gave gladly. നന്നിതെന്നു തെ’ഞ്ഞിതെല്ലാവരും Bhr. applauded. 3. to please. പറഞ്ഞതു തെളിഞ്ഞു is understood & pleases. തനിക്കു തെളിഞ്ഞേടത്തു Bhr. where you like. കളഞ്ഞത് ഏതുമേ തെളിഞ്ഞില്ല Mud. people did not like his dis—missal. രാജാവിന്നൊട്ടും മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞില്ല Nal. മരക്കാൎക്ക് അംശം തെളിഞ്ഞില്ല TP. തിരുവചനങ്ങൾ പെരിക ഞങ്ങൾക്കു തെളിഞ്ഞു KR. — to be approved, നിങ്ങൾക്കു തെളിഞ്ഞ രാജാവു KU. the king you chose. നിണക്കു തെളിയട്ടേ TP. as you please, it is your business. 4. a matter to be decided. നിങ്ങൾ മുമ്പാകേ തെളിഞ്ഞു തീരുന്നതത്രേ സമ്മതമായി TR. they want you to decide — തെളിവോളം till you come to a conclusion.
VN. I. തെളിച്ചൽ, f. i. അവന് ഏതും തെ. വന്നില്ല KR. he could not be cheered up. — (No. vu. തെളിച്ചയില്ല = പ്രസാദം).
II. തെളിമ, as തെളിമതങ്കിന Anj. happy.
III. തെളിവു 1. clearness, brightness, perspi—cuity. 2. proof കാൎയ്യം തെളിവു കൊടുപ്പാൻ jud. തെളിവുണ്ടാകും TR. it will be proved. മേൽ കാണിച്ച തെളിവുകൾ MR. the evi—dences adduced.
CV. I. തെളിയിക്ക 1. to clear, clarify, make
തെള്ളുക — തേകുക 483 തേക്കു — തേക്ക
bright, to clear away, as jungle. ഇടച്ചൽ തെ. 2. to exhilarate. മനന്തെ. Mud. to comfort. അശ്വങ്ങളേ തെ. Bhr. refreshed with water. 3. to explain, prove. പ്രമാണത്തിന്റെ കാൎയ്യം തെ’ച്ചു കൊടുക്ക, നേർ തെ. TR. to bring the truth to light.
II. തെളിയിപ്പിക്ക 1. to filter, clarify. 2. to make bright, joyful. മാതാവിൻ മനം തെളിവിപ്പിപ്പാൻ KR. to please her. ആത്മതത്വാൎത്ഥത്തേ കാട്ടിക്കൊടുത്തു തെ’ച്ചു Bhg. — വിളക്കു തെളീപ്പിക്ക No. to trim a light.
തെളുതാര (prh. = തെളിതാര a cap for filtering) a head—ornament of actors. B.
തെളുതെള Inf. very clearly or brightly, പകഴി ഏറ്റു തെളുതെള RC. വെയിലത്തു തെളുതെളുക്ക to sparkle, so തെളുതെളത്തെളിക്കടഞ്ഞ ചക്രങ്ങൾ po., തെളുതെളങ്ങനേ.
തെള്ളുക teḷḷuγa T. M. (തെൾ) 1. To sift or winnow by casting up gently in a fan. (പൊൻ) ഇടിച്ചുതെള്ളിക്കൊൾക TP., a. med. to sepa—rate what is fine & coarse. 2, to jump, നെഞ്ഞത്തു, വയറ്റിൽനിന്നു തെ. to heave, pant, to be disturbed.
VN. തെള്ളൽ winnowing.
തെള്ളി 1. sifted powder. 2. sifted resin (= കീൽ. V2.)
CV. തെള്ളിക്ക to get sifted, as കുമ്മായം, കാപ്പി.
തെഴു tel̤u = തൊഴു, in തെഴുക്കുത്തുക To bend the body backwards & turn the feet over head, (തെ’ത്തി മടമ്പു പിടിക്ക TP.).
തെഴുക new leaves, as മാവിൻ തെ.
n. v. തെഴുക്ക (= തഴെക്ക I.) 1. trees to bud, sprout തരസാ പൂത്തു തെഴുത്തു ദൃഷ്ടമായി CC. 2. to thrive, as a house after misfortunes, ഭൂതലം നിറഞ്ഞു തെഴുത്തു ഫലിച്ചിതു KR.
തെഴുവാഴ (Kurumbranāḍu) = നേന്ത്രവാഴ.
തേകുക tēγuγa & തേവുക M. (Tu. C. to sprinkle, Te. C. ദേവു to take out of the water) 1. To draw water, empty a well, bale out for irrigation. വിളകൾക്കു (കണ്ടത്തിലേക്കു) വെള്ളം തേവി MR. watered the crops. തേകും ജലാന്തരത്തൂടെ കടന്നു PT. a fish escaped out of an emptying tank. വെള്ളം തേകീട്ടു മേല്പട്ടാക്കി irrigated. 2. No. to spatter, തങ്ങളിൽ തേകിത്തുടങ്ങിനാർ കോമളക്കൈകൊണ്ടു CG. (in the river).
തേക്കുകൊട്ട a watering bucket, V1. തേക്കുതോണി a boat for watering = തോണിത്തുലാം.
തേക്കു tēkkụ T. M., (Tu. C. തേഗു, Te. ടെകു). The Teak tree, Tectona grandis. Kinds: കല്ലൻ — the best, കോൽ — small, ഉമി — or നെയി — large, but of inferior value. Quite different plants are: ചെറുതേക്കു Clerodendrum siphonanthus (or serratum — B. Siph. ind.), വെണ്ടേക്കു & വെന്തേക്കു Lagerstrœmia micro—carpa, both poor timbers; വെണ്ടേക്കിന്റെ തിരുൾ a. med.
I. തേക്കുക, ക്കി tēkkuγa (C. Tu. തേഗു to belch, Te. തേഞ്ചു, T. to cram). To belch തേക്കി ഇടുക, തളികയിൽ ഉണ്ടാലും തേക്കും, ഇരിമ്പുകുടിച്ച വെള്ളം തേക്കുമോ prov. തേക്കി അരെക്കുക to ruminate (& തേട്ടി അ.) — ചക്കിന്റെ കണ തേക്കിപ്പോയി has flown out. No.
തേങ്ങുക So. (T. to be full). To beat as waves on the shore, to feel nausea, to sob. തേങ്ങിത്തേങ്ങിക്കരക So.; to totter, reel V1.; to work out as a nail. B.
VN. I. തേക്കം nausea, unsubdued anger B.; tottering, swoon V1.
II. in പുളിന്തേക്കു TP. ഇടുക or III. പുളിന്തേക്കൽ ആയിരിക്ക sour belching, caused by an evil eye, (superst.) No.
II. തേക്ക, ച്ചു v. a. (തേയുക) 1. To rub, smear തേച്ചിരിക്ക (with oil). തേച്ചുകളി regular bath. കുഞ്ഞനേ തേച്ചുകളിപ്പിക്കുന്നു TP. (the bride). എണ്ണ മേല്ക്കു തേക്ക MM.; കൊങ്കകളിൽ വിഷം തേച്ചു ചമെച്ചു CG.; ചേവടിയിലേച്ചേറ് എല്ലാം അമ്മയുടെ ചേലയിൽ തേച്ചു CG. — so also to white—wash (കുമ്മായം), to paint. 2. to clean, polish, sharpen. തേയാത്ത പല്ലു Nid.; കൈകളേ പനിനീരിൽ തേച്ചു CG.; വെണ്ണീറിട്ടു തേ. (= വടിക്ക.)
VN. I. തേച്ചൽ waste from rubbing, തേ. പറ്റുക.
തേങ്ങ — തേജസ്സു 484 തേടു — തേൻ
II. തേപ്പു 1. rubbing, scratch തേപ്പു ചാട്ടുകൊണ്ടാൽ തുളിപ്പു വെടികൊണ്ടാൽ (huntg.) met. ആരാനെക്കൊണ്ടു തേപ്പു പറക V1. to wound by allusions. 2. polishing തേപ്പിട്ട രത്നം പോലേ KR., so തേപ്പുവൈരം, തേപ്പുകല്ലു corundum; തേപ്പുപലക a whetting board.
CV. തേപ്പിക്ക f. i. ചന്ദനം മുഴയിൽ തേപ്പിച്ചു KR. to prescribe & apply liniments etc. ചുണ്ണാമ്പു തേ. to get white—washed.
തേങ്ങ tēṇṇa & തേങ്ങ, (തെങ്ങങ്കായി). A cocoanut, ൧ഠഠഠ തേങ്ങക്കു ൧ഠ ഉറുപ്യ വില കണ്ടു TR. (in 1798). The fruit has many stages ഇളന്നീർ, ഇളന്തേങ്ങ, പഴുത്തതു, വരണ്ടതു, കൊട്ട, കുരുത്തിട്ടതു GP 69. കരിക്കു, കൂരിത്തേങ്ങ. — Its parts: തേങ്ങക്കണ്ണു, — ക്കുടുക്ക, — നൈ, — പ്പാൽ (തേങ്ങാപ്പാൽ വൃഷ്യം GP.), — പ്പിണ്ണാക്കു (or — പ്പീര), തേങ്ങാവെള്ളം (തണുത്തുള്ളു GP.). — obsc. pudend. muliebre. —
Kinds: അക്കിൽവാരി — or കടൽത്തേ. Lodoicea Sechell. — ചെന്തേ. q. v.
തേങ്ങത്തൊണ്ടു an empty cocoanut.
തേങ്ങാണി vu. Cal. = തേങ്ങനൈ.
തേങ്ങമുറി a piece of cocoanut; breaking cocoa—nuts, as for feeding workmen on entering a new house.
തേങ്ങയേറു the ceremony of throwing cocoa—nuts, തേ’൦ പാട്ടും കഴിപ്പിക്കുവൻ TP.
തേങ്ങക്കുച്ച് No. the fibrous tuft clinging to the പെണ്മുറി after the nut is husked.
തേങ്ങുക, see under തേക്കുക I.
തേച്ചൽ, see തേക്കുക II., തേയുക.
തേജസ്സു tēǰassụ S. (തിജ്) 1. Sharpness, fire ഭൂമിയും ആകാശവും തേ’൦ ജലങ്ങളും വായും VCh. 2. light, glory തേജോരൂപമായുരുണ്ടു വലിയൊന്നായി ആദിത്യബിംബം Gan.; സ്വാകാരം മറെച്ചിതു തേജസാ ശകുന്തള Bhr.; തേജസ്സടക്കേണം KR. restrain the creative power. ബ്രഹ്മതേജസ്സു, ക്ഷത്രിയതേജസ്സ് Bhr. power, dignity. 3. semen, ശിവൻ തന്റെ തേ. പറിച്ചു കാട്ടിൽ എറിഞ്ഞു (huntg.).
തേജിതം S. whetted, pointed (part.).
തേജോമയം S. consisting of light & power, so തേജോരൂപം, (തേജസ്സ് 2.) — തേജോനിധികളായി Bhg. glorious = തേജസ്വി S.
തേടു tēḍụ B. A. fish.
തേടുക tēḍuγa T. M. (= തെണ്ടുക) 1. To seek, less used than തിരയുക, (മണ്ടി മറുനാടുതേടും Mud., ജ്ഞാനികൾ തേടും ദേവകൾദേവൻ RC.); to pursue, punt, see തേട്ടം. 2. (Mpl.) to pray കദാവിനോടു തേടി TR., ഏറിയ പിഴ പൊറുതി തേടി, ആവശ്യത്തിനേ തേടി അള്ളാവോടു Ti. 3. to acquire, (take in hand) അഴൽ തേടായ്ക, ഈ തൊഴിൽ തേടോല Bhr. വാടാത മുഖകാന്തി തേടുന്നു ചിലർ VCh. കോപം തേടും runs into anger. ആനന്ദശീലം തേടും പൈങ്കിളി Nal. (= ഉള്ള). ഭംഗിതേടീടും മണിമഞ്ചങ്ങൾ VCh. അന്ധതതേടാത ഗന്ധൎവ്വൻ CG. (= ഇല്ലാത).
CV. തേടിക്ക to cause to search or hunt.
VN. തേട്ടം 1. pursuing of game, വന്മിരിയം ഇളകിയാലത്തേത്തേട്ടവും ഉരിയാട്ടവും പറയുന്നു; തേട്ടമായി തേടും നേരം (huntg.); മീൻ തേട്ടം etc. (loc.) 2. importunity, coveting.
തേട്ടുക tēṭṭuγa No., (= തികട്ടുക, T. തെകട്ടുക). 1. To belch പുളിച്ചു തേ. = ആമ്ലകം, പുകഞ്ഞു തേ. = ധൂമകം Asht. 2. to ruminate തേട്ടി അയവൎക്കുക, പശു തേട്ടി അരെക്കുക MC (= തേക്കി അരെക്ക). കുട്ടിവായിൽ തേട്ടിക്കൊടുക്ക MC.
തേന aM. Tdbh., സേന, (തേനയോടു RC.)
തേൻ tēǹ T. M. Te. (C. ജേൻ, Te. ജൂന്നു, Tu. തിഗ, √ തെൻ? or തീ sweet) 1. Honey, (a മലയനുഭവം) often പൂന്തേൻ, പൈന്തേൻ; ചെറു —, പെരുന്തേൻ q. v. — met. വായ്മലർതേൻ, ഗാനമാകുന്ന തേൻ കുടിക്ക CG. തേനുറ്റനാദം (of a flute). — തേൻ എടുക്ക to gather. മുല്ലതൻ തേൻ ഉണ്ട കാർ വ്വണ്ടു CG. eating honey. വാനരന്മാൎക്കു നദികൾ തേനായി ഒഴുകേണം AR. — 4 Kinds: മാക്ഷികം oil—coloured, ഭ്രാമരം white, ക്ഷൌദ്രം brown, പൌത്തികം dark GP. തേനീച്ച a honey—bee. 2. slaver of children.
തേനിമ്പം sweet like honey, തേ’മായിട്ടിരിക്കേണം എന്നിൽ Anj. (a prayer).
തേങ്കട്ട a honey—comb. — തേങ്കുഴൽ fritters.
തേഞ്ചൊല്ലാൾ CG. sweetly speaking, pl. തേൻ ചൊല്ലാർ RC. തേൻചോരുമാനന്ദവാണി
തേപ്പു — തേരകം 485 തേരട്ട — തേർ
Bhg., തേന്മൊഴിയാൾ CG., തേഞ്ചോരിവായ് RS.
തേൻകൂടു a bee—hive, (of തേനീച്ച).
തേൻപലക = തേങ്കട്ട a honey—comb.
തേന്മാവു a well flavored mango tree, തേ. തന്നുടെ തേൻ ഉണ്ണും കോകിലം CG. Bhg 5.
തേന്മൊഴി honey—mouthed, f. തേ. ക്കു ഖേദം വേണ്ട Som.
തേപ്പു, തേപ്പിക്ക, see തേക്ക II.
തേമം tēmam S. (തിമ്) Wet. (C. തേവ; see തേക്കുക, തേവുക).
തേമനം S. a sauce = കറി.
തേമൻ N. pr. of women.
തേമാനം tēmānam M. C. Tu. (T. തേയ്മ —, fr. തേയുക) Waste from rubbing; loss in assay—ing metals ഗുളികത്തേമാനം TR. (of coiners); waste of goldsmith = രായിട്ടു പോകുന്നതു; wear & tear. — തേമാനപ്പെടുക to wear out by long use f. i. മോതിരം = തഴയുക; തേ’ട്ട മാൎഗ്ഗം a dying—out—religion. [rice V1.
തേമാലി tēmāli (തേൻ?, തേവുക?) A kind of
തേമ്പുക tēmbuγa M. T. (to wither, fade) = തേയുക 1. To waste, grow thin തേമ്പും അശുദ്ധി Bhg.; പുല്ലുപോലേ തേമ്പും (po.) Esp. neg. തേമ്പാത കാന്തിലകലൎന്നുള്ളൊരാൺപൈതൽ ഉണ്ടാം, താംബൂലത്തിൻ തേമ്പാതേനിന്ന രസം, തേമ്പാതേ നിന്നുള്ള തിങ്കൾ CG. = not waning. തേമ്പാതേ ചാടും resolutely? 2. Palg. മണ്ണു തേമ്പുക to fill up crevices & broken down plaster (of a wall).
തേമ്പാവു (തേൻ?) a timber tree B.
തേയാന്തിരിയായി പോക TP. = ദേശാ —.
തേയില Port., Dutch. Tea = ചാ.
തേയുക tēyuγa 5. To be rubbed off, mod. തഴയുക; to be worn out, to waste. അരികേ പോകുമ്പോൾ അരപ്പലം തേഞ്ഞു പോകും prov. —
VN. തേച്ചൽ, തേമാനം, തേവു q. v. —
v. a. തേക്കുക II. q. v.
തേര tēra T. So. A lean frog; a beggar B.
തേരകം tēraγam 1. So. Ficus asperrima = പേരകം. Kinds തൊണ്ടിത്തേരകം, പെരുന്തേ. Ficns conglomerata, വള്ളി — Ficus aquatica. 2. No. a sharp grass. തേ. നീള മുളച്ചതു കാണായി CG. (supposed to be grown out of iron filings). —
So. തേരത്തുപുല്ലു Paspalum scrobiculatum.
തേരട്ട MC. V1., see ചേരട്ട; a kind പെരുന്തേ.
തേരുക tēruγa (C. Te. to reach) 1. To attack V1. = തെരുക്കുക 3. ചന്ദനദാസനോടു ചാണക്യൻ തേൎന്നു Mud. began to track him. — പിന്തേരും ആന RC. പിന്തേൎച്ചവന്ന രിപുക്കൾ Bhr. pursuing. 2. (T. to investigate; see തെരിയുക), past തേരി, as തേരിനാലും Bhg. know then! മനമേ മയക്കം തേരിയായോ SidD. Oh my soul, consider the mystery, (refrain of a Vēdāntic song അനന്തം ശാശ്വതം പുരുഷാൎത്ഥം സച്ചിദാനന്ദം മ. മ. തേ. etc.).
VN. തേൎച്ച 1. pursuing, overtaking. 2. as—serting a claim (= തുടൎച്ച) mod. പറമ്പിൽ തേൎച്ചെക്കു ചെന്നു, തേൎച്ചെക്കു വന്നു പ്രവൃത്തി മുടക്കി MR. to maintain his rights. പ്രതികൾ നടന്നു വരുന്നതിൽ ഇവൻ യാതൊരു തകരാറും തേൎച്ചയും ചെയ്തു പോകരുതു; സ്ഥലത്തിന്ന് എനിക്ക് ത്. ഇല്ല, ഒരു തേ. യും ചോദ്യവും ഇല്ല MR. it does no more concern me. (T. investigation). 3. So. (തേറുക) increase, thriving.
തേരി T. loc. a hillock, swelling of the ground, in N. pr. മുന്തേരി, മണ്ടേരി.
തേർ tēr 5. (തെരുതെര) 1. A chariot, temple—car (രഥം), അരചർ പെരുന്തേർ KR.; തേർ കിടാകുക, ഓടിക്ക, നടത്തുക, തെളിക്ക AR., വഹിക്ക to drive a chariot. തേർ കൂട്ടുക, പൂട്ടുക (ആയിരം അശ്വങ്ങൾ പൂട്ടിയ തേർ KR.). Brhmd. — met. a car—feast. 2. the rim of a bamboo—basket (loc).
തേരട്ട, see ചേരട്ട millipede MC.
തേരാളി 1. a charioteer, നാഥന്റെ തേ. Nal. 2. a chariot—warrior, സാരഥികളുടെ സത്യ കൌശല്യവും തേ. കളുടെ യുദ്ധകൌശല്യവും AR.
തേരുരുൾ a chariot—wheel, തേ. നാദം AR., തേ. ഒച്ച Mud. — also തേൎച്ചക്രം. [chariots.
തേരേൽകനി RC. a curve in chariots or like
തേരൊലി Bhr. rattling, rumbling of chariots.
തേറു — തേറുക 486 തേറ്റ — തേവടി
തേരോട്ടം carriage speed; drawing the idol—car (rare in Mal.), also തേർവലി.
തേർക്കഴൽ the pole of a chariot കുതിരകൾ കൊണ്ടു വന്നു കെട്ടിച്ചമെക്ക തേ. പന്തിയിൽ Nal.
തേർക്കിടാവു a driver, (തേർപാകൻ V1.) [Bhr.
തേർ കൂട്ടുക to harness, തേ. എന്നരുൾ ചെയ്തു
തേർക്കൂട്ടം a troop of chariots; a troop of wild hogs (huntg.)
തേർക്കോപ്പു the gear of a chariot.
തേർതാരതി RC. = സാരഥി.
തേർത്തടം the seat of a chariot തേ. പുക്കാൻ, തേ. തന്നിൽ നിന്നിറങ്ങി Bhr.; also തേർത്തട്ടിൽ നില്ക്കും വിധൌ AR.
തേർമടം the house of a Vāriyar.
തേറു tēr̀ụ (loc.) The knife of toddy—drawers.
തേറുക tēr̀uγa T. M. C. Te. Tu. (തിറം, തെറി, also related with തേൾ). 1. To be strengthen—ed, thrive തേറുന്ന ഭക്തി, തേറിന മോദം Mud. ശരീരം തേറീട്ടില്ല (= തടിച്ചില്ല), തേറി വന്നു. 2. to mend, recover, (Nasr. to be converted). തേറരുതാതോളം അത്തൽ RC incurable grief. വാക്കു കേട്ടു വേദന വേറിട്ടു തേറിനാർ CG. were comforted. എന്നെ നീ പേടിക്കാതേ തേറുക മനോഹരേ CG. take courage! 3. v. a. to be—lieve, തേറുകേ വെണ്ടു ഞാൻ ചൊന്നതെല്ലാം CG. എന്നതു തേറുമാറു RC. so as to believe. ചതി എന്നു തേറിനാൾ RC. concluded, knew. ജയിപ്പാൻ പണി തേറു നീ Bhr. believe me, we can—not conquer തേറിനാർ Bhr. resolved. — തേറിയോനേ മാറല്ല മാറിയോനേ തേറല്ല prov. trust. എനിക്കവരെയും അവർകൾക്കെന്നെയും മനക്കുരുന്നിൽ തേറരുതു Bhr. we can no more trust each other.
VN. I. തേറൽ 1. clearness, thriving; certain—ty, thought. 2. (T. = കൾ palmwine), nectar, perh. = തേൻ f. i. ഓമന വായ്മലൎത്തേറൽവീണേറ്റവും CG. bewitching words of a child ദേവിയാം പൂമലരിൽ താവുന്നോരാനന്ദത്തേറൽ മാനസമാകിയ വണ്ടുണ്ടുണ്ടു CG. 3. trust, reliance, പൈന്തേറൽ തേറുമവർ, തേ. വിളിപ്പിത്താൻ അഴകെഴു പുഷ്പകം അന്നേരം RC. II. തേറ്റം 1. firmness, ശരീരത്തേ. convales—cence V2., constancy. 2. faith, trust തേ’ ത്തോടെന്നും തൊഴുന്നേൻ Anj.; ചൊല്ലിനാൻ തേറ്റം വരുംവണ്ണം അമ്മെക്കു; തേ. വരുത്തിയ നിങ്കളവു CG.
തേറ്റുക v. a. to clear, make strong.
തേറ്റ tēťťa (T. തെറ്റുപൽ a snag—tooth) The tusk of a boar or young elephant. കല്ലോടു തേ. ഉന്തി, അണെച്ചു TP. whetted its tusk. പന്നിത്തേറ്റയും a. med. — മന്നിടം തേ. മേൽ ഒന്നു പൊങ്ങിച്ചു Vil., ധാരാദേവിയേ പൊങ്ങിച്ചു തേ. മേലേ വെച്ചുകൊണ്ടു Brhmd. (Višṇu as boar).
തേറ്റാമരം tēťťāmaram Strychnos potato—rum T. M., (T. Te. C. തേറു, തേട്ട clearing, തേറ്റുക to clarify).
തേറ്റാമ്പരൽ GP 76. its fruit, which rubbed on the side of a water—vessel, clarifies the water. തേ. പാലിൽ തഴെച്ചു കുടിക്ക MM. (when the urethra is wounded).
തേറ്റാമ്പൊടി the same, being bruised കലക്കം കോലും നീരിൽ കലക്കും തേ. കലക്കം പോക്കിത്താനും കൂടപ്പോകുന്നപോലേ വലെക്കും അജാഞാനത്തെ ഒടുക്കി വൃത്തിജ്ഞാനം നിലെക്കയില്ല കുട നശിക്കുമറിക നീ KeiN 2.
തേവ tēva T. M. (Tdbh., സേവ?) Need. തേവില്ല or തേവയില്ല l. = വേണ്ട. 2. not quite (f. i. well).
തേവിക്ക. — പഞ്ചതാര മേൽപ്പൊടിയിട്ടു തേ. a. med. = സേവിക്ക.
തേവടിയാൾ tēvaḍiyāḷ (Tdbh. ദേവ ☩ അടിയാൾ) A temple—girl, prostitute; vu. തേവിടിയാ(ൾ)മകൻ a bastard.
തേവതാരം‍ V1. = ദേവദാരു T. M. a pine. In T. Sethia Indica, M. Erythroxylon sideroxylon GP75., MM.
തേവത്താൻ a Deity, തേ. കോട്ടം TR.
തേവർ a Deity, താൻ ഉണ്ണാത്തേ. prov. തേവർ ഇരിക്കേ വെലിക്കല്ലിനെ തൊഴേണ്ട etc.
തേവാങ്കം B. — ങ്കു No. a sloth, bradypus. ചുട്ടിത്തേ. B. an ape (T. തേയ് വാങ്കു see തേവു).
തേവാടി DN., see തെയ്യാടി dancing to Gods.
തേവാരം (& ദേ — ) offering to Deity. കുളിയും തേ’വും ഇങ്ങനേ നേരം താമസിച്ചു TR. the
തേവിക്ക — തൈക്ക 487 തൈക്ഷ്ണ്യം — തൊക്കുക
Rāja being delayed by the daily ceremonies (പള്ളിത്തേ.). ഒരു തേ’ത്താലും സല്ക്കൎമ്മം ഓരോന്നനുഷ്ഠിക്കയാലും KR. — തേവരക്കല്ലിന്മേൽ നിന്നു TP. (for bathing).
denV. തേവാരിക്ക to perform the regular offer—ings, തേ’ക്കേണം ഇന്നിഛ്ശാ എനിക്കു CG.
തേവിടിച്ചി = തേവടിയാൾ; തേ — യാട്ടം temple—dance.
തേവിയാൻ, (also called തേവി Goddess). No. contr. തേയ്യാൻ. In Palg. also അയ്യപ്പങ്കുട്ടി. a small harmless snake. (തെയ്യാൻ കുടിച്ചാൽ അന്തിക്കേത്തെ ചോറു മുട്ടും loc.)
തേവിരി (വിരി 2) a Brahman’s dress, also തേവൂരി (തെവവിരി) — തേ. തറ്റുടുക്ക, തേവൂരിയും കുടയും എടുത്തു SG.
തേവിക്ക 486. a. med. = സേവിക്ക.
തേവു tēvụ T. M. (VN. തേയുക) Waste, thin—ness. തേവറ the wane of the moon (T. തേയ്പിറൈ).
തേവുക aM. = തേകുക.
തേൾ tēḷ T. M. (Te. തെലു, C. Tu. ചേൾ, fr. ചെള്ളു) A. scorpion. Kinds: കരിം —, മണിത്തേൾ, വെന്തേൾ; വാഴത്തേൾ or വെറ്റിലത്തേൾ a venomous insect. (No. തേൾ without shears f. i. കരിങ്ങാണിത്തേൾ, but കൊമ്പന്തേൾ the kinds with shears).
തേൾക്കട, (So. തേക്കിട, S. വൃശ്ചികാളി) Tragia involucrata?, but see കൊടിത്തൂവ.
I. തൈ tai M. Tu. (Te. തേഗ, C. സസി Tdbh., സസ്യം) Shoot, any young tree, pl. തൈകൾ, തയ്യുകൾ. Kinds: മാന്തൈ etc., esp. കുഴിത്തൈ, തൈത്തെങ്ങു a cocoanut—plant in the first 3 years. തൈക്കുണ്ടു കുഴിപ്പിക്ക, തൈ പാവി, തയ്യുകൾ വെപ്പിക്ക, തൈ രക്ഷക്കുവേണ്ടി തന്നേ ഏല്പിച്ചു MR. [one cocoanut—plant.
തൈക്കൂടു rails or a fence for the protection of
തൈക്കൂറു B. value of trees planted.
തൈക്കൊങ്ക 1. Bhr. a young breast, മൈക്കണ്ണി തന്നുടെ തൈ. CG. 2. a young girl.
തൈമരം V1. the keel of a ship.
II. തൈ T. C. (Tdbh., തൈഷം) the 10th month = മകരം.
തൈക്ക taikka T. M. (& തയ്ക്ക, തക്ക) 1. To strike. തൈപ്പാൻ പഴുതുകൾ നോക്കി Bhr. tried to hit. 2. to sew, seam. ഇലകൾ തച്ചു കൊണ്ടതിൽ ഉണ്ണുന്നോൻ KR. one, who eats from leaves stitched together.
VN. തൈപ്പു needle—work, also തൈക്കുപണി.
തൈക്ഷ്ണ്യം taikšṇyam S. = തീക്ഷ്ണത.
തൈജസം taiǰasam S. (തേജസ്സ്) Consisting of light & power, ഇക്കായം മേവും ജീവൻ തൈജസനാകുന്നതു KeiN.
തൈതൽ taiδal (VN. തൈക, T. fitting to—gether). Split bamboos joined for doors, mats, ceilings. തൈതൽകൊണ്ടുള്ള ചുവർ V2. a wattle—wall.
തൈത്തിരി N. pr. A Ṛishi — തൈ. ശാഖകൾ Bhg. of Yaǰurvēda.
തൈയൽ taiyal, gen. തയ്യൽ, (തൈതൽ, തൈക്ക) 1. Sewing — ത. ക്കാരൻ a tailor, ത. പ്പണി, — വേല needle—work. 2. (T. beauty, wife) a beauti—ful woman ഉരുവാൎന്ത ത. യാനകി, മിന്നരിടത്ത യ്യലേപ്പിരിയവല്ലേൻ RC. I cannot put away Sīta. ത. പ്പെൺ Bhr., തയ്യലായുള്ളൊരു മയ്യേലും കണ്ണി CG., ദേവകിത്തൈ. Anj.
തയ്യലാൾ (2) id. കാത്തുകൊണ്ടീടുക ത’ളെ BR. എൻ പെണ്കൊടിത്തയ്യലാൾ SiPu. my dear daughter. കൊണ്ടൽ വേണിത്ത. Sk.
തൈർ = തയിർ, as തൈൎക്കടൽ Bhg.
തൈലം tailam S. (തിലം) 1. Sesam—oil, തിലത്തിലേത്തൈലം GP. 2. oil, medic, oil.
തൈലക്കാരൻ an apothecary.
തൈലധാര constant dripping of oil (med.).
തൊകുക toγuγa T. aM. To join, whence തുക.
തൊക്കു tokkụ 1. Tdbh., ത്വക്ക Skin. നിഷ്ഠൂരമാംവണ്ണം തൊക്കു വലിക്കയും UR. in hell. 2. armpit (തോൾ). തൊക്കിടുക്കൽ പാട്ടിയും പൂക്കാച്ചിയും (song) P. with a betel—pouch under her arm.
തൊക്കുക, ക്കി tokkuγa To support; to help on, as a child that learns to walk, തൊക്കിക്കൊൾക to take under one’s care, to console. തൊക്കിപ്പറക to defend.
തൊക്കി, in കാവുതിത്തൊക്കി (abuse).
തൊങ്ങൻ — തൊടുക 488 തൊടുക്ക
തൊങ്കുക 1. T. M. to hang, be pendent; to de—pend on. 2. So. to run away.
തൊങ്ങൻ toṇṇaǹ (Te. ദൊംഗ; Tdbh , തുംഗ?) Impudent; a rogue; worthless.
തൊങ്ങൽ toṇṇal T. M. C., (തൊങ്കുക = തൂങ്ങുക). Hangings, drapery; a tassel V1., തോ. ഇടുക to fringe; see തോങ്കൽ.
തൊട, തൊടങ്ങു, തൊടർ (തൊടുക), see തു.
തൊടി So., Palg., തൊടിക Cal. (see foll.) = തോട്ടം.
തൊടുക toḍuγa T. M. (C. തുഡുകു; for Te. Tu. see തൊടുക്ക) 1. To touoh. തൊട്ടുതൊട്ടില്ല എന്ന പോലേ now seizing, now leaving again. തൊട്ടുമിനുക്കി നടന്നാൽ പോരാ a trifler, that touches oil, smears it on his body, has time for anything. തൊട്ടുതീണ്ടിത്തിന്നുന്നവൻ. — തട്ടാൻ തൊട്ട അപരാധം (jewels) polluted by T.’s handling. പട്ടർ തൊട്ട പെണ്ണും പട്ടാണി തൊട്ട ആനയും ആക prov. മാതാവിനെത്തന്നേ ചോദിച്ചനേരത്തു ലേകമാതാവിനെ തൊട്ടുകാട്ടി SG. pointed at. 2. to feel, handle, തൊട്ടുനോക്കുക. 3. to come into contact, com—mence. 4. (=തീണ്ടുക) to bite, sting. B.
VN.തൊടൽ touching, being close; (also a chain =തുടൽ, തൊ. ഇടുക V1.)
തൊടവു see തുടകു.
തൊടി, (T. തൊടു=തോട്ടം) a garden, parambu തൊടികളിലും വീടുകളിലും Arb.; also തൊടിക, (മാടോടിയ തൊ. prov.) [V1.
തൊടുകയറു a rope with a halter for tying cows
തൊടുകുറി a mark on the forehead കുങ്കുമം കൊണ്ടു തൊ. യിട്ടുണ്ടു, നെറ്റിമേൽ ചേൎത്ത തൊ. CG. — met. പാരിടത്തിന്നു തൊ. എന്നതുപോലേ Bhr. a town, which is the brightest spot of the earth.
തൊടുക്കാര, (&തൊടുവക്കാര) a timber—tree, Dalbergia, S. ചിത്രകൃൽ; prh. Uvaria?
തൊടുക്കാരം, (better തൊടക്കാരം see തു —) contact. തൊടക്കാരം തീൎക്ക So. = തീണ്ടൽ ഉള്ളതു അകറ്റുക, തൊടുവാശി q. v. തീൎക്ക No.; met. to remove, what causes unpleasantness.
തൊടുതി quarrel, conflict. തൊടുപണയം = ചൂണ്ടിപ്പണയം.
തൊടുവ, (B. തൊടുക, T. തൊടുവു = തൊടി) enclosure, compound; hence തൊടുവക്കളം N. pr. a temple in Kōṭṭayagattu. KU.
തൊടുവാശി contact. തൊ. തീൎക്ക to avoid touch—ing, what may be infected; to get removed, what infects തൊടുക്കാരം q.v.
CV. തൊടുവിക്ക to make to touch, പുരയും കുടിയും തൊടീക്കാതേ No. vu. prevent from touching; to make a mark with Sandal.
തൊട്ടാലൊട്ടി an ear—snake, തൊ. ചവിട്ടിത്തേച്ചപോലേ prov. (also തൊട്ടാരൊട്ടി) = ചെവിപ്പാമ്പു.
തൊട്ടാ(ൽ)വാടി a sensitive plant, Oxalis sensi—tiva or Mimosa pudica. Kinds: കാൽതൊ. Cæesalpinia mimosoides, നെറ്റി (or നീറ്റിൽ) തൊ. Desman thus natans (=തീണ്ടാർമാഴി, മലന്തൊ. Aeschynomene pumila.
adv. part, തൊട്ടു 1. beginning from ഇവിടേത്തൊട്ടയോദ്ധ്യാപുരത്തോളം KR., ആനനം തൊട്ടടിയോളവും CG. — temporally: ഇന്നു തൊട്ടിനിമേലിൽ Bhr. ൭ ദിവസം തൊട്ടു തലക്കുത്തു, അന്നുതൊട്ടു, പണി തുടങ്ങിയോടും തൊട്ട ഇന്നയോളം TR. പൂരവങ്കന്നു തൊട്ടു ഭരതന്തങ്കലോളം പറഞ്ഞു Bhr. 2. on account of വേളിയെത്തൊട്ടുള്ള ഉത്സവം CG. അതിർതൊട്ടു പിശകി VyM. ആ നിലം തൊട്ട ഒരു കാൎയ്യം പറവാൻ ഉണ്ടു TR. 3. con—cerning, about കണ്ടതു തൊട്ടു പറഞ്ഞു etc.
തൊട്ടുകുളി washing after touching one of lower caste, (see തീണ്ടിക്കുളി).
തൊടുക്ക toḍukka T. M. (C. Tu. Te. chiefly to dress) 1. v. a. of തൊടുക 3. To bring into con—tact, put together വാരിധിയിൽ വഞ്ചിറ തൊടുത്തു RS.; to put on പുഷ്പംകൊണ്ടു മാല്യം തൊ. Bhr. മാലകൾ ചാലത്തൊടുത്താർ CG., കണ്ണിൽ ഇറുമ്പു തൊ. TP.—to seize വാൾ കൈയിൽ തൊ. VilvP. 2. to put the arrow on the bow (see തുട 1.) അമ്പും തൊടുത്തു KR. കഴുത്തിന്നു നേരെ Bhr. to aim at. തുടുത്ത പകഴി RC. dart—looks SiPu. 3. to commence a work. അങ്കം തൊടുത്തു CG., അവനോട് അടൽ തൊടുത്തു. RC. engaged.
തൊട്ടൽ — തെണ്ടൻ 489 തൊണ്ടി — തൊത്തു
തൊടുത്തുക id.; പലകതൊടുത്തി joined nicely. പണത്തിന്നു എന്നോടു തൊടുത്തി V1. sued me for a debt.
CV. തൊടുപ്പിക്ക, f. i. രണ്ടും തങ്ങളിൽ അങ്കം തൊടുപ്പിക്കും CG. induce to fight; fig. to provoke a comparison CG.
VN. തൊടുപ്പു 1. harnessing; a plough. തൊടുപ്പിടുക to plough. തൊടുപ്പു വിളഞ്ഞു, (So. മുളഞ്ഞു) the field is ploughed. 2. the notch of an arrow B., (=തുട 1.) 3. No. a wooden bucket, bailing shovel; മുക്കാലിയും തൊടുപ്പും a tripod & bailing shovel. — കൈത്തൊടുപ്പു (see തുടുപ്പു).
തൊട്ടൽ T., aM. = തൊടൽ, hence തൊട്ടലർ Enemies; (തൊ. പട്ടാർ RC. ഒട്ടലർ).
തൊട്ടി toṭṭi T. M. C. Te. 1. A trough of stone or wood, manger, font. 2. a long narrow garden; the loft in a house V1. 3. = തൊട്ടിൽ, as തൊട്ടിക്കട്ടിൽ. a cradle. [Palghat.
തൊട്ടിയൻ toṭṭiyaǹ T. A Telugu caste near
തൊട്ടിയ വിദ്യ a treatise on witchcraft.
തൊട്ടിൽ toṭṭil 5. (തൊട്ടു‍ ഇൽ) A cradle. പൊന്നുകൊണ്ട് ഒരു തൊട്ടിലും കുട്ടിയും തരുവൻ SG. (a vow before child—birth). തൊട്ടിൽപാട്ടു a lullaby. തൊ’ലേശീലം (see ചുടല).
തൊണ്ട toṇḍa T. M., (Tu. ദൊ —) The wind—pipe, throat; also gullet. അടെച്ചു തൊ. യും ചൊരിഞ്ഞു കണ്ണുനീർ KR. sobbing & weeping. തൊ. വിറെച്ചു കരഞ്ഞു Bhg. തൊണ്ടയിൽ അന്നം പിരളാതേ ആയി Anj. had nothing to eat. തൊ. ക്കനപ്പു, കാറുക, നോവു a sore throat. തൊണ്ടയും കമ്പിച്ചു മിണ്ടരുതാതേ CG. ഇടത്തൊണ്ട വിറെച്ചു ചൊന്നാൾ KR. തൊ. വിറെച്ചു കേണു Bhr. — തൊണ്ടയടെപ്പു = ഒച്ച — p. 13.
തൊണ്ടൻ toṇḍaǹ T.M. (തൊണ്ടു T. = തൊൾ) 1. An old man. തൊണ്ടർ തന്തതം വണങ്ങുമാറുരുവു തുയ്യപന്തിരിവരായിരിന്തനമഃ RC. the sun as worshipped by those of old. തൊണ്ടൻമൂരി. — fem. തൊണ്ടി. 2. a coward തൊണ്ടർ ഉണ്ടാകിലോ മണ്ടുവിൻ KR. (T. slave, കൊത്തിത്തൊണ്ടൻ Palg., a nickname of Il̤awars). 3. (തൊ ണ്ടു) having a thick skin or rind, as തൊണ്ടൻ പയറു. 4. N. pr. of males.
തൊണ്ടാട്ടം aM. cowardice V1.
തൊണ്ടി toṇḍi 1. fem. of തൊണ്ടൻ, f. i. തൊണ്ടിയായൊരു നാരി CC. 2. (T. C. തൊണ്ട) Bryonia grandis, with fine red fruit ചെന്തൊ. തൻ കനി CG. (ചെ. വായി CG. red lips), used to kill crows കാക്ക —, വള്ളി —(S. തുണ്ഡികേശി snout—haired). 3. Callicarpa lanata, Rh.
തൊണ്ടു toṇḍụ 1. T. So. A log of wood = തട്ട. 2. the fibrous husk of a cocoanut, the rind of a pomegranate, ചുരങ്ങത്തൊണ്ടു etc.; an empty cocoanut കഴമ്പെടുത്താൽ തൊ.; തൊണ്ടും പേടും (തേങ്ങത്തൊണ്ടു). പോയെങ്കിൽ ൧ഠഠഠ തൊണ്ടു prov. (So. തൊണ്ണൻ) — a cup made of a cocoa—nut—shell. 3. So. a passage between two mud—walls. (=തോടു).
തൊണ്ടെകല്പു N. pr. The northern bound—ary of Tuḷu, തൊ. പിടിച്ചു തോവാളക്കട്ടിളയോളം പരശുരാമന്റെ നാടു, തൊണ്ടെകല്പു പിടിച്ചു കാഞ്ഞിരോട്ടു കടവോളം തുളുനാടു KU. (Gōkarṇa or a more southern promontory).
തൊണ്ടിര (ഇരു) = ഇരെച്ചു കെട്ടിയ തൊണ്ടു No. a swimming apparatus.
തൊണ്ണ toṇṇa (vu.) Mouth (see തുണ്ഡം, തൊള്ള) — തൊണ്ണൻ 1. toothless. 2. So. = തൊണ്ടു. തൊണ്ണു gums V2. ആരാന്റെ പല്ലിനേക്കാൾ തന്റെ തൊണ്ണു നല്ലു prov. (C. Te. toṇṇa of a mouth without teeth = തൊൾ hollow).
തൊണ്ണൂറു toṇṇūr̀ụ T. M. (തൊൾ) Ninety, തൊണ്ണൂറുചാൽ പൂട്ടിയാൽ prov. തൊണ്ണൂറാം വാക്യം വാങ്ങി he has run away; (ഗമനകാലം is the 90th among the 248 വാക്യം or memorial words nsed by astrologers).
തൊത്തു toṭṭū T. M. (C. Tu. തൊട്ടു, prob. fr. തൊൽ). 1. The pedicle of a leaf, a bunch of flowers പൂന്തൊത്തു. 2. a nipple കുളുർമുലത്തൊത്തു പുല്കി Bhr., തൊത്തായകൊങ്ക CG.— Similar prominent appendages, as the rings that hold the ramrod, that join coins to a necklace (തൊത്തു വെച്ച് വില്ലിട്ട പൊൻ, പൊന്മണിത്തൊത്തു TR.), that hold ഞാലി or പാറ്റ.
തൊന്തരം — തൊലി 490 തൊല്പം — തൊള്ളായി
തൊത്തക്കൈ, — ക്കാൽ lame; തൊത്തക്കൈയൻ — കൈയിച്ചി = നൊണ്ടി. (ചൊത്തി 394).
തൊന്തരം tondaram T. C. Te. (തൊല്ല) Intri—cacy, vexation. — denV. തുന്ത്രിക്ക (sic) V1. being exoited or conceited about anything.
തൊന്തി tondi T. C. Te. (തുന്ദി) Pot—belly, തൊന്തിവയറൻ.
I. തൊപ്പ toppa (C. തുപ്പടം) Wool, animal’s hair. — പന്നിത്തൊപ്പ bristles V1.
തൊപ്പൽ (C. small leaves), feathers.
II. തൊപ്പ No. (T. തോപ്പൈ anything flabby = തോർറപൈ; fr. തോൽ, പൈ Winsl.) തൊ. ആക്ക children pulling their mother’s breasts, cause തൊപ്പമുല.— തൊപ്പമുലച്ചി V1., No. with hanging breasts (T. തോപ്പമു —).
തൊപ്പൻ see തൊല്പം.
തൊപ്പി H. ṭōpi 1. A hat, cap. ചൎമ്മം തൊപ്പിയും KR. ചട്ടയും തൊപ്പിയും Mud. a helmet. തൊ. ഇടുക, ഇട്ടുകളക to turn Mussulman. 2. the husk of seeds, pericarp or cup of a cocoanut or betel—nut.
തൊപ്പികിട്ടുക (തോല്വി?) to be defeated at play; ironically: to deserve a cap? — തൊപ്പിയാക id. B.
തൊപ്പിക്കാരൻ a hat—wearer, Mussulman or European. The latter is called വട്ടത്തൊപ്പിക്കാരൻ, of 4 castes പറങ്കി, ലന്ത, പരിന്തരിസ്സു, ഇങ്കിരിസ്സു KN.
തൊപ്പിക്കിളിV2. a bulbul.
തൊപ്പിക്കുട a hat—umbrella, as of bearers.
തൊപ്പിപ്പാള a cap of Areca film.
തൊയിരം = സ്വൈരം f. i. തൊ’മായിരിക്ക To be well off. (No.)
തൊലി toil (C, Tu. സുലി, see തോൽ; √ തൊൽ T. before) Skin; bark, peel, rind. അസ്ഥി രോമം തൊലി ഇവ ചൊല്ലിയും നായാട്ടിൽ കൊല്ലും KR. വേൎമ്മേലേത്തൊലി a. med. അത്തൊലി തന്നേ വിളമ്പി CG. plantain—skins.
തൊലിക്ക v. a. to skin, peel തൊലിപ്പുറം എടുക്ക V1.; ഉള്ളി തൊലിച്ചു കുത്തിയിട്ടു a. med.; ചാലത്തൊലിച്ച വാഴപ്പഴങ്ങൾ CG.
VN. തൊലിപ്പു peeling. തൊലിപ്പനരി V2. = വെ ളുപ്പിച്ച അരി (B. rice merely husked, not well beaten).
തൊലിയുക n. v. to be peeled. തോൽ തൊലിഞ്ഞു പോയി the skin went off.
തൊല്പം tolpam Tdbh., സ്വല്പം; തൊല്പനേരം Nasr. 1. The time of a night—watch (യാമം). 2. much V1. — generally:
തൊപ്പൻ 1. much, plenty ആപത്തു തൊപ്പം വരുമേ TP. തൊപ്പൻ തൊപ്പൻ വിശേഷിപ്പാൻ KU. തൊപ്പൻതെക്കൻ ആകുന്നുവോ are you from far south? 2. (loc.) how much? question: പഴം തൊപ്പൻ തരും? answer: തൊപ്പൻ തരാം Tell.
തൊല്ല tolla T. M. (&സൊല്ല) Trouble, vex—ation, danger V1. (= തോലി).
തൊളി toḷi aM. (C. തൊൾപു destruction, aC. തുഴി to waste, separate, T. തൊള്ളു = തുളെക്ക) Destruction? വരവൊരുതൊളികിളർതോൾ RC. (Rāvaṇa’s arm).
തൊളിക്ക (=തുളെക്ക? to pierce, sever?) ശരമാരി മാൎവ്വിടത്തിൽ ഏറ്റുകൂടതൊളിത്ത പോതു RC 26. അറത്തൊളിത്തു പോയി RC 70. [though often used instead of തെളിക്ക fr. Cann. to Palg. it seems to be a distinct V. prh. allied to C. തുളിസു to cause to trample on? നെല്ലു തൊളിക്ക loc. to make tread out corn = ചവിട്ടിക്ക; (Weṭṭattuneāḍu̥ etc.) in കന്നുത്തൊളി & — ത്തെളി, a noisy buffalo ploughing—match in any large ചേറുകണ്ടം also ചെരിപ്പിനു തൊളിക്ക = കേളിപ്പൂട്ടു No.; so ചവിട്ടിയുടെ നടുവിൽനിന്നു ഒരാൾക്കു തൊളിക്കാം; commonly: കന്നു തൊളിച്ചു മുളെക്ക Palg. or ആലയിൽ ആക്ക No. to put into the stable].
തൊള്ള toḷḷa T. M. C. (തുള) 1. A hole, cavity. 2. a snare, trap തൊള്ള വെക്ക, കുടുക്കുക etc. = കണ്ണി V1. 3. the mouth. തൊ. ഇടുക to bawl, clamour. തൊ. പൊളിക്ക to make an indistinct noise with the month, (B. also to die).
തൊള്ളായിരം toḷḷāyiram T. M. 900. (തൊൽ & തൊൾ T. Te. “before” whence C. തൊംബത്തു 90., Te. തൊം 9., തൊണ്ണൂറു, തൊണ്ടൻ etc.)
തൊള്ളു — തൊഴുക 491 തൊഴുത്തു — തോടു
തൊള്ളു toḷḷu (cavity?) A maund of rice, gram, etc. = മൂട (loc.)
തൊഴിക്ക tol̤ikka (C. തുളി to trample, Tu. churn) 1. To beat the breast from grief മാറിൽ തൊ. KR. തൊഴിച്ചലെച്ചു വീണുരുണ്ടു പെണ്ണുങ്ങൾ Bhr. 2. So. to kick; to whip with twigs, to cudgel V1. a. നന്ദജൻ മേനിയിൽ അസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടു തൊഴിച്ചു CG. — ബാണങ്ങൾ തൊ. Brhmd. (=പൊഴി)
VN. തൊഴി of 1 & 2.
തൊഴിയുക (loc. = കൊഴിയുക?) to droop; leaves, fruits to fall, to patter.
തൊഴിൽ tol̤il T. M. (C. തു — valour) Business, occupation, നായാട്ടുമൎയ്യാദ കാട്ടാളൎക്കു തൊഴിൽ (huntg.) കാമുകന്മാർ തൊ. ഇങ്ങനേ എന്നില്ല Bhr. a lover’s doings are indefinable. അക്ഷൻ അടിപ്പെട്ട തൊഴിൽ ഒക്ക RS. all that story of A. & his blows. ഇരിമ്പും തൊഴിലും ഇരിക്കേ കെടും prov. art, trade. വിൺപുകും തൊഴില്കൾകാരണായ നമഃ RC. the sun, which en—ables us to do meritorious actions. കള്ളത്തൊഴിൽ a crafty plan PT.
തൊഴു tol̤u (T. stocks, orig. “folding” = തൊടു?) 1. A bored piece of wood (see തുലാം), V1. a stick to tie dogs with. 2. തൊഴുകൈ joining two hands = അഞ്ജലി, as തൊഴുകയ്യോടും RC.; So. the juncture of two leaves. 3. = തൊഴുത്തു a stable തൊഴുക്കൂട്ടിൽ പുക്കു PP.
തൊഴുക്കണ്ണി Hedysarum gyrans B.
തൊഴുക്കുത്തുക B. = തെഴുക്കുത്തുക.
തൊഴുപ്പിറവി born in the stable, ആ പശു തൊ. VyM.
തൊഴുക tol̤uγa T. M., (C. തുളിൽ obeisance) 1. To salute by joining the hands; അടിക്കും മുടിക്കും തിരുമേനിക്കും വളരേ കൈക്കൂട്ടിത്തൊഴുതു TP. before the king; daily worship of Nāyars (without prostration, നമസ്കാരം) അമ്പലത്തിൽ തൊഴാൻ ചെന്നു MR. With Dat. of the object ആദിത്യദേവ നിണക്കു തൊഴുന്നെങ്ങൾ CG.; (often കൈതൊഴുതീടിനാർ). With Acc. അവളെയും നന്നായ്ത്തൊഴുതു KR. bid fare—well. നായന്മാർ തൊഴുതയപ്പിച്ചു KU. തിരിഞ്ഞ യോദ്ധ്യയും തൊഴുതു രാമൻ പറഞ്ഞു KR. 2. met. to acknowledge superiority. തിങ്കൾ മണ്ഡലം തൊഴും ആലവട്ടങ്ങൾ AR. finer than. കാർതൊഴും വേണിമാർ CG. blacker than a cloud.
തൊഴുത്തു toḷuttụ (T. So. also തൊഴുവം, fr. തൊഴു 3., C. തുളി & Te. tor̀r̀u, cattle) A stable, sheepfold, shed for goats, etc. നായരുടെ തൊഴുത്തിൽനിന്നു കളവുപോയ മൂരി MR.
തോകം tōγam S. (തുച്) A child, offspring; small.
തോക tōya aM. T. C. Te. (തൊങ്ങൽ) What hangs down, the tail, as of a peacock.
തോക്ക (loc.) a bunch of pepper = ഓക്ക, ശൂകം.
തോക്കു H1. Turk, tōpak. A gun മരത്തോക്കിന്നു മണ്ണുണ്ട prov. തോക്കു നിറെക്ക to load, — പറിക്ക, ചെറുക്ക to cock TR. — Kinds: കരണാട്ടിത്തോക്കു with a long barrel, a match—lock. കുട്ടിമെയ്ത്തോക്കു; കൈ — or മടിത്തോക്കു a pistol; പീരങ്കി — or വലിയ — a cannon. തോക്കിന്റെ സാമാനങ്ങൾ TR. തോക്കിന്മേൽക്കുന്തം a bayonet.
തോക്കുക tōkkuγa No. (T. തോയ്ക്ക to dip in, bring together; contr. of തുകക്ക, തുവെക്ക; C. ദൊഗെയു to dig out, burrow). To bore a hole into any vessel or fruit containing a fluid. പാല്ക്കുഴ മെല്ലവേ തോക്കും, പാക്കുഴ തോത്തതു, തോത്തുകൊണ്ടണ്ണാൎന്നു വായും പിളൎന്നു CG. (ഇളന്നീർ ചെത്തി, but) തേങ്ങ തോത്തുകുടിക്ക vu. to open & drink a cocoanut.
തോങ്കൽ tôṇgal (= തൊങ്ങൽ). Drapery തോ’ലും തിരകളും Nal. മണിത്തോങ്കൽ SiPu. of a bed; plumage, pendulous ornament ഉമ്മത്തവും തോ’ലും Bhr. പീശ്ശാങ്കത്തിയുറയുടെ തോങ്കൽ a tassel of leather—stripes, toothpick, etc. dang—ling from the sheath of a knife. (Chēranāḍu).
തോട tōḍa 1. (T. തോടു) Ear—ring of women, തോടകൾ കാതിലണിഞ്ഞു നടക്കും CG. 2. a bundle of cinnamon (loc).
തോടി T.M.; N. pr., A tune sung by Cr̥šṇa CC.
തോടിക്ക tōḍikka (C. തോടു a pair, Te. compa—nion) To seam, join two pieces of cloth (loc.) — No. also തോടുക to tack.
തോടു tôḍu 1. M. Tu. (T. Tu. C. തോടു = തോണ്ടുക) A water—course, natural artificial. തോടും
തോട്ടം — തോണ്ടുക 492 തോതു — തോന്നുക
പുഴയും prov. കൈത്തോടു a brook. — met. കണ്ണുനീർ തന്നാലേ നിൎമ്മിച്ചു കൂട്ടുമ്പോൾതിണ്ണവളൎന്നുള്ള തോടും ആറും CG. a rivulet. 2. (= തൊണ്ടു 2.) the shell, as of ആമ, മുട്ട, അണ്ടി, husk, skin of അടക്ക, pomegranate rind.
തോടൻ N. pr. male; a ricefield (see വാലി).
തോട്ടം tōṭṭam 5. (തൊടി, തൊടുവ) A garden തോ. തോറും വാഴ prov. (വെള്ളത്തോട്ടം = വയൽ, opp. കരത്തോട്ടം).
തോട്ടക്കാരൻ a gardener.
തോട്ടക്കുല the best plantain bunch (to Janmi).
തോട്ടപ്പുഴ B. a grub.
തോട്ട tōṭṭa No. Palg. = ഓട്ടA hole, snake—hole; fr. തൊള്ള; see തോണ്ടുക 1.
തോട്ടാ H. ṭōṭā A cartridge; തോട്ടാപ്പെട്ടി a cart—ridge—box.
തോട്ടി tōṭṭi T. M. (C. Te. Tu. ദോട്ടി, S. തോത്രം orതോണ്ടുക) 1. The hook for driving an ele—phant. ഭദ്രകാളിക്കു തോട്ടി വെപ്പിച്ച് ആനയെ ഇരുത്തിച്ചുകൊള്ളാം SG. (a vow). 2. a hook for plucking fruit തോട്ടികൊണ്ടു തോണ്ടിപ്പറിക്ക. — a long pole, dart; a fencing foil. 3. (C. tōṭi) a sweeper, fem. തോട്ടിച്ചി, lowest servant (C. Te. Tu. തോടുക to remove dirt with a shovel).
തോട്ടുക V1. to pluck fruit with a തോട്ടി, (തോണ്ടുക).
തോണി tōṇi Tdbh., ദ്രോണി 1. A trough, bath—ing tub. 2. aboat തോ. മറിഞ്ഞാൽ പുറം നല്ലു, ഇരുതോണിയിൽ കാൽ വെച്ചാൽ prov.; a sea—boat കടലിൽ പെരുമാറുന്ന തോണി ഓടംവക MR. (taxed); a ferry—boat തോണി കടത്തുക KN. (work of Muγyar). യമുനയിൽ തോണി കളിച്ചു SiPu. went boating. —
തോണിക്കാരൻ, — ക്കൂലി, — പ്പുര etc.
തോണ്ട tōṇḍa So. Ricinus inermis B.
തോണ്ടുക tōṇḍγa T. M.C (C. Te. Tu. തോടു) 1. To burrow, scoop out. ചെവി തോ. to re—move ear—wax. കിണറു, കുളം തോണ്ടി എടുക്ക to clean out a well. വെള്ളം ആകാഞ്ഞാൽ തോണ്ടിക്കുടിക്കേണം prov. (No. പാത്രം തോണ്ടു പോയി = തുളഞ്ഞുപോയി see തോട്ട). 2. So. to dig = കിളെക്ക, as പണം തോണ്ടി എടുത്തു Arb. dug out. 3. (Te.) to draw aside, draw near. കൊക്കുകൊണ്ടു മാങ്ങ തോണ്ടിപ്പറിക്ക to pluok. തോണ്ടിക്കളക to remove with a stick (f. i. പാമ്പിനെ), തോണ്ടിച്ചാടുക to thrust aside.
തോണ്ടി 1. a small earthen vessel for drawing water; also തോണ്ടിപ്പാനി. 2. ചെവിത്തോണ്ടി, ചെപ്പിത്തോ. an ear—pick.
CV. തോണ്ടിക്ക, f.i. ചിറ തോണ്ടിച്ചു Arb.
തോതു Port. tōdo? An extemporized measure instead of the breadth—marking stick, as തോതുപിടിക്ക V1. No.
തോതിടുക B. to gauge.
തോത്തുക vu. = തോൎത്തുക.
തോത്രം tōtram S. (തുദ് to sting). A goad, also: തോദനം = തോട്ടി. — തോദം = കുത്തു.
തോന tōna (Inf. തോന്നുക?, C.Te. സോന in—cessant rain, fr. ചോരുക; Palg. തൊങ്ങന fr. (തൊങ്കുക) Much, greatly മഴ തോനപ്പെയ്യും Mantr. നായന്മാർ തോന മുടിഞ്ഞു TP.
തോന്നുക tōǹǹuγa (T. — ന്റു, C. Te. — റു, — ചു, Tu. — ജൂ) 1. To spring up മനസ്സിൽ കൃപ തോന്നി, നിങ്ങൾക്കു നമ്മോട് ഒരു കൃപ തോന്നാതേ TR. കഥ മനസ്സിൽ തോ. to occur, strike, സദാ മാനസേ നിൻരൂപം തോന്നേണം AR. അനിഷ്ടം, ഭയം തോ. etc. — to turn out well. അസ്ത്രങ്ങൾ തോന്നാതേ പോക Bhr. may they never hit! ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ ഒന്നും വഴിയേ തോന്നീല്ല Bhr. would not answer. 2. to appear to the sight. അടുത്തുള്ളതു ദൂരേയും ദൂരയുള്ളതടുക്കേയും തോന്നും Nid. — to seem ചിന്തിക്കിൽ കല്ലെന്നു തോന്നും CG. might be taken for a stone. So in comparison often സത്യം എന്നിങ്ങനേ തോന്നുംവണ്ണം CG. so as to make one think, it true. 3. to come into the mind മറന്നിതോ തോന്നുന്നിതോ ഹൃദി KR.; സംഗമം തോന്നീല്ല ഏതും Bhr. could not remember, ഒന്നും തോന്നാതേ നടന്നു ദേശാന്തരം VetC. without a thought. With Dat. of obj. തീക്കു തന്നുള്ളിലേ തോന്നിത്തുടങ്ങി CG. the thought of fire, മനസ്സിൽ തോന്നിപ്പോയി, മറെറാന്നു തോന്നിപ്പോകരുതു TR. don’t attribute it to other reasons. തോന്നിയ വേദന felt. 4. to please, come to a
തോന്നുക 493 തോപ്പി — തോയുക
resolution. തിരുമനസ്സിൽ തോന്നുംവണ്ണം as may seem best to you. ഞാൻ ചെയ്യേണം എന്നു തോന്നി I resolved, or it was decreed, I should do. അരികൾക്കും കൂടേ കളവാൻ തോന്നുമോ KR. would even enemies dare to banish him? കേട്ടോളം കേൾപ്പാൻ തോന്നും Bhg. ചൊല്ലുവാൻ തോന്നും നമുക്കതു രാത്രിയിൽ Nal. ആ സ്തുതി തോന്നീടുക Anj. may I feel moved to praise! അങ്ങനേ ചെയ്വാൻ നിനക്കു എന്തു തോന്നി CG. how could you? അങ്ങനേ തോന്നാതോർ ഇല്ലയാരും CG. who would not feel equally tempted? നിരൂപിച്ചാൽ അപ്പോഴേ തോന്നുന്നവൻ SiPu. rashly resolved.
VN. തോന്നൽ imagination തോന്നലല്ല കാൎയ്യം തന്നേ suggestion; instinct (see തോറ്റം). തോന്നലും തോന്നാത്തതും Bhg.
Neg. തോന്നാതേ: ഒന്നും തോ. നടന്നീടിനാർ VetC. without coming to a resolution; not knowing what to think or do.
തോന്നി 1. it was decreed. 2. pers. Noun in താന്തോന്നി, മേത്തോന്നി etc.
തോന്നിയതു പറക, ചെയ്ക rashly, inconsider—ately. So തോന്നിയ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്ക Anj. arbitrary acts. തോന്നിയവണ്ണം പറക TR. insolently. നമ്പ്യാർ തോന്നിയവണ്ണം കാട്ടിയിരിക്കുന്ന നാനാവിധങ്ങൾ TR. his violent refractory conduct.
തോന്നിയവാസം , (vu. contr. — യാസം) self—conceit, violence. — തോന്നിയ വാസി un—governable.
തോന്നിയാത്മകം an inconsiderate, groundless statement. — തോന്നിയാത്മാവു No. = താന്തോന്നിത്വം.
CV. തോന്നിക്ക 1. to produce an appearance. വെയിൽ മരങ്ങളെ തങ്കഛായ തോ. gilds; കുണ്ഠിതം വഴിപോലെ തോ’ച്ചു PT. showed. കൌടില്യമകതാരിൽ അടക്കി സുകൃതി തോ’ക്കും ER. എന്ന ഭാവം തോ. Sah. to exhibit. താൻ കൎമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു എന്നു തോ’ക്കുന്നു AR. gives the impression, feigns. വണ്ടിലും വെണ്മ തോ’ക്കുന്നു VCh. is so black that beetles look comparatively white. 2. to reveal, inspire, തമ്പുരാൻ തോന്നിച്ചു V1. suggested. ഉര ചെയ് വാൻ കഥ എല്ലാം തോന്നിക്കേണം CrArj. teach. പോകേണം എന്നു തോന്നിപ്പൻ Brbmd. I shall drive you off.
തോപ്പി H. see തൊപ്പി.
തോപ്പു tôppụ 5. (Tdbh., സ്തൂപം) A grove, clump of trees (മരത്തോപ്പു; also = വളപ്പു V1.), മാനസം കുളുൎക്കുന്ന മാന്തോപ്പു KR. —
തോപ്പാളി V2. a gardener.
തോബറ H. tōbr̥ā, A gram—bag of horses, vu.
തോപ്പറ, (T. തോൽപ്പറ).
തോമൻ V1. = സോമൻ.
തോമരാശി a. med. = സോ —.
തോമരം tōmaram S. A javelin, ചന്തമിയലുന്ന തോമരജാലം Mud. iron crows. തോ. ഏററു പെളിഞ്ഞു CG. തോമരപ്രാസം Bhr.
തോമ്പു tōmbụ B. Corn, before it is winnowed; (prh. fr സ്തോമം heap).
I. തോയം tōyam S. (തോയുക) Water.
തോയധരം, തോയദം a cloud.
തോയധി the sea, യൌവനത്തിങ്കൽ ഭവതോയധിയതിൽ വീഴും VCh.
തോയാകരം id. Bhg.
II. തോയം The poor (Ar. dhawá), തോയ ആൾ (Mpl.). ധനവാന്മാർ എങ്കിലും തോയത്തുങ്ങൾ (sic) എങ്കിലും, തോയങ്ങൾ അല്ലാതേ കിട്ടുക ഇല്ല, തോയമായിരിക്കുന്ന ആളുകൾ TR. തോയ സൎവ്വേശനെ സേവിച്ചാൽ Genov. — so തോയൻ, pl. — ന്മാർ No.
തോയുക tōyuγa T. M. (T. തുവ, whence തുവെക്ക; C. Tu. തൊയി & തോ moist) To dip, soak, unite. മഞ്ഞൾനിറം തോഞ്ഞ കൂറ, ശോണിതം തോഞ്ഞ ബാണങ്ങൾ, ഗണ്ഡത്തിൽ തോയുന്ന വന്മദതോയം. met. ശീതം തോഞ്ഞീടുന്നാ തങ്കം CG. സമ്മതം തോയുന്ന നന്മൊഴി Anj. (= ഉള്ള).
തോയ്ക്ക T. M. So. (T. തോയ്ക്ക to dip in, bring together, etc) 1. to temper iron = ഊട്ടുക. 2. No. oocoanut—trees sprung from nuts which have sprouted before planting, will grow in a stunted fashion, തോയ്ത്തു (= ചില്ലിച്ചു; മെലിഞ്ഞു) പോകും.
തോര — തോറു 494 തോലം — തോൽ
തോര tōra l. = തുവര Sk. 2. = കൈമുണ്ടു A cloth over the privities; also തോരൻ (which is like—wise a cloth with colored streaks V2.); തോരക്കോണം a distinct kind of such (തോരുക).
തോരണം tōranam S. (തോർ) 1. A triumphal or ornamental arch, gate—way കാഞ്ചനതോ. എടുപ്പിച്ചു, നിവിൎത്തി etc.; തോരണദ്വാരം Nal.; അണിത്തോ. SiPu. entranoe of the stage. 2. ornamental lines, strings of leaves & flowers hung across the streets or over the door—way. തോ. കെട്ടുക. 3. a post with an inscription or device V1., (as അതിർതോ. V2.), തോ. കുത്തുക, നാട്ടുക. 4. as much space as can be reached with the eyes V1.
തോരുക tōruγa = തുവരുക, as തോരയിടുക To air, dry നാവു തോൎന്നു വലിക്കയും Nid. (in cholera).
തോര 2. So.; തോൎത്തു No. 1. a covering of the privities. 2. = തോൎത്തുമുണ്ടു.
തോൎത്തുക see തുവൎത്തുക.
തോൎത്തുമുണ്ടു cloth to wipe with (തോൎത്തുക = തുവൎത്തുക). തേങ്ങ തോ’ണ്ടിൽ, തോ’ണ്ടിന്തലക്കൽ പണം കെട്ടി TP., ൨ചാലിയത്തോ. MR.
തോൎച്ച = തുവൎച്ച; see ചോൎച്ച 2.
തോർ tōr aM. prob. = ദ്വാരം, as തോരും ഗോപുരവാതിലും തുറപ്പൻ Pay. (തോരണം?)
തോറു tōr̀ụ (C. appearance = തോന്നുക) in: തോറും T. M. as much as appears, all, each, നാടുതോറും ഭാഷ prov., അവരെ പീഠങ്ങൾ തോ. വസിപ്പിച്ചു SiPu., അന്യദേശങ്ങൾ തോ. Anach., ഓരോരോ ദിക്കുകൾ തോ. നടന്നു VetC., നാൾതോറും daily. മാസംതോ. month—ly. With adj. part. കാണുന്നതോറും VCh. the more we see, കണ്ട തോ. Bhr. കരിക്കട്ട കഴുകുന്തോറും കറുക്കും prov. the more you wash. വയസ്സേറച്ചെല്ലുന്തോറും വാൎദ്ധക്യം കൊണ്ടു വില കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞിരിക്കും CS. the older a cow, the less its value. കേൾക്കുന്തോറും മതിയാകയില്ല Bhg. (=കേട്ടോളം കേൾപ്പാൻ തോന്നും Bhg.). കേട്ടതോറും CG. the more he heard, as often as he heard.
തോറ്റം T. M. (VN. of തോന്നുക) 1. rise (of the sun), appearance, അവൻ ഒരു മനുജൻ ഇതി മാനസേ നിണക്കു തോറ്റം ബലാൽ AR. to thee he seems a mere man. 2. a show, spectacle, festivity തോ. കഴിക്ക etc. ഉണ്ടാകവേണ്ടും ഒരു തോ. RC96. esp. a hymn in honour of Bhagavati. തോ. ഒപ്പിക്ക, ചൊല്ലുക, തോറ്റക്കളം പാടുക to sing it. തോറ്റം വിളിക്ക V2. to sing children asleep. തോറ്റുവിളി & തോറ്റുവിളി also a play—song.
തോറ്റുക (v. a. of തോന്നുക) aM. So. to produce, restore to life. — പുണരി തന്നിൽ അമരർ തോറ്റും നല്ലാമൃതം RC.
തോലം tōlam S. (തുല) A Tola, the weight of a Rupee.
തോലവും much = തുലോം.
തോലൻ N. pr. a minister of the last Perumāḷ, KU., KM.; comm. N. pr. of men.
തോലി, തോലിയം see തോല്വി.
തോൽ tôl T. M. Te. aC. (C. തൊഗൽ, തുകൽ M. & തൊലി) 1. Skin, leather, hide. ഏഴു തോൽ 7 skins are said to cover the human body. തോൽ കഴിക്ക snakes, to strip off the skin. തോ. പൊളിയുക to graze one’s skin off. 2. bark of trees; rind, pod, shell (തോ. ഉരിക്ക, അടൎക്ക to peel). 3. green leaves, small branches (= തൂപ്പു), scrubs ഇളക്കുക V1. to beat the jungle in quest of game. 4. a wand of green twigs placed in the door—way to preclude any one from orossing the threshold (= ചപ്പു, വിലക്കു); an interdict നാലുപാടും ൪ തോലും KU. (either the 4 താളി or തുടരി, ഞള്ളു, വെള്ളില, തുമ്പ).
തോലണ്ടി B. (2) an unripe mango.
തോലിടുക 1. to cover with leather, തോലിട്ട ബ്രാഹ്മണൻ a young Brahman with the leather—belt. 2. to put twigs for manure or into graves, (as at low—caste burials).
തോലുറ 1. a leathern sheath, bucket. 2. = തോബറ.
തോലുളി a shoemaker’s awl.
തോലുഴിക (3) a ceremony of Malayas for removing different sins & punishments, by
തോലക്ക 495 തോവാള — തോഴൻ
throwing them with leaves into the fire. (തോലുഴി കഴിക്ക = ദേവതമാറ്റുക).
തോൽകെട്ടുക, കുത്തുക (4) to plant a wand on the field of a tenant remiss in paying rent, to prohibit him from reaping.
തോല്ക്കാശു, തോലുണ്ടി So. leather—money.
തോല്ക്കുടം, തോൽത്തുരുത്തി a leather bottle.
തോല്ക്കൊമ്പു B. the young horns of an animal.
തോല്ക്കൊല്ലൻ a tanner, currier.
തോല്പരം aM. T. a shield തോൽപ്പരവും ഏന്തി, കരവാളും തോ’വും RC. V2.
തോല്പറ see തോബറ.
തോൽമുട്ട a soft egg, without shell.
തോ(ൽ)മൂഞ്ചി 1. a rind eater; vile person. 2. Hieracium, (S. ഗോജിഹ്വ).
തോൽ വെക്ക (4) to interdict തോൽ വെച്ചു മുടക്കിക്കളക TR. (houses, fields); also തോൽ പിടിക്ക (to swear by the king V1.)
തോല്ക്ക tōlka T. M. (C. Tu. സോലു, Te. to faint; see തുലയുക) l. To be defeated, lose a game, battle, suit; to be cheated in a bargain. തോറ്റപ്പുറത്തു പടയില്ല prov. പോറ്റി എന്നു തോറ്റു ചൊല്ലിനാൾ KR. begged for quarter. തോറ്റുപോക എന്നു ചൊല്ലി അടുക്കയും AR. crying: down with thee! രിപുക്കളെ തോലാതേ Mud. ഏല്ക്കും കാലം തോല്ക്കേണ്ടി വരും prov. to purchase experience. — With Soc. ശത്രുക്കളോടു തോറ്റിരിക്കുന്നു Bhg. അവനോടു തോറ്റതു ഒഴിച്ചു നിൻ നെഞ്ചിൽ വെറുപ്പു മറ്റില്ലല്ലീ CG. 2. to be worsted, left behind or below. സുരശ്രേഷ്ഠാഗാരം തോറ്റിരിക്കും പുരം Bhg. a house finer than Indra’s palace.
VN. തോലി, (old തോല്വി T.) defeat, loss; use—less application B. തോലി വരിക, പിണയുക to be worsted.
തോലിയം No. id. 1. ആജിയിൽ ഏതുമേ തോ. കോലാതേ CG.; അങ്ങാടിത്തോ. prov. 2. taunt—ing with defeat, abuse തോ. പറക; also തോലിയത്തരം കേൾക്കുകയില്ല TP.
തോല്മ mod. id. തോല്മയായ കല്പന കിട്ടും MR. it will be given against me. തോല്മവെറ്റികൾ. defeat & victory. CV. തോല്പിക്ക 1. to defeat, beat, baffle, എന്നെ വെടിഞ്ഞുള്ളമ്മയെ എന്തുകൊണ്ടിന്നിനി തോല്പിപ്പൂ ഞാൻ CG. by what triek may I repay her, take revenge. ജന്മിയേ തോല്പിപ്പാൻ ചെയ്ത കൌശലം MR. to cheat. 2. to excel. വെണ്തിങ്കൾ തന്നേ തോല്പിച്ചു (or തോലിച്ചു) CG. outshine the moon.
തോവാള & തോവാളക്കട്ടിള N. pr. The south—ern boundary of Kēraḷa, (see തൊണ്ടെകല്പു).
തോശ see ദോശ.
തോഷം tôšam S. (തുഷ്) Satisfaction, joy.
denV. തോഷിക്ക to rejoice, തോഷിച്ചു കൊൾവിൻ പൌരന്മാരേ Nal.
CV. ഗുരുക്കന്മാരേ തോഷിപ്പിച്ചേൻ KR., ദേവരാജനേ തോ’പ്പാൻ Bhg.
തോളം tōḷam (C. a wolf; see തൊഴു) The stocks = ആമം f.i. ചാവടിയിൽ തോളത്തിൽ ഇട്ടു, — ൽ തടുത്തു, തോ’ലും കാവലിലും ആക്കി TR.
തോളൻ N. pr. വെലം കലെയിവന്ന തോളാ RC. (Voc.) broad shouldered?
തോൾ tōḷ T. M. Shoulder, Te. Tu. C. No. the arm, upper arm (prh. Tdbh., ദോഷൻ S. = ദോസ്സ്) വടികൾ തോളോളം നീളം ഉണ്ടു MR. തോളിൽ ചുമക്ക (= ചുമൽ), എന്നേ തോളിൽ എടുക്ക Sil. തോളിൽ തോക്കും വെച്ചു TR. വില്ലു വലന്തോളിൽ വെച്ചു KR.
തോളുഭു = Skanda, shoulder—born. Sk.
തോളെല്ലു the collar—bone.
തോൾക്കെട്ടു a shoulder—joint വില്ലുധരിച്ചു തോ. മുറുക്കി KR. (also തോൾപൂട്ടു).
തോൾപ്പലക the shoulder—blade തോ. മേൽ MM.
തോൾമാല (— ണ്മ —) an ornamental chain worn around the neck & reaching to the breast.
തോൾമാറ്റം removing a burden from one shoulder to the other.
തോൾവള a braoelet for the upper arm.
തോഴൻ tôl̤aǹ T. M. (തൊഴു; Te. തോഡു taking along) A companion, friend. — fem. തോഴി a confidante, bride’s maid, etc. തോഴീചൊല്ലു Bhr. (Voc.) — തോഴീമുറെക്കാക ഒന്നിച്ചു പാൎത്തു Anj. (for lamentation).
തോഴമ friendship. തോഴമെക്കിളപ്പം വന്നീടും
തോഴം — ത്രാണം 496 ത്രാസം — ത്രി
Bhg. our friendship will be found fault with; also തോഴ്മ & തോഴം V1., B.
തോഴം tōl̤am l. = തോഴമ. 2. = ദോഷം, Tdbh. കിറിമിതോഴം ഇളെക്കും a. med.
തൌൎയ്യം tauryam S. (തൂൎയ്യം) Music.
തൌൎയ്യത്രികം song, dance & music.
തൌറത്ത് Ar. taurat, The Pentateuch, Jewish religion, (തെവുറത്ത് etc.)
തൌളവം Tauḷavam S. = തുളുദേശം.
ത്യജിക്ക tyaǰikka S.To quit, abandon, divorce ഭ്രപനേ ത്യ’ച്ചു മണ്ടി Sah. അറിഞ്ഞ സത്യത്തേത്യ’രുതു KR. deny. ദേഹം, ശരീരം ത്യ. SiPu. to die, chiefly by one’s own hands.
part. ത്യക്തം forsaken.
CV. ത്യജിപ്പിക്ക Genov.
ത്യാഗം 1. Desertion, dismissal. ദുൎമ്മാഗ്ഗത്യാഗം Nasr. leaving the wrong way. ദേഹത്യാഗം etc. 2. giving up; liberality.
ത്യാഗശീലൻ, ത്യാഗി ready to give & to bring sacrifices.
ത്യാജ്യം 1. to be relinquished or avoided (ത്യാജ്യ നാമവനെങ്കിലും PT.); objectionable, (opp. ഗ്രാഹ്യം). 2. the inauspicious time under each asterism.
ത്രപ traba S. Shame, VetC.
ത്രപു tin.
ത്രയം trayam S. (ത്രി) Threefold, a triad വേദത്രയമോടു ദേവത്രയം Bhr. — fem. ത്രയീ (വിദ്യ) the 3 Vēdas.
ത്രയോദശി S. the 13th lunar day.
ത്രസിക്ക trasikka S. (G. treō) To tremble. ത്രസ്തൻ fearful, (part.) — VN. ത്രാസം. q. v.
ത്രാകു = തുറാവു, ശ്രാവു Shark.
ത്രാണം trāṇam S. (ത്രാ = തർ to bring through, save) 1. Preservation നിന്നുടെ പ്രാണത്രാണം ദുൎല്ലഭം KR. അസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടു പഞ്ജരം നിൎമ്മിച്ചാൻത്രാണത്തിന്നായി CG. for defence, ത്രാണകാരണൻ, ത്രാണനിപുണൻ Bhg. Višṇu expert in saving, പിന്ത്രാണം rearguard, convoy V2. 2. power, in കള്ളന്ത്രാണം, — ത്ത്രാ — etc. ത്രാണനം ചെയ്ക to protect V1.
ത്രാണി T. So. = ത്രാണം 2. power, capacity. ത്രാതം (part.) preserved; ത്രാതാവു PP. saviour. Imp. ത്രാഹി O save! ത്രഹിമാം പാഹിമാം Bhg.
ത്രാസം trāsam S. (ത്രസിക്ക) Fright.
ത്രസു P. tarāzū & തുലാസ്സു A balance.
ത്രി tri S. 3: ത്രിംശൽ Thirty.
ത്രികാലം the 3 times. ത്രികാലപൂജ the worship at morning, noon & night. — ത്രി’ങ്ങൾ the 3 tenses (gram. വൎത്തമാനം, ഭ്രതം, ഭാവി).
ത്രികോണം triangle = മുക്കോണം.
ത്രകോല്പകൊന്ന Nid. GP 76. Convolvulus Tur—pethum (S. ത്രിവൃതാ); see പകുന്ന.
ത്രിഗുണം 1. the 3 qualities whatever has them, ത്രി’മായതു Anj. all creation 2. three times as much തേരിൽ ത്രി. അശ്വം Brhmd.
ത്രിണതം, (നതം) bent in 3 places ത്രി’മാം ധനു, ത്രി. വില്ലും, also ത്രിണതയെ രാമൻ കുലെക്കും KR. the bow; തൃണപുലം id. Brhmd 66.
ത്രിതീയ, better തൃതീയ the 3rd day.
ത്രിദശന്മാർ the 33 Gods of the Vēdas. ത്രി’ദശാലയം പ്രാപിച്ചു Bhr. heaveu — ത്രി’നായകൻ Indra — ത്രി’കുലേശ്വരൻ AR. (is said to be Rāma). — ത്രിദശതരു VetC. = ദേവ —.
ത്രിദിവം heaven — ത്രിദിവേശ്വരൻ Indra.
ത്രിദോഷങ്ങൾ the 3 causes of disease, Nid. — ത്രിദോഷപ്പനി V1. a malignant fever — ത്രിദോഷജ്വരം (= സൎന്നിപാതം) — ത്രിദോഷത്താലുള്ള വ്യാധി എല്ലാം ഇളെക്കും a. med.
ത്രിപഥം the 3 ways or worlds — ത്രിപഥഗാ (Ganga) കടപ്പതിന്നായി KR.
ത്രിപുടീ triangular, (as Cardamom), ജ്ഞാനോദയാൽ ത്രി. നശിപ്പതു KeiN.
ത്രിപുരം three forts which Siva destroyed; hence ത്രിപുരാന്തകൻ Bhg.
ത്രിഫല (MM. തിർപലയും എള്ളും) the 3 med. fruits കടുക്ക, നെല്ലിക്ക, താന്നിക്ക; തിർപലാതി = ത്രിഫലാദി എണ്ണ med. ത്രിഫലേടെ കഷായം Nid.
ത്രിഭുജാക്ഷേത്രം = ത്രൃശും Gan.
ത്രിമൂൎത്തി having 3 forms; the 3 modern Gods of Hinduism ത്രി. മുമ്പായുള്ള ദേവകൾ VetC.
ത്രിരാത്രം SiPu. three days & nights.
ത്രിലിംഗം having 3 genders, (as the S. adject—ives). 2. =Telugu.
ത്രുപ്പു — ദം 497 ത്ര്യക്ഷൻ — ദംശനം
ത്രിലോകം the 3 worlds, (heaven, earth, hell).
ത്രിവക്രയാംകുബ്ജ KR. thoroughly crooked.
ത്രിവ൪ഗ്ഗം 3 kinds, as ത്രിഗുണം or ധ൪മ്മം, കാമം, അ൪ത്ഥം Bhr.; ത്രി’വും പിന്നേ വിനിയോഗം വൃഥാ വികല്പഠ എന്നഞ്ചും KR.
ത്രിവ൪ണ്ണം tricolored, ത്രി’മായുള്ള തിരുനയനങ്ങൾ KR.
ത്രിവിഢ്ഢി a thorough blockhead (vu.)
ത്രിവധം of three kinds.
ത്രിവൃൽ threefold (see ത്രികോല്പ —)
ത്രിശക്തി 3 powers, ത്രിവ൪ഗ്ഗവും ത്രി. യു അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു KR.
ത്രിശിരസ്സ് three—headed; also ഖരദൂഷണത്രി ശിരാക്കളോടു KR.; N. pr.
ത്രിശൂലം a trident. — ത്രിശുലഹസ്തൻ Siva.
ത്രിസന്ധൃം sunrise, noon & sunset.
ത്രുപ്പു E. Trooper, Cavalry.
ത്രേത trēδa S. (ത്രി). A triad, ത്രേതായുഗം the 2nd age of the world.
ത്രേസ്സ് (Port. tres = 3?) A fraction of Reas, prh. 1/12 or = 1 കവിടി, f. i. ൩൮ ഉറുപ്പികയും ൩൩ റേസ്സും ൩ ത്രേസ്സും TR. (1796).
ത്രൈരാശികം trairāšiγam S. (ത്രി). The rule of three (തള്ള, പിള്ള, പെറുവാൾ). — വ്യസ്തത്രൈ. the inverted rule CS.
ത്രൈലോകൃം = ത്രിലോകം, f. i. ത്രൈ’ത്തെ രക്ഷിച്ചു Bhg.; ത്രൈ’ങ്ങളും ഒന്നിച്ചു KR. — ത്രൈ’ക്യകണ്ടൻ AR. Rāvaṇa.
ത്രോടി trōḍi S. Beak (√ ത്രുട to burst?, തുണ്ഡം). ത്ര്യക്ഷൻ S. Three—eyed, Siva. VetC. (ത്രി)
ത്ര്യംബകൻ triambaγaǹ S. Siva (ത്രി).
ത്ര്യംബകം N. pr. Trimbuk, the first temple on the Sahya Ghats, where the Gōdāvari has its source. Sahy. M.
ത്ര്യശ്രം S. a triangle, യാതൊരുത്ര്യശ്രത്തിങ്കലും മൂന്നു ഭുജകൾ Gan. — ത്ര്യശ്രക്ഷേത്രന്യായം Trigonometry.
ത്വം tvam S. Thou. Abl. ത്വൽ from thee, thine, as ത്വൽകൃപ Bhg. thy mercy, ത്വൽഗതമാനസൻ AR. entirely occupied with thee. — Loc. ത്വയി in thee, ത്വയിവിമുഖൻ AR. tired with thee.
ത്വക tvak S. (ത്വച ) Skin, as the organ of touch & feeling, ത്വഗിന്ദ്രിയം അലിയും സുതനെ പുല്കുന്നോരം; bark.
ത്വൿക്ഷീര “Tabashir”, bamboo exsudation.
ത്വൿസാരം chiefly consisting of skin = reed.
ത്വര tvara S. (= തുർ). Haste ത്വരയോടു ഗതൻ VetC. — ത്വരണം VN. — ത്വരിതം quick (part.) — denV. അതിത്വരിക്കയും പരിഭുമിക്കയും KR. — ത്വരമാണൻ V1. rash.
ത്വഷ്ടാവു tvašṭāvụ S. (ത്വക്ഷ് = തക്ഷ്) A car—penter; one of the old Gods, creator, builder (=വിശ്വകൎമ്മാവു Sk.)
ത്വാദൃശം tvādr̥šam S. (ത്വം) Like thee.
ത്വിഷാമ്പാതി tvišāmbaδi S. (tviš = excite—ment, light) The sun.
ത്വിട്ട്, ത്വിൾ a ray. Bhg.

ഥ THA
ഥല്ലു? In alph. song ഥല്ലിന്നു മീതേ വരും അല്ലെന്നും ഓതി HNK.
ദ DA
ദ occurs only in S. & foreign words. In Tdbh. it is represented by ത or തെ (ദണ്ഡം, തണ്ടു, തെണ്ടു).
ദം dam S. (ദാ) Giving, as മോക്ഷദം giving emancipation AR.
ദംശനം damšanam S. (G. daknō) Biting. denV. ദംശിക്ക to bite, sting ദംശിപ്പാൻ വന്നൊരു സൎപ്പത്തെ PT.; പാദങ്ങളിൽ പാരിച്ചു ദംശിച്ചു CG. bit severely.
ദംഷ്രം S. a fang, tusk ദ’ങ്ങൾ ഉരുമ്മുക MC. —
ദക്ഷൻ — ദണ്ഡം 498 ദണ്ഡം
also ദംഷ്ട്ര id., സിംഹവദനത്തിലുള്ളൊരു ദംഷ്ട്രയെ Mud.; also ദംഷ്ട്രപ്പല്ലു MC.
ദക്ഷൻ dakšaǹ S. (G. dexios). Dexterous, clever ദ’നായ്വന്നു കുടും AR.; f. ദക്ഷമാരായുള്ള ചേടിമാർ CG.; രണദ. RS.
ദക്ഷത dexterity. രക്ഷാശിക്ഷയിൽഏറ്റം ദ. നിനക്കുണ്ടു KR. aptitude.
ദക്ഷിണ [a milch cow, given as fee for a sacri—fice] 1. the customary present to Brahmans & teachers ഗുരുവിന്നു ദ. ചെയ്തയപ്പിച്ചു TR. (on completion of study); ദ’ണെക്കു തക്കപ്രദക്ഷിണം prov.; സമസ്തകൎമ്മങ്ങൾക്കും അന്തം ദ. യല്ലോ — ദ’ണാശുശ്രൂഷയിൻ മീതേ മറെറാന്നും ഇല്ല Bhr.; ദ. ഗുരുവിനു ജീവനം നല്കി Bhr. paid him by saving his life. 2. a fee, reward in general ദ. അവൾക്കു ചെയ്ക Bhr.; രക്ഷിച്ചാൽ അതിന്നൊരു ദ. ചെയ്തീടേണം Nal.
ദക്ഷിണം 1. expert. 2. right. രാമനു ദക്ഷിണ ഹസ്തമവനല്ലോ KR. Laxmaṇa. 3. Southern. 4. = പ്രദക്ഷിമം going about, ധാത്രി ദ. ചെയ്യുന്നവർ.
ദക്ഷിണഖണ്ഡം (3) Travancore KM.
ദക്ഷിണദേശം, ദക്ഷിണാപദം the Deccan.
ദക്ഷിണാത്യന്മാർ KR. = തെക്കർ.
ദക്ഷിണായനം the sun’s course towards South, the half year from June to December. Bhg.
ദക്ഷിണോത്തരം 1. right & left. 2. South & North. Brhmd.
ദഗ്ധം dagdham S. (part, of ദഹ്) Burnt. Bhr. ശരീരം ദ’മാക്കി KR.
ദണ്ഡം daṇḍam (Tdbh. ദണ്ഡു, തണ്ടു, തെണ്ടു q. v. = തടി) 1. A stick, staff യമന്റെ ദ. ഏറ്റാൽ മരിയാതൊരു ജന്തുവില്ല UR.; a handle രത്നദ. പൂണ്ടചാമരം AR.; ദ’മായി വണങ്ങിനാൻ Sk. prostrated. 2. a measure = 96 വിരൽ (4 Cōl.); a very high measure (prh. = 4.) (ആയിരം ദ’ങ്ങൾ) AR. = തെണ്ടു. 3. using one’s power, one of the 4 ഉപായം, (സാമദാനഭേദദണ്ഡങ്ങൾ). 4. an army, column ദണ്ഡവ്യൂഹം Bhr. 5. punish—ment ഇന്നകാൎയ്യത്തിന്ന് ഇന്ന ദ. VyM.; ദേഹദ. ചെയ്യിപ്പിച്ചും TR. by tortures, വാഗ്ദ., ധിഗ്ദ. അൎത്ഥദ., വധദ. പ്രയോഗിക്ക VyM.; കഷ്ടമാം ദ. അനുഭവിക്ക Mud. ശത്രുക്കൾ കന്നിൽ ഭൃശം ദ’ വും ഉണ്ടാകേണം VCh. severe against enemies. — fine, penalty (V1. തണ്ടം). തോല്ക്ക ന്നോർ ദ. ഇങ്ങനേ forfeit. ഒത്തുനിന്നീടുന്ന ദ’വും നല്കി CG. (in a play). 6. M. hard labour നിന്നുടെ ദ’ ങ്ങൾ ഓൎത്തു CG., ശസ്ത്രക്രിയ ചെയു പ്രസവ ദണ്ഡം പോക്കി KU. — difficulty ദ’മാം പെരു വഴിപോവാൻ VilvP., ദ. എന്നിയേ Bhr. easily. എന്നതിൽപരം ഒരുദ. Bhr. yet another objec—tion. 7. M. any disease, even slight illness ഇവനു ദ. പിടിക്കും CC., വായുവിന്റെ ദ. ഉണ്ടായി, കണ്ണന്റെ ദ. മാറിക്കൂടുമ്പോൾ, ദ’ത്തിന്ന് അസാരം ഭേദം വന്നു TR.
ദണ്ഡകം (1): ദണ്ഡകാരണ്യം KR. the famous jungle in the Deccan.
ദണ്ഡക്കാരൻ (7) a sick person. [ Bhg.
ദണ്ഡധരൻ (1. 3) holding a staff, a king, Yāma.
ദണ്ഡനം (3. 5) punishing; ദണ്ഡനക്രൌൎയ്യം Nal. (a ദൂഷണം of princes).
ദണ്ഡനമസ്കാരം falling down like a stick; pros—tration, adoration.
ദണ്ഡനായകൻ (3. 4) a police officer, general.
ദണ്ഡനീതി (5) science & practice of the law, ദ. യെ പ്രയോഗിക്കേണം ദണ്ഡ്യന്മരിൽ VCh.
ദണ്ഡൻ (1. 7) a Paradēvata.
ദണ്ഡപാണി, (ദ. പോലേ കുന്തവും ഏന്തി Mud. =Yama) = ദണ്ഡധരൻ.
ദണ്ഡപാതനം letting the stick fall (on one), punishing (5). ദ. അരുതു VCh.
ദണ്ഡമാനം stick—like, ദ’നേന നമസ്കരിച്ചു PrC.
ദണ്ഡവിധി 1. verdict ഭ്രഭൃതാബലം ദ. Bhr. 2. condemnation B.
denV. ദണ്ഡിക്ക 1. v. n. (6) to work hard, രാപ്പകൽ ദ’ച്ചു CG. took trouble. ഊതിക്കത്തിപ്പാൻ ദ’ച്ചു PT. Also impers. എനിക്കു വാൎദ്ധക്യംകൊണ്ടു ദ’ച്ചിരിക്കുയല്ലോ ആകുന്നതു KU. അണ്ഡത്തിൻ പൂകൊണ്ടു ദ’ക്കുന്നു CG. to suffer from. 2. v. a. S. to punish.
Part. ദണ്ഡിതൻ Bhg. punished.
VN. ദണ്ഡിപ്പു hard work & its result, expert—ness. കാണേണം ദ. Bhr. let us see what
ദണ്ഡു — ദത്തു 499 ദദ്രു — ദമനം
you can; gymnastic exercise, ഞാണിന്മേൽ ദ. etc.
ദണ്ഡിപ്പുകാരൻ a fencer, rope—dancer (loc.)
CV. ദണ്ഡിപ്പിക്ക 1. to make to suffer or under—go hardships; to torture, plague പ്രജകളെ ദ’ച്ചു ദ്രവൃം വാങ്ങുക TR.; നരകങ്ങളിൽ പാപികളെ ചേൎത്തു ദ. UR.; കാലദൂതന്മാർ ദ. Bhg.; സ്വജനത്തെ വധം ചെയ്തു ലോകത്തെ ദ’ച്ചു Bhr. tyrannized. 2. to punish അസാരനെ ദ’ച്ചും അടിച്ചും VCh. (see foll.)
ദണ്ഡ്യൻ S. deserving of punishment. ദ’ന്മാരായുള്ളോരെ ദണ്ഡിപ്പിപ്പാൻ CG. (in hell). — അദണ്ഡ്യന്മാരെ വൃഥാ ദണ്ഡിപ്പിക്ക Bhr.
ദണ്ഡു daṇḍụ Tdbh., ദണ്ഡം q. v. വൃദ്ധനായി ദണ്ഡുമൂന്നി Sk. ദണ്ഡുമായ്നടന്നു Bhr 1. with a stick. നാലു നൂറു ദണ്ഡതാം Mpl. song (in Mal. 400 or 390 Lords). അന്നേത്തേ ദണ്ഡിലേ ചെലവു TR. military expenses.
ദണ്ണം vu. = ദണ്ഡം 7. disease.
ദത്തം dattam S. (part. of ദാ) Given. അൎത്ഥം ദ. ചെയ്തു HV. gave. വിപ്രന് ഇഷ്ടമായുള്ളതു ദ. ചെയ്യേണം VilvP.
ദത്തകപുത്രൻ, ദത്തപുത്രൻ an adopted son.
ദത്താപഹാരം resumption of a gift.
ദത്തു dattụ Tdbh. fr. prec. Adoption. ദത്തവകാശം the right of adoption. ദ. എടുക്ക, വെക്ക to adopt. ദ. കയറുക, പൂകുക to be adopted, enter on property assigned. ദ. നീങ്ങുക, പിഴുകുക, ഒഴിക adoption to be relinquished. പാൽ തുപ്പിയാൽ ദത്ത് ഒഴിഞ്ഞു Anach.
ദത്താക്കുക to adopt. ൨ ദേഹത്തെദ’ ക്കി എടുത്തു TR. അന്യഗോത്രത്തിൽനിന്നു ദത്തെടുത്തു സ്വീകരിച്ചു VyM.
ദത്തുകൊൾക id. ദത്തുകൊള്ളാതേ ഒരു സ്വരൂപത്തിങ്കൽനിന്നു പിന്നേ ഓരിടത്തു ചെന്നു കീഴ്നാളിൽ ഇങ്ങനേ കേട്ടിട്ടു ഇല്ല — ദത്തുകൊള്ളേണ്ടതിന്നു പുറമേയുള്ള സ്വരൂപത്തിൽനിന്നു ചിലരും ചില വൈദികന്മാരും കൂടി അറിഞ്ഞിട്ട് ആയ്തിന്നു വേണ്ടുന്ന ക്രിയകളും മൎയ്യാദകളും കഴിക്ക TR.
ദത്തുസംബന്ധം ഉണ്ടാക്ക id., chiefly by giving milk to drink, instead of the ജന്മനീർ. Anach. ദത്തോല a deed of adoption.
ദദ്രു dadru S. (ദർ) Herpetic eruptions, തഴുതണം.
ദധി dadhi S. (ധാ preserving). Curdled milk തയിർ; രാത്രിയിൽ ദധി കൂട്ടീടുന്നവൻ (a sin!). ദ. കലക്കി, ദധി മഥനംചെയു Bhg. ദദ്ധ്യോദനേങ്ങൾ SiPu. rice boiled with തയിർ.
ദനാ Ar. zinā. Fornication (Mpl.), ദനാചെയ്ക.
ദനു danu S., N. pr. The mother of the Asuras, who are therefore ദനുജന്മാർ Bhr.
ദന്തം dandam S.( ദംശ?) 1. A tooth ദ’ ങ്ങൾ കാട്ടിച്ചിരിച്ചാൻ CG., Bhg. 2. ivory. കരകുശലം ഏറിന ദന്തക്കാർ KR. workers in ivory.
ദന്തകാഷ്ഠം a stick to clean the teeth, (fr. par—ticular trees).
ദന്തകുത്തി, — കുറ്റി a tooth—pick. ദ. കൂൎപ്പിക്ക V1.
ദന്തഛദം lip.
ദന്തതാളം = പല്ലുകടി.
ദന്തധാവനം cleaning the teeth. ദിവസവും വാരവും നോക്കിയേ ദ. ചെയ്തു Anach,; also ദന്തശോധന ചെയ്തു Bhr.
ദന്തനാളം gums. ദന്തനാളി പല്ലിന്റെ അണലിലടുത്തുണ്ടാം a. med. fistula in the gum. ദ’ളി അകത്തു താൻ പുത്തു താൻ പിളക്കും.
ദന്തപുപ്പുടം S. a swelling of the gum (ദന്തപുല്ലുടം sic! എല്ലു പിളന്നു പുറപ്പെടും a. med.)
ദന്തശോധന = ദന്തധാവനം Bhr.
ദന്തഹൎഷം gnashing, chattering of teeth V1.
ദന്തി an elephant; ദന്തിക = നാഗദന്തി; ദന്തിഗാമിനിയാൾ VetC. of elephant gait.
ദന്തോല്പാടനം pulling out a tooth. VilvP.
ദന്ത്യം dental, gram.
ദംദശം danďašam S. (ദംശ്) Tooth. ദന്ദശുകം a snake, ദന്ദശുകോപമക്രോധം AR.
ദഫേദാർ P. dafē’dār, A head peon.
ദഭ്രം dabhram S. (ദഭ്, G. dapnō, L. damnum) Little, poor, ദഭുബുദ്ധി Bhg.
ദമനം damanam S. (ദമ്, L. domo) Taming, restraining; also punishing പിഴെക്കു തക്കതു ദമനം ഏവൎക്കും KR.
ദമം self—restraint, self—command, modesty (in KeiN. defined as ബഹിഷ്കരണനിയമനം, in Bhg. ഇന്ദ്രിയസംയമനം).

ദമ്പതി — ദരിജി 500 ദരിയാ — ദൎശകൻ
ദമയന്തി N. pr. of a queen. — ദമയന്തീനാടകം a poem.
denV. ദമിക്ക 1. to be subdued. 2. to tame. part, ദമിതം (& ദാന്തം) tamed.
ദമ്യം to be tamed, (as a steer).
ദമ്പതി dambaδi S. (ദമ് a house, L. domus) House—lord; G. despotës — pl. ദമ്പതികൾ hus—band & wife. Bhr. [ഡംഭം).
ദംഭം dambham S. (ദഭ്) Arrogance, fraud (see
ദംഭു loftiness, also of trees. Bhg.
ദംഭോളി Indra’s thunderbolt CC.; hence ദംഭോളിപാണി Nal. Indra.
ദമ്മു dammụ C. Tu. (Tdbh., ധമ). ദ. വലിക്ക To draw in, as the smoke of a Hooka (loc.)
ദയ daya S. (ദയ് to give part & take part, G. daiomai) 1. Pity, mercy. 2. favour. ഒരു ദയ കാണുച്ചു കൊടുക്കരുതു TR. act impartially. വളരേ ദയ കാട്ടി was very kind. എന്റെ മേൽ ദയ വെച്ചു etc. Also ദയാവു V1., f. i. നിങ്ങളെ ദയാവുണ്ടായി കല്പിക്കേണം TR. kindly order. ദയവു id. T. ഭ്രതദയവും സത്യവും KR. love for creatures. ദയവുണ്ടായി kindly (epist.)
ദയാകടാക്ഷം kind favour, നമ്മോട് എല്ലാകാൎയ്യത്തിന്നും ദ. ഉണ്ടാവാൻ, അതു വിസ്തരിപ്പാൻ ദ. ഉണ്ടാകവേണ്ടിയിരിക്കുന്നു TR. (epist.)
ദയാപരൻ merciful വൈഭവം മികും തയാപരായ നമഃ RC., V1.
ദയാലു compassionate, kind; also fern. ദ. വാം ദേവി Nal. — So ദയാവാൻ, ദയാശീലൻ.
ദയിതൻ (part, beloved) a husband, ദൈതൻ Genov.; f. ദയിത a wife; also തന്നുടെ ദയ്തയെ കാണ്മാൻ; രാഘവയുയാം സീത KR.
ദരം daram S. 1. Tearing, splitting. 2. fear ദരരഹിതനാംരണേ KR. 3. little.
ദരണം bursting, splitting.
(part.) ദരിതം cleft; frightened.
ദരി a hole, cavern. Bhg.
ദരിദ്രം daridram S.(ദ്രാ intens. running to & fro) Vagrant; poor, needy. ദരിദ്രരിൽ ആരേ ധനവാനാക്കേണ്ടു KR.
ദരിദ്രത poverty, (ദ.ശമിക്കും SiPu.) & ദാരിദ്രൃം.
ദരിജി P. darzī, A tailor. ദരിയാപ്തി P. dariyāft, Investigation.
ദൎക്കാസ്ത P. darkhwāst, often ദൎക്കാസ്സ Appli—cation, as for a passport; a proposal, offer, tender for a rent or farm.
ദൎദ്ദുരം darďuram S. A frog, (തത്തുക).
ദൎപ്പം darpam S. Haughtiness, (ദൎപ്പശാലി RS.); lust. Bhg.
ദൎപ്പകൻ wanton; Kāma ദൎപ്പകവശയായാൾ Bhr.
ദൎപ്പണം (causing pride) a mirror, ദ. പതിച്ചുള്ള ഭിത്തികൾ KR. (in pleasure—houses), met. മാനസമായ ദ’ത്തിൻ മാലിന്യം പോക്കുക Anj. (duty of teacher). ചേതോദൎപ്പണത്തിന്റെ മാലിന്യമെല്ലാം തീൎത്തു AR. (the poet’s) — ദൎപ്പണരേഖ a transverse letter.
ദൎപ്പിക്ക = അഹങ്കരിക്ക.
part. ദൎപ്പിതൻ (& ദൃപുൻ) presumptuous, ദൎപ്പിതരായുള്ള ദാനവർ CG.; ബലദൎപ്പിതർ KR.
ദർബാർ P. Darbār, Audience hall, Katchēri; the holding of a court.
ദൎഭ darbha S. (ദൎഭം) Poa cynosuroideB (= കുശ). ബ്രാഹ്മണരുടെ ശേഷക്രിയെക്കു ദൎഭപ്പുല്ലും തുളസിയും Anach. ദൎഭകൾ വിരിക്ക Bhg. to spread holy grass, as for a dying Brahman to lie on. — a kind: ആറ്റുദൎഭ‍ Saccharum spontaneum, (ആറ്റുതെൎപ്പയുടെ വേർ a. med.).
ദൎഭം S. tuft of grass, വിരിച്ച ദൎഭങ്ങളിൽ ശയിച്ചാർ slept on grass; also കുശദൎഭകളിൽ ശയിച്ചു KR.
ദൎഭാസനം, f. i. ദ’നസ്ഥിതനായി Bhg.
ദൎവ്വി darvi S. A ladle (തവ്വി); hood of a serpent. ദൎവ്വീകരൻ a serpent — ദൎവ്വീകരേന്ദ്രശയനൻ AR. = അനന്തശയനൻ.
ദൎശകൻ daršaγaǹ S. (G. derkō). Viewing, showing; a door—keeper V1.
ദൎശനം 1. sight, visit, presence. 2. a meeting. ഇല്ലത്തു വന്നു ദൎശനം വെച്ചു അവസ്ഥ പറഞ്ഞു TR. solemn inquiry into a case of caste—offence, a ഭട്ടത്തിരി presiding. 3. a present at a visit. മുനിസഭയിൽദ. വെച്ചു ഭക്ത്യാ VyM. 4. a vision, demoniac possession. 5. a philo—sophical or religious system (= ശാസ്ത്രം);
ദലം — ദശ 501 ദശം — ദഹനം
hence with Nasr. a religious order, ദൎശനത്തിങ്കൽ നേരുക V1. [V2.
ദൎശനക്കാരൻ (4) = വെളിച്ചപ്പാടൻ; (5) a monk
denV. I. ദൎശനിക്ക V1. to see face to face, ഊൎദ്ധ്വലോകത്തെ ദ’ച്ചു Genov.
II ദൎശിക്ക to visit; contemplate, to see in a vision. —
CV. അരുളിച്ചെയ്തു ദൎശിപ്പിച്ചു Ved. D. showed.
ദലം dalam S. (ദൽ = ദർ) 1. A burst, piece. 2. a leaf, as കമലദലമിഴികൾ Nal.
part. ദലിതം split. ശരദലിതവപുഷാ AR. lacerated by arrows.
ദലീൽ Ar. dalīl, Explanation.
ദല്ലാലി Ar. dallāl, a broker, appraiser.
ദവം davam S. (ദു to burn). Fire in a forest, ദവാഗ്നി, ദവാനലൻ Nal.
ദവിഷ്ഠം davišṭham S.(Superl. of ദൂര).Very far.
ദശ daša S. 1. Loose warp—threads, fringes, a wick. 2. the wick of life; state, stage, condition. വൃദ്ധതാദശയിങ്കൽ VCh. in old age. ചെയ്യുന്ന ദശയിൽ, വരും ദശായാം CC. when he comes. In astr. the position of stars ആരുടെ ദശ? ശനിദശ etc.; നല്ല, ആകാത്ത ദശ good, bad luck. സൂൎയ്യനും ചന്ദ്രനും ഒരു ദശയിൽ — രാഹു വക്ത്രാന്തരേ — പതിച്ചുഴന്നീടുന്നതില്ലയോ PT. 3. M. T. തച flesh. മാങ്ങയുടെ ദശ (opp. അണ്ടി) Arb., esp. proud flesh. മുറിവു ദശവെക്കുന്നു V1. (അധിമാംസം). ഇതുകൊണ്ടു തെശ പോം പുണ്ണു വറളും MM. — of piles ദശപുറപ്പെട്ടു കാണാം Nid.
ദശപ്പു (3) fleshy excrescence Vg. — muscle B. — strong texture, thickness; corpulence V1.
ദശാൽ, ദശാലേ (2) unluckily, accidentally V1.
ദശാന്തരം (2) interval of a period. മേവും ദശാന്തരേ Bhg. whilst abiding. പോയൊരു ദശാന്തരാളേ CC. = പോയപ്പോൾ. — also lot, luck ദാരുണം ദശാന്തരം ദൈവമേ ഭവിച്ചു മേ Nal.
ദശാസന്ധി (2) vu. — ന്ധു the dangerous meeting of two asterisms (ഒരുവനു ഒരു ദശതുടങ്ങി അതു അവസാനിച്ചു മറെറാരു ദശതുടങ്ങുമ്പോൾ അതു ദശാസന്ധി തന്നേ.) — 1041 കന്നിമാസം 7 ൯ ഒരു ദശാസന്ധി ഉണ്ടു അപ്പോൾ ഞാൻ മരിക്കും എന്നു തോന്നുന്നു (sighed a man); also ദശവെച്ചെടുപ്പു.
ദശാഹീനൻ unlucky, poor.
ദശം dašam S. (L. decem). Ten. ഒന്നും ദശയുമായി (sic) കോടി Sk. = ഏകാദശകോടി (or ദശവും). ദശകന്ധരൻ VCh. ten—necked = ദശഗ്രീവൻ, ദശമുഖൻ, ദശവദനൻ, ദശാസ്യൻ AR. Rāvaṇa.
ദശമി the tenth lunar day.
ദശമൂലം see മൂലം.
ദശരഥൻ Rāman’s father, (king of Ayōdhya).
ദശാംശം a tenth, tithe.
ദശായിരം Sk. = ദശസഹസ്രം 10,000.
ദശാവതാരം the 10 Avatāras.
ദശനം dašanam S. (ദംശ്) Tooth. part. ദഷ്ടം bitten.
ദസ്തു P. dast (= S. ഹസ്തം). Balance in hand, ദസ്ത P. dasta, a quire of paper.
ദസ്തൂരി P. dastūr (custom), court—fees, deposit of 5% or 6¼% of the property under litigation. ദ. വെക്ക (jud.)
ദസ്താവേജൂ P. dast—āwēz (what a man takes in hand to depend upon) means of defence, bonds, certificates കാൎയ്യത്തിന്റെ നമ്പ്രകളുടെ ദ’ജകൾ MR. (& — ജൂകൾ jud.)
ദസ്യു dasyu S. A demon (Ved.), barbarian (Manu); a robber ദസ്യുഭയംഇല്ലൊരേടത്തും AR.
ദസ്ര P. daftar, Register. കരണം ദസ്രയിൽ എഴുതിച്ചു had it registered. കാൎയ്യം വടക്കേ അധികാരിയുടെ ദസ്രയിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നു TR. in the records.
ദസ്രന്മാർ dasraǹmār S. Wonderful helpers = അശ്വിനിദേവകൾ.
ദഹനം dahanam S. (G. daiō). 1. Burning, fire. ഒരു ദ. കഴിച്ചു burnt a corpse. 2. diges—tion, (opp. ദഹനക്കേടു).
denV. ദഹിക്ക 1. v. n. to be burnt, with Loc. നേത്രാഗ്നിയിൽ ദഹിച്ചു നിശാചരൻ Bhr. മുള്ളൻ ഭക്ഷിച്ചതു ദഹിയാത്തതു ബാലന്മാൎക്കു കൊടുക്ക Tantr. ദഹിക്കുമോ will it be digest—ed, profit? വഹ്നിക്കുപോലും ദ. രുതാത്തതു മന്ന
ദളം — ദാന്തൻ 502 ദാപനം — ദാരിദ്ര്യം
വന്മാർക്കു ദഹിക്കുന്നത് എങ്ങനേ Bhg. (= ബ്രഹ്മസ്വം). 2. v. a. ലോകത്തെ ഇവൻ ദഹിക്കും KR.; ബ്രാഹ്മണരെ ദഹിക്കരുതാർക്കുമേ, നേത്രാഗ്നിയിൽ ദ’ച്ചു Bhr, consumed. അജ്ഞാനത്തേ ദഹിയാ KeiN.; നമ്മെ ദഹിപ്പാൻ Nal.; രാമൻ കണ്ണിനാൽ നിന്നേ ദഹിച്ചീടും KR.
v. a. & CV. ദഹിപ്പിക്ക 1. to burn, chiefly corpses ചുട്ടു ദഹിപ്പിക്കുന്നു TP.; അജ്ഞാനം ദഹിപ്പിപ്പതു ഞാൻ Bhr.; ദഹിപ്പിച്ചു വിഗ്രഹം Nal. 2. to digest പാൽ വെണ്ണ ദഹിപ്പിപ്പാനായി CC.
ദഹ്യം combustible. — ദഹ്യമാനം digestible.
ദളം daḷam 1. S. = ദലം A leaf. 2. aC. Te, Tu. aM. (T. തളം) army, ദളവായി (& ധ —) a general; minister in Travancore or Cochin ദളവാരാമയ്യൻ TrP. (1848). ദളകൃത്യം, ദളകൃത്തം his office B.
ദാക്ഷിണ്യം dākšiṇyam S. (ദക്ഷിണ) 1 .Clever—ness എന്തൊരു വിദ്യയിൽ ദാ. Nal. 2. politeness, amiability ദാക്ഷിണ്യവാക്കുകൾ AR.; ദാ. ഉണ്ടാക to sympathize.
ദാക്ഷിണാത്യൻ Southern, ദാ’രാം രാജാക്കൾ KR.
ദാക്ഷ്യംBhg. = ദക്ഷത.
ദാഖല Ar. dākhil, Entry of goods in custom—houses; ദാ. ചെയ്ക, കൊടുക്ക. [മാതളം.
ദാഡിമം dāḍimam S. A pomegranate = താളി
ദാതാവു dāδāvụ S. (ദാ. L. do) A giver, donor; liberal person, അതിദാതാവിനോടു വൈരമരുതു. [വം.
ദാതൃവാദം false promises = ലാലാടികന്റെ ഭാ
ദാതവ്യം o to be given = ദേയം — അദാ’മത്രെ കുമാരി Brhmd.
ദാനം dānam S. (L. donum) A gift ദാനം എന്നുള്ളതെല്ലാം ദാതാവിൻ വശം എന്നു ചൊല്ലിക്കേൾപു KR.; ദാനം ചെയ്ത പശുവിന്നു പല്ലു നോക്കരുതു prov.
ദാനപത്രം, — പ്രമാണം a deed of gift.
ദാനശീലൻ liberal. Bhr. — ദാനശീലത്വം Bhg.
ദാനവൻ dānavaǹ S. (ദാനു Ved.) A demon. ദാനവാരി the enemy of the Asuras, Višṇu. Bhg.
ദാന്തൻ dāndaǹ S. part, (ദമ്) Tamed, subdued, ദാന്തി = ദമം self—command, modesty. ദാപനം dābanam S. (V. C. of ദാ) causing to give, demanding payment.
ദാമം dāmam S. (ദാ. Gr. deō, bind) A rope. മുത്തുദാമം KR. = മാല്യം. [CG.
ദാമോദരൻ with a rope round the body, Višṇu
ദായം dāyam S. 1. (ദാ. 1.) A gift. 2. (ദാ. 2. to mow, cut; G. daiō) a portion, part, Tdbh.
തായം inheritance.
ദായകൻ (1) giving; a donor.
ദായഭാഗം partition of inheritance, ദായവിഭാഗത്തിന്നുള്ളപ്രകാരവും Bhr.
ദായാദൻ (ആദൻ) an heir VyM. ദായാദമന്നർ SiPu.; ദായാദഭാവം നടിക്കേണ്ട ChVr.
ദായാദി (Tdbh., ദായാദ്യം inheritance) & ത — 1. inheritance. ആത്തെന്മാരുടെ ദായാദി അവകാശം MR. 2. relations, family പ്രദോഷമാഹാത്മ്യം ദായാദിവൎദ്ധനം SiPu. ദായാദിവഴക്കു dispute among relations.
ദായാദികം Bhg. inherited.
ദായാദിക്കാർ relations, cousins, MR. even distant relations (Palg. = മുതൽസംബന്ധമുള്ളവൻ).
ദായി (1) a giver ആനന്ദദായി CC.
ദായ്മ Ar. dāim, Perpetually, always.
ദാരം dāram S. 1. A hole (ദർ). 2. pl. ദാരങ്ങൾ wife (also Sing. aM. എന്നോടു ദാരത്തേയും കവൎന്നു RC). ചന്ദ്രന്റെ ദാരങ്ങളായവൾ Nal.; ദാരങ്ങളോടു പറഞ്ഞു VetC. ദാരദാനമഹാപുണ്യം KR. meritorious gift of a wife. ദാരകൎമ്മം കഴിപ്പിക്ക SiPu. marriage. [CG.
ദാരകൻ S. a son, boy ആരണന്തന്നുടെ ദാ’ന്മാർ
ദാരണം (l) splitting ക്രകചംകൊണ്ടു ദാ. ചെയ്ക Asht. to saw asunder. അസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടു ശരീരങ്ങൾ ദാ. ചെയ്തു Nal.
ദാരാദത്തം? Gift, as of a wife, or = ഉദകം ചെയ്തു (= ധാരാ?). പറമ്പും പൊന്നും കോവിലുക്കായിട്ട് ദാ. ചെയ്തു TR. (inscription in a Palg—hat temple).
ദാരിദ്യ്രം dāriďryam S. (ദരിദ്ര) Poverty.
ദാരിദ്യ്രപ്പച്ച (loc.) = എരോപ്പത്തുമ്പ impoverish—ing weed.
ദാരിദ്യ്രത്വം poverty, എങ്ങുമേ ദാ. ഇല്ല Nal.
ദാരിദ്യ്രവാൻ VetC. poor.

ദാരു — ദിക്കു 503 ദിക്കു
ദാരു dāru S. (ദർ) 1. A log of wood, spike. 2. timber. ദാരദാരുക്കളും തുല്യം SiPu., insensible to his wife’s charms.
ദാരുക്കോൾ (ൽ?) Agallochum V1.
ദാരുണം hard; awful ദാ’മായിടിവെട്ടുന്നു AR.; ദാരുണഭാവം opp. കാരുണ്യം Sah.; ദാ’സ്പൎശം, f. i. of leeches, med.
ദാരുണൻ — തൻകുലം മുടിച്ചീടും PT. a dullard.
ദാൎഢ്യം dārḍhyam S. = ദൃഢത Firmness.
ദാലിതം dāliδam S. = ദലിതം (CV.) Dispersed, disordered മാലകൾ താലികൾ കുഴഞ്ഞിട്ടും ദാലിതങ്ങളായിട്ടും KR.
ദാവണ dāvana (& രാ —, ലാ — q. v. prob. ദാപനം). Pay. മാരയാൻ ഇഞ്ചി മുറിച്ചതുമൂലം ദാവന (sic) പുക്കു prov.
ദാവം dāvam S. = ദവം, ദാവാഗ്നി Forest—fire.
ദാശൻ dāšaǹ S. A fisherman, f. ദാശി Bhr.
ദാശരഥി‍ dāšarathi S. Rāma, son of Dašaratha.
ദാസൻ dāsaǹ S. (Ved. demon = ദസ്യു) A slave, servant ദാസോഹം, ദാസോസ്മ്യഹം AR. “behold your servant!” — ദാസഭാവം servitude.
abstr N. ദാസത്വം അനുഭവിക്ക Mud. to endure thraldom.
ദാസി f. a female servant, a Sūdra attendant upon Brahman women, also ദാസിക PT.
ദാസീകരിക്ക to make a slave.
ദാസ്യം bondage, servitude രഘുവീരനു ദാസ്യംനിരന്തരം ചെയ്വാൻ KR. to serve him. ദാ. ഒഴിക്ക, വീളുക Bhr. to free. — ദാസ്യപ്പെട്ടു enslaved, begging humbly. ദാസ്യഭാവം, ദാസ്യവൃത്തി servitude.
ദാഹം dāham S. 1. Burning കാനനദാഹം Bhr. = ദഹനം; also med. ദാഹം = ചൂടു Asht. 2. thirst, ardent desire = തൃഷ്ണ. With ഒഴിക്ക, തീൎക്ക, കെടുക്ക to quench thirst; with 2 Dat. തണ്ണീൎക്കു ദാ. പെരുതുഞാക്കു TP.; ദാഹം കെടാഞ്ഞൊരു കണ്ണിണ CG. eyes which could not be satisfied. ദാഹശാന്ത്യൎത്ഥം VetC.
denV. ദാഹിക്ക to thirst, തണ്ണീൎക്കു ദാ. AR. — ദാഹിച്ചവെള്ളം തരുമോ TP. water for my thirst. ദാ. കൊടുക്കാത്തവൻ M. = ദുഷ്ടൻ.
ദിക്കു dikkụ S. ദിശ്, (fr. ദേശിക്ക) 1. The way one points, direction, quarter, point. പാളയം നാലു ദിക്കിന്നും വിളിപ്പിച്ചു TR. collected his army. എട്ടു ദിക്കിലും ഇല്ല V1. nowhere. പത്തായ ദിക്കുകൾ CG. (8 points above & below). ദിക്കുവിദിക്കുകൾ ഒക്ക നടക്കുമാറു KR. പത്തു ദിക്കിലും നോക്കും Bhg. (in despair). In po. fem. ഉത്തരയായ ദിക്കു CG. പശ്ചിമദിങ്നാരി CG. — In hunting തിക്കും കടവും ഏകി വിളിക്ക. — ദിക്കടയുമ്പടി വാവിട്ടലറി KR.; വല്ല ദിക്കിന്നും പുറപ്പെട്ടു പോകും TR. leave the country for good. വഴി ദിക്കുമറിയാ Mpl. song. ദിക്കു പിഴെച്ചു പോന്ന പശു VyM. a stray cow. ദി. മുട്ടുക V1. to lose the way, see no escape. ദിക്കു മുട്ടിച്ചവൻ, — കെട്ടവൻ one who lost his balance of mind, to whom no refuge is left. ദിക്കില്ലാത്ത രാജ്യം a country where one is not at home. 2. region. ദിക്കുകൾ നശിച്ചുപോം PT. the sub—jects. നമ്മളെ ദിക്കു ദേശം TR. my small terri—tory. ഇരുവൈനാടു ദിക്കുകളിൽ TR. in various parts of I. ഉണ്മാൻപോയ ദിക്കിൽ in the house where he eats. — part, side തലയിൽ ൩ ദിക്കിൽ മുറി ഏറ്റു MR.; ഏതൊരു ദിക്കു പിടിച്ചു പറയേണ്ടതു Mud. with what shall I begin ? ഞാൻ കൊടുക്കേണ്ടുന്ന ദിക്കിൽ കൊടുപ്പാൻ to my creditors. 3. caso = ദശ, f. i. അങ്ങനേ വരും ദിക്കിൽ in that case. ൪ ദിക്കിൽനിന്നു അസത്യം പറഞ്ഞാൽ ദോഷം ഇല്ല VyM.
Hence: ദിക്കുരം, prh. ദിക്കുപുറം? — ദി. അറിഞ്ഞില്ല vu. don’t know where to turn.
ദിക്ചക്രജയം — RS. universal conquest.
ദിക്പാലൻ a guardian of the 8 points, king of the universe, — ദിൿലത്വം കൊടുത്തു UR. to Kubēra. — ദിൿലകൻ id.
ദിഗന്തം the end of the horizon; region നാനാദിഗന്തസാമന്തർ Nal. നാലു ദി’മായി ഓടിച്ചു കാളയെ നാലാക്കിച്ചീന്തിച്ചു കൊന്നവനേ Genov. [രേ VilvP.
ദിഗന്തരം a foreign country എന്തൊരു ദിഗന്ത
ദിഗംബരൻ having no garment but the hori—zon; a naked mendicant. (കൂറയോ ദിക്കുകൾ ആയ്വന്നു മിക്കവാറും CG. I have almost been stripped).

ദിഗ്ധം —ദിപം 504 ദിവാൻ — ദിഷ്ടം
ദിഗ്ഗജം, ദിക്കരി one of the 8 fabulous elephants supporting the globe. Bhg. — ദിക്കുംഭി RS.
ദിഗ്ജയം KU. universal conquest; (also ദിഗ്വിജയം Bhr.). ദി. വെല്ലുന്ന സോദരന്മാർ CG. the all victorious.
ദിഗ്ഭാവം a landscape ദി. ഒക്കവേവെളുവെള വിളങ്ങുമന്നേരം Nal. in moonshine, (or ദിഗ്ഭാഗം?)
ദിഗ്ഭേദം climate, ദിഗ്വിശേഷം.
ദിഗ്ഭ്രമം being unable to ascertain where you are. ദി. പൂണ്ടു Bhg. all adrift, astray.
ദിഗ്ധം digdham S. (part. of ദിഹ്) Smeared; a poisoned arrow. ദിഗ്ധഹതൻ Bhr.
ദിതം diδam S. (part, of ദാ. 2.) Divided.
ദിതി S. portioning; N. pr. the mother of the Daityas. Bhg. [see.
ദിദൃക്ഷ didr̥kša S. (desider. of ദൎശ്). Wish to
ദിനം dinam S. (part. = ദിതം, as പകൽ fr. പക divide, or √ ദിവ?) 1. Day = നാൾ and = പകൽ. 2. daily (vu.). — പലദിനം repeated—ly. — ദിനം ദിനം daily (ദി. പ്രതി, അനുദിനം). ദിനകരൻ the day—maker, ദിനമണി the jewel of the day, ദിനപതി, ദിനേഷൻ = the sun.
ദിനചൎയ്യ, (see ചൎയ്യ), daily duty; also ദേശം തോറും ദിനചൎയ്യമായി (sic); നടക്കുന്ന അംശം കോല്ക്കാർ MR. 2. a diary in offices.
ദിനദീപംപോലേ prov. as useless as a day— lamp.
ദിനാന്തം evening, അന്നു ദിനാന്തേ SiPu.
ദിനേ ദിനേ Loc. daily.
ദിനിസ്സ് = ജിനിസ്സ്, f. i. ഈ ദിനിസ്സ് നായന്മാർ ആണുങ്ങൾ ഉടുക്കുന്നു TR. This sort of cloth.
ദിയാബ്ല് Port. diabo, Devil നിന്റെ ദി. നീക്കിക്കളയും (loo. vu.)
ദിവം divam S. (√ ദിവ് to shoot rays, throw dice) 1. Heaven, sky ദിവത്തിൽ ഉടലോടേ ഗമിപ്പാൻ വഴി KR.; ദി. പുക്കാൾ SiPu. — described as three—fold ത്രിദിവം പരിത്യജിച്ചു Bhr.; ദശരഥൻ തന്റെ ത്രിദിവയാത്ര KR. his death. 2. (Ved.) day.
ദിവസം S. (L. dies) a day; daily, as ദിവസേന (instr.). Of a birthday അന്നു നമ്മുടെ മാതാവിന്റെ ദി. ആകുന്നു TR.; ദിവസമ്പ്രതി നടക്കുന്ന അവസ്ഥ daily occurrences. ദിവസകരൻ AR. the sun = ദിന —.
ദിവസവൃത്തി livelihood, ദിവസോൎത്തി കഴിച്ചോളുവാൻ. TR.
ദിവാ (Instr. of ദിവ്) by day; day—time ദിവാവിങ്കൽ പോലും നടപ്പാനും പണി KR.; ദ്വന്ദ്വപൎവ്വങ്ങൾ ദിവാവിലും VCh.
ദിവാകരൻ, ദിവാമണി the sun.
ദിവാകീൎത്തി (only showing himself in daytime); a Chaṇḍāla ദി. വേഷം പൂണ്ടു Mud.
ദിവാന്ധൻ (അന്ധൻ) PT. blind in the day, night—eyed.
ദിവാനിശം, ദിവാരാത്രം by day & by night.
ദിവാൻ P. Dīvān (tribunal) A minister of state, Vezir’s office in Cochin & Travancore ദിവാനർ & ദിവാനിജി TR., ദിവാൻജിമാർ TrP.
ദിവിഷത്തു divišattụ (ദിവി സത്തു) Dwell—ing in heaven, God; also ദിവിഷ്ഠൻ, ദിവൌകസ്സ്.
ദിവ്യം S. 1. heavenly; wonderful, extraordi—nary. ദിവ്യ കല്ലു precious. മഹാ ദിവ്യൻ KU. a genius. 2. = തിരു hon. pronoun. ദിവ്യ ചിത്തംകൊണ്ടു കല്പിച്ചു Your Excellence order—ed; so ദിവ്യചിത്തത്തിൽ ബോധിക്ക, കൃപ ഉണ്ടാക; ദിവ്യസന്നിധാനങ്ങളിലേക്ക് എഴുതി TR. (opp. മാനുഷം). 3. = ദിവ്യപ്രമാണം ordeal & oath, ഒമ്പതു ദിവ്യങ്ങളെക്കൊണ്ടു പരീക്ഷിക്ക VyM.
ദിവ്യചക്ഷുസ്സ് the eye of a seer penetrating beyond time & space. Bhg.
ദിവ്യത്വം heavenliness, ദി’മുള്ള സൎപ്പേന്ദ്രൻ Nal.
ദിവ്യവൎഷം a celestial year (= 365 years). ദി’ ങ്ങൾ പന്തീരായിരം ചതുൎയ്യുഗം Bhg.
ദിവ്യോപദേശം supernatural advice or instruc—tion. Bhr.
ദിശി diši S. 1. Loc. of ദിക്, ദിശ്, as ദിശിദിശി in every direction. ശിരസ്സുകൾ ദിശി ദിശി വെട്ടിത്തെറിപ്പിച്ചു KR. 2. Nom. നാനാദിശിയിലുള്ളവർ PatR., നാനാദിശികളിൽ ക്രീഡിച്ചു Bhg.; ൟശാനദിശിയൂടേ കുഴിച്ചു KR. Also ദിശ = ദിക്കു.
ദിഷ്ടം dišṭam S. (part. of ദിശ് G. deik) 1. Ap—pointed, Tdbh. തിട്ടം. 2. destiny, fate ദിഷ്ട
ദീക്ഷ 505 ദിധിതി — ദീനാരം
കല്പിതം തട്ടുക്കാമോ Mud.; അതിൻ ദി. എന്തു Bhr.; ദിഷ്ടമില്ലായ്ക കൊണ്ടു KR. by misfortune. ദിഷ്ടത fate. ദിഷ്ടതയാലേ അറിഞ്ഞു Bhg. by his good fortune.
ദിഷ്ടതി, (a mistake for ദിഷ്ടത), bad luck ഒന്നും ദി. ഇല്ലാത്ത ഭാഗ്യവാൻ PP., vu തിട്ടതി.
ദിഷ്ടി = ദിഷ്ടം divine dispensation, ദിഷ്ട്യാലഭിച്ചു Bhg. providentially, luckily.
ദീക്ഷ dīkša S.(desid. of ദക്ഷ് to try & fit one—self) 1. Initiation, esp. for sacrifice; all the observances. 2. consecration. ശിവദീക്ഷ V1. devoting oneself to Siva = ശൈവം. — ഗൎഭദീക്ഷ (Brahmans not shaving during each pregnancy of their wives; low castes seldom & then only during the first one). 3. mourning & ceremo—nies for the deceased, (in lower castes വാലായ്മ). Tdbh. തീക്ക തിരുനെല്ലിക്കൂട്ടി വെക്ക TP.; അവൻ നമ്പൂതിരിക്കു ദീക്ഷയായി വെലി മുതലായ്തു ചെയ്തു MR.; സംവത്സരം ദീക്ഷ എത്തിക്കേണം Anach. mourning for a year, duty of the next heir.
ദീക്ഷകൻ a leader in ceremonies V2.
ദീക്ഷക്കാരൻ (1.3) one who practises abstemi—ousness for the above objects.
ദീക്ഷപിരിക 1. to observe abstinence, as newly married Brahmans for three nights, വിവാഹം കഴിഞ്ഞാൽ ദീക്ഷ പിരിച്ചു നാലാം നാൾ KU. 2. to cease from mourning.
ദീക്ഷാശാല = യാഗശാല, f. i. ദീ. യിൽ വാണരുളും മാധവൻ SG.
denV. ദീക്ഷിക്ക 1. to consecrate oneself to an observance യാഗം ദീ’ച്ചാൻ AR.; ദീക്ഷിച്ചു മുനീ രാമൻ യുദ്ധയാഗത്തിന്നായി ൬ നാൾ അഹോരാത്രം വീതനിദ്രന്മാരായി KR.; അനശനം ദീ. Bhr. to fast. രാജസം ദീ’ച്ചു കൊൾക Anach. to live in princely style. മൌനഭാവം ദീ. VetC; ആശ്രമത്തെ, ബ്രഹ്മചൎയ്യത്തെ ദീ. Anach. 2. to vow വ്രതം ദീ. SiPu., Bhg. നമ്മെയും കൊല്ലുവാൻ ദീ’ച്ചു KR.; തന്നുടെ കാൎയ്യത്തിങ്കൽ ദീക്ഷിച്ചു വസിക്കുന്ന ദുൎന്നയന്മാരെച്ചെന്നു സേവിക്കുന്നവൻ ഭോഷൻ Nal. immersed in their own affairs. 3. to mourn 4. (= ദീക്ഷിപ്പിക്ക) to initiate, രാമൻ ദീക്ഷിക്ക എന്നു മുനിയോടു ചൊല്ലിനാൻ KR.
ദീക്ഷിതൻ 1. initiated; the Brahman presiding at the സോമയാഗം. 2. a mourner V2.
CV. ദീക്ഷിപ്പിക്ക (= ദീക്ഷിക്ക 4). സഗരനെ ദീ’ ച്ചിത് ഔൎവ്വൻ Brhmd. before coronation. ആരണർ വേദങ്ങളെ സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ടു ദീ’ ച്ചീ ടിനാർ മന്നവനെ CG. initiated the prince.
ദീധിതി dīdhiδi S. (better ദീദിതി, fr. ദീ to shine) A ray, splendour ലോചനദീ. ജാലം, ദീധിതി പൂണ്ടുള്ള തൂനഖം CG. ചണ്ഡദീ. Bhr. the sun.
ദീനം dīnam S. (ദീ to decay) 1. adj. Downcast, dejected മേനക ദീനയായനാണും CG.; നാഥരില്ലാ തദീനനായൊരെനിക്കു KR. me, a poor orphan. ദീനനായ്പറഞ്ഞു Mud.; ദീനഭാവങ്ങൾ, ദീന പ്രലാപം Nal. crying pityfully. 2. miserable state, hence pity ദീനമില്ലാതുള്ളവൎക്കു ദീനരിൽ കൃപ ഉണ്ടാം പിന്നേ എന്ത് ഈശന്മാൎക്ക് PT.; ദീ. എന്നിയേ ചെന്നു Sk. easily, boldly. ദീ. എന്നിയേ സൎവ്വം മേടിക്കയും Nal. without compassion. ദീ. എന്നിയേ കൊന്നു Bhg. 3. M. illness ദീ. കിട്ടി വലഞ്ഞു; ദീനപ്പെടുക, ദീനമായി or ദീനത്തിൽ കിടക്ക, വയറ്റുനുമ്പലത്തിന്റെ ദീനം നന്നേ കൂടി, ദീ. പിടിച്ചു മരിക്ക, ദീനം വൎദ്ധിച്ചു (euph. died), അതിസാരത്തിന്റെ ദീ. ഭേദമായി TR. ദീ. വൈദ്യനെ കാണിച്ചു, ദീ. കാണ്മാൻ പോയി MR. to visit a patient.
ദീനത 1. dejection, misery. ദീ. കൈവിട്ടു CG. was comforted. ദീ. കൂടാതേ വന്നു Sk. boldly. ഊനം മഹാലോകർ ചൊല്ലും എന്നോൎത്ത് ഒരു ദീ. ഉണ്ടുമേ പൂരിക്കുന്നു Ek. M. I feel de—jected at the thought. — med. depression of spirits. 2. sympathy, ദീ. പൂണ്ടു വെളിച്ചപ്പെട്ടാർ CG. the Gods appeared.
ദീനത്വം id., നീതിമാന്മാൎക്ക് ദീ. ഫലമത്രേ VetC. the righteous must suffer.
ദീനപാടു (& — പ്പാടു) 1. suffering hardship. 2. = ദണ്ഡിപ്പു sharp training, dexterity in the use of arms, ദീ. കാട്ടി V1.
ദീനപ്പുര (3) a hospital TR.
ദീനാരം dīnāram S. (L. denavius) A gold coin. ദീ. എല്ലാം എടുത്തു PT. the money.
ദീൻ — ദീർഘം 506 ദീവാളി — ദുഃഖം
ദീൻAr. dīn, Religion, Islām. ദീൻനടത്തുക KU. to introduce it. ദീൻപരന്തു നാട്ടിൽ (Mpl. song). ദീനിന്റെ അകത്തു amongst Mussul—mans. ദീനാർ ൦രെരാറാളും (Mpl.) the 12 first missionaries of Islam in Malabar.
ദീപം dībam S. (ദീ & ദിവ്) A lamp, light പാരം വിളങ്ങുന്ന വിളക്കിന്മേൽ ഓരോ ദീ. കൊളുത്തി പരത്തുമ്പോലേ CG. ദീ. ഏറ്റുക to set up lights. ദീപജ്വാല രണ്ടായിക്കണ്ടു Bhg. (a bad omen.) — met. ഉലകിൽഉത്തമൎക്കുകുലദീ RC., ഭൂപതികുലമണിദീപമേ Mud.; മന്നിടംതന്നുടെ മംഗലദീ. മങ്ങിമറഞ്ഞു CG. K/?/shṇa died.
ദീപട്ടി, (ദീപയഷ്ടി) a torch, ദീ. കൾ പൊന്നു കൊണ്ടു തീൎത്തു ഗന്ധതൈലങ്ങൾ വീഴ്ത്തിപ്പിടിച്ചു നാലു ദിക്കും KR.
ദീപനം kindling, esp. the fire of digestion. മദ്യം ദീ. GP. gives appetite; (so ദീപകം). ദീപനാക്ഷരങ്ങൾ Nal. stimulating words, കാമദീ’മായ ഗാനം Bhg.
ദീപപ്രതിഷ്ഠ the consecration of a lamp; a ceremony KU.
ദീപമാല a candelabra, ദീപസ്തംഭം.
ദീപാരാധന the waving of lamps to an idol, ദീ. കഴിക്ക.
ദീപാളി (& ദീപാവലി) 1. a row of lights. 2. the lamp—feast at the new moon of October, ദീ. കുളിക്ക. 3. (H. divālā, C. Tu. ദിവാളി.) bank—ruptey, ദീ. യായിപ്പോയി vu. a ruined man. [bankruptcies are generally declared about this season (2) W.]
ദീപിക a lamp.
denV. ദീപിക്ക to blaze, shine ജ്യോതിൎഗ്ഗണങ്ങളും ദീപിക്കുന്നില്ല, ദീപിച്ചുനിന്ന ധൂപം CG.; ആഭരണം ധരിച്ചു ദീപിച്ചു, അസ്ത്രം ദീപിച്ചയച്ചു Bhr.; fig. തപോബലം കൊണ്ടേറ്റം ദീ, Bhr. [with flaming eyes.
part, ദീപ്തം blazing; ominous. ദീപ്താക്ഷൻ Bhg.
ദീപ്തി blaze, brilliancy, നേത്രങ്ങൾക്കു നോക്കരുതാത്തൊരു ദീപ്തി CG.
ദീൎഘം dīrgham S., (G. dolichos). 1. Long മുണ്ടനോ ദീൎഘനോ Nal. dwarfish or tall? ചുടുചുട ദീൎഘമായി വീൎക്ക KR. to sigh. ദീ. ഇരിക്കയില്ല മുതൽ Sah. last long. 2. length പറഞ്ഞാൽ ദീ. വളരേ ചെല്ലുന്നു TR. it might be too long. ദീ. തീൎക്ക to settle the length of a house. ബുദ്ധി ദീ. കണ്ടു Bhg. great wisdom, ദീ’മാക്ക to pro—tract. 3. (gram.) the sign of length — ാ —
Hence: ദീൎഘത length.
ദീൎഘദൎശി far—seeing, ദീ. യാം സുഗ്രീവനേ നോക്കി KR.; ദീൎഘനിശ്വാസവും ദീനഭാവങ്ങളും ദീ. ക്കു വളൎന്നു Nal. to the king. — a sage = ത്രികാലജ്ഞൻ. — ദാക്ഷിണ്യം വേണം നല്ല ദീൎഘദൎശിത്വം പിന്നേ VCh. far—sightedness, foresight (= ദീൎഘദൃഷ്ടി).
ദീൎഘനിദ്ര long sleep, death. [triya.
ദീൎഘബാഹു KR. long—armed, as behoves a Ksha
ദീൎഘവിചാരണ an enlarged mind. ദീ’ണെക്കു ശക്തനല്ല MR. weak minded.
ദീൎഘശ്വാസം a sigh, gasp.
ദീൎഘസൂത്രം long—threaded, tedious — ദീ. ൻ dila—tory, slow VCh.
ദീൎഘായുസ്സ് 1. longevity. ദീ’യുരസ്തുതേ Bhg. live long! 2. adj. long—lived, അവൻ ദീ’സ്സായ്ഭവിച്ചു Bhg.; also ദീൎഘായുവാം VetC., ദീൎഘായുഷ്മാൻ AR.
ദീൎഘാവലോകനം VCh.; ദീ. ഉള്ളവൻ far—sighted, as a politician.
ദീൎഘിക a long pond. Bhg.
denV. ദീൎഘിക്ക to become long, grow rather tiresome, draw to the end, നാളുകൾ ദീ’ച്ചു വരുന്നു.
ദീവാളി H. dēvālā, see ദീപാളി 3. Bankruptey.
ദീവു dīvụ Tdbh., ദ്വീപം An island, നമ്മളെ ദീവു TR. (writes the Cannanore Bībi of the Lacca—dives); രത്നങ്ങളാളും അദ്ദീവിന്മേൽ കാണായി ഉത്തമമന്ദിരത്തെ CG.
ദുഃഖം duḥkham S. (ദുഷ്, G. dys, opp. സുഖം) Pain, sorrow തന്നാൽ അനുഭൂതമായ ദു’ങ്ങൾ Brhmd.; പുത്രദുഃഖം നന്നെ ഉണ്ടു (of a bereaved mother). നാരികൾ ദു. പറഞ്ഞു പോക്കിച്ചെന്നു AR. sought comfort in lamentation. Absol. ദുഃഖം = കഷ്ടം! (po.); ദുഃഖേന difficulty. ദുഃഖത്വം state of suffering. ലങ്കാദു. കൊണ്ടു KR. captivity.
ദുക്കൂലം — ദുർ 507 ദുർ
ദുഃഖനാശം cessation of sorrow. Bhg.
ദുഃഖശാന്തി AR. consolation, also ദുഃഖോപശാന്തി.
ദുഃഖി grieved, sad = ദുഃഖിതൻ sour—faced.
denV. ദുഃഖിക്ക to feel pain, grieve നിങ്ങളെക്കാണാഞ്ഞു ദുഃഖിച്ച ദുഃഖങ്ങൾ Nal.
CV. ദുഃഖിപ്പിക്ക to pain, afflict.
ദുകൂലം duγūlam S. A plant with fine fibres & cloth from them; (vu, silk). മോഹനമായ ദു ധരിച്ചു Bhg. തരന്തരമുള്ള ദു’ങ്ങൾ KR.
ദുക്കാണി H. P. dukāni, A shopkeeper. — C. Te. T. H. duggāni, half a pice.
ദുഗ്ധം dugdham S. (part. of ദുഹ്) Milked; milk ദു’മാകിലുംകൈക്കുംദുഷ്ടർനല്കിയാൽ Bhr.
ദുഗ്ധാബ്ധി AR. = പാൽകടൽ.
ദുനിയാവു Ar. duniyā, The world.
ദുന്ദുഭം dunďubham S. A water—snake = ഡുണ്ഡുഭം.
ദുന്ദുഭി dunďubhi S. A kettle—drum, വാനോർതി ങ്ങൾ തുന്തുവിമുഴക്കിനാർ RC.
ദുബാശി H. dubhāši, S. ദ്വിഭാഷി An inter—preter, foreigner’s servant.
ദുർ dur S. (euphonic change of ദുഷ്, G. dys) Ill, badly, with difficulty.
ദുരത്യയം Bhg. hardly to be got over.
ദുരദ്ധ്വം V1. a bad road.
ദുരന്തം endless ദുരന്തയാതന Bhg.; ദു’മായ കാൎയ്യം troublesome.
ദുരന്വേഷണം; — ണക്കാരൻ prying in order to defame; an impertinent man.
ദുരഭിമാനം false feeling of honor.
ദുരാഗ്രഹം inordinate desire.
ദുരാചാരം indecent conduct, incivility — ദുരാചാരൻ wicked, rude.
ദുരാപം 1. hard to obtain. 2. ഈ ജനത്തിന്നു രണ്ടു ദു. SiPu. = ദുരാപത്തു.
ദുരാരോഹം hardly to be ascended VetC.
ദുരാലോചന MR. wicked thought or advice.
ദുരാശ a false, wicked hope ദു. വിട്ടു KR.; പരധനദു ChVr. covetousness.
ദുരാസദം difficult to get at, ദു’ദവൃത്തികൾ ചെയ്തു VetC. ദുരിതം sin; also = പാപം in the sense of fate. ദു’മല്ലയോ KR. such is fate! it must be so, it seems. — ദുരിതഹരം ChVr. expiatory.
ദുരുക്തി a harsh word.
ദുൎഗ്ഗം 1. hardly accessible = ദുൎഗ്ഗമം. 2. a fort, stronghold ദു. ഉറപ്പിച്ചു Bhr. — Kinds: ഗിരി —, ജല —, തരു —, ഇരിണ —, മരുദുൎഗ്ഗം KR. 3. a pass, defile ദുൎഗ്ഗമായുള്ളൊരു മാൎഗ്ഗവും പിന്നിട്ടു CG.
ദുൎഗ്ഗ fem. = Kāḷi. ദുൎഗ്ഗാലയം Durga’s temple, (108 in Malabar) KU.
ദുൎഗ്ഗതൻ who fares badly, poor CG.
ദുൎഗ്ഗതി misery, ill—luck; hell (opp, സല്ഗതി).
ദുൎഗ്ഗന്ധം stench, stinking.
ദുൎഗ്ഗമം = ദുൎഗ്ഗം 1.
ദുൎഗ്ഗൎവ്വം impertinence. ദു. ശമിപ്പിച്ചു Nal.
ദുൎഗ്ഗുണം ill—nature, perversity.
ദുൎഗ്രഹം 1. to be seized with difficulty. ഏവൻ എന്നുള്ളതോ ദു. ദൈവമേ Nal. so difficult to choose the right person. 2. a demon of sickness, ദുൎഗ്രഹശങ്കയാൽ CG.
ദുൎഘടം 1. hardly attainable. എത്തുവാൻ ദു. Nal. 2. danger, calamity ഒരു ദു. കുടാതേ വരുവാൻ TR.; ചാൎത്തിയതു വളരേ ദു’മായിത്തോന്നുന്നു TR. the assessment looks terri—ble. 3. roguery ആദു. ചെയ്യും കൊക്കു PT.; ദുൎഘടപ്രവൃത്തികൾ്ക്കീശ്വരൻ തുണയല്ല Nal.
ദുൎച്ചെലവു = ദുശ്ശെലവു.
ദുൎജ്ജനം a mischievous person. കോട്ടയകത്തുള്ള ദു’ങ്ങൾ TR. rebels.
ദുൎജ്ജയൻ hardly conquerable, സംഗരേ ദു’നായൊരു തമ്പി KR.; ദുൎജ്ജയവിഷം Bhg.
ദുൎജ്ജരം indigestible, med.; fig. ബ്രഹ്മസ്വവിഷം അതിദു. Brhmd.
ദുൎജ്ജാതൻ unfortunate.
ദുൎജ്ജാതകം inauspicious birth.
ദുൎഞ്ഞായം M. calumny, ഇല്ലാത്ത ദു’ങ്ങൾ അറിവിപ്പിച്ചു TR.
ദുൎദ്ദശ bad condition ദുൎയ്യോഗ ദു. യിലയ്യോ ChVr.
ദുൎദ്ദൎശം hardly visible, സിദ്ധയോഗികളാലും ദു. ഭഗവദ്രൂപം AR.
ദുൎദ്ദിനം a dark day, evil day. Sk. ഒരു ദുൎദ്ദിവസത്തിൻ നാൾ രാവിലേ.
ദുർ 508 ദുർ
ദുൎദ്ദേവത an evil Deity, ദു.മാർ Anach.
ദുൎദ്ധരം hard to keep or bear, ദു.മഹാവ്രതം AR.
ദുൎദ്ധൎഷം unassailable.
ദുൎന്നടപ്പു M. immoral life.
ദു.കാരൻ a vicious, abandoned person.
ദുൎന്നയം bad conduct; tricks; abuse ദു.ഏറയുള്ള കൎണ്ണൻ Bhr.; നിനെക്കാതേ ചെയ്തതു ദു. KR.; തവ ദുൎന്നയക്കാതലായി Bhr. thy bad adviser.
ദുൎന്നാമകം hemorrhoids.
ദുൎന്നിമിത്തം evil omen കൊന്നു വീഴ്ത്തുന്ന ദുൎന്നി’ങ്ങൾ ഓരോന്നേ കാണായി CG.; also ദുശ്ശകുനം KR.
ദുൎന്നില M. obstinacy. ദു.യിൽ ഉറെക്ക, ദു. യായിരിക്കുന്നവർ TR. who persist in rebellion. ദു.യായ കലഹം; ദുൎന്നിലക്കാരൻ V2. head—strong.
ദുൎന്നിവാരം hard to be repressed — ദു’രത്വംനടിക്കും പിശാചം VetC.
ദുൎന്നിവാൎയ്യം id. Bhg. irresistible.
ദുൎന്നീരുകൾ MC. bad swellings.
ദുൎന്ന്യായം false reasoning MR.
ദുൎബ്ബലം 1. feeble, weak ദു’നു രാജാ ബലം prov. 2. mod. invalid എന്റെ അവകാശം ദു.; കല്പിച്ചതു ദു’മാക്ക MR. to cancel, annul. ശീട്ടിനെ ദുൎബ്ബലം ചെയ്വാൻ to invalidate.
ദുൎബ്ബലത 1. weakness. അവന്റെ ദു. MR. his insignificancy. 2. invalidity. എഴുതിക്കുന്നതിലേക്ക എന്തു ദു. illegality. അതിനാൽ അവകാശത്തിലേക്കു ദുൎബ്ബലപ്രബലത വരുന്നതല്ല MR. decides neither against nor for the validity of the claim.
ദുൎബ്ബലപ്പെടുക to be weakened, disproved വാദം ദു’ട്ടുപോയി; പ്രവൃത്തി ദു’ട്ടുപോകും MR. made illegal. — ദുൎബ്ബലപ്പെടുത്തുക to invali—date MR., supersede.
ദുൎബ്ബുദ്ധി 1. folly, malignity. ദു. കാണിക്കുന്ന നായന്മാർ TR. revolted. അവരുടെ ദു. യായിട്ടുള്ള ഭാവങ്ങൾ TR. 2. a fool, ill—disposed. ചില ദുൎബ്ബുദ്ധികളായിട്ടുള്ള ആളുകൾ, ദുൎബ്ബപദ്ധിയായി ശ്രമിക്കുന്നവർ TR. malicious, perverse. ദുൎബ്ബോധം 1. hard to be understood. 2. = ദുൎബ്ബുദ്ധി, f. i. അനുജനു ദു. ഉണ്ടാക്കി ദുൎമ്മാൎഗ്ഗം വരുത്താൻ ശ്രമിച്ചു TR. tried to mislead my brother. അവരെ ദു. പാഞ്ഞു MR. se—duced.
ദുൎബ്ബോധന mod. wicked persuasion or suggestion, കുടിയാന്മാൎക്കു ദു. ചെയ്തു jud.; തന്പു രാനു ദു. ഉണ്ടാക്കി; ഈ വാക്ക് അവന്റെ ദു.യാൽ ഉണ്ടായ്തു; വിരോധികളുടെ ദു. യിൽ ഉൾപ്പെട്ടു MR.
ദുൎഭഗ an unfortunate woman, ദുൎഭഗേ നടന്നാലും എന്നവർ ഉപേക്ഷിച്ചാർ SiPu.; ദുൎഭഗെക്കുട ൻ ഗൎഭം ഛിദ്രിക്ക തന്നേ നല്ലൂ PT. to an un—pleasant wife.
ദുൎഭാഷണം railing ദുൎജ്ജന ദു. ബഹുമാനിച്ചീടേണ്ടാ UR.; ദു.മതി SG. enough of abuse!
ദുൎഭിക്ഷം dearth, famine. Nal.
ദുൎമ്മണം M. stench.
ദുൎമ്മതി = ദുൎബ്ബുദ്ധി, esp. stubborn V2.
ദുൎമ്മദം arrogance വിട്ടു ദീനനായ്മേവീടുന്നു PT.
ദുൎമ്മനസ്സു 1. malevolence. 2. discouraged.
ദുൎമ്മന്ത്രം dark enchantment, (opp. സന്തന്ത്രം Anach.). ദുൎമ്മന്ത്രസേവ VetC.
ദുൎമ്മന്ത്രണം med. = ദുൎബ്ബോധന.
ദുൎന്ത്രി a bad minister, an evil adviser.
ദുൎമ്മാംസം excrescence, proud flesh ദശ.
ദുൎമ്മാൎഗ്ഗം vice, bad conduct ദു’ങ്ങളിൽ മനസ്സ് ഉണ്ണികൾക്കു PT. ദു. വിചാരിക്കുന്നവർ TR. promoters of mischief.
ദുൎമ്മാൎഗ്ഗികൾ bad characters, ദു’ളോടു സഹവാസം അരുതു Arb.
ദുൎമ്മുഖം an ugly face. ദു. കാട്ടീടുമാറില്ല ഒരിക്കലും Nal. no sullenness, morosity. — ഏഷണിക്ക് ഒരുന്പെട്ട ദുൎമ്മുഖർ Nal. foul—mouthed, envious.
ദുൎമ്മുത്യു violent death PR.
ദുൎമ്മോഹം mod. improper wish. ദു. വിചാരിചിചു from covetousness. എന്നുള്ള ദു’ത്തിന്മേൽ പുറപ്പെട്ടു MR. — ദുൎമ്മോഹി Bhg. PT. covetous.
ദുൎയ്യശസ്സു dishonour ദു. ശങ്കിച്ചു VetC., ദു’സ്സിന്നു പദം CC.
ദുർ 509 ദുറ — ദുഷി
ദുൎയ്യുക്തി 1. what is unbecoming. ദു. പറഞ്ഞു un—reasonably. 2. a trick ദു. വിചാരിച്ചു MR. — ദു’ക്കാരൻ see കൊറുക്കു.
ദുൎയ്യൊധനൻ nearly invincible; N. pr. the chief adversary of the Pāṇḍavas. Bhr.
ദുൎല്ലക്ഷണം a bad sign, evil omen KR.
ദുൎല്ലംഘ്യം hard to be got over, ദു’മായൊരു കാലം CG.
ദുൎല്ലഭം 1. difficult of attainment, നിന്നുടെ പ്രാ ണത്രാണം ദു. KR. 2. rare ബ്രഹ്മോപദേശത്തിനു ദുൎല്ലഭം പാത്രം ഇവൻ AR. (Hanu—man).—ഭൂലോക ദു’ൻ VetC. a rare instance of a prince.
ദുൎവ്വചനീയം almost indescribable VetC.
ദുൎവ്വഹം unbearable, troublesome.
ദുൎവ്വഴക്കു B. useless dispute.
ദുൎവ്വഴി bad way. അവർ കാട്ടുന്ന ദു. ക്കു പോകാതേ TR. not to join in their lawless enter—prise.
ദുൎവ്വാ (യി) abuse, പാരം ദുൎവ്വാ പറഞ്ഞു RS.
ദുൎവ്വാരം not to be encountered, ദു’മായ വിക്രമം AR. (=ദുൎന്നിവാരം).
ദുൎവ്വാശി M. a bet for something impossible; ob—stinate zeal, emulation, fanaticism. ദു. പിടിച്ചു പുറപ്പെട്ടു (jud.)
ദുൎവ്വാസന stench, as of a ശവം jud.
ദുൎചാരം a wicked plan MR.
ദുൎവ്വിധം 1. poor, mean. ദുൎവ്വിധപ്രവൃത്തനാം എന്നോടു Nal. 2. sad plight, ദു അതു കണ്ടു PT. (of a fight).
ദുൎവ്വിരുതൻ foolish, ദു’ന്മാരാംഗോപന്മാർ Brhmd.
ദുൎവ്വിനയങ്ങൾ ചൊല്ലുക Sah. improprieties.
ദുൎവ്വിനീതൻ ill—trained, restive ദു’ന്മാരായ രാഘവന്മാർ KR.
ദുൎവ്വിലാപം ചെയ്തു Bhr. = മിത്ഥ്യാവിലാപം hy—pocritical lamentation.
ദുൎവ്വീൎയ്യം arrogance, ദു. അടക്കുവാൻ AR.
ദുൎവൃത്തൻ leading a low life KR. — ദുൎവൃത്തി mean conduct. ദു. കൊണ്ടു ഗൎജ്ജിച്ചു Arb. wantonly, viciously.
ദുൎവ്യയം PT. prodigality, extravagance.
ദുൎവ്യവഹാരം false complaint, insidious pleading MR.— ദുൎവ്യവഹാരി MR. litigious, taking up bad suits.
ദുൎവ്യാപാരം S. evil doings, ധാൎത്തരാഷ്ട്രന്മാരുടെ ദു’ങ്ങൾ Bhr.
ദുറAr. ṯurra, A plume in the turban, തലക്കെട്ടിന്മേൽ കുത്തിയിരിക്കുന്ന ദുറയും Ti.
ദുവാ Ar. du’ā, Prayer, ദുവാ ഇരക്കുക Mpl.
(ദുർ) ദുശ്ചരം difficult to reach or do, ദു’മാം തപസ്സ് Bhg.
ദുശ്ചരിത്രം bad conduct.
ദുശ്ചോദ്യം captious or improper question; also ദുശ്ശോദ്യംഏതുംഇല്ല Bhr., ദുശ്ശോദ്യങ്ങൾ DN.
ദുശ്ശങ്ക unreasonable suspicion.
ദുശ്ശാഠ്യം obstinacy — ദു’ക്കാരൻ obstinate.
ദുശ്ശാസനം tyranny. [ ദു’ക്കാരൻ.
ദുശ്ശീലം ill—temper, bad habits— അവൻ ദു’ൻ or
ദുശ്ശെലവു ചെയ്ക mod. to mis—spend.
ദുശ്ശോദ്യം see ദുശ്ചോദ്യം.
ദുഷി duši (fr. S. ദുഷ്, G. dys) Bad; abuse നീ ചനാരി ചൊല്ലുന്ന ദുഷിപോലേ Nasr. po.
ദുഷിപൎവ്വം a Nasrāṇi poem against idolatry, proscribed by heathen governments (also called നിഷിദ്ധപൎവ്വം Fra Paol.)
ദുഷിവാക്കു abuse ദു. തുടങ്ങി CC.; എത്ര ദു. കൾ പറഞ്ഞു കടുകോപി ChVr.
ദുഷിക്ക S. 1. v. n. to be corrupted. രക്തം ദുഷിച്ചി ട്ടുള്ള ദണ്ഡം TR.; ദുഷിച്ച രക്തം bad blood from scurvy etc.; വാക്കുശ്ലോകം ദുഷിച്ചുപോയി (gram.) 2. v. a. = ദൂഷിക്ക to vilify, abuse രാമനെ ദുഷിക്കുന്ന നിന്നുടെ നാക്കു KR.; ദുഷിച്ചു പറക=ദുഷി പറക.
(ദുഷ്) ദുഷ്കരം difficult to be done. നിനക്കു രാജ്യലാഭം ദു’മല്ല Nal. Easy. അന്യ ദു. Brhmd. difficult for others.
ദുഷ്കൎമ്മം sin, crime— ദുഷ്കൎമ്മി an evil—doer.
ദുഷ്കാൎയ്യം bad business.
ദുഷ്കാലം hard time, ദു:ക്ഷാമ ദു. എങ്ങും ഇല്ല Si Pu.; അവൾക്കു ദു. ഉണ്ടു SiPu. she will have a bad time. ദു. ഒക്കവേ നീങ്ങി Nal.
ദുഷ്കീൎത്തി infamy കീൎത്തിയെ ദു. യായിച്ചമെച്ചേൻ Brhmd.; ദു. യെക്കാൾ മരിക്കല്ലോ നല്ലൂ RS.; ദു. ദം VetC. dishonouring.

ദുഷ്ടം 510 ദുഹിക്ക — ദൂതൻ
ദുഷ്കൂറു M. 1. conspiracy, ചിലദു’റായിട്ടു വിചാരിച്ചു രാജ്യം മറിച്ചു കളക TR. 2. intrigue. നമ്മെക്കൊണ്ടു ദു. ഉണ്ടാക്കി TR. against me; calumny. — ദുഷ്കൂറ്റുകാരൻ B. (1. & 2).
ദുഷ്കൃതം sin —ദുഷ്കൃതി 1. an evil—doer (=ദുഷ്കൃതകാരി KR.) 2. sin.
ദുഷ്ക്രമം V1. 2. excess = അതിക്രമം; (ദുഷ്ക്രമപ്പെട്ടു was tormented, ദു’മിച്ചു tyrannized).
ദുഷ്ടം dušṭam 8. (part. of ദുഷിക്ക) Corrupted; bad; wicked. അവൻ ദുഷ്ടൻ vicious, cruel. അവൾ ദുഷ്ട immoral. ദുഷ്ടവൃത്തി etc.
ദുഷ്ടത wickedness, depravity, malignity. നമ്പ്യാർ വളരേ ദു. കാട്ടി TR. behaved as a rebel. ദു. പ്രവൃത്തിക്ക KU.
ദുഷ്ടനിഗ്രഹം Bhr. punishing the wicked, king’s duty.
ദുഷ്ടമൃഗം a wild beast, ദു’മായി നടക്കുന്ന പന്നിയെക്കൊന്നു MR.
ദുഷ്ടി = foll., f. i. ചിത്തദുഷ്ടി Genov.
ദുഷ്ട Tdbh., ദുഷ്ടം. 1. dregs, lees, offal അതിന്റെ ദുഷ്ടുനീക്കി med. 2. fault, malignity ദുഷ്ടുണ്ടിവർക്കു Anj. they fight among them—selves.
(ദുഷ്): ദുഷ്പാരം difficult to cross, as സാഗരം KR. ദുഷ്പുത്രൻ Bhr. a bad son; so ദുഷ്പുരുഷൻ, ദുഷ്പ്രഭു etc.
ദുഷ്പ്രമേയം difficult to measure or find out, ദു’ത്തിൽ ചതിച്ചു PT.
ദുഷ്പ്രയത്നം 1. malicious endeavour. ദു. ചെയ്യുന്നവർ, ദു. ചെയ്യുന്ന ആളുകൾ TR. engaged in unlawful warfare, rebels. 2. vain labour.
ദുഷ്പ്രവാദം slander, ഒരുത്തർ ഉണ്ടാക്കിയ ദു. പരത്തുവാൻ ആളുകൾ ഉണ്ടസംഖ്യം CC.
ദുഷ്പ്രാപം almost unattainable ദു’മായുള്ള ദിവം KR.; also ദുഷ്പ്രാപ്യം.
ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യം hardly to be looked at, ദു’മായ കരാളമുഖം DM.
ദുസ്തനം poisoned breast, ദു. നല്കി ബാലകൻ വായിൽ നേരേ CG.
ദുസ്തരം difficult to get through with, ദു’മായ തപം ചെയ്തു KR.
ദുസ്തൎക്കം 1. unnecessary dispute. ദു. പറഞ്ഞു picked a quarrel. 2. false reasoning. Bhg. ദുസ്ഥൻ ill—conditioned. ദു’നായേറ്റം CG. un—happy, (opp. സുസ്ഥൻ & സ്വസ്ഥൻ Bhr.)
ദുസ്ഥിതി unhappiness, ദു. എന്നതു ദൂരത്തു വെച്ചു സ്വസ്ഥനായി മേവി CG.
ദുസ്പൎശം 1. nettle—like. 2. B. കൊടിത്തൂവ q. v.
ദുസ്വത്വം false claim (സ്വത്വം?), ഇല്ലാത്ത ദുൎഞ്ഞാ യങ്ങളും ദുസ്വത്തങ്ങളും (sic) അറിവിപ്പിച്ചു TR.
ദുസ്വപ്നം inauspicious dream.
ദുസ്വഭാവി il—mannered, ദു. കൾ മമ പുത്രന്മാർ Bhr. — ദുസ്വഭാവം Sab. bad disposition.
ദുസ്വാദു bad taste V2.
ദുസ്സംഗം 1. bad inclinations, പററായ്ക ദു. ഉള്ളിൽ ഒരിക്കലും AR. 2. bad intercourse, ദു. വേറിട്ടു സത്സംഗിയാക CG.; ദു. നരകത്തിൻ ദ്വാരം Bhg.
ദുസ്സഹം intolerable ദുസ്സഹവാക്കു Bhr. — മത്സരി യായൊരു ദു’ൻ CG. a bore. പുരുഷന്മാർ ദു’ന്മാർ SiPu. — ദുസ്സഹത്വങ്ങൾപറക Sah.; also ദുസ്സഹ്യം V1.
ദുസ്സാധം arduous, ദു’മായുള്ള കൎമ്മം Nal. better: ദുസ്സാദ്ധ്യം, (ചൊല്ലുവിൻ സാദ്ധ്യാസാദ്ധ്യദുസ്സാദ്ധ്യഭേദം. UR.)
ദുസ്സാമൎത്ഥ്യം mis—directed cleverness നിന്നുടെ ദു. PT.; ദു. പറക jud.; ദു’മായുള്ള വാക്കുകൾ untimely joke, amusing nonsense, ഭൎത്താവിനോടിവൻ ദു. ചൊല്ലി Genov. misinformed, calumniated; bold indiscretion, ദു’ക്കാരൻ vu.
ദുസ്വഭാവി a bad character, ദു.കൾ മമ പുത്രന്മാർ Bhr.
ദുഹിക്ക duhikka S. (L. duco, E. tug) To milk, to give milk, ദുഹിക്കാ തന്നേ എന്നും അല്ല ഭക്ഷിക്ക എന്നും KR. — hence ദുഹി ചെയ്യും അഹി പോലേ prov. [ ദുഹിതൃവചനം VetC.
ദുഹിതാവു S. (G. thygatër, milker) a daughter,
ദൂതൻ dūδan S. A messenger, spy വിണ്ണവർ ദൂ തൻ CG. = ദേവദൂതൻ; വിഷ്ണുദൂതകൾ Bhg. നിന്റെ ഹിതത്തിന്നു ദൂതകൎമ്മത്തെ ചെയ്തു ഞാൻ KumK.
ദൂതി fem. messenger, procuress PT.; also ദൂതിക.
ദൂതു message, errand ദൂതു പറക; ദൂതിന്നു തുനിഞ്ഞാൻ ChVr.; ദൂതിന്നു തക്കവൾ VetC.

ദൂരം — ദൂഷകൻ 511 ദ്രക്ക — ദ്രഷ്ടം
ദൂത്യം, ദൌത്യം office of messenger, embassy.
ദൂരം dūram S. 1. Distance, കുടിയും പുഴയുമായി എത്ര ദൂ. ഉണ്ടു MR. 2. far, remote, അവൾ ദൂരയായി is menstruating. 3. adv. ദൂരം വിട്ടാൽ ഖേദം വിട്ടു prov.; കടലിൽ കൂടി ദൂരം കടന്നു പോയി TR. the boat had got too far. Other adv. ദൂരത്തു, f. i. ദൂരത്തു നില്ക്കേണ്ടുന്ന Bhr. low castes. ദൂരേ Loc. കണ്ടിതു ദൂരദൂരേ CC.; also ദൂരവേ (as if Inf.), ദൂരവേ പോക നീ Bhg.; ൧൦൦ യോജന വഴി ദൂരവും ചാടി KR.
ദൂരദൎശി = ദീൎഘദൎശി far—sighted.
ദൂരദൃഷ്ടിയും വേണം VCh. requisite of a minis—ter, so ദൂരവീക്ഷണം Bhr.
ദൂരസ്ത്രീ a woman in her menses.
ദൂരസ്ഥം remote, also of relationship.
ദൂരീകരിക്ക to remove, banish.
ദൂൎവ്വ dūrva S. Panicum dactylon; also = കറുക.
ദൂറു dūr̀ụ T. M. C. Tu. (see തൂറ്റുക 3. & ദുർ) 1. Blame. 2. slander അവന്റെ മേൽ ഏറിയ ദൂറു ബോധിപ്പിച്ചു Ti.; എന്നെക്കൊണ്ടു ദൂറുണ്ടാക്കി, എഴുതി, പല ദൂറുകൾ ബോധിപ്പിച്ചു, നമ്മെക്കൊണ്ടു ദൂറായിട്ടുള്ള എണ്ണം പറഞ്ഞുണ്ടാക്കി TR. calumniated, also അവദൂറു.
ദൂറുകാരൻ a slanderer.
ദൂഷകൻ dūšaγaǹ S. (ദുഷ് VC.) Dishonouring. കന്യയുടെ ദൂ’നായ കാമുകൻ CG. her seducer. ബോധമില്ലാത ദേവദൂഷകന്മാർ SiPu. blas—phemers.
ദൂഷണം 1. spoiling. മുക്തി തൻ ദൂ. ചെയ്യൊല്ലാ തേ CG. don’t endanger your prospects of future bliss. 2. fault അഞ്ചു ദൂ’ങ്ങളും (സ്ത്രീകളും ദ്യുതങ്ങളും നായാട്ടും മദ്യപാനം ലോക ഗൎഹിതവാക്യം ദണ്ഡനക്യൌൎയ്യങ്ങളും Nal.). 3. slander, censure ദൂ. ദൂഷിച്ചു മണ്ടുന്നവർകളെ KR. abused the fugitives.— ദൂഷണക്കാരൻ a slanderer.
ദൂഷിക്ക (CV. of ദുഷിക്ക) 1. to spoil. 2. V1. to blame, scorn, abuse മണ്ടുന്ന സേനയെ ദൂഷിച്ചു KR.; (V1. has also ദൂഷണിക്ക).
ദൂഷിതൻ dishonoured, ചണ്ഡാലസ്പൎശം കൊണ്ടു ദൂ. അഹം Mud. — blamed, calumniated.
ദൂഷ്യം 1. deserving to be dishonoured or blamed. 2. fault, defect രക്തദൂഷ്യം impurity of blood (=ദുഷിച്ച രക്തം). എനക്ക് ഏതു പ്രകാരം എങ്കിലും ദൂ. വരുത്തേണം TR. bring blame on me. നമുക്കു ദൂ. വരരുതല്ലോ TR. I warn you of the consequences. അതിൽ ഒരു ദൂ. കാണുന്നില്ല unexceptionable. വളരെ ദൂ. വിചാരിക്കുന്നു defilement, jud. ദൂ. പറക to find fault with. ദൂഷ്യോക്തികൾ VetC. calumnies.
ദൃക dr̥k S. (ദൃശ്) A seer; the eye കണ്ടിതു ദിവ്യദൃശാ (Instr.) Bhr.; ദൃശി AR. (Loc.: in the eye).
ദൃഢം dr̥ḍham S. (part. of ദൎഹ to fix) Firm, solid. ദൃഢഭക്തി Bhg. — വരും ദൃഢം Bhr. will surely come.
ദൃഢത firmness; certainty.
ദൃഢീകരിക്ക = ഉറപ്പിക്ക, f. i. ചിത്തേ ദൃ’ച്ചു Bhg. settled in his mind. ഏകൈകബാഹുക്കൾ ആലിംഗനത്തിങ്കൽ ആകുന്നവണ്ണം ദൃ’ച്ചാര വർ Nal.
ദൃതി dr̥δi S. Bellows, leather—bag, തുരുത്തി.
ദൃപ്തൻ dr̥ptaǹ S. (ദൎപ) Proud, ബലം ഉണ്ടാക കൊണ്ടതിദൃപ്തന്മാരായി KR.—ദൃപ്തി pride. Bhr.
ദൃശ്യം dr̥šyam S. (ദൎശ. ദൃക്) 1. Visible, ദൃശ്യാദൃശ്യം ഒക്കയും Bhg. 2. sight—worthy, നിത്യവും ദൃ’നായി പ്രകാശിക്കുന്നു KR.
ദൃഷൽ dr̥šal S. (ദർ) Rock, nether millstone.
ദൃഷ്ടം dr̥šṭam S. (ദൎശ) Seen, ദൃഷ്ടനായി Nal.; appearing there, present. ദൃഷ്ടന്മാർ ആറു പേർ VyM. witnesses.
ദൃഷ്ടാന്തം 1. what fixes the eye; pattern, illus—tration, example. ദൃ. എന്നു പറഞ്ഞീടാം ഇന്നിതിൽ KR. a story proving the truth. അസ്ഥികൾ ദൃഷ്ടാന്തപ്പെട്ടു he looked like a skeleton. 2. (vu. നിഷ്ടാന്തം, നിട്ടാന്തം). proof. തീൎപ്പു മാറ്റി കിട്ടേണ്ടതിന്ന് ഈ സംഗതികളാൽ ദൃ. ആകും MR. cause will be shown why. എന്നുദൃഷ്ടാന്തപ്പെടുന്നു is proved. അതിന്നു ദൃ. വരുംMR. will be proved.
ദൃഷ്ടി 1. sight, ദൃഷ്ടിസ്ഥാനം prospect, ദൃ. വാതിൽ V1. a window. അവരിൽ ദൃ. വെക്ക to look after, care. (നടപ്പിന്മേൽ ദൃ’ച്ചു MR. ob—served his behaviour. ദൃ’ച്ചു വിചാരിച്ചു ex—amined closely). വൃക്ഷങ്ങൾ അവന്റെ ദൃ.
ദേയം — ദേവർ 512 ദേവി — ദേശം
യിൽ ഇരിപ്പാൻ under his eyes & care. 2. the eye ഈ ദൃഷ്ടി രണ്ടാണ V1.; ദൃ. കൾ തറച്ചതു കണ്ടായോ VCh. കിടാവിതാ ദൃഷ്ടി നിർത്തിക്കിടക്കുന്നു KumK. dies.
ദൃഷ്ടിദോഷം; ദൃ. പറ്റുക influence of evil eyes, also ദൃഷ്ടി വിഷം തീർക്ക Mantr.; ദൃഷ്ടിവിഷമുള്ള ഘോരസർപ്പം KR.
ദൃഷ്ടിമുനനല്കുക RS. = കടാക്ഷം.
ദേയംdēyam S. (ദാ) To be given.
ദേവൻ dēvaǹ S. (ദിവ്, L. Deus) The heaven—ly, Deity, ദേവനും ഒന്നേ ഉള്ളു Bhg 9. — pl. ദേവകൾ & ദേവന്മാർ.
ദേവകാര്യം, see Tdbh. ദേവാരം.
ദേവകി CG. the mother of Kr̥shṇa.
ദേവഖാതം a natural pond.
ദേവത a Deity. ദേവതാഗോഷ്ടി possession, ദേവതാപീഡ Nid. a cause of fever. ദേവതോപദ്രവം KU. different diseases ascribed to demons.
ദേവത്വം divinity, അസുരകൾ ദേ. കൊതിച്ചു Bhr.
ദേവദത്തൻ God—given; N. pr. of men.
ദേവദാരു Pinus Deodar, ദേ. വാൽ രണ്ടു യൂപം KR.; Tdbh. തേവതാരം.
ദേവദാസി a temple—prostitute = തേവടിയാൾ, ഒരു വേശ്യാംഗനാ ദേ. SiPu.
ദേവദൂതൻ a God’s messenger, ശിവകിങ്കരന്മാ രാം മഹാത്മാക്കൾ ദേവദൂതർ SiPu —an angel, sent down with a വിമാനം to fetch saints CG.
ദേവദേവൻ AR. God of Gods.
ദേവനം dēvanam S. (radic;ദിവ്) Playing, esp. with dice രണ്ടുപേരും ദേ. ചെയ്തു Nal., (hence ദ്യൂതം).
(ദേവ): ദേവനാഗരി the common Sanscrit character.
ദേവനായകൻ PT. Indra.
ദേവയോനി a demi—god.
ദേവർ dēvar S. 1. (L. levir, G. daër) Husband’s brother = ദേവരൻ, whence ദേവരവിവാഹം the abolished custom of levirate. 2. (hon. pl. ദേവൻ) see തേവർ.
(ദേവ): ദേവർഷി a divine Ṛshi. ദേവലിംഗം any idol, ദേ’ങ്ങൾ ഇളകി വിയർത്തീടും Sah.
ദേവലോകം the world of the Gods. ദേവലോ കപ്രാപ്തി (hon.) death.
ദേവസ്ഥാനം a temple. മഞ്ചേശ്വരത്തു ദേ. TR., (rarely of Mal. temples).
ദേവസ്വം l. temple property, ഭഗവതി ദേ. etc. ആ ദേവസ്വം ഊരാളന്മാർ, ദേവസ്സക്കാർ MR. its administrators. 2. a temple, തളിയിൽ ദേ’ത്തിൽ ശാന്തി (No.)
ദേവാംശം emanation, ദേ. ആയതു പാണ്ഡവന്മാർ എന്നു തേറുക Bhr.; ദേവാംശഭൂതർ KR.
ദേവാംഗം N. pr. an emanation from Siva’s body; hence ദേവാങ്കു (see തേവാങ്കം), a sloth കുട്ടിസ്രാങ്കു, whose fat is med. & serves to discover hidden treasures.
ദേവാതിദേവൻ Bhg. God over all Gods.
ദേവാന്തരം, (അന്തരം intercession?) an oath or ordeal, ഉണ്ടെന്നു പറയാം ദേവാന്തരേ VyM.
ദേവാരം (&തേ —) Tdbh., ദേവകാൎയ്യം regu—lar temple—worship, നിത്യമായുള്ള ദേവാര പൂജ SG.; നല്ല ജപങ്ങൾ ദേ. മുടങ്ങിയേ DN.; ഇതി നിമിഷം ദേവാരത്തേരിൽ ഏറി BR. divine chariot? ദേ’ത്തിന്നിരിക്ക V1. to worship. ജപഹോമദേവാരം.
ദേവാലയം a temple; met. മൻ മനോദേ’യേ സന്തതം വാഴും ഗുരോ KeiN.
ദേവാസുരം inveterate war, as between Gods & demons, ദെ. തമ്മിൽ എന്നല്ല നല്ലു ChVr.; ആഹവം ദേ’ര തുല്യമായി Brhmd.
ദേവി dēvi S. (fem. of ദേവൻ) A Goddess, esp. Kāli; a queen സുമിത്രാദേവി; രാമൻറെ ദേവി KR. Sīta. ദേവകീദേവി Bhr.
ദേവീപൂജ esp. Sacti worship (ശാക്തേയം). ദേവീപൂജാവിധി കേൾപിച്ചു SiPu.— ദേവീമാഹാത്മ്യം DM. a poem about Kāli.
ദേവീസാക്ഷി an oath or appeal to the Goddess.
ദേവേന്ദ്രൻ Indra, the prince of the Gods.
ദേവേശൻ Siva, Indra, etc.
ദേശം dēšam S. (ദിശ്) l. The place one shows, region പേടിക്കു കാടുദേശം പോരാ prov. not room enough. 2. country, as അറവിദേശം
ദേഷ്യം — ദേഹം 513 ദേഹി — ദൈവം
Arabia. ദേശം തോറും ഭാഷ തോട്ടം തോറും വാഴ prov. 3. a parish, subdivision of an അംശം (=തറ ). അവരവരുടെ ദേശത്തറകളിൽ TR.; നെട്ടൂർ അംശം ദേശം (office). 4. compound of a Nāyar (in Cochin, D.)
ദേശകൻ, (ദിശ്) one who points out, a teacher, ruler.
ദേശകാലജ്ഞൻ (1) understanding both time & place.
ദേശക്കാരൻ a native.
ദേശവഴി (3) a petty principality, So., (No. ഇടവക).
ദേശവാഴി (3) the hereditary local authorities, subject to നാടുവാഴി KU.
ദേശസ്ഥൻ 1. an inhabitant. 2. a class of Brahmans.
ദേശാചാരം local customs.
ദേശാധികാരി a ruler; the headman of a village, (in Malabar about 458).
ദേശാന്തരം a foreign country, എങ്ങാനും ദേശാന്തരം പോയി ചാവേൻ Pay.; ഞാനിനി ദേ.ഗമിച്ചീടുന്നേൻ Bhr.
ദേശാന്തരി a traveller, vagrant; also a foreigner.
ദേശികൻ a guide (=ഗുരു), ദേശികാനുഗ്രഹാൽ ചൊല്ലുവൻ VivR.; ദേ’നായ ഞാൻ ചൊന്നതു കേൾക്ക Bhr.; കാട്ടിത്തന്നീടും ദേ. Anj.; ദേ. മനുഷ്യനും എന്നോൎക്കൊല്ല Bhg.
ദേശ്യം belonging to a country.
ദേഷ്യം=ദ്വേഷ്യം (vu.)
ദേഹംdēham S. (ദിഹ്) 1. Body; the human body, said to weigh 100 പലം. ദേഹവും ദേഹിയും വേൎവ്വിടുന്നേരത്തു Anj. In phil. 4 kinds ,സ്ഥൂലം, സൂക്ഷ്മം, കാരണം, സാമാന്യം Adw. S. 2. (hon.) person അദ്ദേ. ആർ എന്നു Nal.; ഇദ്ദേ. I.; കോട്ട യകത്തേ ദേ. the king of K. രാമങ്ങലത്തു ദേ. TR. the prince that resides at R.
ദേഹത്യാഗം giving away the body, (opp. ദേഹധാരണം living) Bhg.
ദേഹനാശംവരുത്തി VetC. = മരിച്ചുകളഞ്ഞു.
ദേഹദണ്ഡം bodily labour, ദേ. ചെയ്തുണ്ടാക്കും ദ്രവ്യം Nid. ഒട്ടേറ ദേ’ങ്ങൾ ചെയ്കിൽ Nid. work too hard. — Also Tdbh. ദേഹണ്ഡം, f. i. ദേഹണക്കൂലി TR. (in coining); ദേഹണ്ണക്കാർ (loc.) Brahman cooks.
ദേഹഭോഗം, see ഭോഗം 2. ദേഹാത്മശുദ്ധി cultivating inward & outward cleanliness, ദേ’ദ്ധ്യാവസിക്ക SiPu. (Instr.)
ദേഹാന്തത്തിൽ മുക്തിവരും Bhg. death.
ദേഹാഭിമാനം over—valuing the body or the person, ദേ. കളക AR.
ദേഹാവസാനം SiPu. death.
I. ദേഹി 1. a living being, man ദേഹികൾക്ക് ഏറ്റം പ്രിയം ദേഹം AR.; എന്ന് ഓൎക്കുന്ന ദേഹികൾ മൂഢന്മാർ UR.; ദേഹികൾക്കൊക്ക പ്രധാനൻ Nal. the chief of those people. 2. the soul മേല്പെട്ടു മിന്നൽപോലേ പൊങ്ങി ദേഹിയും കീഴ്പെട്ടു ദാരുപോലെ വീണു ദേഹവും Bhr.
II. ദേഹി dēhi S. (Imp. of ദാ) Give! ദേഹി എന്നു ൨ അക്ഷരം പറക beg!
ദൈതdaδa Tdbh. = ദയിത PT. etc.
ദൈത്യൻdaityaǹ S. (ദിതി) An Asura.
ദൈന്യംdainyam S. (=ദീനത) 1. Low spirits, depression. ദൈ’മായി ചൊല്ലിനാൾ KR. im—ploringly. ദൈന്യനാദം AR. (=ആൎത്തനാദം). ദൈന്യം പൂണ്ട ഭാവം Bhr. 2. misery, low condition.
ദൈൎഘ്യംdairghyam S. (ദീൎഘം) Length, ഭൂഛായാദൈ. കൊണ്ടു Gan.
ദൈവം daivam S. (ദേവ) 1. Divine. 2. divine di—rection, fate, ദൈവമല്ലോ Bhr. it is my destiny, it was thus ordained! ദൈവമേ എന്നങ്ങു ചൊല്ലി CG. a cry of agony, resignation, (=എൻ കൎമ്മം, പാപം). ദൈവാൽ from destiny, provi—dentially. ദൈവാൽ എനിക്കുണ്ടായ മോദം KR.; also ദൈവയോഗാൽ KR. fortunately or un—happily. 3. any Deity ദൈവവും തിറയും, അതിശൂരൻ തനിക്കൊരു ദേയ്വം തന്നേ prov.; എന്നുടെ കുലദൈ. വസിഷ്ഠമഹാമുനി. KR.; മറ്റില്ല മമ ദേയ്വം രാമനേ ദൈവം എന്നു KR.; ധൎമ്മ ദൈവങ്ങൾ Hor. 4. God ദൈ. ഉള്ളനാൾ മറക്കുമോ prov.; പരാക്രമം കൊണ്ടും ഉപായങ്ങൾകൊണ്ടും ഫലമില്ല ദൈ. മറഞ്ഞു നില്ക്കുന്പോൾ KR.; നന്മയെ നല്കേണം ദൈവമേ എന്നു പ്രാൎത്ഥിച്ചു CG. ദൈവമേ നിങ്കഴൽ കൈ തൊഴുന്നേൻ CG. കൊണ്ടു SiPu. luckily.
ദൈവകല്പിതം (2) fated; predestination. ദൈ.
ദൊട്ടി — ദോവി 514 ദോശ — ദോഹളം
ദൈവഗതി id. ദൈ. അടഞ്ഞു AR. died. കാൎയ്യങ്ങൾ ദൈ’ത്യാസിദ്ധിച്ചു TrP. fortunately. ദൈ. എന്നു ചിന്തിച്ചു Bhg. it can’t be helped.
ദൈവജ്ഞൻ (2) who knows fate; ദൈവജ്ഞ നായ മനു Bhr. fortune—teller, ദൈ’നെ ക്കൊണ്ടു ചോദിച്ചു CG.
ദൈവതം, (ദേവത) a God, മംഗല്യസ്ത്രീകൾക്കു ഭൎത്താവു ദൈ. Sk.; നമ്മുടെ ദൈ. SiPu. my Deity. മേന്മ കലൎന്നുള്ള ദൈ’മായതു ബ്രാഹ്മ ണർ, ചിന്മയമായൊരു ദേയ് വതന്താൻ എന്നു നണ്ണി, CG. thought him a God. —
ദൈവത success, wealth B.
ദൈവദോഷം ill—luck, ഇല്ലാതായ് വന്നിതു ദൈ’ ഷാൽ CC. — so ദൈവപ്പിഴ വരും vu.
ദൈവനില (2) a successful state, (3) devotion V1.
ദൈവപ്രശ്നം asking the fate; astrology.
ദൈവയോഗാൽ, ദൈവവശാൽ= ദൈവാൽ (2).
ദൈവാട്ടം Tdbh., തെയ്യാട്ടം, (3) a ceremony in which a person clothed in the attributes of a lower deity acts the chief part, also ദൈ(വ)മാറ്റു.
ദൈവാധീനം fated (= ദൈവവശം).ദൈ. കൊ ണ്ടു Arb. by chance. പട്ടർ ദേയ്വാ. വന്നു പോയി TR. died.
ദൈവികം divine; fate. ദൈ’മായിപ്പോക V1. to die. ദൈവികം ഉപദ്രവം VyM., (opp. രാ ജികം etc.)
ദൊട്ടി doṭṭi (C. Te. ദൊഡ്ഡി) A cattle—pound, in ദൊട്ടിപ്പാഷാണം, see പാ —.
ദൊന്ന donna M. C. Te. Tu. (T. തൊന്ന) A cup made out of a leaf, for Brahmans to drink pepper—water, etc. (Tdbh., തുന്നം?)
ദൊറോഗ P. dārōgha (superintendent), formerly: A police overseer കുറുമ്പ്രനാട്ടു ദൊറോഗെക്കു കല്പന കൊടുത്തു, താമരശ്ശേരിയേ മിശ്രം ദൊ. വിചാരിച്ചാൽ തീരുന്നപ്രകാരം തോന്നുന്നില്ല; (also ദറോഗവോടു) TR. a seller of stamp—paper.
ദോർ Ar. ṭuhr. Noon, Mpl. & ലോർ.
ദോലം dōlam S. (ദുൽ) A swing, swinging, & ദോളം, ഡോളം.
ദോവി H. dhōbi (S. ധാവനം) A washerman, ദോവിമാപ്പിള്ള etc. ദോശ dōša M. C. (T. തോച) A cake baked on an iron—plate GP57. (ദോശേക്ക് ഉണങ്ങലരിയും ചെറുപയറും) — ആശയേറും തോശ VetC. — ദോശക്കല്ലു B. a vessel to make cakes.
ദോഷം dōšam √ (ദുഷ്) l. Fault, defecte ഗുണ ദോഷം q. v., injury. 2. sin, crime പതിന്നാലു ദോ. KR. (of princes). സ്ത്രീക്കു ദോഷം കല്പിച്ചു KN. declared guilty & punished the transgressor. ആം സംസൎഗ്ഗം ചെയ്താൽ സ്ത്രീകൾക്കു ദോഷം വരും TR. ദോഷശങ്ക ഭവിച്ചു Anach. to be suspected. 3. the three roots of disease (വാത പിത്തകഫങ്ങൾ), see ത്രിദോ.; also other disorders, കൃമിദോഷം a. med.
Hence: ദോഷപ്പെടുക to be spoiled, defiled ദോ’ട്ട സ്ത്രീകളെ രാജ്യത്തിങ്കന്നു കടത്തി ഹീനജാതി കൾക്കു കൊടുക്കും, പെണ്ണും പിള്ള ദോ’ട്ടു പോ കാതേ TR.
ദോഷപ്പെടുക്ക to Violate, കണ്ട പെണ്ണഉങ്ങളെ ദോ’ക്കയും PT. രേണുക ദേവിയെദോ’ത്തു Co. KM. to inculpate? ആന്തൎജ്ജനങ്ങളിൽ ദോ’ ത്തുവിചാരം ചെയ്തു നീക്കം ചെയ്തു Brhmd. — mod. ദോഷപ്പെടുത്തുക to accuse MR.
ദോഷക്കാരൻ in അവിടുത്തേ, അവളുടെ ഗുണ ദോ. Anach.; see ഗുണദോഷം 4.
ദോഷവാൻ = ദുഷ്ടൻ, (f. ദോഷത്താളത്തി Genov.)
ദോഷവിചാരം (2) arbitration among Brahmans in a case of infringement of caste—rules.
ദോഷാരോപം ചെയ്ക V1. to accuse.
ദോഷി m. & f. a wicked, lewd person.
ദോഷാ dōšā S. By night; ദോഷാകരൻthe moon.
ദോസ്സു dōssụ S. An arm, (prh. Tdbh. തോൾ) ച തുരശ്രദോഃഖണ്ഡങ്ങൾ ചെറുതു Gan. (math. = ബാഹു).
ദോരന്തരാളം the chest, തേജോനിവാസമാം ദോ. Nal.
ദോഹം dōham S. (ദുഹ്) Milking, & ദോഹനം.
ദോഹളം dōhaḷam S. (ദോഹദം or ദൌൎഹൃദം) Longing of pregnant women, an irresistible desire. ൫ഠഠഠഠഠ മാരമാൽ മുളെപ്പതിന്നായി ദോഹ ളമായോരു കേദാരം CG. her beauty is a hothouse of love. —

ദോളം — ദ്രമിഡൻ 515 ദ്രവം — ദ്രാക്ഷ
denV. ദോഹളിക്ക to long for. [manuring?
CV. കസ്തൂരിയെക്കൊണ്ടു ദോഹളിപ്പിച്ചു PT.
ദോളം S. = ദോലം. Hence denV. മാനസം ദോളായതേ Brhmd. to swing, waver.
ദൌത്യം dautyam S. A messenger’s office, ദൌത്യസാരത്ഥ്യാദി ഭൃത്യകൎമ്മം Bhr.
ദൌരാജ്യം daurāǰyam S. (ദുർ — രാജ) Tyranny, നന്നല്ല നിന്നുടെ ദൌ. ഈദൃശം Nal. (or read — ത്മ്യം).
ദൌരാത്മ്യം S. (ദുരാത്മം) Wickedness, ദൌ. കളഞ്ഞു KR.; ദൌ. ഉൾക്കൊണ്ടിവിടെക്കു വന്നതു UR. malice.
ദൌൎഗ്ഗന്ധ്യം S. = ദുൎഗ്ഗന്ധത. (ശ്വാസദൌ. Nid.)
ദൌൎദ്ദിന്യം S. (ദുൎദ്ദിനം) Bad luck of the day CG.
ദൌൎബല്യം daurbalyam S. (ദുൎബ്ബല). അവകാശത്തിന്നു ദൌ. വരുത്തുക MR. To invalidate. തമ്മിലുള്ള ദൌ’ല്യപ്രാബല്യവും ഓൎക്ക KR. the merits & demerits of a case.
ദൌൎഭാഗ്യം S. = ദുൎഭാഗ്യം, ദുൎഭഗത്വം.
ദൌലത്ത് Ar. daulat. Wealth, empire വലിയ ദൌലത്തുണ്ടായി Ti.
ദൌഷ്ട്യം daušṭyam S. = ദുഷ്ടത, f. i. ദൌഷ്ട്യ ഭാവാൽ Bhr.
ദൌഹിത്രൻ dauhitraǹ S. (ദുഹിതൃ). Daughter’s son, കണ്ടകദൌ. ആകുന്നതു Bhg 6.
ദൌഹൃദം dauhr̥ďam S. (= ദോഹളം, fr. ദുൎഹൃദ?) Longing of pregnant women, അവൾ ദേൗഹൃദാരംഭം പൃഅ VetC.
ദ്യാവാ dyāvā S. (Dual of ദിവ്). ദ്യാവാപൃഥിവികൾ Heaven & earth.
ദ്യുതി dyuδi S. (ദ്യുൽ = ദിവ്) Splendour.
ദ്യുമ്നം dynmnam S. (ദ്യു) Vigour, wealth.
ദ്യൂതം dyūδam S. (ദിവ്, ദേവനം) Gambling — Tdbh. ചൂതു.
ദ്യോ dyō S. (another form of ദിവ് heaven) Father—heaven ദ്യോവിൻ വാക്യം, ദ്യോവും ചൊന്നാൻ Bhr.
ദ്യോതം dyōδam S. (ദ്യുൽ) Splendour CC.
ദ്രഢിമ draḍhima S. (ദൃഢ) Firmness, Bhg.
ദ്രമിഡൻ dramiḍaǹ S. & ദ്രമിളൻ A Tamil̤an, one of the 9 Yōgis. Bhg 5.; (hence തമിഴ്). ദ്രവം dravam S. (ദ്രു) Running; fluid ദ്രവാദികൾ vu..
denV. ദ്രവിക്ക to run out or off. എന്തിനായി ഭവാൻ ദ്രവിക്കുന്നു VetC; to be fused f. i. ദ്രവിച്ചുപോയി exuded, was spoiled; സ്വൎണ്ണംദ്ര. SiPu. (in conflagration). ശവം ദ്ര. = ചീക.
CV. ദ്രവിപ്പിക്ക 1. to melt (സിംഹത്തെ Mud.), to distil. 2. to spoil.
ദ്രവിഡം draviḍam S. and ദ്രവിളന്മാരും സിംഹളന്മാരും Bhr. The Draviḍa or Tamil̤ country = ദ്രമിഡം). — പഞ്ചദ്രാവിഡം Tamil̤ with കേരളതൌളവകൎണ്ണാടകാന്ധ്രങ്ങൾ, the 5 chief dialects of the Draviḍian language.
ദ്രവ്യം dravyam S. (old ദ്രവിണം, as ദ്രവിണ ശാല KR. a magazine) 1. An object, thing, article (as പൂജാദ്രവ്യം = സാധനം, പദാൎത്ഥം), stuff. 2. moveable property തങ്കലേ ദ്ര. വില പിടിക്കയില്ല prov. money. ഗഡുവിന്റെ ദ്ര. TR. wealth.
Hence: ദ്രവ്യകാംക്ഷ MR. covetousness.
ദ്രവ്യദണ്ഡം fine VyM.
ദ്രവ്യനാശം loss of property.
ദ്രവ്യലാഭം (& ദ്രവ്യാഗമം) gain. വക്കീലിന്നു പ്രതിക്കാരനാൽ ഒരു ദ്ര. ഉണ്ടായി MR. was bribed.
ദ്രവ്യാവകാശം (sic!) money—claim. സ്ഥലം എനിക്കു ദ്ര’ത്തിൻ മേൽസിദ്ധിച്ചു MR.
ദ്രവ്യശക്തി the influence of wealth. N’ ന്റെ ദ്ര.യും പ്രബലതയും MR.
ദ്രവ്യശുദ്ധിപോലേ കാൎയ്യസിദ്ധിയും വരും VyM. well acquired wealth.
ദ്രവ്യസമ്പത്തു wealth, ഹീനജാതികൾക്കു ദ്ര. ഉണ്ടായാൽ TR.
ദ്രവ്യസ്ഥൻ MR. a rich person; also ദ്രവ്യവാൻ SiPu. & ദ്രവ്യൻ PT.
ദ്രവ്യാഗ്രഹം, ദ്രവ്യാശ = ദ്രവ്യകാംക്ഷ.
ദ്രഷ്ടാവു drašṭāvụ S. (ദൎശ) One who sees or examines. Bhg.
ദ്രാക്ക drāk S. (ദ്രാ = ദ്രു) Instantly.
ദ്രാക്ഷ drākša S. A grape. അൎജ്ജൂനവാക്കിനെ കേൾക്കുമ്പോൾ ദ്രാ. യും രൂക്ഷയായ് വന്നീടും അക്ഷികളും CG. even a grape would become sour, ദ്രാക്ഷാരസം wine — ദ്രാക്ഷത്തിന്നു (vine) ഉണ്ടാകുന്ന ദ്രാക്ഷജം (wine) എന്ന മദ്യം KR.

ദ്രാവഹം — ദ്വയം 516 ദ്വാദശം — ദ്വിർ
ദ്രാവകം drāvaγam S. (ദ്രു) Chasing; (& ദ്രാവണം Mud.) liquifying. — ദ്രാവ്യതാം CV. Imp. (Mud.)
ദ്രാവിഡം, see ദ്രവിഡം.
ദ്രുതം druδam S. (part. of ദ്രു) 1. Hastening. 2. melted, liquid. 3. adv. quickly സന്താപദ്രുതം CC.; also ദ്രുതത്തിൽ മരിച്ചീടും KR.
ദ്രുമം drumam S. (Ved. ദ്രു = ദാരു, തരു) A tree.
ദ്രേക്കാണം drēkkāṇam S. (G. dekanos). A third of a sign, (= 10 days). ആദി —, മദ്ധ്യ —, അന്ത്യ — astr. രണ്ടാം ദ്രേ’ത്തിൽ നില്ക്കു PR.
ദ്രോണം drōṇam S. (ദ്രു = ദ്രുമം). A trough; a measure of 16 Iḍangāl̤i CS. (Trav.)
ദ്രോണി id. (Tdbh. തോണി), ശവം തൈലദ്രോണിയിൽ ഇട്ടു UR.
ദ്രോഹം drōham S. (ദ്രുഹ് to hurt) 1. Injuring, trespass; ദ്രോഹം ചെയ്ക, as കുടിയാന്മാരേ TR. to oppress; esp. treason, as സ്വാമിദ്രോ.; കുമ്പഞ്ഞിക്കു ദ്രോ. കാണിച്ചവൻ TR. guilty of high—treason, a rebel. 2. diseases through super—natural agency യക്ഷിദ്രോ., പക്ഷിദ്രൊ., എല്ലാ ദ്രോഹത്തിന്നും നന്നു a. med. ദ്രോ. ശമിക്കും Anj. സ്ത്രീദ്രോഹലാഭം ഉണ്ടാം Mantr.
ദ്രോഹക്കാരൻ (1) a criminal MR.; (2) a sickly person V1.
ദ്രോഹി a traitor, മിത്രദ്രോഹി etc.
denV. ദ്രോഹിക്ക 1. to injure. പ്രജകളെ ഏറേ ദ്രോഹിക്കാതേ, ദ്രോഹിച്ചു ഉറുപ്യ എടുത്തു TR. oppressively. പെണ്ണിനെ ദ്രോഹിച്ചവൻ PT. ill—treating his wife. അവനുടെ അൎത്ഥത്തെ ദ്രോഹിച്ചു Bhg. 2. to betray ദ്രോഹിപ്പാനായ് വന്ന പ്രലംബൻ CG.
CV. f. i. കുടികളെ ദ്രോഹിപ്പിക്കുന്നു TR. tyran—nizes.
ദ്വന്ദ്വം dvanďvam S. (ദ്വ = ദ്വി) l. A pair വീക്ഷണ ദ്വ. CG.; സപ്തലോകദ്വ. SitVij. = 14. 2. a pair of opposites ദ്വന്ദ്വജാലങ്ങൾ Bhr., as സുഖദുഃഖം, ശീതോഷ്ണം, ജനനമൃതി etc. ദ്വന്ദഭ്രമം തീരും Bhg. 3. a duel, fight ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ മരിച്ചാർ Bhr.
ദ്വന്ദ്വപൎവ്വങ്ങൾ VCh. both പൎവ്വം or വാവു.
ദ്വന്ദ്വഹീനൻ a neutral person.
ദ്വയം dvayam S. (ദ്വി) Double, a pair. ദ്വാദശം dvādašam S. ( ദ്വ, L. duodecim). Twelve. ദ്വാദശാത്മാവു Bhr. the sun, (ദ്വാദശർ എന്നു പാരിടം വേദിതരായ ആദിത്യന്മാർ).
ദ്വാദശി the 12th lunar day, ദ്വാ. നോല്ക്ക VilvP.
ദ്വാപരം the 3rd Yuga; (lit. “binate”).
ദ്വാർ dvār or dvās S. A door (G. thyra). Loc. ഗോപുരദ്വാരി AR. in the gate.
ദ്വാരം 1. a door, access. 2. a hole ശരീരം നവ ദ്വാരം Bhg.; a little hole as of a mouse; കുടൽ പുറത്തു വന്ന ദ്വാ. jud. a wound.
ദ്വാരക N. pr. a town of many gates CG.; also ദ്വാരാവതി Bhg 10. (ദ്വാരങ്ങൾ ഏറ്റം ഉണ്ടായതു കാരണം ദ്വാ.)
ദ്വാരപാലൻ a doorkeeper, കണ്ടുചെന്നറിയിച്ചാർ ദ്വാ’ലകന്മാരും KR.
ദ്വാസ്ഥൻ id. ദ്വാസ്ഥാദിവൃന്ദവും Nal., also ദ്വാരസ്ഥൻ ഇവനെ ചാരത്തു കൊള്ളേണം CG. (in heaven).
ദ്വികം dviγam S. (ദ്വി, two). Two—fold = ദ്വയം.
ദ്വിഗുണം double, ഒക്കയും ദ്വി’മായ് വന്നു KR.
ദ്വിജൻ twice—born; an Arya and esp. Brahman. Bhr.
ദ്വിജം oviparous, as birds etc.; a tooth.
ദ്വിജന്മാവു, Bhg., ദ്വിജാതി VetC. a Brahman.
ദ്വിതയം a pair, ബാഹുദ്വിത. KR.
ദ്വിതീയ the second lunar day; the 2nd case, Accusative (gram.)
ദ്വിത്വം doubling a letter (gram.).
ദ്വിധാ in two ways. Bhg.
ദ്വിപം (drinking twice), an elephant.
ദ്വിപക്ഷം a dilemma, അന്നേരം കുഞ്ഞനെയും കുട്ടിയെയും രക്ഷിപ്പാനും ഢീപ്പുവിനോടു വെടിവെപ്പാനും നമുക്കു ദ്വിപക്ഷമായി വരും TR. (Rāja of Koḍagu).
ദ്വിപൽ, ദ്വിപദം, ദ്വിപാദം biped.
ദ്വിഭാൎയ്യൻ one who has two wives.
ദ്വിഭാഷി an interpreter.
ദ്വിരദൻ bident, an elephant ദ്വിരദവരൻ Mud.
ദ്വിർ dvir (S. ദ്വിസ്സ് twice). ദ്വിരുക്തം Repeated.
(ദ്വി): ദ്വിവചനം the Dual (gram.)
ദ്വിവിധം, (വിധം) two-fold; fem. (= ദ്വന്ദ്വം 2.)
ദ്വിഷൽ — ധനം 517 ദ്വൈതം — ധനു
ശീതോഷ്ണക്ഷുൽപിപാസാദിദ്വിവിധകൾ സഹിച്ചു Bhg. (in Tapas).
ദ്വിഷൽ dvišal S. (part. of ദ്വിഷ്) Hating. part. ദ്വിഷ്ടം hated. — ദ്വിട്ട്, ദ്വിൾ a foe.
ദ്വീപം dvībam S. (ദ്വി + അപ്) Tdbh. ദീവു, തീവു an island. 1. Ceylon. ദ്വീപുപിലാവു Artocar-pus incisifolia, the bread-fruit tree from Ceylon. 2. the Laccadives ൧൮ ദ്വീപു KU. conquered by Kōlattiri and governed by the Bībi of Cannanore for a yearly tribute of 18000 fanam. ദ്വീപിലേ മേൽ ഇരിക്കുന്ന ജന്മവകാശം, ദ്വീപിലേ കച്ചോടത്തിന്റെ ലാഭം TR. 3. one of the 7 continents. Bhg 5.
ദ്വീപയഷ്ടി (1) an imported staff, the emblem of a minister, ദ്വീ. യും നല്കി PT1.
ദ്വീപാന്തരം another island, ദ്വീ’ങ്ങളിൽ പോലും വസിപ്പവർ Nal.
ദ്വീപി a leoparḍ. കാന്താരദ്വീപിസിംഹാദികൾ RS. & ദ്വീപികാചൎമ്മം Genov.
ദ്വീപുച്ചക്ക (1) a bread-fruit.
ദ്വേഷം dvēšam S. (ദ്വിഷ്). Hatred അപകാരം ചെയ്താൽ പ്രത്യപകാരം ചെയ്യേണം എന്നു വികല്പിച്ചു വരുന്ന ചിത്തപ്രവൃത്തിക്കു ദ്വേഷം എന്നു പേർ SidD. നമുക്കു കുമ്പഞ്ഞി ദ്വേ. ഉണ്ടാക്കി TR. irritated the H. C. against me.
ദ്വേഷി a hater അവർ ബ്രാഹ്മണദ്വേഷികളായ്ചമഞ്ഞു KU.; മാധവദ്വേഷികൾ CG.
denV. ദ്വേഷിക്ക to hate.
ദ്വേഷ്യം 1. odious. S. 2. M. anger, rage ആ ദേഷ്യം (sic) മനസ്സിൽ വെച്ചു TR.
ദ്വേഷ്യക്കാരൻ passionate.
ദ്വേഷ്യപ്പെടുക to be angry.
ദ്വൈതം dvaiδam S. (ദ്വിത) Dualism ദ്വൈതത്തെക്കൈവിട്ടു CG. (opp. അദ്വൈതം). ദ്വൈതഭ്രമം ശമിച്ചു Si Pu.
ദ്വൈതികൾ അതിവാദം ചെയ്യും Bhg. [dualists.
ദ്വൈധം dvaidham S. (ദ്വിധാ) Duality.
ദ്വൈധീഭാവം 1. duplicity, ambiguity. 2. in-difference, neutrality (vu. ദ്വൈതികഭാവം). ദ്വൈ’വും തിരയേണം Bhr. a king must learn to appear unconcerned, impartial.
ദ്വൈപായനൻ dvaibāyanaǹ S. (ദ്വീപ). (the islander), Vyāsa; also കൃഷ്ണദ്വൈപായ നൻ Bhr.
ധ
ധ occurs only in S. & H. words.
ധടം dhaḍam = ത്രാസു VyM. Balance as an or- [deal.
ധനം dhanam S. (ധാ) 1. The prize of a fight, booty. 2. wealth, money, riches. സ്ത്രീധ. dowry.
ധനഞ്ജയൻ (1) victorious; a name of Arǰuna Bhr.
ധനദൻ (2) liberal, Kubēra.
ധനധാന്യം wealth of all kinds Anj. ധ’ന്യാദികൾ vu.; ധാദിപദാൎത്ഥവും Bhg.
ധനപിശാചി avarice.
ധനലാഭം gain, ധ.കൊതിക്ക Anj.
ധനവാൻ rich, also ധനാഢ്യൻ; opp. ധനഹീനൻ VyM.
ധനാഗമം acquisition of riches നിന്നുടെ ധ. എങ്ങനേ പറക നീ Mud.; (opp. ധനക്ഷയം).
ധനാദ്ധ്യക്ഷൻ V1. a treasurer. DHA
ധനാശ hope of money, thirst of wealth.
ധനാശി (Tdbh., ധനാശ്രീ or ധന്യാശീ) a tune sung at the close of a drama, also മാരധനാശി B., (സനാശി So.), ധ. പാടിപ്പോയി the curtain has dropped; fig. it is all over, the dream has passed.
ധനാശിക്കാരൻ the collector of contri-butions at a play.
ധനി wealthy, ധനികളിൽ ആരേ ദരിദ്രനാക്കേണ്ടു KR. — Superl. ധനിഷ്ഠൻ VyM.
ധനികൻ id. എത്രയും ധ. ഞാൻ Nal.; ദരിദ്രനാകിലും ധ. ആകിലും KR.; അതിധ. MR.; തമ്പുരാന്റെ ധനികപ്രബലത MR. the influ-ence of his wealth, (see ധന്യൻ).
ധനു dhanu S. & ധനുസ്സ് 1. A bow. ധനുസ്സെടുക്ക Bhr. archery. മഹിതങ്ങളായ ധനുസ്സുകൾ
ധന്യൻ — ധരം 518 ധൎമ്മം
രണ്ടും KR. 2. Sagittarius ധനുരാശി. 3. the 9th month, December ധനുഞായർ.
ധനുജ്യാനാദം = ഞാണൊലി, f.i. ധ’ദഘോഷം [AR.
ധനുമാസം =3., also ധനുൎമ്മാസം.
ധനുരൎച്ചന CC. lustration of arms.
ധനുരാശി (2) & ധനുക്കൂറു the sign Sagittarius; an angle in the compass, SW. (or NW.; compare കന്നിമൂല). ധനുരാശി മേൽ ചെന്നു നിന്നു (huntg.) = ധനുമൂല
ധനുൎയ്യാഗം തുടങ്ങുക Bhg. = ധനുരൎച്ചന.
ധനുൎവ്വാതം (3) winterly wind, പോയിതു ധ. KR.
ധനുൎവ്വേദം archery = ധനുൎവ്വിദ്യ, ധനുശ്ശാസ്ത്രം V1.
ധനുഷ്കോടി KR., see കോടി 2.
ധനുഷ്മാൻ an archer, വില്ലാഴി V2.
ധന്യൻ dhanyaǹ S. (ധനം) Fortunate. പുണ്യങ്ങൾ ചെയ്തുള്ള ധന്യരെ വിണ്ണിൽ കാണായി CG. the blessed in heaven, ധന്യരിൽ മുമ്പൻ Mud. ധന്യോഹം AR. how happy I am! ധന്യാധന്യം ഞാനഹോ KeiN. most blessed.
abstr. N. ധന്യത്വം blessedness, അതിനോളം ധ. ഉണ്ടോ Bhr.; ധ. ആൎക്കും പറയാവതല്ല Brhmd.
ധന്വാവു dhanvāvụ S. A bow = ധനു, f.i. ഗാണ്ഡീവധ. Bhr. holding the bow Gāṇḍhīva.
ധന്വന്തരി (the sun as travelling on an arc). N. pr. the physician of the Gods.
ധന്വി an archer, Bhg., (=ധനുഷ്മാൻ).
ധമനം dhamanam S. & ധമിക്ക To blow. ധമനി a tube; vein, lymphatic vessel, etc. med. ധമനിസമുദായസതതഗാത്രൻ Bhr.
ധമ്മില്ലം dhammillam S. Women’s hair, tied & ornamented, പൂക്കൾ പറിച്ചവൾ ധ. തന്നിലേ ചേൎത്തു CG.; ധ.അഴിഞ്ഞെങ്ങും KR.; ധമ്മില്ല ഭാരം SiPu.
ധരം dharam S. (ധർ) Holding, bearing—m. ധരൻ as ധനുൎദ്ധരൻ = വില്ലാളി — f. ധര the earth. ധരാദ്യന്മാർ Bhr. = ധരാദികളാകിയ വസുക്കൾ (myth.).
ധരാധരം a mountain, Bhg.
ധരണം holding, — ധരണി‍ the earth; ധരണീസുരൻ, ധരാസുൻ a Brahman (= ഭ്രദേവൻ). den V. ധരിക്ക 1. to hold, വിശ്വങ്ങൾ ഉള്ളിൽധരിച്ചവൻ CG. God; ഗൎഭം 330. 2. to put on, wear അഴകെപ്പോഴും മെയ്യിൽ ധരിക്കൊല്ല Anj. ദേവൻ ശരീരം ധരിക്കയോ വേഷം ധരിച്ചു വരികയോ Nal. assuming a shape. 3. to seize with the mind. കേട്ടുതരിക്കേണം TP. hear & learn. എന്നതു ധ. നീ KR. know, keep in mind! വിപ്രൻ പറഞ്ഞു ധരിച്ചു ഞാൻ Nal. I learned from a Brahman.
ധരിത്രി the earth = ധര.
VN. ധരിപ്പു learning, ധരിപ്പെഴും ഇയക്കർ RC. the accomplished Yakshas. ധരിപ്പിടമായി V1. it is fixed in the mind.
CV. ധരിപ്പിക്ക 1. to cause to hold or wear. ചരണേ മണിനൂപുരം ധ’ച്ചു ബാലനെ CC. adorned. 2. to inform. സങ്കടപ്രകാരങ്ങൾധ’ച്ചു TR. represented our grievances (=ഗ്രഹിപ്പിച്ചു). ജനകനെ ധ.; കഥപോലും ധ’ക്കാതേ Nal. not to relate.
ധൎത്താ holder, as ജഗദ്ധൎത്താ SiPu. God.
ധൎമ്മം dharmam S. (ധ൪, G. thesmos) 1. The law and its observance, രക്ഷിക്ക തന്നേ ഭ്രപന്റെ ധ’മായതു VyM.; ധ. വിരിഞ്ചനാൽ മനുവിനായ്ക്കൊണ്ടുക്തമായി Bhg.; വേദവിധിയാം ധ’ത്തെ മാനിക്ക Bhr.; കല്യാണമാൎഗ്ഗധൎമ്മങ്ങൾ ധ’ങ്ങൾ, മറ്റല്ലാതത് എല്ലാം അധ. അല്ലോ നൃണാം Bhg.; നാലു വക ധ. ഉള്ളിൽ ധരിപ്പതു (സത്യം തപോദയാത്യാഗം); ഇത്ഥം ചതുഷ്പാദങ്ങൾ ധ’ത്തിന്നു Bhg.; വൎണ്ണധൎമ്മങ്ങൾ caste-rules. തങ്കലേ ധ’മായ വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ ഒന്നും അഭ്യസിയായ്ക Vil.; അമാത്യധ. AR. the duty of a minister. പതിവ്രതാ ധ’ങ്ങൾ AR. a wife’s duties, ധ. നടത്തിക്ക TR. to administer the laws, maintain the right. ധനകാമനാശം വരുന്ന ധൎമ്മം KR. virtue pursued at the sacrifice of wealth & pleasure. അവരുടെ ധ’ത്തിൽ ഇരിക്കാതേ ലംഘിച്ചു നടന്നു VyM. 2. the natural state അവൾ ഒരു ദിനം ഋതുധൎമ്മത്തെ പ്രാപിച്ചു Bhr.; ബ്രാഹ്മണധൎമ്മം a Br.’s duty & condition. ദേഹധ. ഇങ്ങനേ Bhg. the peculiarity of the body. 3. the chief virtue, charity, (as in A. സക്കത്ത് is both justice & alms). ഇരക്കുന്നവൎക്കു കൊടായ്ക
ധൎമ്മം 519 ധൎഷണം — ധാതു
Sah. = ധൎമ്മദാനം; നല്ല ധ’ങ്ങൾ ചെയ്വിൻ Anj. ധൎമ്മമായിക്കൊടുക്ക to give gratis. ദശലക്ഷണമായ ധ. VilvP.; (the highest വാരിദാനം).
Hence: ധൎമ്മകൎത്താവു an arbitrator; lawgiver. ധൎമ്മകൎമ്മം — കാൎയ്യം a work of duty or (3) charity.
ധൎമ്മക്കാരൻ (3) a beggar, object of charity; so ധൎമ്മക്കഞ്ഞി; ധൎമ്മക്കൊള്ളി one who lights the pile at a charitable funeral, etc.
ധൎമ്മചാരി Bhr. (ധ’കൾ) a fulfiller of his duties, (fem. ധ’ണി).ധൎമ്മചൎയ്യ Bhr. a virtuous life.
ധൎമ്മഛത്രം (3) an alms-house.
ധൎമ്മജ്ഞൻ versed in law; നാഥധ. AR,. know-ing a king’s duties.
ധൎമ്മടം=തൎമ്മപട്ടണം N. pr., ധ. പിടിച്ചതു കോയ അറിഞ്ഞില്ല prov.
ധൎമ്മദാനം (3) charity.
ധൎമ്മദാരങ്ങൾ KumK. a lawful (opp. ഉപപത്നി) & faithful wife, so ധൎമ്മപത്നി SiPu. etc.
ധൎമ്മദൈവം the household God, ധ’വും തലമുടിയും തനിക്കു നാശം prov.; ധ.പ്രസാദിച്ചാൽകുളുൎക്കും തറവാടുകൾ PR.; മകനു പ്രാണൻ ഉണ്ടായാൽ ധൎമ്മദൈവത്തെ ആടിച്ചു കൊള്ളാം SG. (the vow of ദൈവാട്ടം), the Deity may be ശാസ്താവ് or any other പരദേവത.
ധൎമ്മധ്വജൻ Bhg. a hypocrite.
ധൎമ്മനീതി, (&ധൎമ്മനിഷ്ഠ) morality, ധ. മറന്നു ജഗത്ത്രയം ഉപദ്രവിച്ചാർ Bhg.
ധൎമ്മൻ 1. the law personified വ്യവഹാരത്തിങ്കൽ അധ. എന്നിയേ പ്രവൃത്തിപ്പിച്ചീടുമവൻധൎമ്മന്തന്നേ KR. 2. the God Yama CG; hence ധൎമ്മപുത്രൻ Bhr., ധൎമ്മജൻ etc. = Yudhish-ṭhira, Yama’s son.
ധൎമ്മപത്നി AR. a lawful & faithful wife.
ധൎമ്മപ്രതിപാലകൻ the preserver of law. സകല ധ’൪ TR. (complimentary style); so ധൎമ്മരക്ഷണം Bhr.
ധൎമ്മബുദ്ധി PT. virtuous.
ധൎമ്മയുദ്ധം a just war.
ധൎമ്മരാജൻ Yama(=ധൎമ്മൻ), also his son;ധ’ജാലയം പുക്കു AR. died.
ധൎമ്മവാൻ righteous, virtuous. ധൎമ്മവിൽ (വിദ്)=ധൎമ്മജ്ഞൻ Bhr.
ധൎമ്മവിരുദ്ധം unlawful, ഗുരുക്കന്മാർ ധ. ചൊല്കിലും KR. (call suicide unlawful).
ധൎമ്മശാല (1) a court of law, (3) a hospital, inn.
ധൎമ്മശാസ്ത്രം a code of laws; ധ’സ്ത്രന്യായം VyM. [legal.
ധൎമ്മസഭ a court of justice.
ധൎമ്മസംഹിത = ധൎമ്മശാസ്ത്രം.
ധൎമ്മസാക്ഷി B. king’s evidence.
ധൎമ്മസ്ഥിതി abiding in duty; the rule of law എന്നുമേ ധ. പിഴയായ്ക UR.
ധൎമ്മാത്മാ (വീരൻ AR.) a man of character.
ധൎമ്മാധൎമ്മങ്ങൾ right & wrong. ധ’ളെ നടത്തി, ധ’ൾ രക്ഷിച്ചുപോരുന്ന (compliment TR.) maintaining the distinctions of the law.
ധൎമ്മാധികാരി a judge, ധ’കളോടു ചൊല്ലി PT.
ധൎമ്മി (1) virtuous, Superl. ധൎമ്മിഷ്ഠൻ; (2) പശുധൎമ്മി cattle-like. ജരാമരണധൎമ്മി Bhg. having the qualities of age & death.
ധൎമ്മോപദേഷ്ടാവു instructing in law & duty, ധ. ധൎമ്മം പിഴെക്കയോ Nal.
ധൎമ്മ്യം lawful, just ഭ്രമിയെ ധ’മായി പാലിക്ക KR.
ധൎഷണം dharšaṇam S.(G. thrasos) Daring; ധൎഷിത violated (woman). [attacking.
ധവൻ dhavaǹ S. The husband (formed out of വിധവ), നിജധവനികടം VetC.
ധവളം dhavaḷam S. (ധാവനം) White, fair ചന്ദ്ര ധ’ങ്ങളായുള്ള ഭിത്തി Bhg.
ധളവായി No. = ദളവായി A commander.
ധാടി. ധാട്യം =ധാൎഷ്ട്യം q.v., ചാടുവചന ധാടികളോടിട കൂടുക ChVr. sallies of witty sayings; (C. smartness).
ധാതാവു dhāδāvu S. (ധാ, G. the; to put) Founder, creator, author; Brahma ലോകകൎത്താവായുള്ള ധാ. Bhr.; ധാതൃകല്പിതം Nal. fate.
ധാതു dhāδu S. (ധാ) 1. Component constituent part; element; the verbal root (gram.) വ്യക്തമായ ധാതുവെപ്പറയാതേ merely hinting. 2. the 7 elements of the human body സപ്ത ധാതുക്കൾ Nid. (ത്വൿ രുധിരം മാംസം മേദസ്സ് അസ്ഥി മജ്ജ ശുക്ലം SidD. രസം ചോര മാംസം നൈ
ധാത്രി — ധാര 520 ധാരണം — ധാവകൻ
പല എല്ലു വസ ശുക്ലം gen. chyle, blood, flesh, fat, marrow, bone, semen; the latter called അന്ത്യധാതു). 3. semen (vu.) ധാതുകെടുക; also the pulse to sink. 4. metal.
ധാതുക്ഷയം (3) impotence.
ധാതുവാദം, ധാതുക്രിയ (4) metallurgy.
ധാത്രി dhātri S. (ധാ to suck) 1. A nurse മക്കൾ്ക്ക് ഒരു ധാ. യായീടേണം Nal. 2. the earth; ധാത്രീന്ദ്രൻ AR. a king.
ധാനം dhānam S. (ധാ to put) Containing.
ധാനി a place to keep something, a seat. ദേവധാനി Bhg. Indra’s residence. രാജധാനി q. v.
ധാന്യം dhānyam S. ( ധാന grain). Corn, grain, esp. നെല്ലു; രസധാ. rank corn, നീരസധാ. meagre corn.
ധാന്യവൎദ്ധനം lending grain for seed at usu-rious interest.
ധാന്യവൃദ്ധി first-fruits, നിറ.
ധാന്യസാരം grain after threshing, പൊലി.
ധാന്യാമ്ലം sour gruel, വെപ്പുകാടി.
ധാന്വന്തരം dhānvandaram S. Coming from Dhanwantari KU. ധാ’രജപം a Mantram for epilepsy, etc. med. ധാന്വന്തരീമൂൎത്ത്യാ ആയുൎവ്വേദോപദേശത്തിന്നവതാരം ചെയ്താൻ Bhg 8. Višṇu incarnated in Dh.
ധാമം dhāmam S. (ധാ) 1. Home; chief abode കാരുണ്യധാമാവു RS. കമനീയത്തിന്നു ധാമ ഭ്രതൻ PT. 2. = തേജസ്സു, f. i. അദ്വൈതമാകിയ ധാമത്തെ വന്ദിച്ചു Bhr.
ധായം dhāyam S. (ധാ) Holding.
ധാര dhāra S. (ധാവ്, ധൌ) 1. A jet, as of water വൎഷധാ. കൾ തൂണുകൾ പോലേ വീണു Bhg. a continuous stream. കണ്ണിൽനിന്നു ചാടീടുന്ന ധാ. KumK.; ഹൎഷാശ്രുധാരയും സോദരമൂൎദ്ധനി വൎഷിച്ചു AR. — met. വാഗമൃതധാരയിങ്കൽ തൃപ്തിയില്ല KeiN. 2. a medicinal treatment by having water, oil, etc. continually poured on the body ഘൃതധാ., ശിരോധാര, hence ധാര ചെയ്ക, ധാരക്കലം, — ക്കിടാരം, — ച്ചട്ടി,— ത്തോണി,— പ്പാത്തി a. med. കാച്ചീട്ടു വേണം ധാരയിടുവാൻ a. med. താരപോരുക, കോരുക TP.; ഇവ എണ്ണയിൽ ഇട്ടു താരകൊൾ്ക, താരയിടുക MM. 3. (ധാവനം) the edge of a sword or instru-ment V1., ശിതധാര Bhg.
ധാരാഗൃഹം KR. bathing-room with shower- [bath.
ധാരാധരം (1) a cloud, (3) a sword.
ധാരണം dhāraṇam S. (ധർ) Holding, as ഗൎഭ ധാ., ജീവധാ. etc.
ധാരണ 1. retention ഏതുപ്രകാരം വന്നു എന്ന് എനിക്കു നല്ല ധാ. യും ഇല്ല TR. recollection. ധാ. വരുത്തി brought him to his senses; collection of the mind, at the same time restraining the breath. കേവലയാകിയ ധാ. CG.; എങ്കൽ ധാ. ചെയ്യും ചിത്തം Bhg. a mind settled on me. ഇക്കാൎയ്യപ്രപഞ്ചം മിത്ഥ്യയെന്ന ധാരണ ഉറക്കിൽ KeiN. persua-sion, resolution. 3. a rule യാഗകൎമ്മസ്ഥാനധാ. നിശ്ചയം ഇല്ലെനിക്കു VetC.
ധാരാളം dhārāḷam S. (ധാരം q. v., Te. C. T. M.) Profusion. ധാരാള രൂപമാം പുഷ്പവൎഷങ്ങളും Nal. showering down incessantly. ധാ’ മായിപ്പെയ്ക vu.; മുതൽകൊണ്ടു ധാ’മായിച്ചെലവഴിച്ചു TR. liberally, prodigally. ധാ. വെക്ക to be-come a spendthrift. ധാ’മായിപ്പറക to speak fluently, enlarge upon; (also ധാറാളം mod.)
ധാരി dhāri S. (ധർ) Holding വേശധാ., ശസ്ത്രധാ. വേഷധാരി etc.
ധാൎമ്മികൻ dhārmiδaǹ S. (ധൎമ്മ) Righteous, virtuous, ധാ’ന്മാരോടു ഭിക്ഷയും മേടിച്ചു SiPu. the charitable.
ധാൎമ്മികത VCh. — ധാൎമ്മികത്വത്തെ പാൎത്താൽ ധൎമ്മരാജാവോട ഒക്കും SiPu. charity.
ധാൎഷ്ട്യം dhāršṭyam S. (ധൃഷ്ടം, Tdbh. ധാട്യം) 1. Boldness, impudence ധാ. തുടൎന്നാൽ അനൎത്ഥം വരും ദൃഢം SiPu.; ധാ. പെരുത്തുള്ള ഗോപാലകാമിനി PT.; ധാ. എത്രയും പാരം ഉണ്ടു നാരികൾക്കു Bhr.; ധാ’മോടരുതിതെന്നാഖ്യാനം ചെയ്തു Bhr. 2. sham, pretence ധാ’മല്ല ഞാൻ ചൊന്നതു കേൾക്ക നീ KR.
ധാൎഷ്ട്യക്കാരൻ impudent; a counterfeit.
ധാവകൻ dhāvaγaǹ S. (ധാവ്) 1. A runner. 2. cleansing. കംബള ധാ’ന്മാ൪ KR. washermen. ധാവതി S. he runs ധാ. ചെയ്ക, വെക്ക, chiefly to run away; hence:
ധാവളം — ധീരൻ 521 ധീവരൻ — ധൂൎജ്ജടി
CV. ധാവതിപ്പിക്ക to put to flight, make to run കേവലം മഥിച്ചുലെച്ചേറ സംഭ്രമിപ്പിച്ചും ധാവതിപ്പിച്ചും അങ്ങൊടിങ്ങൊടു പലവിധം ഭ്രധരം അലെപ്പിച്ചു മഥിച്ചു Bhg 8.
ധാവനം 1. running, ധാ. ചെയ്ക to flee, Brhmd. വൃക്ഷമൂലങ്ങൾ തോറും ധാ. ചെയ്തു Nal. ran against. 2. cleansing, as ദന്തധാവനം, പാപങ്ങൾ ധാ. ചെയ്യും Bhg.
ധാവളം dhāvaḷam S. (= ധവളം). White ധാവളവസ്ത്രം അല്ലാത്തതു സ്ത്രീകൾക്കരുതു Anach. — ധാവളിവിരിപ്പടം Nal 3.
ധാവള്യം whiteness കീൎത്തിധാ. PT1. കേവലരൂപധാ’നായിത്തോന്നും Bhg.
ധിൿ dhik S. Fie! woe! ധിഗസ്തു നിദ്രയും ധിഗസ്തു ബുദ്ധിയും ധിഗസ്തു ജന്മയും KR.; ധിൿ ധിഗത്യന്തം ക്രൂരം ചിത്തം നാരികൾക്കു AR.
ധിക്കാരം reproach, contempt. ഞങ്ങളോടു തിക്കാരമായി (or തിക്കാരക്കൈ) കാണിച്ചു TR. behaved most insolently. അച്ചനെ ധി. ചെയ്തു TP., ധി. കാട്ടി insulted. ധി. നമ്മോടെടുത്തു RS. — ബാലധി. വെക്ക V2. children to give up sulking.
ധിക്കരിക്ക to reproach, insult. ആളെ ധി’ച്ചു TR. abused. ദൈവത്തെയും ധിക്കരിപ്പൊരു കശ്മലാ PT. മസൂരിയുള്ളേടത്തൊക്കേ ധി’ച്ചു നടക്കിലും Nid. defyingly.
ധിക്കൃതം reproached, despised. ഇതു കാണുമ്പോൾ അതു ധി’മായ്വരും AR. poor in com-parison. ഭ്രപന്റെ സമൎദ്ധിയാൽ ശക്രമന്ദിരത്തിൻഭുതി ധി’മാക്കപ്പെട്ടു Nal. out-done.
ധിക്കൃതി = ധിക്കാരം. (ഭവിപ്പതു ധി. PT.; ധി.യുള്ള കുസൃതികൾ Bhg.)
ചെയ്തൊരു ധിക്രിയാ (sic) കൊണ്ടു കുപിതൻ Mud. a base, vile deed.
ധിഗ്ദണ്ഡം VyM. a reproof, sharper than വാഗ്ദ[ണ്ഡം.
ധിഷണ dhišaṇa S. (= ധീ) Understanding, Bhg. — ധിഷണൻ Bhr. = വ്യാഴൻ.
ധിഷ്ണ്യം 1. a place for holy fire. 2. a spot, star.
ധീ dhī S. (ധീ to observe) Insight ധീശക്തി etc. — adj. മൂഢധീകളായി Bhg. infatuated. ധീമാൻ m., ധീമതി f. intelligent.
ധീരൻ dhīraǹ S. (ധർ) 1. Steady, determined. കുതിരകളുടെ ധീരനാദം Nal. deep, dull sound. 2. (ധീ) clever, wise; അല്പധീരൻ Nasr. po. ധീരത firmness, fortitude = ധൈൎയ്യം.
ധീവരൻ dhīvaraǹ S. (ധീ? clever). A fisher-man.
ധീസഖൻ dhīsakhaǹ S. (ധീ) = മന്ത്രി.
ധുതം dhuδam S. (part. of ധൂ). Shaken. ധുത പാപൻ Bhg. whose sins are shaken off.
ധുനി dhuni S. (ധ്വൻ) Roaring; a river.
ധുരം dhuram & ധുർ S. (ധർ?) A yoke, burden. ധുരന്ധരം cattle used for drawing.
ധുരന്ധരൻ a leader, helper.
ധൂതം dhūδam S. = ധുതം; ധൂനനം Shaking.
ധൂപം dhūbam S. (G. thyō, L. thus) Incense & aromatic vapour. കാഷ്ഠത്തിന്നു ധൂ. കാട്ടൊല്ല prov.; ധൂപദീപം കാട്ടുക; ധൂപനിവേദ്യാദികളെക്കഴിച്ചു VetC. (in ഹോമം).
ധൂപക്കാൽ, — ക്കുററി (Nasr.) a censer.
ധൂപനം 1. offering incense. 2. = ധൂപം, ധൂപ [വൎഗ്ഗം.
denV. ധൂപിക്ക to burn incense, ദീപിച്ചുള്ള ധൂപം വെച്ചു ധൂപിച്ചാൾ അകന്തന്നിൽ എങ്ങും CG.; ഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ ധൂ. VCh. അഷ്ടഗന്ധമിട്ടു ധൂ.; also of tobacco smoke, vu.
ധൂപിക f., (m. ധൂപകൻ) preparing incense, പരിമളവസ്തുകൊണ്ടു പുകെക്കും ധൂപികാജനം KR.
ധൂമം dhūmam S. (L. fumus, G. thymos) Smoke, ധൂ. കൊണ്ടു മാൎഗ്ഗം തിരിയാതേ Mud.; ഭീമങ്ങളായുള്ള ധൂമങ്ങൾ വ്യോമത്തിൽ പൊങ്ങി CG.
ധൂമക്കുറ്റി V1. = ധൂപക്കുറ്റി.
ധൂമകേതു having smoke for a sign (= fire); a comet ധൂ. പടിഞ്ഞാറു ഉദിക്ക Brhmd.; ധൂ’വേ പോലേ ലോകരെ പീഡിപ്പിപ്പാൻ PT.; പടൎന്തന രൂമകേതു വരങ്ങളായുള്ള പള്ളിയമ്പേ RC. meteor-like, fiery darts.
ധൂമലം, better ധൂമളം purple — (what is ഭോഷ ധൂമലംകൊണ്ടേ Nasr. po.)
denV. ധൂമിക്ക to smoke, expose to smoke; ചന്നം (p. 346) ധൂമിക്ക TR.
ധൂമ്രം smoky hue; purple = ധൂമവൎണ്ണം.
ധൂൎജ്ജടി dhūrǰaḍi S. (ധൂർ = ധുർ) Whose hairs are a burden; Siva.
ധൂൎത്തൻ — ധൂളി 522 ധൃതം — ധോരണം
ധൂൎവ്വഹം = ധുരന്ധരം.
ധൂൎത്തൻ dhūrtaǹ S. (ധൂൎവ്വ, ധ്വർ to bend) A crafty, sly dog; a rogue അക്ഷധൂൎത്തനെ ഭവാൻ ആദരിച്ചീടൊല്ലായേ Nal.
ധൂൎത്തത craftiness. ധൂ. കാൎത്തെന്നലോളം മറ്റെങ്ങും കണ്ടില്ല CG. nothing so insinuating.
ധൂൎത്തുകാട്ടുക to deceive, insinuate oneself with women — ധൂൎത്തു പറക to exaggerate; to talk cleverly. — എന്നുള്ള ധൂൎത്തു തോന്നി thought of committing a crime.
ധൂസരം dhūsaram S. (ധ്വസ് = ധ്വംസ്) Dusty; of dust-colour പാംസുക്കൾ ഏറ്റിട്ടു ധൂ’മായുള്ള പാദങ്ങൾ CG.; ധൂസരവൎണ്ണം MC. (of an ass); ധൂളികൊണ്ടു ധൂ’മായ്വന്നു PT.
ധൂളനം ചെയ്ക = ധൂളിക്ക 2. to fan, strew ഗോമയചൂൎണ്ണംകൊണ്ടു ധൂ. Bhg.
ധൂളി dhūḷi S. (similar to ധൂമം?). 1. Dust ഉണ്ടായി തൊരുധൂളി ദിക്കുദിക്കുകൾ എല്ലാം KR.; പട നടുവിൽ വളരുന്ന ധൂളി Mud.; ധൂളിമേഘങ്ങൾ KR.; ധൂ. പറക്ക, കിളരുക etc.; കാണികൾ ധൂ. പറപ്പതു കാണേണം KR. see a fine fight. 2. a despi-cable person. ധൂളിയെക്കാണാഞ്ഞു Bhr. the rogue! Esp. a strumpet ധൂളിയായ പെണ്കിടാവിനെ PT.; ൧൦൦൦ ധൂളി ചത്തു പിറന്നോൾ എന്നു തോന്നും PT.; വല്ലാത്ത ധൂളിപ്പട അകറ്റീടുവിൻ Bhr. unreliable troops. 3. a very high number ആയിരം ധൂളികൾ AR 6.
denV. I. ധൂളിക്ക 1. to be reduced to dust, rise as dust വൃക്ഷം ഭസ്മമായി ധൂളിച്ചു Bhr.; മങ്ങി ദിനേശൻ പൊടികൾ ധൂ. യാൽ Sk.; രുദ്രന്മാർ ഭസ്മവും ധൂളിച്ചു നടത്തംകൊണ്ടാർ CG. grown thick with dust. 2. v. a. to make like dust ബാണങ്ങളെ ധൂളിച്ചു VetC.; to expose to the wind, as rice for cleansing V1. 3. to drop (തുളി), ഇത്തിരിനൈ ധൂളിച്ചു GP.; യുദ്ധനിലത്തു കാറ്റത്തു ധൂ. Tantr. to scatter a powder.
part. ഭസ്മധൂളിതഗാത്രം Brhmd. (Siva’s).
II. ധൂളുക (V1. ധൂൾ = ധൂളി) to fly about, as dust; wind to blow V1.
CV. ധൂളിപ്പിക്ക to reduce to dust, scatter about, അവരെ ഭ്രമേണ ധൂളിപ്പിച്ചു DM.; വായു പുട വകൾ വാരി അങ്ങൊടിങ്ങൊടു ധൂളിപ്പിച്ചു Bhr. blew about.
ധൂളിപ്പെണ്ണു a strumpet; (ധൂളിത്വം B. whore- [dom.).
ധൂളിമാനം dust-like, പൊടിമാനം; (ധൂ. ചെയ്ക to waste, as property).
ധൃതം dhṛδam S. (part. — ധർ) Held, worn. ധൃതധൎമ്മം KR. the observed law. — ധൃതവ്രതൻ SiPu. being under a vow.
ധൃതഗതിക്കാരൻ roaming about for his pleasure; a man without any purpose.
ധൃതരാഷ്ട്രൻ one whose kingdom lasts. — N. pr., the father of the നൂററവർ Bhr.
ധൃതി firmness, resolution. ധൃതിപ്പെടായ്വിൻ don’t be too sure! ചിന്തിച്ചാൻ ധൃതിയോടേ KR. = ജിഹ്വോപസ്ഥത്തെ ജയിപ്പതു Bhg. — [So. & Palg. വിതയുടെ, കൊയ്ത്തിന്റെ ധൃതി = തിരക്കു. — of തകൃതി?].
ധൃതിമാൻ of good courage.
ധൃഷ്ടൻ dhṛšṭaǹ S. (part. — ധൎഷ). Bold, confident; Ge. dreist. ധൃ’നാം ധൃതരാഷ്ട്രൻ Bhr. insolent. ധൃ’രായ്പറകയും ക്രുദ്ധരായടിക്ക യും VCh.
ധൃഷ്ടത V2. boldness = ധാൎഷ്ട്യം.
ധൃഷ്ണു daring. ധൃ. വാകും മന്ത്രി Mud.
ധേനു dhēnu S. (ധി to satisfy) A milch-cow, ഹോമധേ. etc.; മേദിനി ധേനുവായിച്ചെന്നു വിരിഞ്ചനോട് ഓതിനാൾ CG.
ധേനുകാരി Kŗshṇa, as destroyer of a demon ധേനുകൻ CG.
ധൈൎയ്യം dhairyam S. (ധീര) Firmness, bravery, courage. നിങ്ങൾ ധൈ. തന്നതു പ്രമാണിച്ചു TR. relying on the encouragement you gave me. ക്ഷീണധൈൎയ്യത്വം Nal. discouragement. ദുൎവ്വിഷയാശാത്യാഗധൈൎയ്യത്വം സുഖപ്രദം Bhg.
ധൈൎയ്യക്കുറവു, — ക്ഷയം want of courage.
ധൈൎയ്യപ്പെടുക to have or get courage.
ധൈൎയ്യപ്പെടുത്തുക to encourage, comfort.
ധൈൎയ്യവാൻ, — ശാലി, — സ്ഥൻ, — ാന്വിതൻ courageous.
ധോരണം dhōraṇam S. & ധോരിതം The[trot of a horse.
ധോരണി (S. row). ധോ. അടിക്ക to proclaim as a herald seated on an elephant; boast.
ധൌടു — ധ്രുവം 523 ധ്വംസം — ധ്വാന്തം
ധോരണിക്കാരൻ a dauntless, dashing fellow — (what is ഘനരുധിരധോരണിനീർ ChVr. 6, 17; al, …. ണീപൂരിതേ ഭൂതലേ?).
ധൌടു dhauḍụ (C. Te. ദൌഡു, H. dauṛ fr. ധോർ S.) Incursion, invasion. കപ്പൽ ധൌടു പോക to cruise.
ധൌതം dhauδam S. part. (ധാവ 2.) Washed.
ധ്മാതം dhmāδam S. part. (ധമ്) Blown.
ധ്യാനം dhyānam S. (ധീ). Contemplation നിൻ മുഖാംബുജം ധ്യാ. ചെയ്തു തന്നേ ജീവനം ധരിച്ചു Nal.; ധ്യാ. ഉറപ്പിച്ചു മൌനം ദീക്ഷിച്ചു ഹോമം തുടങ്ങിനാൻ AR. fixing the mind on the Deity; meditation പരമേ ഗുരവേ നമ: (sic) ഇതൊക്കയും ധ്യാനം (huntg.) formula of prayer. adj. എന്നെ ചിത്തേ ധ്യാനനായിരിപ്പവൻ Bhg. meditating.
ധ്യാനനിഷ്ഠൻ settled in meditation.
ധ്യാനമൂകം absorbed in meditation & dumb in consequence, ധ്യാ’ങ്ങളായി മയിലുകൾ KR.
ധ്യാനയോഗം profound meditation.
ധ്യാനശക്തി SiPu. = സങ്കല്പശക്തി.
ധ്യാനി intent on contemplation.
denV. ധ്യാനിക്ക to contemplate കണ്ണുമടെച്ചു ധ്യാനിച്ചിരിക്കുന്ന AR. — With Acc. to invoke ബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിപ്പോരും KeiN,; അന്നേരം അയ്യപ്പനെ ധ്യാ. huntg.
part. ധ്യാതം, ധ്യേയം the object of contempla-tion, മനസ്സിങ്കൽ ധ്യേയനാം എന്നേ Bhr.
ധ്രുവം dhruvam S. (ധൃ) 1. Fixed, abiding; sure അതിന്നു ധ്രുവദൃഷ്ടാന്തം ഒന്നു ചൊല്ലുവൻ KeiN. 2. adv. certainly. 3. the polar star ധ്രുവത്തിന്റെ പേർ ജലജോയം astrol. ധ്രുവം കൂട്ടുക B. to make an astrological calculation. ധ്രുവൻ 1. the polar-star, personified ധ്രുവനാം വിഷ്ണുഭക്തൻ Bhg. 2. the celestial pole ധ്രുവനെക്കണ്ടാൽ ൬ മാസത്തിന്നുള്ളിൽ മരണം വരികയില്ല (superst.)
ധ്വംസം dhvamsam S. Falling to pieces. ഹിംസകൊണ്ട് ഒരു പദത്തെ ലഭിച്ചാൽ ധ്വം. ഉണ്ടതിന്നു ChVr. disappearing (= ക്ഷയം); hence: കുലധ്വംസകൻ destroyer of his family KR.
ധ്വംസനം (act.) destroying; destruction പാപധ്വം’മായ യാഗം Bhr.; മാരധ്വം’ബ്രഹ്മാദികൾക്കും നീക്കാമല്ല Bhr. the troublesome power of Kāma. ധ്വം. ചെയ്തുപോക money etc, to be lost.
denV., f. i. ധൎമ്മത്തെ ധ്വംസിക്കുന്ന പുത്രൻ PT. a law-breaker.
part. ധ്വസ്തം fallen, gone ധ്വസ്തതമോബലം [Bhg.
ധ്വജം dhvaǰam S. (ധൂ?). A banner, flag, ensign.
ധ്വജപ്രതിഷ്ഠ erecting a flag-staff. —
ധ്വജിനി an army.
ധ്വനി dhvani S. (G. tonos) Sound, voice = സ്വനം, f. i. ധ്വനിപ്പിഴയുള്ള വീണ V2. out of tune. പൂൎവ്വപക്ഷമാം വേദധ്വനി കേട്ടിട്ടു Bhg.
denV. ധ്വനിക്ക V1. to sound.
CV. ധ്വനിപ്പിക്ക to make to resound, as മണി [etc.
ധ്വര dhvara (C. Tu. ധൊര, see തുര). Master, lord. ധ്വരമാർ TrP. (V1. has ധുര, ദുര a man of rank, esp. in Pāṇḍi). പീലിസായ്പ ധൊര അവൎകൾക്കു സ്വാമിനാഥപട്ടർ സലാം TR. to Mr. Peile.
ധ്വാംക്ഷം dhvāṅkšam S. A crow; also വൃദ്ധ ധ്വാംക്ഷകൻ PT.
ധ്വാനം = ധ്വനി.
ധ്വാന്തം dhvāndam S. Wrapped; darkness.
ന NA
ന is related with ഞ (നാം from ഞാൻ) and യ (നുകം, യുഗം; ആകിന = ആകിയ). At the close of syllables it represents the Dravidian ൻ, which belongs not to the Dentals but to the 6th Vargam; hence it passes by the Tamil laws of euphony into ൽ, as പൊൻ, പൊല്പൂ; whilst original ൽ changes before Nasals into ൻ (നൽ, നന്മ; ഗുല്മം, ഗുന്മം). Double ന്ന in Dravidian words is derived from Tamil ന്റ (as നന്നി, T. നൻറി; കന്നു, T. കൻറു, C. കറു)
ന — നക്ഷത്രം 524 നഖം — നങ്കലം
N. changes dialectically with M. (നുപ്പതു, നുമ്പേ; മയിൽ q. v.).
ന na S. Not; in നപുംസക, നഹി, നാസ്തി.
നക naγa 1. T. aM. (C. Te. നഗ, √ Te. T. C. നകു to laugh, shine). A jewel നകനിര, മേന്നകയാൾ RC. 2. (Tu. boat, p. nākhudā?) the pilot or captain of a ship.
നകെക്ക T. aM. to laugh; നകയലൂടെ കോല[വും RC.
നകതു Ar. naqd. Ready money.
നകര naγara, = നവര, നവിര q. v. A fast grow-ing rice.
നകർ naγar V1., 1. = നഖരം A nail. 2. = നഗ[രം a town.
നകാരം naγāram S. 1. The sound & letter ന. 2. (P. useless) ballast; a large stone to fix a boat. 3. പള്ളിയിലേ നകാരം (നക 1.) finery. So.
നകുലം naγulam S. Mungoose PT., കീരി.
നകുലൻ N. pr. one of the Pānḍavas, Bhr.; a man of business V1. (not minding his caste).
നക്കൽ‍ 1. Ar. naql. A copy. 2. VN. of foll.
നക്കുക nakkuγa T. C. Tu. M., (Te. നാകു) To lick, ചക്കര തിന്നുമ്പോൾ നക്കിനക്കി, നായി നക്കീട്ടേ കുടിക്കൂ prov.; പശു തൻ മക്കളെ ന. CG.; (met. തുലുക്കൻ 472); നക്കിക്കളക to lick off. CV. നക്കിക്ക to cause to lick.
നക്കി a licker; beggar (prov.) — നക്കിച്ചി an abandoned woman.
നക്തം naktam S. Night; by night. നക്തന്ദിനം കേൾക്കിലും AR. always.
നക്തഞ്ചരൻ a night-walker, Rākshasa, നത്തെഞ്ചരൻ RC; നക്തഞ്ചരപതി AR.
നക്താന്ധ്യം night-blindness, Nid 29.
നക്രം nakram S. A crocodile PT. = മുതല. Kinds: കോന —, ചെമ്പൻ ന — (smaller), ചീന — (smallest).
നക്രമദ്ദളം a drum. Bhr 6.; (Ar. naqāra, a kettle- [drum).
നക്ഷത്രം nakšatram S. (നക്ഷ് to come up). 1. A star, (vu. നച്ചത്രം, നസ്ക്യേതിരം), ശൂലാ ഗ്രേ ന’ങ്ങൾ എണ്ണിക്കൊൾക PT. 2. a lunar asterism (27 or 28), of which 2¼ are counted upon one month നക്ഷത്രം ഉത്രം അതും വിജയ പ്രദം AR.; ശത്രുവിന്റെ ന’ത്തിന്നാൾ Tantr. (നാൾ). നക്ഷത്രമണ്ഡലം S. = ജ്യോതിശ്ചക്രം the world of stars. Bhg.
നക്ഷത്രമാല a necklace with 27 pearls V1.
നക്ഷത്രപതി, — രാജൻ, — ത്രാധിപൻ, നക്ഷത്രേശൻ the moon.
നഖം nakham S. 1. A nail (L. unguis, G. onyx). കാൽന. കൊണ്ടു നിലത്തു വരെച്ചു CG. (sign of perplexity). കുഴിനഖം panaritium. നഖശിഖരം CC. the point of a nail. നഖശിഖ പൎയ്യന്തം from top to toe. നഖം നീട്ടുക, വളൎക്ക Anach. to let the nails grow, as ascetics. 2. a claw നരി ന. പതിനെട്ടും MR. 3. the point of an arrow കൂൎത്തുള്ള ശരന. കൊണ്ടു കീറി KR.
നഖച്ചുററു a disease round the nails, also വിരൽച്ചുറ്റു. = കുഴിനഖം 1 & p. 280.
നഖരം S. clawlike; a claw നഖരതുണ്ഡങ്ങളാൽ കീറി AR.
നഖി 1. a perfume = ശൂക്തി, മുറൾ. 2. having nails or claws.
നഗം naġam S. (= അഗം) A mountain; a tree.
നഗരം naġaram S. A town, city പുതിയ ന. തീൎക്കുന്നതുണ്ടു TR. In Kēraḷa 96 ന. KU.; esp. seaports നഗരവീതിയിൽ കച്ചോടക്കാർ MR. — നമ്മുടെ അന്തൎന്നഗരത്തിൽ വാഴുന്നു Mud. citadel? — Tdbh. നകർ RC.
നഗരവാസികൾ Bhr. citizens = പൌരന്മാർ.
നഗരശോധന visiting a city in disguise B.
നഗരി a city, ന. പൊടിയാക്കുവാൻ Mud.
നഗരിക്കാരൻ V1. a citizen.
നഗാശി Ar. naqāši. Sculpture, carving, ന. പണി vu.
നഗൌകസ്സ് nagauγas S. (ഓകസ്സ്). Dwell-ing on hills or trees; a bird. Bhg.
നഗ്നൻ naġnaǹ S. Naked. നഗ്നവിഗ്രഹന്മാർ Nal. devotees, naked mendicants — നഗ്നയാം കോട്ടവി Bhg.
നഗ്നത nakedness.
നഗ്നിക a girl before puberty.
നഗ്നരൂപി naked, m. & f.; സ്ത്രീകൾ ന. കളാ യി സ്നാനം ചെയ്തു KN.
?നങ്കലം Measure of seed? in നങ്കലക്കണ്ടം & ഇട
നങ്കു — നഞ്ചു 525 നഞ്ഞ — നട
നങ്കലക്കണ്ടം No. (C. നാഗുള = 4 കൊളഗ; see കലം 3 — ?). — നങ്കലം കുടിച്ചു = മുഴുവൻ.
നങ്കു naṅgụ (T. നൻകു beauty, √ നൽ?) A fish. No. also മാന്തൽ.
നങ്കൻ N. pr. m.; നങ്കി f.
നങ്കൊട V1. (T. നൻ —) nuptial gift.
നങ്കൂരം naṅgūram (P. langar?) An anchor, Pay. ന. ഇടുക, താഴ്ത്തുക to cast anchor, എടുക്ക to weigh anchor.
നങ്ങ naṅṅa 1. T. M. (നങ്കു T. beauty?). A herb, Polygala V1., നങ്ങച്ചിപ്പുല്ലു B. 2. T. Te. C. a clever woman; നങ്ങപ്പിള്ള B. an un-married Brahman girl, (നഗ്നിക?)
നങ്ങിയാർ 1. the wife of a Nambiyār. So. 2. an actress, the wife of ചാക്കിയാർ, singing & dancing before Brahmans, തച്ചോളിച്ചി ന. TP.; also നങ്ങ്യാർ KU. & പാട്ടമ്മ.
നങ്ങേലി N. pr. of a Brahman woman.
നങ്ങിയാർ ൟച്ച No., നങ്ങീച്ച, (C. നംഗനാചി a kind of mosquito) = കണ്ണീച്ച an eye-fly.
നചിരം naǰiram S. (ചിരം) Shortly, soon. Bhg.
നച്ചം naččam (നച്ചു C. Te. T. to aim at, desire; see നഞ്ചു) & നച്ചക്കുഴൽ, നച്ചക്കോൽ (ഊതിപ്പിടിക്ക) A tube to shoot birds or fishes with clay pellets, arrows, etc. (T. നച്ചുക്കോൽ).
നച്ചത്തിങ്കായി a kind of vegetable poison for fish, (നഞ്ചു) Rh.
നച്ചു (T. poisonous, fr. നഞ്ചു) poison — നച്ചെണ്ണ Pay; met. നച്ചായിനാൻ അരികുലത്തിന്നു RC.
നച്ചെലി So. T. a musk-rat.
നച്ചിയം Tdbh. = നസ്യം.
നജർ Ar. nażr. Present to a superior, യജമാനനെ ന. വെച്ചു കണ്ടു, ന. എങ്കിലും കൈക്കൂലി എങ്കിലും വാങ്ങരുതു, ഡീപ്പുവിന്നു ചില നെജരും സമ്മാനവും കൊണ്ടു വന്നു TR.
നഞ്ചു nańǰụ T. M. aC. Tu. (നഞ്ചുക Te. C. to eat daintily or loathingly). 1. Poison ന. തിന്നുക, കുടിക്ക. — met. അരക്കർ നഞ്ചായവ തരിത്താൻ RC.; വിഷയങ്ങൾ നഞ്ചെന്നു കണ്ടു KR.; നഞ്ചെയ്ക (of poisoned arrows). 2. esp. stupefying vegetable poison. ന. ഇടുക to catch fish. ന. തിന്ന പോലേയായി Anj. stupefied. ന. വലിക്ക to smoke prepared hemp (കഞ്ചാവു etc.). നഞ്ചായുള്ള ഔഷധികൾ.
നഞ്ചൻ N. pr. m., നഞ്ചി f.
നഞ്ഞു = നഞ്ചു, നഞ്ഞേറ്റമീൻ പോലേ prov. കാപ്പു ഊപ്പു നഞ്ഞു നായാട്ടു (prov., ഊൎപ്പള്ളിയവകാശം). see below.
നഞ്ഞൻ No. a malicious man; a Herod.
നഞ്ഞൻകല്ലു a collyrium, (Sulph. Cupri?)
നഞ്ഞറപ്പച്ച Asclepias alexicaca, (also നഞ്ഞറക്കഞ്ചാവു a Gratiola. Rh.)
നഞ്ഞിൻകുരു = നച്ചത്തിൻകായി Menispermum [cocculus.
നഞ്ഞും നായാട്ടും a busy work, quarrel, en-tanglement, എനിക്ക് ഒരു നഞ്ഞില്ല നായാട്ടില്ല TP. see above.
നഞ്ഞ nańńa (T. Te. നഞ്ചൈ irrigated ground? നൻ) in നഞ്ഞനാടി So. A cache built to hide treasure.
നട naḍa 5. (√ നടുക to enter) 1. Walk, pace, എത്ര നട നടന്നു V1. day-journey. ഒരു നട, ഒരു നടെക്കു once. 2. procession & the shout of it. നടയിടുക to walk under shouts, നടനട നടത്തിയും RS. descriptive of sounds. 3. the leg, esp. of an elephant ആന, പന്നി നട നാലും കൊത്തി TP.; നടയിട between the legs; നടനൂഴുക obsc. = കടക്കാൽ. 4. an entrance നട പോയിക്കയറി, ക്കിഴിഞ്ഞു TP.; a passage of sand, steps, etc. from the gate to the house; a temple-entrance. നടെക്കു വെക്ക So. to offer in a temple. മതിലകത്തു നടയിൽ തോൽ വെച്ചു TR.; വഴി നട ചമയുംവണ്ണം RC. a dike. നട നാട്ടുക to draw a line in writing. 5. de-portment, usage. പഴേ നട KU. old ways. 6. past. നടയത്തേ former, നടേ.
Hence: നടക്കാവൽ (4) a guard, sentry.
നടക്കല്ലു (4) steps before the house.
നടക്കാവു (1. 2. 4) an avenue (of പൂവരചു, പേരാൽ etc.)
നടകൊൾക (1) to walk solemnly മുമ്പിൽ ആ മുനി പിന്നാലേ രഘുവീരൻ പിന്നാലേ സൌമിത്രിയും ഇങ്ങനേ നടകൊണ്ടാർ KR.; also നടകൊണ്ടു = പോയി.
നട 526 നടം — നടക്ക
നടക്കോണി (4) the ladder of an entrance, a staircase ഈയം കൊണ്ടിട്ട ന., ന. ഒന്നായിത്തുള്ളിക്കൂടുന്നു TP.
നടച്ചാവടി a resting-place built on both sides of the road.
നടതള (3) equipment of elephants V1.
നടനടാട്ടു (2) a noisy procession (a royal privi-lege KU.
നടനടേ (2) with shouts; (6) formerly; earli-est.
നടനാൾ (5) the day, on which a woman may resume her duties after menstruation.
നടപടി (5) one’s doings, behaviour; custom. ന. പകരുന്ന വ്യാധി V2. contagion.
നടപാവാട (2) a cloth spread on the ground for a procession, (Royal privilege).
നടപ്പന്തൽ (4) a piazza, covered passage from house to house, നാടകശാല ന. AR., Sk. — also നടപ്പുര B.
നടമടക്കുക (3) an elephant to lie down.
നടമാളി B. a street.
നടമുഖം (4) the principal entrance of a temple.
നടയൻ (1) a good walker; a pony, ambler V1.
നടവടി No. = നടപടി country-custom, etc.
നടവരവു (4) temple-revenue, So.
നടവഴി the orbit, ചന്ദ്രന്റെ ന. ൧൦൦൦൦൦ യോജന Bhg.
നടവായി (or — വാഴി) a hereditary officer over 200-3000 men under Tāmūri, Cal. KU.
നടവിളക്കു So. one of the 2 lights at the വെലിക്കൽപ്പുര; No. pillars with lights on both sides of a road for a procession.
നടവെടി firing at a king’s procession, firing a salute KU., ന. വെപ്പിച്ചു.
നടാനടേ one after the other, ന. പുറപ്പെടും ഒത്തവണ്ണമരുതു KU.
നടേ (6) formerly നടേക്കൊല്ലം, ത്തിങ്കൾ, നാൾ last; നിങ്ങളെ നടേ കണ്ടിട്ടു ഇപ്പോൾ മടങ്ങുന്നുള്ളു No. = നേരത്തു. നടേനടേ, vu. നടാടേ somewhat before this. നടാടേ അവിടേ പോയി No. for the first time. അവനന്നടേ പോയി CG. immediately (fr. 1.) ന. കാരണോന്മാർ കാലേ TR. — എന്നുടെ നടേജ ന്മം ഏതു SiPu. what was I in my former birth? ചൊല്ലുവാൻ തുടങ്ങുന്നേടത്തു നടേ Gan. before I begin. നടേതിലും ചുരുക്കിച്ചൊല്ക Bhr. to abridge still more. നടേത്തേമരുന്നു a. med.
നടം naḍam S. (= നൎത്ത) Dancing. നടമാടുക to dance, skip കബന്ധം ന’ടിത്തുടങ്ങി Bhr., നടമാടെൻ നാവിൽ RC; also ന. കുനിക്ക RC.
നടനം = നൎത്തനം dancing അപ്സരസ്സുകൾ വന്നാടിനാർ നടനങ്ങൾ KR.; മിഥുനം ന. ചെയ്യും astr. = ചെല്ലും.
നടൻ a dancer, actor അണിഞ്ഞിരിക്കും നടനെക്കണക്കനേ CC; also = ചാക്കിയാർ. — fem. നടി an actress. നടിക്കുലം (or നടീ കു —) നാടകം നടിക്കുന്നു Nal.
നടിക്ക 1. To act a part നടനമാടി നടിച്ചു ഭാവങ്ങൾ, മാഗധർ എടുത്തു വേത്രവും നടിച്ചു ഭാവവും KR.; അഹംഭാവം. Anj. proud bear-ing. ഗൎവ്വം, വീൎയ്യം നടിച്ചു നില്ക്ക Mud. 2. to feign, pretend ക്രുദ്ധഭാവം ന. യും VyM.; കോപം, രോഗം ന. vu.; സാമന്തർ പശുവിൽനിന്നു ജനിച്ചു എന്നു നടിച്ചു Anach. (hiraṇyagarbha). 3. to be in a passion. നടിപ്പാൻ തക്ക വാക്കുകൾ TR. provoking language. നടിച്ചു കടിച്ചു fiercely. നടിച്ചു വന്ന യദുക്കളെ വെന്നേൻ Bhr.
CV. നടിപ്പിക്ക to make to dance or act, കബന്ധക്കൂത്തു ന’ച്ചു RS.
VN. നടിപ്പു 1. acting a part, pretence. 2. passion & the way it shows itself. നടിപ്പു കാണാം പിന്നേ Bhr. their presumption. നടിപ്പു തോന്നി a strange feeling, chiefly indigna-tion.
നടക്ക naḍakka 5. (= നടുക to enter, as അമ്പുള്ളിൽ നടന്തു RC) 1. To walk, proceed, ഞാൻ കാൽനട പൂണ്ടു ന. വേണ്ട CG.; അവൻ വേഗം നടന്നു കളഞ്ഞു vu.; സ്ത്രീകളെക്കൊണ്ടു നടക്കും പുമാന്മാൎക്കു വേഗപ്രയോഗം ശുഭമല്ല SiPu. with women men ought to walk slower. നടന്നു കെട്ട വൈദ്യനില്ല prov.; കോല്ക്കാരും നടന്നൂടാതേ വന്നു TR. cannot do their work. 2. to be carried out, succeed ഇക്കാൎയ്യം നടന്നു കഴികയില്ല TR. 3. to behave. വഴിക്കേ ന. V1.
നടക്ക 527 നടക്ക
conducts himself well. അപ്രകാരം കേട്ടു നടക്കാം TR. obey. — Hence aux. V. to continue, go on, to be habitually മുമ്പേ ചില കളവുകളെച്ചെയ്തു നടക്കുന്നവൻ jud. known as a thief. വയനാടുരാജ്യം നമുക്കടങ്ങി നടന്നിട്ടില്ല TR. did not then belong to me. ഫലമൂലം തിന്നുനടക്ക KR. to live on. 4. v. a. to go on with some work. ഞാൻ ഒരു കാൎയ്യം ന. യില്ല TR. trans-act. രാജ്യത്തെ കാൎയ്യം ചന്തു നടക്കും Ch. is to be minister. അവൻ നാട്ടിലധികാരം നടന്നു വന്നു TR. — Esp. to cultivate കൃഷി ന. നിലം നടക്കുന്നവൻ the cultivator. പാട്ടം നടപ്പാൻ ആക്കിയവൻ etc. jud.; അവർ ഉല്പത്തിയും പറമ്പും ഒക്കന. TR. (= നടത്തുക 3); ഈശ്വരനാൽ നടക്കപ്പെട്ട ലോകത്തിൽ (a. med.) ruled by.
VN. I. നടത്ത So. walk; custom. ന. യെ നിറുത്തുക Trav. to put down an evil habit.
II. നടത്തം 1. walk. കന്നും കിടാങ്ങളും കാലികളും തമ്മിൽ ഒന്നിച്ചു കൂടി ന. കൊണ്ടാർ CG. proceeded. കാൽ ന., നടക്കും നടത്തത്തിൽ ചോര തന്നേ TP. 2. procession ന. ചൊല്ലുക = നട 2. (f. i. നട നടോ നട; നട, നടയോ നട, അണ്ണയുടെ പണ്ടാരക്കെട്ട് നടോ for Bhagavati). 3. administration ൨ തറ എന്റെ ന’ത്തിൽ വെച്ചു TR.
III. നടത്തൽ see നടത്തുക.
IV. നടത്തു = II. നടത്തു ചൊല്ക (=നടത്തം 2). തിക്കും തിരക്കും നടത്തും വിളികളും Nal. അന്നടത്താലേ നടന്നു TP. walked deter-minedly; ഇവിടത്തേ ന. V1. providing the daily necessaries even without daily pay-ment.
CV. I. 1. നടത്തുക 1. to drive, ന. തേർ എന്നുരത്തു KR.; ഉടമ്പിൽ അമ്പു നടത്തി RC; യമതാട എടുത്തുദരം നടത്തിനാൻ Sk.; കഴുത്തിൽ വാൾന. Bhr.; ഒരു സൂചി ന. to push in; to lead, carry on, f. i. കച്ചോടം, പണി No. 2. to direct, arrange, rule രാജാവ് ഓർ ആജ്ഞ ന’ന്നത് ആചരിക്ക Mud.; മാൎഗ്ഗം ന. KU. to spread a religion. വല്ലാതേ വരും ശക്തി അതതിൽ നടത്താഞ്ഞാൽ KeiN. if un-applied, unused. ശാസ്ത്രജ്ഞൻരാജാവ് എന്നു വാൎത്തകൾ നടത്തേണം VCh. circulate re-ports as if the king was clever. 3. to culti-vate തരിശുനിലം, കിടപ്പുനിലം ന. TR. to bring under cultivation. ഇന്നിന്നപാടം, കണ്ടം നടത്തിവരിക No. regularly.
II. നടത്തിക്ക 1. to get one to carry on a work. ആയാളെക്കൊണ്ടു പണി ന. rev.; നേരായി ന’ച്ചു തരികയും വേണം TR. care for just rule. 2. = നടത്തുക f. i. പണ്ടു നടത്തിയ പ്രകാരം ന’ക്കാം, അപ്രകാരം നടന്നും ന’ ച്ചും വരാം doc. to direct. അതിക്രമം ന. to instigate to a crime. ആ കാൎയ്യം ന’ക്കാതേ പുറത്താക്കി jud. deposed him. 3. (CV. of നടക്ക 4) to get another to cultivate. നിലം നടന്നും നടത്തിച്ചും MR. 4. = നടത്തുക, as മാൎഗ്ഗ വിധി പോലേ അവനെക്കൊണ്ടു ന’ച്ചു കൊൾക TR. to treat his case ac-cording to the precepts of the Koran; also to manage a family, to navigate, to break in a horse. നിന്നെ നടത്തിച്ചുഴലിച്ചു VetC. caused to walk. എന്നെക്കൂടേ നടത്തിച്ചു (sc. the watch-men). 5. to do, commit ഏതാനും ന’ച്ചതു കണ്ടുവോ jud.
III. നടപ്പിക്ക 1. to lead, manage നാട്ടിലേ കാൎയ്യങ്ങൾ വിചാരിച്ചു വരേണ്ടതിന്നു ചന്തുവിനെ നോം ആക്കി നടപ്പിച്ചു വന്നു, &. ചന്തുനെക്കൊണ്ടു കാൎയ്യം നടപ്പിച്ചു TR. നോം നടപ്പിക്കുന്ന കാൎയ്യങ്ങൾ my rule. നടപ്പിച്ചു കൊള്ളാം TR. to bring about. 2. to per-mit ദ്യൂതം രാജ്യത്തിൽ ന’രുതു VyM.
VN. V. നടപ്പു 1. walking, frequenting, ന. വഴി a trodden way. 2. demeanor, as ദുൎന്ന.; habit. ഈസമയങ്ങളിൽ പല മൎയ്യാദകളും ന’ള്ളതു TR. are in use. നടപ്പില്ലായ്ക not customary. നടപ്പറിയുന്നവർ persons acquainted with local customs. ന. ഭാഷ common language. 3. cultivation പുതുപ്പണത്തേ തങ്ങളേ ജന്മം രാമർ ന. or കുങ്കൻ ജന്മം തനതു ന. TR.; നടപ്പവകാശം, ന. കുടിയാന്മാർ MR. tenants. — (mod.) culti-vator പൂൎണ്ണാവകാശിയും നടപ്പും താൻ ആകുന്നു MR.
നടിക്ക — നടു 528 നടു
Hence: നടപ്പവകാശം see 3.
നടപ്പാക (2) to be common or current. — നടപ്പാക്കി put in force.
നടപ്പുകണ്ടം,— നിലം, — പാടം see 3.
നടപ്പുകാരൻ 1. a walker; successful. 2. പറമ്പു ന. MR. a cultivator; also manager, administrator.
നടപ്പുകേടു=ദുൎന്നടപ്പു.
നടപ്പുദീനം epidemic disease, cholera morbus.
നടപ്പുദോഷം (2) misdemeanor, also immo-rality.
നടപ്പുനാണ്യം a current coin.
നടപ്പുനിലം (3) a cultivated ground. കിടപ്പു നീക്കി ന. ഇത്ര TR.
നടപ്പുമൎയ്യാദ a usage in vogue. നാട്ടിലേ ന. പ്രകാരം അന്യായം നടത്തുക TR. in native style.
നടപ്പുവില current price.
നടപ്പേ = നട 2. exclamation in processions.
നടിക്ക see നടം.
നടീച്ചൽ see നടുവിക്ക.
നടീല് naḍīlụ Palg., So. (also നടീൽ), fr. നടുവൽ q. v. Transplanting of paddy = നാട്ടി No.
നടു naḍu 5. 1. Middle, centre, നടുത്തൂൺ central pillar; half. 2. waist. = ഇട, അര, as നടുവിൽ വേദന, ഒരു പിടി നടുവും KR. waist of a span’s size. നടുവുലെച്ചു Bhg.(in dancing). ന. ഒടിക്ക V1. to break the back. 3. equity; mediation ന. പറക, തീൎക്ക (=ഇടപറക) to arbi-trate. നടുവും വിധിയും jurisdiction. ന. കൊടുക്ക V1. to give bail. ന. തിരക to seek evidence. 4. (നടുക) planting.
Hence: നടുക്കൂറു (4) allowance made to a tenant on planting trees = കുഴിക്കൂറു.
നടുക്കടൽ the open sea. ന’ലിൽ ചെന്നു prov.
നടുക്കാണം (1. 3) fee at the transfer of proper-ty given to the Janmi’s heir & the witness-es, & amounting to half of that given to the Janmi & the writer. അനന്തരവൻ ന. doc.
നടുക്കാരൻ an arbitrator. ന’രുടെ പക്ഷം, വിധി V1. 2. arbitration. നടുക്കൂട്ടം a court of arbitration.
നടുക്കെട്ടു (1) a building between other build-ings, (2) a girdle, (3) placing in charge of a 3rd person. നടുക്കെട്ടിയ ദിവസം മുതല്ക്കു പലിശയില്ല VyM. from the day of apply-ing for arbitration.
നടുച്ചുവർ (1) No. a middle wall.
നടുതല (1) middle track of a country, (4) planting; annual plants, such as yams, sesam, പയറു തക്കാരി etc.— നടുതലാദി esp. yams V1.
നടുത്തല the crown of the head, pate.
നടുത്തരം middling sort.
നടുത്തുണ്ടം (1) see തുണ്ടം.
നടുനടേ = നടനടേ formerly.
നടുപ്പന്തി V1. a middle row, ന. യിൽ വെച്ച സുധാകുംഭം Bhg 8.
നടുപ്പാട്ടം (3) a land in dispute, let out to a 3rd person.
നടുപ്പാതി a half, moiety.
നടുപ്പെട്ടസ്ഥലം a central place (=നടുമയ്യം).
നടുമുറ്റം a courtyard, chiefly of നാലുകെട്ടു TP.
നടുയാമം midnight V1.
നടുവണ്ണൂർ & നെ—N. pr. in Kur̀umbanāḍu TR.
നടുവനാടുതുക്കുടി N. pr. a part of Neḍunga-nāḍu.
നടുവൻ (3) an arbitrator = നടുക്കാരൻ; a fore-[man; a judge.
നടുവാക (3) to be bail V1.
നടുവാടി (1. 4) a terrace, also നടു ഒടി.
നടുവിരൽ the middle finger.
നടുവിരിക്ക, (— രുന്നു) to support a female during labour B.
നടുവിൽ between. — ലവൻ a middle brother, of 3 or 5 V1.; ശേഷം ദ്രവ്യം ന. ആക്കേണം VyM. deposit with arbitrators.
നടുവെഴുത്തു (3) writing a document for 2 part-ies; public registry, So.
ന. കാരൻ VyM. a writer of a document.
നടുവേ in the middle, അസുരനെ ന. കീറി എറിഞ്ഞു രണ്ടു ഭാഗേ CC.
നടുസ്ഥാനം (1) a right proportion, average V1.; (3) arbitration.
നടേ see under നട. — നടേന്നു the middle.
നടുക — നട്ടു 529 നട്ടുവൻ — നദിക്ക
നടുക naḍuγa T. M. Tu. C. 1. aM. To walk വിണ്ടാർ നടും നടക്കൊണ്ടൊരു തേർ RC. as quick as a God’s walk. നകരിൽ ചേരും മല്ലനടും കണ്ണിമാർ RC. 2. to enter, pierce അമ്പെനിക്കു നട്ടു, കാല്ക്കുമുള്ളു ന. 3. to fix, present കൊത്തുമ്പോൾ തോക്കു നട്ടുതടുക്ക TR. — to be fixed, as the eye നട്ടമിഴി; കണ്ണുതുറിച്ചും നട്ടും പോം to sink, as in dying. 4. to plant നടുവാനും പറിപ്പാനും സമ്മതിക്കാതേ TR. to prevent all gardening. ഒപ്പത്തിൽ നട്ടു നനെച്ചുയൎത്തിന വൃക്ഷം RS.
VN. നടുവൽ, നടൽ planting; transplanting rice — (നടുതല see under നടു).
CV. നടുവിക്ക, നടിയിക്ക to get planted or transplanted.
VN. നടീച്ചൽ transplanting; also നടീൽ B.
നടുങ്ങുക naḍuṅṅuγa T. M. Tu. C. (and ഞ —) v. n. To tremble, ഞെട്ടിനടുങ്ങി വിറെച്ചു വീണാൻ, പാരം വിറെച്ചു ന’മപ്പോൾ CG.
VN. I. നടുക്കം tremor, ന. എന്നിയേ KR.; ഉടൽ ദഹിപ്പിച്ചു ന’ത്തോടും കൂടിശേഷക്രിയ ചെയ്തു Bhr.; ന. താൻ ഭയം താൻ സംഭവിക്കിൽ Nid.; ന. തീൎക്ക to encourage. Arb.
II. നടുങ്ങൽ id. വന്നു No.
CV. നടുക്കുക So., നടുങ്ങിക്ക No., അന്തകനെ ഒന്നു നടുങ്ങിച്ചു RS. (a noise).
നടേ see നട.
നട്ടം naṭṭam Tdbh., നഷ്ടം q.v.; ന. കുത്തുക B. To stand on the head. നട്ടപാടു a lost concern.
നട്ടാമുട്ടി = നഷ്ടാമുഷ്ടി.
നട്ടത്തിറ = നഷ്ടത്തിറ.
നട്ടി 1. നഷ്ടി loss. ന. യായിപ്പോയി; over-exertion. 2. (നടുക) a planted bed, planta-tion, No. നട്ടികൾ നോക്കി.
നട്ടു naṭṭụ 1. past of നടുക. 2. obl. case of നടു C T. Te. straight, perpendicular.
നട്ടാണി B. the crown of the head.
നട്ടാമുട്ടി T. middling sort, M. guess, see നഷ്ടാ—
നട്ടുച്ച very noon, ന. നേരത്തു പെട്ടൊരു വെ[യിൽ CG.
നട്ടുപാതിരാ exactly midnight, നട്ടുനട്ടുള്ളൊരു പാതിരാക്കു TP. നട്ടുവൻ naṭṭuvaǹ (T. നട്ടു; Tdbh., നട്യം) T. M. A dancing master, director of a theatre ന’ന്മാരും പിന്നേ മുട്ടുകാരും VCh.; also നട്യൻ V1.
നട്യം V1. the art of dancing, (നടം).
നട്യകാലി V1. a scorpion.
നഡം naḍam S. Reed = നളം q.v.
നണിച്ചു naṇiččụ So. (C. നൺ, T. നൾ cold; prh. fresh?) Recently പൊരുത പോർ പോലേ ന. കണ്ടുതില്ല Bhr.; നണിച്ചുണ്ടായ കാൎയ്യം V1. occurring lately. ന. വിശ്വാസത്തിൽ പുക്കവൻ V2. a new convert. നണിച്ചിട്ടു = പുത്തനായി; നണിച്ചതു V2. recent.
നണ്ടു = ഞണ്ടു, (T. C. also നള്ളി) A crab.
നണ്ണുക naṇṇuγa (T. Tu. to be close, നൾ= നടു) 1. To remember with love & gratitude നണ്ണിവിശ്വാസമോടേ Anj. — നണ്ണാർ. enemies. 2. to consider അതു നണ്ണിപ്പൊറുക്കേണം Swarg. Kaly.; വീരത ഇതെന്നു നണ്ണി CG.; എന്നുള്ളിൽ ന. Bhr. thought; (see നെണ്ണുക).
നതം naδam S. (നമിക്ക) Bent (part.). നൃപന തചരണൻ Mud. worshipped by.
നതാംഗിമാർ SiPu. women.
നതി = നമസ്സ്.
നത്തുക nattuγa 1. and നെത്തുക. To crawl, limp; to walk as by spanning the ground (in-fants, worms, etc.), (T. = നച്ചുക). 2. C. Te. to stammer.
നത്ത (1) T. M. So. an eatable snail V1.; നത്തക്കൂടുകൾ ഉണ്ടോ Arb. shell-fish.
നത്തു (2) a Malabar owlet, Athene Malab. = ഊമൻ; ന. ചിലെക്കുന്നു V1.; നത്തലെച്ചാൽ ചത്തലെക്കും MC. (superst.)
നത്വാ natvā S. = നമിച്ചു AR. etc.
നദിക്ക naďikka S. To roar, നദിക്കുന്നു ഗജേന്ദ്രന്മാർ KR.
നദം a river, Brhmd. (in T. a male river, as of the western coast) — നദി river, a fem. river, as those running eastward — നദീ ജലം PT. = പുഴവെള്ളം; fig. മരുക്തന്മാരായ നദികൾക്ക് എല്ലാമഹം അബ്ധി Bhg.
നദീകാന്തൻ, നദീപതി the sea.
നദ്ധം — നന്തി 530 നന്തുണി — നന്നി
നദ്ധം naddham S. (part. of നഹ്). Bound, con-nected with, മണിനദ്ധമാല Bhg.
നന nana T. M. C. Tu., (Te. sprout, C. Te. നാൻ see നൺ) 1. Moisture. നനമുണ്ടു a bathing- towel. 2. irrigation തൈരക്ഷെക്കും നനെക്കും വേണ്ടി MR.; നനമാറിയതു a cocoanut-tree in the 2nd year with 10 branches. തോട്ടം നന കഴിച്ചു.
v. n. നനയുക 1. to become wet, be moist, കൈ നനയാതേ മീൻപിടിക്കാമോ, നനഞ്ഞ കിഴവി prov.; പിതാമഹന്മാർ ഗംഗയിൽ നനയേണം KR. bathe. നനഞ്ഞമഴ Palg. = ചാരൽ—, ൟറന്മഴ. 2. to be soaked.
നനയാശ്ശീല 1. a coloured cloth, which needs no washing. 2. a wax-cloth.
VN. I. നനച്ചൽ, II. നനവു wetness. നനവു പറ്റി became wet.
III. നനപ്പു id. — നനപ്പുമുണ്ടു, (or നനപ്പൻ —) = തോൎത്തുമുണ്ടു, നന —.
v. a. നനെക്ക To wet, നനച്ചിറങ്ങിയാൽ കുളിച്ചു കയറും prov.; കൊട്ടത്തടം പുക്കു കൈ ന. TP. (after meals) — to irrigate, water as trees ശാഖിമുരട്ടു നനെച്ചാൽ മതി Bhr.; to soak. — met. നല്ല വാക്കുകൾകൊണ്ടു നനെച്ചു തണുപ്പിച്ചു SiPu. refreshed.
നനെച്ചേറ്റം, see ഏററം 169.
CV. കണ്ണുനീരാൽ നനപ്പിച്ചു ഭൂതലം Genov.
I. നനു nanu (= നറുക്ക) in നനുനനേ. Very minute, or like sprinkled, f. i. കുരുൾനിര തന്മേൽ നനുനനപ്പൊടിഞ്ഞൊരു പൊടി പറ്റി Bhr. very small, fine; (T. നന്നി).
II. നനു S. (ന) Isn’t it? നനു നല്ലൊരു ഭാഗം ഉണ്ടു വൃന്ദാവനം, നനുഭക്ഷണവും കഴിച്ചു CC. — (often expletive).
നന്തി nandi Tdbh., നന്ദി N. pr. A caste നന്തിയാർ (85 in Taḷiparambu), that wear the Brah-manical string whilst eating, but afterwards gird themselves with it.
നന്തിയാർവട്ടം (& നന്ത്യാ —), S. നന്ദ്യാവൎത്തം Tabernæmontana coronaria Rh., Sk.; ന’ ത്തിൻ കുരുന്നു a. med., ന’ത്തിലേപ്പൂ GP 66.; (a kind: ചെറിയ ന —). നന്തുണി nanduṇi A kind of guitar, used by Mār̀āns.
നന്ദനം nanďanam S. 1. Delighting. 2. a garden of Indra, also നന്ദവനം.
നന്ദനൻ S. a son. — നന്ദനി a daughter and നന്ദന.
നന്ദൻ N. pr. Kṛshṇa’s foster-father CG. (see [നന്നൻ).
നന്ദി S. 1. joy ന. പൂണ്ടു സേവിച്ചു PT.; ന. കലൎന്നു പുകഴ്ത്തി PrC. 2. Siva’s bull. ന. ഏറുന്നോൻ Siva. Anj. 3. = നന്നി, (T. ന ൻറി) gratitude, ന. കാണിച്ചു MC. — നന്ദി ഹീനൻ, ന. കെട്ടവൻ B. ungrateful (mod.). തങ്ങളിൽ ന. യും ഭാവിച്ചു വാണു Bhg. in intimacy.
നന്ദികേടു (3.) unthankfulness.
നന്ദികേശ്വരൻ N. pr. a Paradēvata of the Shivaites.
denV. നന്ദിക്ക S. 1. to rejoice തന്നിലേ ന’ച്ചു കൊണ്ടു CG.; ന’ച്ചിരുന്നാൾ കിളിമകൾ PrC. — നന്ദിതനാകേണം എന്നേ കുറിച്ചിനി PrC. pleased with me (part.). 2. mod. with Dat. to thank.
CV. അവരെ നന്ദിപ്പിച്ചീടിനാൻ CG.
നന്ദ്യാവൎത്തം S. see നന്തിയാർ വട്ടം.
നൻ naǹ 1. = നാലു, in നന്നാലു Every four, നന്നാങ്കു 4X4. 2. = നൽ, in നന്നാറി, നന്നിലം a good field, etc.
നന്നം nannam No., (T. നാനം, √ നറു) The scent, as of a dog, smell ന. അറിയുന്ന നായി, ന. കൊണ്ടു വന്നു etc. —
denV. നന്നിക്ക to sniff. — Compare നപ്പു.
നന്നൻ N. pr. of നന്ദൻ, see above— നന്നൻ പുരം വാഴും നാരായണ SG.—difft. is:
നന്നൻപറ (N. pr. of a place in Weṭṭattu-nāḍu) in ന. വെറ്റില = a തുളസി വെറ്റില, (manured with കാട്ടു തുളസിത്തൂപ്പു).
നന്നാറി naǹ-ǹār̀i (T. — രി) Periploca Indica, also നറുനീണ്ടി. A kind: പെരു ന. Echites frutescens. (see നൻ 2.)
നന്നി naǹǹi 1. aC. M. (T. നൻറി). Goodness. ന. തങ്കും അഭിഷേകം RC. blessed coronation. നന്നി അറിക to remember love or benefits, be
നന്നു 531 നപുംസ — നമനം
grateful; opp. നന്ദികേടു unthankfulness, നന്നിയില്ലാത്തവൻ V1. (& V2. often നണ്ണി.); compare നന്ദി 3. 2. (T. little, see നനു), a small louse.
നന്നു naǹǹụ (T. നൻറു=നൽന്തു) 1. Good. നന്നിവൻ Bhr. he is a fine fellow. നന്നുനന്നെന്നു പുകഴ്ത്തി KR. bravo! നന്നു നന്നെത്രയും Bhr. very well! അവർ ന. കൊള്ളട്ടേ may it be well with them, = let them risk it, if they like. 2. what is right, advisable. വെച്ചേക്കനന്നോ CC. may one safely lay? ഇവർ സാക്ഷിക്കു നന്നല്ല VyM. won’t do for. ബ്രാഹ്മണർ പുലൎകാലേ കുളിച്ചു നന്നായിരുന്നു KU. etc. lived un-disturbed.
നന്നാക 1. “farewell”, a blessing നന്നായ്വരിക എന്നു മുനികൾ ചൊന്നാർ KR. 2. to be repaired. നിങ്ങൾ പാഴ്മരമായ്പോക (curse) അന്നു നന്നായ്വന്നീടുക CG.; ശാപം പിണെഞ്ഞതു നന്നായ്വന്നിതു the curse is removed. ന. യില്ല പട നമുക്കു Bhr. 3. തമ്പുരാൻ എല്ലാവരുമായിട്ടു നന്നായിരിക്കുന്നു TR. stands well with every one. ഇനി ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ നന്നായി കഴികയില്ല TR.; ഏറ ഒന്നും പറ്റാഞ്ഞു നന്നായ്പോയി came off pretty well.
നന്നാക്കുക v. a. 1. പടെച്ചവൻ അവരെ ന’ക്കട്ടേ Ti. may Allah be merciful to them. 2. to correct, repair, improve (നിലം etc.), to adjust. പൊളിച്ച പുര പൊളിച്ച ആൾ നന്നാക്കിക്കൊടുപ്പാൻ TR. to restore the roof.
നന്നുക den V.?, നന്നും കരുത്തോടു പരത്തിന കരം RC 81. = നണ്ണുക?
നന്നേ well, much, liberally. ന. (or നന്നായി) സങ്കടം പറയുന്നു TR. complain loudly. മുളകു ന. കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നു TR. fell off con-siderably.
നന്മ, (opp. തിന്മ) 1. goodness, of trees, fruits, soul & body. 2. a blessing, prosperity, ന. വരട്ടേ farewell. ചെയ്കിലേ നന്മ വരൂ Mud. may you do! സൌമിത്രിക്കും നന്മയോ KR. is he also well ? (=കുശലം). — നന്മയിൽ well; often mere expletive. നന്മധുവോലുന്ന നന്മൊഴി, നന്മൊഴിമാർ, നന്മുഖം നന്മുനി CG.
നപുംസകൻ nabumsaγaǹ S. (പുംസ്). A hermaphrodite, ന’മായവൻ Bhr.; a eunuch. നപുംസകം the neuter gender (gram.).
നപ്താ naptā S., (L. nepos) A grand-son. fem. നപ്ത്രീ a grand-daughter.
നപ്പു nappu No. (=നൎറപു. നന്നം). Scent; tracing a theft, etc.
നഭസ്സു nabhassụ S.,(G. nephos, L. nubes). A cloud, the sky നഭസി പൊങ്ങും വിമാനം RS.; പുഷ്പവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി നഭസ്സിന്നു KR. from heaven. — നഭസ്തലേ മഴക്കാറു Si Pu. in the firmament. — നഭോമണി the sun.
നഭാവു=നവാബ് Nawāb. ൯൫൫ ആണ്ടു തലശ്ശേരിയിന്നു നഭാവായിട്ടു പട ആയി TR. with Haidar.
നമഞ്ഞി namaǹǹi, & ഞ— q. v. medic. Shell-fish = ജലശുക്തി.
നമൻ namaǹ T. aM. = യമൻ f. i. നമപുരി വിരെന്തു പുക്കാർ RC.
നമനം namanam S. Bowing, adoration.
നമഃ, നമസ്സ് adoration; repeated നമോനമഃ; നമശ്ശിവായ adoration to Siva, the famous പഞ്ചാക്ഷരം SiPu. (or — with ഓം — ഷഡക്ഷരം), നമശ്ശിവയെന്ന നാമം Anj., നമശിവായം തൊഴുക vu.
നമസ്കരിക്ക to worship കാക്കൽ, കാല്ക്കു, കാലിന്നു ന. to prostrate oneself. ന’ക്കുന്നേൻ നിണക്കു KR.; തൊഴുതു ന’പ്പാൻ കാലമായി VetC.
നമസ്കൃത്യ adv. part.
CV. മാരുതിയെപ്പിടിച്ചു പതിപ്പിച്ചു പാരിൽ നമസ്കരിപ്പിച്ചിതു പാൎത്ഥൻ Bhr.
നമസ്കാരം 1. reverence-, uttering നമഃ, (Mpl. നിസ്കാരം). സുഖമേ മുക്തി വരുത്തുവാൻ കലിക്കു ന. GnP. thanks to K. & “I pray K.” ദിവാനിജി അവൎകൾക്കു N. ന. (epist.) TR. humble greeting from N. to D. 2. ado-ration. കായം ന’ — പത്രമായീടേണം Bhg. — ദണ്ഡനമസ്കാരം prostration. 498.
നമസ്കൃതി id., ദേവന. ചെയ്തു KR.
67*
നമിച്ചി — നമ്പുക 532 നമ്പു — നയ
നമസ്തേ 1. worship to thee, (f. i. ന. നാരായണ, ന. നരകാരേ AR.) & നമസ്തൈ vu., used proverbially for a beginning (അവൻ ഇപ്പോൾ ന. എന്നു തുടങ്ങുന്നു afresh) & for the end ന. എന്നായിപ്പോയി=തീൎന്നു പോയി. 2. (loc. നവസ്തേ) newly, at first. So. നമസ്തേ തൈവെക്ക to plant the first cocoa-nut-plant in a garden.
നമിക്ക to bow, whence നതം, നത്വാ rever-ence. പാദങ്ങളിൽ നമിച്ചാൻ AR. & പാ. വീണു ന. KumK., തൽപദയുഗളമതിൽ നമിച്ചു Mud.
നമ്യം adorable (po.)
നമിച്ചി namičči = നമഞ്ഞി, as നമിച്ചിക്കയോടു a. med.
നമുക്കു namukkụ, & നമക്കു To us. (നം obl. case of നാം we. T. M. C. Te. Tu.)
നമോ=നമഃ in നമോസ്തുതേ Worship to thee!
നമ്പർ 1. E. number. നമ്പ്രകൾ MR.; നമ്പർ നീക്കുക etc. A case in court. 2. N. pr. m. കുഞ്ഞിയമ്പർ etc. TP.
നമ്പുക nambuγa T. aM. C. Tu., (Te. നമ്മു). To confide, desire = നണ്ണുക, അമ്പുക?
VN. നമ്പിക്ക (rare) & അവനമ്പിക്ക (T., loc.) distrust.
നമ്പടി, vu. നമ്പിടി, prh. നമ്പിയടി? N. pr. a caste of lower Brahmans (മുക്കാൽ ബ്രാഹ്മണർ) & princes; one of them പടിനമ്പിടി=കക്കാട്ടു കാരണപ്പാടു KU.; (see കറുക ന., വേങ്ങനാട്ടു ന.).
നമ്പഷ്ഠാതിരി a Kshatriya woman. So.
നമ്പി (prh. fr. നം, as T. എമ്പി, തമ്പി etc.) 1. T. Te. C. Vaišṇava priests. 2. M. inferior Brahmans or Ambalavāsis (പൂനമ്പി) performing ceremonies for Sūdras (ഇളയതു). 3. actors=നാട്യക്കാർ KM.; ന. തുമ്പി പെരിച്ചാഴി പട്ടരും പൊതുവാൾ തഥാ prov. one of the plagues of old Kēraḷa. — fem. നമ്പിച്ചി KN., (also ബ്രാഹ്മണി, പ്രാമണി, പുഷ്പോത്തി. —
നമ്പിക്കൂറു temple-property confided to Nambis. നമ്പിയശ്ശൻ id. (hon.); നമ്പിയച്ചനെ വിളിപ്പിച്ചു TR., also നമ്പിച്ചൻ, നമ്പേശൻ etc.
നമ്പിയാൻ, — യാർ (hon. pl.) 1. a title of princes, as in Iruvenāḍu നാരങ്ങോളി നമ്പ്യാർ; in pl. നമ്പിയാന്മാർ TR.,നാലു വീട്ടുകാർ നല്ല നമ്പ്യാന്മാർ‍ TP. 2. the steward of a pagoda V1. 3. a title given by Rājas ചാത്തു നമ്പ്യാർ എന്നു പേർ വിളിച്ചോണ്ട തമ്പുരാൻ TP.
നമ്പിയാതിരി 1. a title of Brahman generals, heads of the ആയുധപാണികൾ KU.; ഇടപ്പള്ളി. the chiefest of them. 2. a title of princes.
നമ്പുവേട്ടുവർ (sic) W. a class of slaves in South-Canara.
നമ്പൂതിരി, vu. നമ്പൂരി a high class of Brah-mans, (നമ്പൂതിരി ബ്രാഹ്മണൻ opp പട്ടർ). ന’ക്ക് എന്തിന്നുണ്ടവല prov.
നമ്പൂതിരിപ്പാടു a head Nambūri, ഒരു വലിയ ആൾ നമ്പൂരിപ്പാട് എന്നവർ, നമ്പൂരിപ്പാട്ടിലേക്ക് എഴുതി TR.
നമ്പു nambụ (Te. C. നന q. v.) 1. A shoot, sprout, as വള്ളി ന. of pepper No.; ന. പൊട്ടു ക Palg. So. paddy shed to sprout while reaping, (കാലായി മുളെക്കുക No.); so ചമ്പാൻ, ചിറ്റേനി etc. നമ്പു. 2. the scion of a family (prh. = നനു, നന്നി). 3. Palg. = നുമ്പു. 4. a paddle, So. നമ്പോലൻ N. pr. m., ന’ന്റെ അമ്മ കിണറ്റിൽ പോയ പോലേ prov.
നമ്മൾ nammaḷ = നാം We, നമ്മളിൽ Bhr. = നമ്മിൽ; ഛേദിക്കേണം ന. AR. = you & I. നമ്മളെ അണ്ണന്മാർ TR. my ancestors (hon.) നമ്മിൽ amongst ourselves. ന. ഇങ്ങോൎക്കുമ്പോൾ CG.; എങ്കിലങ്ങനേ ന. Bhr. let that be settled between us!
നമ്മോ nammō, (often in adorations)= നമോ, f. i. ഹരിനമ്മോ RS 4. (at the close of each verse).
നമ്രം namram S. (നമിക്ക). Bent — നമ്രമുഖമായി ChVr. — നമ്രത humility. Bhg.
നയ naya (T. aC. നചൈ desire = നച്ചു). A bait for alligators, നയവെക്ക, കാട്ടുക to allure So., (കാളം വെക്ക No.).
നയം — നയിക്ക 533 നയോപാ — നരൻ
നയം nayam S. (നീ) 1. Guidance; science of politics; way of managing things നാലുപായങ്ങളും ആറു നയങ്ങളും AR.; സാമദാനാദി രാജനയങ്ങളിൽ സാമൎത്ഥ്യം KR. (or സന്ധി, വിഗ്രഹം, യാനം flight, ആസനം resistance to the last, ദ്വൈതീഭാവം, സമാശ്രയം yielding Bhr 12.). നമ്മുടെ നയത്തിനാൽ Nal. cunning. ചൊന്ന നയങ്ങൾ കേട്ടു Bhr. advice. ന. ആകിലും അപനയം ആകിലും Bhr. wise. 2. T. M. C. Te. Tu. gentleness. ന. കാട്ടിയാലും ഭയം കാട്ടിയാലും whether he smile or frown. — fitness. നയമാക്കുക to smooth, make savoury V1. 3. cheapness നയമായി വാങ്ങുക vu. profitably.
നയക്കാരൻ V1. embellisher of a subject.
നയജ്ഞൻ Mud. a diplomatist.
നയഭയം gentle & harsh means. ന. കൊണ്ടു പിരിച്ചു, ന’മായിട്ടു പറഞ്ഞു ബോധിപ്പിച്ചു TR. brought them round.
നയവിനയസഹിതൻ Bhg. gentle & modest.
നയവു B. = നയം 3., also melting, dissolving.
നയശാലി managing wisely, ന. ജയശാലിയാകും.
നയശീലൻ courteous, modest.
‍നയഹിതം AR. the proper proceeding.
നയാനയം maxims for acting & avoiding, ന. അറിയാ KR.
നയനം nayanam S. (leading). Eye അവൻ ന. എന്നും ഇളകാ RC. (of a corpse). നയന ജലം വാൎത്തു Mud. wept. നയനത്തീ Bhr. of Siva. നയനഭാഷകൊണ്ടു പറഞ്ഞു (jud.) a dumb explains by gestures. നക്ഷത്രത്തിന്മേൽ ന’ങ്ങൾ ഉറപ്പിച്ചു നടക്ക.
നയനഗോചരം apparent, clear (to the eye).
നയനാമൃതം, നയനഹരം a delightful sight.
നയാണ്ടു nayāṇḍụ Grimaces.
denV. നയാണ്ടിക്ക V2. to mock, (T. നചൈ കാട്ടുക), al. നായാണ്ടിക്ക.
നയിക്ക nayikka S. 1. (നീ) To lead ൟശ്വരൻ ലോകത്തെ നയിക്കുന്നു Bhg.; സീതയേ നയിപ്പതിന്നോടി KR.; കുമാരഷൾക്കം സ്വപദംനയിച്ചാൻ CC. brought them to his place. 2. Tdbh. നശിക്ക to labour hard, നയിക്കാൻ പോയി vu. = പണിക്കു പോയി.
VN. നയിപ്പു = നശിപ്പു q. v. — നല്ല നായിപ്പുകാരൻ a good workman. No. vu.
നയോപായം nayōbāyam S. (നയം 1.) 1. Po-litical conduct. 2. a decoction of ginger, cumin & Pavonia root. B.
നര nara 5. 1. Greyness, hoary age. നരയും കുരയും പിടിച്ചു മരിച്ചു died from old age. 2. a yam with whitish hairs, നരക്കിഴങ്ങു.
നരച്ചവൻ, നരച്ചോൻ a grey-headed man.
നരയൻ grey, as a man (f. നരച്ചവൾ); of plants f. i. നരയൻ & നരവൻ കുമ്പളങ്ങ etc.
v. n. നരെക്ക To grow grey, to be whitish. നരി നരെച്ചാലും കുടിക്കും prov.; തല നരയാ a. med.; നരയാത്ത താച്ചി a young female attendant. നരെച്ചു വെളുത്തുപോം Anj.
CV. നരപ്പിക്ക to bring on old age.
നരകം naraγam S. 1. Hell (7 or 21 or 28 Bhg 5., 28 കോടി ന. ഉണ്ടു VilvP.). കീഴ്പെട്ടു പോയി ന’ത്തിൽ ചെല്ലും AR.; ഇന്ന പാപങ്ങൾ ചെയ്താൽ ഇന്ന ന., നരകങ്ങളിൽ അനേകകാലം വീണു കിടക്കും Bhg.; ന. കണ്ടു വീണ്ടു ഭൂമിയിൽ വന്നീടുവോർ VilvP.—met. അവനെ ന. ചെയ്തുപദ്രവിക്ക VyM. to trouble, as a debtor. 2. a pit V1.
നരകപ്രാരബ്ധി hell-worthiness.
നരകാരി, നരകാന്തകൻ Kṛshṇa. Bhg.
നരകി hell-worthy; വീരഹന്താവും ഗോഘ്നാവും നാസ്തികൻ etc. നരകികളായുള്ളൊരിവർ എല്ലാം ചത്തു വീഴും നരകത്തിൽ KR.
നരികിക്ക So. to be tormented.
നരങ്ങുക naraṅṅuγa = ഞ —. To groan. കുത്തു കൊണ്ട പന്നി ന’ം പോലേ prov.
VN. നരക്കു V1. = ഞരക്കം.
നരൻ naraǹ S. (& നൃ, G. anër). 1. A man. pl. നരന്മാർ AR.; നരർകൂട്ടം V2. an assembly. 2. a human being. — നല്ലൊരു ജന്മം നരജന്മം Anj.; നരവേഷം a human form. നരോത്തമൻ the best of men. 3. a foot-soldier നരകരിതുരഗരഥികൾ Bhr.
നരനാരായണന്മാർ Kṛshṇa and Arjuna, KumK.
നരന്ത — നരി 534 നൎത്തകൻ — നറു
നരപതി 1. a king, so നരദേവൻ, നരവരൻ നരാധിപൻ, നരേന്ദ്രൻ, നരേശൻ 2. a king of men, (opp. ഗജപതി etc.) Tāmūri KU.
നരബലി, നരമേധം human sacrifice.
നരസിംഹം the man-lion, Višṇu’s 4th incar-nation (also നരഹരി); a lion among men.
നരായണൻ, better നാ — Višṇu; നരായണി ചൂൎണ്ണം a. med. a powder for all kinds of വാതം.
നരാശൻ a cannibal, Rākshasa.
നരന്ത naranda (T. smell = നറു). A creeper used med. against asthma & obstruction (also നെടിയോൻ), ന. ച്ചാറുമൂവള്ളം a. med.
നരമ്പു narambụ T. Tu. M. & ഞ — q. v. (C. നര, Te. നരമു). A sinew, nerve, pulse പിടെച്ചു നെറ്റിമേൽ ന. കൾ എല്ലാം KR., അവിടേ മുറിഞ്ഞാൽ ന. വലിക്കിൽ അപ്പോഴേ മരിക്കും MM., കണ്ണിൽ പൂവും നരമ്പും ഇളെക്കും a. med. spasm in the eye? ന. എടുക്കയും ഉഷ്ണം പെരുതാകയും MM.; കൈ ന. എടുത്തില്ല (in drawing the bow).
നരൽ naral = നരർ. A multitude, assemblage, നരൽകൂടുക (loc.)
നരി nari T. M. C., (Te. നക്ക, fr. C. T. Tu. നരു = നരങ്ങു to groan) 1. A jackal, Canisaureus, gen. കുറുനരി. 2. M. a tiger, esp. female tiger; (but കേസരിവീരൻ is called വന്നരി CG.). നരി പെറ്റ മട, നരിയിൻ കയ്യിൽ കടച്ചിയെ പോറ്റുവാൻ കൊടുത്തു prov.; നരിക്കിടാവു TP.; നരി കിട്ടിയാൽ നായാട്ട് ഇനിയില്ല ആയുധം കിട്ടിയാൽ പടയും ഇല്ല TP.
നരിക്കെന്നു suddenly, (prh. ഞെ —) So.
നരിച്ചീർ, (pl. — റുകൾ; in V1. 2. നരിച്ചിൽ) a bat, smaller than വാവൽ MC. with പരന്ന മുഖം.
നരിത്തല B. a white swelling in the knee.
നരിപ്പച്ച an Eupatorium, used like കഞ്ചാവു Rh.
നരിപ്പിടിത്തം seizure by tigers.
നരിമീൻ a fish = കോര 317.
നരിമൂളി “growling like a tiger,” an instru-ment to frighten away wild beasts.
നരിയങ്കം fighting a tiger, ന. കൊത്തുന്ന നായർ TP. നരിയടിയൻ No., വൈദ്യൻകുമ്പളങ്ങ or ചൂരിക്കുമ്പളങ്ങ; (So. also നൈക്കു —)
നരിയാണി the ankle of the foot (S. ഗുല്ഹം), a knuckle of the hand = മണിബന്ധം, (V1. ഞാറുവാണി).
നരിയാല a tiger-trap, ന. പണി തീൎക്ക TP.
നൎത്തകൻ nartaγaǹ S. Dancer (= നടൻ). ന’ന്മാരുടെ നൃത്തവും കണ്ടു CG.; also = നൃത്തനം ചെയ്യിക്കുന്നവൻ VyM. — fem. നൎത്തകിമാരും വേണം VCh. actresses.
നൎത്തനം = നൃത്തം, f. i. ന. ചെയ്യുന്നു Bhg.
നൎമ്മം narmam S. A joke ന’ങ്ങൾ പോലും പറയരുതു Bhr., ന’ങ്ങൾ ചൊല്ലി ഉന്മേഷം പൊങ്ങിച്ചു, ന. ഓതി CG.; also of other amuse-ments നൎമ്മങ്ങൾ ഓരോന്നേ ആചരിച്ചാർ CG., ചൂതുചതുരംഗമാദി ന’ങ്ങൾ Bhg 6. നൎമ്മാൎത്ഥം പോയി Bhr. for a diversion, നൎമ്മശാല Sk. a casino.
നൎമ്മദ (jester), the river Nerbudda, Brhmd.
നരക്കു see നിരക്കു.
നറക്കു see നറുക്കു.
നറച്ചു vu. = നിറച്ചു TP.
നറുക്കുക, ക്കി nar̀ukkuγa T. M. Tu. Te. C. (= നുറുക്കുക). 1. To cut off, clip (f. i. മുടി); to cut in pieces as paper. അവൻ കത്തിരിക പോലേ നു. V1. cuts up with words. 2. (loc.) വെള്ളത്തിന്നു നൎക്കുന്നു (sic) to thirst, long after; (Tu. to be distressed).
നറുക്കു 1. a bit of palm-leaf. 2. a note, NN. എഴുതിയ നറുക്കു TR. his ola, letter; an of-ficial notification. 3. a ticket of lottery, lot. ന. എടുക്ക to draw lots. അവന്റെ ന. എടുത്തു പോയി his hour has come, = died.
നറുക്കില 1. a palm-leaf note. 2. Phrynium capillatum, Rh.
നറു nar̀u T. M. C. Fragrance, odour, (നന്നം, നപ്പു & connected with നൽ). നറുമാലേയം etc. RC.
നറുങ്കുഴൽ sweet foot? RC 53.
നറുഞ്ചണ്ണ Costus speciosus.
നറുഞ്ചില്ലി SiPu. pleasant eyebrows.
നറുഞ്ചോര blood, ന. പാരം ചൊരിഞ്ഞു മേഘങ്ങൾ Bhr.
നറുങ്ങാ — നല്ല 535 നല്ല
നറുതതൈലം No. & So. (T. നറുന്തൈലം a spikenard, S. നലദ), the oil of ജടാമാംസി 401.
നറുനീണ്ടിക്കിഴങ്ങു GP 71. = നന്നാറി. Periploca Indica or Hemidesmus cordatus, Rh.
നറുനൈ butter V1. (as in T. pure, genuine).
നറുന്തെളി nectar ന. ഒത്ത ചൊല്ലാൾ RC; also നറുന്തേൻ, and നറുതേന്മൊഴിയാൾ KR.
നറുപീലി peacock’s feathers, ന. കോലുന്ന കൂന്തൽ ChVr.
നറുമലർ പെയ്താർ അമരകൾ PrC. fragrant [flowers.
നറുമ്പശ myrrh, നറുമ്പയ a. med.
നറുമ്പാൽ cow’s milk, അന്നവും ന’ലും Bhr.
നറുമ്മൊഴിയാൾ RC sweet speaker.
നറുവരി, (T. നറുവിലി) Cordia myxa.
നറുങ്ങാണി nar̀uṅṅāṇi (നുറു or നറുക്കു?). 1. Ring-worm; fetter. 2. insolent language ന. യുള്ള വാക്കു CatRന. പറക V1. = തെറി. 3. Palg. a small peg in the middle of a Bamboo plough-yoke; see നുറുങ്ങു.
നറുങ്ങാണിത്വം കാട്ടുക (2) V2. to behave inso-[lently.
നറ്റുണ RC. = നൽതുണ aM.
നൽ nal T.M. aC. Good, fine (നൻ, നറു). നലം 1. goodness, ന. ഏറും ഗുരു Anj. 2. beauty. നല്ക്കരം a fine hand, ന. നാലിലും CG. in his 4 hands.
നല്ക്കുട CG.— നല്ക്കുളം തന്നിൽ കുളിച്ചു VCh.— ലോകരെ നല്വഴിരക്ഷിച്ചാൻ AR. — നൽസ്തുതിയോതി CG. etc. — നല്വിന opp. തീവിന Bhg.
നല്പു B., നല്മ V1., (=നന്മ) goodness.
നല്കുക nalγuγa T. M. (Tu. നല്പു to rejoice) 1. To bestow, grant വരം നല്കി Bhg.; കഴുത്തറുത്തഴകോടു ചോര നല്കുവാൻ Bhr. to sacrifice. ഒന്നുണ്ടു നല്വു VetC. (fut.). മാൎഗ്ഗം ന. Bhr. make way for me. 2. auxV. (in po. = കൊടുക്ക, തരിക). പുതുതാക്കിച്ചമെച്ചു നല്കീടുവാൻ Bhr. to build anew for you; വെന്നു നല്കുവൻ Bhg.
നല്ല nalla T.M. aC. (adj. നൽ), 1. Good, right. 2. fine. അപ്സരസ്ത്രീകളേക്കാൾ കണ്ടാൽ നല്ലവർ, കണ്ടാൽ എത്രയും നല്ലകന്യക Bhr. handsome. 3. real, true. നല്ലനായി വരിക Bhr. keep your word! നികിതി കൊടുത്തു നല്ലവരാകേണ്ടതിന്നു, വൎത്തകനു നാം നല്ലവർ എന്നു നടത്തിച്ചു കൊൾവാൻ TR. to redeem my word by paying. ഞാനല്ലേ നല്ല ഭോഷനാകുന്നതു KumK. a perfect fool. നല്ല സങ്കടമായിരിക്കുന്നു TR. a severe trial.
നല്ലആഴ്ച Anach. an auspicious week-day.
നല്ലജാതി high caste; a superior or the best kind.
നല്ലതു that which is good. എന്തിനി ന. & എന്തുനാം ന. CG. what is to be done? നല്ല തേ നല്ലു നമുക്കു SiPu. only virtue makes happy. നമ്മളെ ന. വന്നിവിടേ TP. we are here in a fine mess. നല്ലതാക്ക = നന്നാക്ക; ന. ചൊല്ക V1. to greet. ഇല്ലത്തു നല്ലതിരിക്കുവാൻ പോകയില്ല prov. to be happy.
നല്ലൻ (= നല്ലവൻ see നല്ല 3.) a good, happy man. നല്ലനായ്വരിക Brhmd. (blessing). നല്ലരായ്പോകുവിൻ CG. go in peace. നല്ലനായ്വെക്ക Anj. (opposed ഖിന്നൻ). കണ്ടാൽ നല്ലവൻ Bhr. handsome.
നല്ല പാമ്പു a deadly snake, Cobra.
നല്ലപോലേ prosperously.
നല്ലപ്പോൾ 1. at a good time, when rich, etc. 2. So. lately, for the first time. (f.i. പോയി, etc.).
നല്ലം = നലം, f.i. നല്ലമുടയ കുലം VCh. a good [family.
നല്ലമിഴി fine-eyed, ന. സീത RS.
നല്ലവണ്ണം & നല്ലോണം well. മഴ ന. പെയ്തു; ന. ആകട്ടേ KU. farewell (= നന്നാക); also നല്ലതിൻവണ്ണം VyM.
നല്ലവാതിൽ (loc.) procession of a nuptial party to the house of the bride’s father.
നല്ലാർ (2) fine ladies. ന. മണി a choice virgin. Bhr.; (Sing. നല്ലാൾ).
നല്ലി (T. = നല്ലാൾ) in ന. ചുറ്റുക to spool (weaver-women).
നല്ലിരിക്ക keeping diet, regimen observed by convalescents V1. = പത്ഥ്യമിരിക്ക.; VN 110.
നല്ലു fut. (opp. ഒല്ലാ) it is good, advisable = നന്നു, as പോകനല്ലു Bhr. let us go. രക്ഷിച്ചീടുക ന. Mud. it ought to be governed. കതിരൂരിന്നു കാണ ന. TR. I had best see you at K. എന്തൊന്നു ന. ജയിച്ചുകൊൾവാൻ
നല്വം — നവരംഗം 536 നവരാ — നശിക്ക
AR. how is victory to be secured? അയ്യോ നാം എന്തിനി നല്ലൂതെന്നാർ CG. what shall we do?
നല്ലെണ്ണ Sesame-oil.
നല്ലോർ = നല്ലവർ good persons.
നല്വം nalvam S. (നളം?) 400 cubits.
നവം navam S. 1. New, fresh (L. novus). 2. nine (L. novem).
നവകം (2) consisting of 9; a Mantram നിത്യം ന. വേണം (during കണം 2.) KU.
നവകീൎതം (sic) എന്നൊരു മൎമ്മം ഉണ്ടു വിരൽ ഉച്ചത്തിന്മേൽ MM.
നവഗ്രഹപൂജ worship of the 9 planets.
നവചന്ദ്രൻ Si Pu. the new moon.
നവജ്വരം the early stage of a fever.
നവതി ninety.
നവദ്വാരം having 9 apertures.
നവദോഷം nine causes of inauspicious hours (ഗുളികൻ, വിഷ്ടി, ഗണ്ഡാന്തം, വിഷം, ഉഷ്ണം ഏകാൎഗ്ഗളം, സാൎപ്പശിരസ്സ്, ലാടം, വൈധൃതം) astr.
നവധാന്യം nine kinds of grains, used for consecration, etc. KU.
നവനിധി nine jewels = നവരത്നം, hence നവനിത്യം V1. every good thing in abundance.
നവനീതം fresh butter, in കൈവല്യന. KeiN. — ന. എല്ലാം കട്ടുണ്ടു CG.
നവമി the 9th lunar day; മഹാനവമി = വിദ്യാരംഭം, നവരാത്രി.
നവയോഗികൾ Bhg. 9 famous saints, Bharata’s [brothers.
നവരത്നം = നവനിധി. see രത്ന.
നവര navara l. = നവിര. 2. Paspalum fru-mentaceum? B.
നവരം navaram aM. 1. = നഗരം in നവരവാതികൾ RC. Inhabitants. നവരമാൾപ്പും വടിവു RC. 2. what is: ഇനിയകരങ്ങളാൽ നരവന്തരമാണ്ടു പൂണ്ടു RC 142., നവരമങ്ങവിണ്ണവൾ 114 hair, മേന്മേൽ ന. ഉളായ്വരുന്നവ എല്ലാം 93. (T. നവിരം hair, head, etc.)?
നവരംഗം navaraṅġam S. Of nine kinds? N. സന്നിധാനത്തിങ്കൽ A. നായർ നവരങ്ങ സലാം TR. plenty Salam! നവരാത്രി navarātri S. A feast of 9 days, as observed by Sakti worshippers, (ത്രിരാത്രി to others), called വിദ്യാരംഭം, as the time for beginning to learn (in Oct.), ന. പൂജ കഴിഞ്ഞിട്ടു വരാം TR.
നവസാരം navasāram 1. = നവക്ഷാരം, (C. നവാസാര & നവസാഗര, H. nausādar & nau-sāgar), Sal ammoniac 2. (loc.) violent diar-rhœa.
നവസ്തേ see നമസ്തേ.
നവാന്നം navānnam S. Eating new rice= പുത്തരി, also നവാശനം.
നവാലി Port, navalha, A clasp-knife, razor.
നവാവു Ar. navāb, Governor; Haidar Ali ൪൧ആം ആണ്ടു നവാവ് (— ബ് 531) വന്നപ്പോൾ TR.
നവിര navira (നവിരി V1. & നകര, s. ഷഷ്ടികം) A rice that ripens within 2 or 3 months അറുപതാം വിത്തു, തൊണ്ണൂറാം വിത്തു; prh. from നവതി? — kinds കറുത്ത, വെളുത്ത നവര. q. v.
നവരക്കിഴി No. B. a yearly med. treatment of rich people for 10-12 days with the boiled rice of the same, either tied up in a cloth = നവരക്കിഴി ഉഴിയുക (നവരക്കിഴിയും ധാരയും), or applied without it = നവര വെച്ചു തേക്ക.
നവീകരിക്ക navīγarikka S. To renew, Bhg.
നവീനം new, fresh.
നവോഢ newly married, ന. മാരായുള്ള നാരി [മാർ KR.
നവ്യം fresh, young നവ്യമാം അഭിമാനക്ഷാന്തി Nal.; നവ്യമേഘനിറമുള്ളൊരുത്തൻ KR.
നശിക്ക našikka S. (L. nex) 1. To decay, perish. മുളകുവള്ളി നശിച്ചുപോയി TR. were de-stroyed. കാട്ടിൽ കിടന്നു നശിക്കുന്നു (fugitives). 2. (mod.) to work hard, to exert oneself beyond strength. ഞാൻ അത്ര നശിക്കേണ്ടി വന്നതു TR. I had so much trouble. Tdbh. നയിക്ക 533.
VN. നശിപ്പു 1. ruin. കുമ്പഞ്ഞിയിലേ മുഷിച്ചൽ നിനക്കു മേല്പെട്ടു നശിപ്പായിട്ടു വരും TR. destruction. 2. tiring labour, vu. നയിപ്പു 533. — (V1. നശിഫലം destruction).
CV. നശിപ്പിക്ക to destroy, മുതൽ വിറ്റു ന. MR. to waste.
നഷ്ടം — നസ്ക്യേത്തി 537 നസ്തമേ — നാകൻ
നശീകരം destructive = നാശകരം.
നശ്വരം 1. perishing, ന. ഈ ലോകം Vednt. — അൎത്ഥനശ്വരത്വം Bhg. uncertainty of riches. 2. B. destructive.
നഷ്ടം našṭam S. (part. of നശ്) 1. Lost, de-stroyed നഷ്ടമായകുമാരൻ KumK. (&നഷ്ടൻ). നാലഞ്ചു പുത്രന്മാർ ന’മായി SG.; രാജ്യവും പ്രജകളും നഷ്ടമായീടും Nal. you will lose the land. വിഷാദവും ചിന്തയും ന’മായി KR. left him. ദുഷ്ടരെ ന’മാക്കി Anj. destroyed. കുലം നഷ്ടമായ്ചമെക്ക Bhr. 2. loss, waste, damage കാൎയ്യനാശവും കൃഷിനഷ്ടവും TrP.; ഞാറു, വിള, വാഴ ന. വരുത്തി MR. destroyed. നഷ്ടം വക MR. the amount of damage. ന. പറക V2. to recover what is lost by conjuring; (ന. വെക്കുക by calculation). നഷ്ടം തിരിക to roam about, be at a loss, (vu. also നട്ടംതിരിച്ചൽ). 3. entire നഷ്ടഭ്രാന്തു പിടിച്ചു vu. = പൂൎണ്ണം.
Hence: നഷ്ടക്കാരൻ 1. a squanderer. 2. a sooth-sayer, fortune-teller; (also നഷ്ടം പറയുന്ന ആൾ).
നഷ്ടചേഷ്ടത V1. swoon; (അവൻ നഷ്ടചേ[ഷ്ടൻ).
നഷ്ടത destruction. ന. ചേൎക്ക Bhr. to destroy.
നഷ്ടത്തിറ, (നട്ടത്തിറ) sport on the eve before the തിറ q. v.
നഷ്ടദാരിദ്യ്രം (3) deep poverty.
നഷ്ടൻ (1) ruined, ഞാൻ നഷ്ടനായ്തീൎന്നു lost; (2) = നഷ്ടക്കാരൻ.
നഷ്ടപ്രശ്നം, (നട്ടപ്രത്യം TP.) consulting an as-trologer about what is lost. ന. വെപ്പിക്ക.
നഷ്ടംതിരിച്ചൽ (2) roaming; perplexity കുഴപ്പത്തിലും ന’ലിലും ആയി.
നഷ്ടപ്പെടുക to be ruined, as plants not at-tended to ഉഭയം ന’ട്ടുപോയി MR.
നഷ്ടപ്പെടുക്ക, — ത്തുക = നഷ്ടമാക്ക (1).
നഷ്ടശത്രു Brhmd. freed from enemies.
നഷ്ടാമുഷ്ടി, (see നട്ടാമുട്ടി; So. a guess) No. missing property; ന. വിചിന്തനം recover-ing such through a sooth-sayer.
നഷ്ടി T. M. loss (=നഷ്ടം, നാശം), ന. ഉണ്ടതു കൊണ്ടു VCh.
നസ്ക്യേത്തിരം Mapl. = നക്ഷത്രം. നസ്തമേ nastamē (loc.) Naked, ന. നില്ക്ക, നടക്ക V1., (= നഷ്ടം 3. or നാസ്തം).
നസ്യം nasyam S. (നസ്സ് the nose) 1. Belong-ing to the nose. 2. snuff മരുന്നു കൊണ്ടുവന്നു ന. ചെയ്തു KR., AR.; മൂക്കടെപ്പിന്നു ന. ചെയ്ക a. med. any medicine taken by the nose. 3. (loc.) disgusting; dislike.
നസ്രാണി (Syr.) A Nazarene, Syrian or Syro-roman Christian ദേവസേവകരായ ന. പ്പരിഷയിൽ Nasr. po.; also ന. മാപ്പിള്ള.
നഹി nahi S. (ന) Not at all, ശരണം ഇഹ നഹി നഹി നമുക്കു SiPu.
നഹിക്ക nahikka S. (L. necto;nigh) To tie, bind.
നളം naḷam S. 1. A reed; lotus. 2. T. width? എള്ളോളം നളമിടവെന്നുമാറെണ്പതും RC. (shot 80 arrows into one face).
നളൻ N. pr. king of the Nishadhas, hence നളചരിതം a poem, Nal.
നളപാകം a famous dish, (as cooked by N.)
നളിനം a lotus flower. VCh. നളിനബന്ധു the sun. നളിനമാതിൻ മണമാളൻ RC. Višṇu.
നളിനാക്ഷി fem. lotus-eyed. — നളിനാസനൻ AR. Brahma — നളിനശരൻ SiPu. Kāma. നളിനത V1. persuasive language.
നളിർ naḷir T. aM. (നൾ T. C. Tu., see ഞൾ & നൺ). A cold fit of fever V1.
നാ 1. = നായ്. 2. = നാക്കു, നാവു. 3. S. Nom. നർ, നൃ man. 4. = നാൽ (in നാക്കാലി).
നാം nām T. M. Tu. Te. (C. നാവു = ഞങ്ങൾ). 1. We, I and you. 2. I (hon.). Old യാം, ഏം; also നോം.—Obl. നമ്മിൽ etc. നമ്മേ മറക്കൊല്ലാ CG. (in a prayer = ഞങ്ങളെ?) നമ്മേക്കൊണ്ടുപോയി AR. = me.
നാകം nāγam S. 1. Heaven, firmament നാകമങ്ങുരുകുമ്പോൾ നീലവെന്നിറമായി KR5.; നാകനാരീജനം Nal.; നാകികൾക്കാധാരമായൊരു നാ. CG. 2. Heritiera littoralis Rh., നാകപ്പൂ ഒരു കഴഞ്ചി a.med., (നരിനാകം a Eugenia); Tdbh. = നാഗം.
നാകൻ, നാകപ്പൻ, നാകാണ്ടി, നാകേലൻ (വേലൻ) N. pr. of men (Palg.) see foll.
നാകു — നാക്കു 538 നാഗം
I. നാകു N. pr. of women (Palg.); fr. T. നാകു Youthfulness; a she-buffalo, a heifer, etc.
II. നാകു nāγu S. White-ant-hill നാകൂദരാൽ നിൎഗ്ഗമിച്ചു AR. (= പുറ്റു).
നാകുണം nāγuṇam A medic, root, bazar-drug. ഇപ്പിയും നാ. a. med.
നാകൂർ Nāγūr T.M. (നാഗ ഊർ) N. pr. A town resorted to by Māpḷa pilgrims.
നാക്കു nākkụ & നാവു, നാ T. M. (√ നക്കുക, C. നാലിഗെ, Te. നാലുക, Tu. നാലായി). 1. The tongue, നാക്കു വടിക്ക to cleanse it. പറവാൻ ഏകനാവിന്നു വൈദഗ്ധ്യം ഇല്ല PatR.; വായിലേ നാവിന്നു നാണമില്ലെങ്കിൽ prov.; പറഞ്ഞു വായിൽ നാവു ചേരുമ്മുമ്പേ TP. ere he had finished speaking. നിന്നോടു നാവെടുത്തുരെപ്പതിന്ന് അല്ലലുണ്ടു RC.; നമുക്കു നാവെടുത്തു പറഞ്ഞുകൂടാ TR. so sick. നാവെപ്പൊരിച്ചു ഞാൻ ചാകുന്നുണ്ടു Pay.; നാവരിഞ്ഞു CG. 2. what is tongue-like, (വെറ്റിലയുടെ നാക്കും മൂക്കും കളക), the tongue of a balance; the clapper of a bell നാക്കില്ലാത്ത മണികളും — മാന്യമല്ല VyM.; പാരം എരിയുന്ന തീയുടെ നാക്കിനെ കരം കൊണ്ടു പിടിക്കിലും KR. tongue of fire. നാക്കും പൊടിപ്പും Nal. ornament of kings — (hence: അണ്ണാക്കു, ചെറുനാ., കുറുനാ., കരിനാ., തിരുനാക്കു).
നാക്കടിക്ക to bite the tongue, നാ’ച്ചും കണ്ണു തുറിച്ചും MR. (one drowned).
നാക്കടുപ്പം a harsh tongue (= കരിനാക്കു).
നാക്കിടുക to low, as cattle. — VN. നാക്കിട്ടം V1.
നാക്കില the end of a plantain leaf used as plate. നാ മുറിച്ചിട്ടു കൊണ്ടയിട്ടു TP. set food before him; (opp. മുതുവില).
നാക്കു പറ്റുക 1. to be thirsty. 2. = വാക്കു ഫലിക്ക.
നാക്കുപാമ്പു V1. an earthworm, see നാഞ്ഞൂൽ.
നാക്കുമീൻ the sole-fish, Pleuronectes B.
നാത്തവള a disease, the frog (= ചെറുനാക്കു 2.).
നാന്തല the tip of the tongue (see കോന്തല prov.), a ready tongue. ദൃഷ്ടികൾ ചെന്ന വന്നാവിൻ തലെക്കലേ പെട്ടെന്നുറെച്ചു തറെച്ചുനിന്നു CG. her eyes were fixed on his tongue, expecting life or death from his message.
നാപ്പുൺ, നാപ്പൂക്കൽ a boil on the tongue.
നാവടക്കം silence.
നാവരൾ്ച a parched tongue.
നാവിൽപാഠം learning by heart.
നാവുക്കാരം (ക്ഷാരം) harsh language V1.
നാവുക്കിടാവു a suckling, ചെറിയ നാ’വിൻ കരച്ചൽ.
നാവെന്തുപോക the tongue to be corroded from excessive use of chunam.
നാവേറു malediction, (= നാവിൻദോഷം).
നാഗം nāġam S. 1. A snake, esp. the Cobra (fr. നഗ്നം?). മണി നാ’ങ്ങൾ കരിനാ’ങ്ങളും പുനഃ PR. (the latter a very large hooded snake). 2. myth, serpents with human faces, that once ruled in Kēraḷa KU. 3. an elephant (po.).
നാഗകേശരം = നാഗപ്പൂ (or Pentapetes phœnicia Rh.).
നാഗച്ചെമ്പു B. pinchbeck.
നാഗണത്തി V1. a bird. (നാകണച്ചയനൻ RC. fr. നാകു, അണ, ശയനൻ = നാഗശായി).
നാഗത്താളി V1. Trichosanthes anguina, (also = കുലച്ചിൽ). B. = Cactus.
നാഗത്താൻ (hon.) a serpent as worshipped in Kéraḷa. നാ’ന്മാർകോട്ട, vu. നാൎത്താൻ കോട്ടം tree & fane inhabited by a conse-crated serpent.
നാഗദന്തി GP 64. Iatropha glauoa (or Tiari-dium Ind.), നാകോന്തി a. med.
നാഗപടം a neck-ornament in the shape of a serpent’s hood, നാഗപടക്കുഴ, പൊന്നിന്നുള്ള നാകപടം TR.; നാ. ബിംബത്തിന്നു ചാൎത്തി MR. — നാഗപടക്കോവ id. with 7 or 9 തൊത്തും പടവും from which ഞേലി or പാറ്റ are suspended & having together the appearance of one serpent’s hood — (also ear-ornament V1.).
നാഗപട്ടണം N. pr., the town Negapatam.
നാഗപുരി N. pr., a fane of നാഗേശൻ; the residence of a younger branch of Travan-core KM.
നാഗരം — നാഞ്ചി 539 നാഞ്ഞൂൽ — നാടു
നാഗപ്പൂ GP 73. Mesua ferrea; (also = പുന്ന).
നാഗബല V1. a medicinal plant, (Uvaria la-gopodioides?)
നാഗഭസ്മം B. white lead (med.)
നാഗഭൂഷണൻ Siva, SiPu.
നാഗരം nāġaram S. (നഗരം) 1. Town-bred നാ’ന്മാൎക്കു വനവാസം എത്രയും കഷ്ടം Brhmd. — clever നാഗരമാരായ മൈക്കണ്ണിമാർ CG.; ലങ്ക മന്നൻ തൻനാഗരിമാർ RC. 2. dry ginger, ചുക്കു med.
നാഗരികം urbanity. പാതി നാ. മൎയ്യാദ ഉള്ളവർ half-civilized.
നാ’കൌഷധം GP. = അങ്ങാടിമരുന്നു.
(നാഗം) നാഗലോകം (2) the world of serpents = പാതാളം Bhg.
നാഗവണ്ടു an insect in jungles V1.
നാഗവള്ളി, (നാഗപ്പൂവള്ളി Rh.) 1. Bauhinia anguina. 2. betel-vine & N. pr. f., see നാകു I. നാഗവായി V1. a kind of fork.
നാഗശായി Višṇu as അനന്തശയനൻ, (നാക ചായികൻ RC.) — see 538.
നാഗസ്വരം a snake-pipe with 12 holes, used by മാരാൻ or നാഗസ്വരക്കാർ V1.
നാഗാരി Garuḍa. നാ. കേതനൻ Višṇu. VivR.
നാഗിനി (3) = ഹസ്തിനി Sah.
നാഗേന്ദ്രൻ, നാഗേശൻ prince of serpents, [Bhg
നാങ്കു nāṅgụ 1. = നാലു Four, esp. in Arithm. as ഐനാ. 20. So. fr. നാങ്കാറു 24 to നാങ്കുപത്ത് 40. 2. a tree from which walking sticks are made B.
നാങ്കുവൎണ്ണം 1. the four chief castes, ചതുൎവ്വ —. 2. four classes of Kammāḷar, subjected by Chēramān Perumāḷ to the Syrian colonists (തട്ടാൻ, ആശാരി, മൂശാരി, കൊല്ലൻ) V1. 2.
നാച്ചൻ N. pr. m. Palg. (of നായകൻ).
നാച്ചി N. pr. f. Palg. (T. = നായ്ച്ചി of നായകി, നായിക lady).
നാജർ Ar. nāzir, An inspector; a sheriff in [court.
നാഞ്ചരമൂൎച്ചം B. = നഞ്ഞറപ്പച്ച q. v.
നാഞ്ചി nāǹǰi (T. നാഞ്ചിൽ = ഞേങ്ങോൽ) in നാഞ്ചിനാടു South Travancore, with നെയ്യാറ്റി ങ്കര etc. once belonging to നാഞ്ചിക്കുറവൻ, & governed by Tamil customs. — നാഞ്ഞിനാടു Anach.
നാഞ്ചേന്തി (ചേന്തി) N. pr. of men, Palg.
നാഞ്ഞൂൽ 1. = ഞാഞ്ഞൂൽ. 2. V1. = നായുണ്ണി.
നാട nāḍa (T. നാടാ, Mahr.) 1. A tape, ribbon, belt. കൈനാ. the gripe of a shield. കടവിന്റെ നാ. V2. a wharf or key. 2. a shuttle V1., നാ. നെയ്വാൻ വശം ഉണ്ടു TR.
നാടകം nāḍaγam S. (നടം) 1. A drama; also an epos, as കേരള നാ, KN.; നാ. നടിക്ക Nal.; നാ. കുനിത്താൻ RC. (= നടം) danced. ഒരു ത്തൻ അന്നേരം വദിച്ചു നാ. KR. — met. സുന്ദ രീപരിരംഭനാ. ആടുവിൻ ChVr. 2. sham. നാ. പറക V1. to lie. നാ. അല്ല Si Pu. I am fully in earnest; (see നാട്യം).
നാടകക്കാരൻ m., — രി f. an actor, actress, also നാടകൻ.
നാടകശാല a theatre, Bhr.
നാടി 1. = നാഡി. 2. past of നാടുക q. v.
നാടു nāḍụ 5. (നടുക) 1. Cultivated land, opp. കാടു; the country, (opp. town) നാടും നഗരവും വിട്ടു വന്നു vu.; നാട്ടിൽ പോന്നു home. നാ. ഓ ടുമ്പോൾ നടുവേ prov. when all run, I too. വാനവർ നാട്ടിൽ Bhr, in heaven. നാടുകൾ ഏഴിലും CG. in the 7 worlds. നാ. വിട്ട രാജാ വ് ഊർ വിട്ടപട്ടി prov.; നാട്ടിൽ നല്ലോണം നടക്കായിരുന്നു TP. might boldly walk abroad. നാടോടിയ പെൺ prov. vagabond. 2. a kingdom; a province, (17 in Kēraḷa KU.); a smaller district, as കടത്തുവനാടു etc.
Hence: നാടകം in the country, നാ. പാലിപ്പാൻ ഞാനാളല്ല Si Pu.
നാടടക്കം the rule, നാ. ഭരതനു വരും AR.
നാടൻ 1. in Cpds. = നാട്ടു native, നാ. പുഴു common musk. 2. N. pr. male.
നാടാൻ, (= നാടവൻ) a headman of Shānārs.
നാടാല audience-hall. നാ. യിൽ ചെന്നു വീണു TP. complained.
നാടുകടത്തുക transportation. നാട്ടിൽനിന്നു നീ ക്കുക to banish.
നാടുകാണി No. a free spot on the top of any mountain-pass looking into the low country.
68*
നാടുക 540 നാട്ടുക — നാഡി
നാടുനീങ്ങുക (hon.) to die, ൭ മണിക്കു ചിറക്കൽ രാജാവ് നാ’ങ്ങുകയും ചെയ്തു TR.
നാടുമുടിക്ക to upset the land, to cause a great disturbance, നാ’ച്ചോ നീ TP.
നാടുവാഴി a governor (= മാടമ്പി); one who has about 100 Nāyars under his charge. നാ. കളും മുഖ്യസ്ഥന്മാരും TR. (in Kōlanāḍu). — നാടുവാഴ്ച a government V1. — നാടുവാഴുക to rule.
നാടോടിഭാഷ current language.
നാടോടേ & നാടൂടേ commonly.
നാട്ടടി a title of Aḍiyōḍi in കടത്തുവനാടു etc.
നാട്ടധികാരി a governor KU.; നാ. കണക്കപ്പിള്ള a secretary of state.
നാട്ടാചാരം 1. country-custom. 2. public mourning. So.
നാട്ടാണ്മ the headship of a village, നാട്ടായ്മ [ക്കാരൻ.
നാട്ടാന a tame elephant (opp. കാട്ടാന); so നാട്ടുപന്നി etc.
നാട്ടാർ the people നാ. ചിരിക്കുന്നു RS.; നാ. പറയുന്ന വാൎത്തകൾ UR.; നാ. എന്നതിന്നു സമം CC. not above the common people, നാട്ടാരേ വീട്ടിലേ പൈതങ്ങൾ CG.
നാട്ടുകാരൻ a country-man (എന്റെ നാ.), a rustic.
നാട്ടുകൂട്ടം a general assembly.
നാട്ടുനടപ്പു = നാട്ടാചാരം, നാട്ടുമൎയ്യാദ.
നാട്ടുപലം Rs. 12. — weight; see പലം.
നാട്ടുപുറം inland country, നല്ല നാ. MR. a well inhabited district.
നാട്ടുപെട്ടവർ & നാട്ടിൽ പെ. TR. the chief inhabitants.
നാട്ടുപ്പു salt not imported.
നാടുക nāḍuγa T. aC. M. (Tu. നടു). To follow with the eyes, covet, seek നകർ പുകുന്തവനെ നാടി RC 124. ഉന്നിനാടി ഉറപ്പിച്ച നേരം KumK. considering.
നാടിക്കാണം W. the original deposit in കുഴിക്കാണം.
നാടിപ്പറക So. to point at a person, to sus-[pect one.
നാട്ടം 1. an investigation. 2. desire V1., നാ.ട്ടമറ്റന്തസ്ഫടികം പോലേ Kei N 2. നാട്ടുക nāṭṭuγa C. Te. T. M. (നടുക). 1. To fix in the ground, as തൂൺ; സ്തംഭതോരണങ്ങളും നാട്ടി AR.; എയ്തമ്പുനാട്ടിനാൻ, അവന്മേൽ നാട്ടിന അമ്പു RC.; തൃക്കാൽ തൻനഖം നാട്ടി Bhg.; ശങ്കു ൧൨ അംഗുലം പൊങ്ങുമാറു കുഴിച്ചു നാട്ടി CG.; നാട്ടിയ കഴുകിന്മേൻ ഏറ്റി Mud.; ഇപ്പുര നാട്ടിയാൽ choose this site. 2. to plant, as trees ഒരു താലവും നാട്ടി നില്ക്കുന്നു KR.; ൩ നിലങ്ങളിൽ നാട്ടി MR. (rice). — VN. നാട്ടൽ.
നാട്ട a pale, post, sticks for hedges, or to support vegetables, നാട്ടക്കോൽ, വേഴങ്കോൽ.
നാട്ടകുത്തിനില്ക്ക to stoop down.
നാട്ടക്കല്ലു a memorial stone, കോവിൽ ഉമ്മാരത്തു നാട്ടിയിരിക്കുന്ന നാ’ല്ലിന്മേൽ എഴുത്തു TR.
നാട്ടി 1. = നാട്ട (loc.). 2. No. നാട്ടിപ്പണി planting rice. — കരിനാട്ടി 210.
നാട്യം nāṭyam S. (നടം) 1. Dramatic art = ആട്ടം. 2. comedy, playful attitude പലഹാസ്യ നാട്യവിലോകം കൊണ്ടിട്ടും KR.; അഞ്ചു നാട്യങ്ങൾ a Royal privilege (5 kinds of acting). സ്ത്രീയാക്കിത്തീൎത്തു എന്നുള്ള നാട്യത്തിൽ Anach. just as if he had married (the corpse).
നാട്യക്കാർ actors; also = ചാക്യാർ, നമ്പി, etc.
നാഡി nāḍ’i S. (നഡ = നളം tube) 1. Any tubular organ, vein, artery നാ. കൾ എഴുപത്തീരായിരം ഉണ്ടു ദേഹേ Bhr. (72000). 7 are chiefest ഏഴു നാ. മൂലാധാരത്തിൽനിന്നു മേല്പെട്ടു പോകുന്നു (= സപ്തധാതു). ബ്രഹ്മ —, സുഷുമ്ന നാ. Bhr. 2. the pulse കൈനാടി തെറിക്ക TP., ഓടുക, ഉണൎത്തുക to beat, make itself felt (opp. വീണു കിടക്ക V1.). നാടിനരമ്പും എടുക്കവേ വറണ്ടു തൊണ്ടവാടി മുഖം KR. strong excitement. നാടി (or കൈനാടി TP.) പിടിച്ചു നോക്കി MR. examined the pulse. (സാദ്ധ്യനാടി favorable pulse, അസാദ്ധ്യനാടി very critical; ഇപ്പോൾ കഫ —, പിത്ത —, വാതനാടി അടിക്കുന്നു med.).
നാടിതരുണങ്ങൾ എന്നു ൨ മൎമ്മം പിമ്പുറത്തു MM.
നാടിവീണവൻ vu. impotent.
നാടിഹേമം MM. a Marma near the navel.
നാഡിക = ഘടിക, Tdbh. നാഴിക 1/60 day;
നാണം — നാണിയം 541 നാണുവം — നാദേയം
ഗ്രഹനാഡികാക്രമം, നിത്യനാഡികാഫലം TrP.
നാഡിപരീക്ഷ examining the pulse.
നാണം nāṇam T. Te. aC. M. (Tu. നാചു, C. നാഞ്ചു) 1. Shame, feeling of honor നാ. ഉണ്ടെങ്കിൽ പുറത്തു പുറപ്പെടുക AR. (in calling one out). നാണം കരുതിത്തിരിഞ്ഞു മരിക്കയും KR. (fugitives). നാണവും ശങ്കയും കെട്ടവൻ prov. a shameless, immoral person. 2. modesty, bashfulness. വായ്ക്കു നാണമില്ലെങ്കിൽ വട്ടിക്കു വിശപ്പില്ല prov. 3. disgrace.
നാണക്കേടു 1. shamelessness; disgrace എന്നതെത്രയും നാ’ടാം Mud. (= ലജ്ജാകരം). കുലത്തോടേ നാ. പറ്റിയല്ലേ TP. the family is dishonored. 2. the feeling of shame അന്നു എനിക്കു ഉണ്ടായ കോപവും നാ’ടും ചൊല്വാനാവതല്ലിനിക്കു Bhg.
നാണപ്പെടുത്തുക to tickle.
നാണംകുണുങ്ങി a bashful man, So.
നാണംകെടുക to be put to shame, lose honor ഇഷ്ടം പറയുന്ന ദിവ്യൻ സമക്ഷത്തു നാ’ടും ദൃഢം SiPu. സാല്വനും നാ’ട്ടാൻ Bhr. was defeated.
നാണംകെടുക്ക to dishonor; abuse, revile TR.
നാണിക്ക v. n. to be ashamed, bashful ഒട്ടു ഞാൻ നാ. കൊണ്ടു മന്ദിച്ചീടുന്നു Bhg.
CV. നാണിപ്പിക്ക to make ashamed.
നാണിടം MC. the pudenda, (also നാണായിടം, നാണ V1. 2.)
നാണുക 1. to be ashamed സീതമെല്ലേ നാണിനൾ, നാണി അകത്തുപുക്കാൻ RC.; നാണാ boldly CG. 2. to be worsted in compari-sons, മുകലൊലിനാണും ഞാണൊലി RC.
നാണിയം nāṇiyam 5. (S. നാണകം a coin, prob. fr. നാണം) 1. Honesty, credit നാ’ത്തിന്ന് ഒരു ഹാനി വരാതേ without sacrifice of dignity. നാ’ത്തിന്നു വെട്ടിക്കൊള്ളുക* ഇനി വേണ്ടു Mud. for honor’s sake. നാ’ത്തിന്നു ചാപങ്ങൾ മുറിക്കയും Mud. — esp. fame. നാ’മാക്ക to celebrate, also of ill-fame. കൃതഘ്നൻ എന്നുള്ളൊരു നാ. നീളേ നടക്കും Mud. all will call him ungrateful. 2. what is current, as reports, proverbs, പുതുനാണ്യം T. V1. news; customs of the country (in Te. also നാഡ്യം & നാണ്യം, fr. നാടു?) 3. a coin, esp. a gold-coin; നാ. നടത്തുക to issue money. ഈ നാണ്യം അടിച്ചിട്ടും നടപ്പാക്കീട്ടും ഇല്ല TR. neither coined nor cir- culated. കള്ളനാ. [* al. കൊല്ലുക]
നാണിഭം id. 1. നാണിഭ കീൎത്തിക്കു ഹാനി Nasr. നാ’ത്തിൽ ഇതു ചെയ്യേണം ChVr. in sterling manner, famously. 2. അവന്റെ നാ. So. his manners. വെള്ളായ്മനാ. agriculture. 3. കള്ളനാ. a false coin TR.
നാണിയക്കാരൻ a worthy man.
നാണിയക്കേടു what is discreditable, an in- dignity; (B. also false coin).
നാണ്യം = നാണിയം 1. as നാ. കെടുക്ക, പോക്കുക V1. to defame. 2. നാ. വീണുപോയി he is sunk in estimation. 3. കള്ളനാ. etc.
നാണുവം nāṇuvam T. So. A bird, Gracula tristis V1.; (prh. നാരാണപക്ഷി).
നാണു m., നാണി f. N. pr. = നാരായണൻ, — ണി.
നാത്തവള see നാക്കു.
നാത്തൂൻ nāttūǹ (T. നാത്തൂൺ, നാത്തനാർ, C. നാദിനി, S. നനാന്ദർ.) A husband’s sister, brother’s wife; through marriage also the കാരണവർ’s daughter, first cousin (used by females only); നാത്തൂനമ്മ (older than the speaker).
നാഥൻ nāthaǹ S. (നാഥ a. S. to be needy) A protector, lord, husband. നാഥർ (& — ൻ) ഇല്ലാത്തവൻ an orphan, helpless. എനിക്കു നാഥനായ്ഭവിക്കേണം KR. a refuge, father, നാ. ഇല്ലാത്ത നിലത്തു പട ആകാ prov.; നാ. ഇല്ലാത്ത പറമ്പുകൾ TR. deserted. — ഉടയനാഥൻ God. fem. നാഥ a lady.
നാഥകീൎത്യർ V1. sovereigns.
നാഥവാൻ having a protector, നാ’നായീടുക [KR.
നാദം nāḋam S. (നദിക്ക) Sound, noise ശംഖ നാ. പുറപ്പെടീക്ക MC.; മണിനാദം.
നാദാപുരം N. pr. A town in Kaḍattuwanāḍu, നാ’ത്തു നല്ലങ്ങാടി TP. (also in prov.)
നാദേയം nādēyam S. (നദി) Coming from the river. നാ’തീൎത്ഥം Bhg.
നാനാ — നാന്ദകം 542 നാപിത — നാമം
നാനാ nānā S. In various ways കിരണങ്ങൾ നാനാവായിമിന്നും പോലേ Bhg. നാനാപ്രകാരം; നാനാരൂപം multiform.
നാനാത്വം diversity, നാ. ശബ്ദമാത്രം Bhg. (opp. ഐക്യം). നാ. എത്രകാലം ആത്മാവിന്നെന്നാകിലോ നൂനം അത്രകാലവും സ്വതന്ത്രത്വവും വരാ Bhg.
നാനാൎത്ഥം having different meanings.
നാനാവിധം 1. various = പലവിധം. 2. dis-order. നാട്ടിൽ നാ. തുടങ്ങി TR. a rebellion (= മിശ്രത). കള്ളന്മാർ നാ’ങ്ങൾ കാട്ടുന്നു, ഓരോരോ നാ’ങ്ങൾ മാപ്പിള്ളമാർ ചെയ്യുന്നു crimes, excesses. രാജ്യത്തു നാ’ങ്ങൾ തീൎക്ക to put a stop to. നാ. കൂടാതേ ഇരിക്ക to live peaceably TR. കലശൽ നാ. ഒന്നും ഉണ്ടാക്കിപ്പോകരുതു MR. — നാനാവിധക്കാരൻ a profligate, adulterer. 3. rout അവരെ വെട്ടി നാ. വരുത്തി, നാനാവിധാക്കി Ti. dispersed. ദ്രവ്യം നാ’ധാക്കി wasted.
നാനാഴി nānāḷi (നാൽ & നാന്നാഴി). 4 Measures. നാ.ത്തേൻ കുടിച്ചവാറു, ഉറിയിൽ നാ. അരികരുതാഞ്ഞാൽ prov. — നാ’ക്കണ്ടം a field sown with 4 Nāḷi of seed. — നാ’പ്പാടു daily allowance of 4 Nāḷi Nellu, pay of menial servants (see മുന്നാഴി). — നാന്നാങ്കു 16.
നാനൂറു 400.
നാന്മ 4/5.
നാന്മടങ്ങു 4 times, നീരു നാ. കൂട്ടി a. med.
നാന്മറ the 4 Vēdas. നാന്മറയോർ Pay. the Brah-mans. നാ. നേരായ രാമായണം KU., AR.
നാന്മുഖൻ AR. Brahma.
നാന്മുകപ്പുല്ലു a. med. Saccharum spontaneum? (S. ധ്യാമകം).
നാന്മൂന്നു 4 X 3 = 12.
നാനുഷ്ഠേയം nānušṭhēyam S. (ന) improper.
നാന്തല Eloquence, see നാക്കു.
നാന്തുക nānduγa T. C. Te. aM. = നനയുക, f. i. നാ’പ്പൊഴുതാറും RC.
നാന്ദകം nānďaγam S. (&നന്ദകം). The sword of Višṇu or Kāḷi നാ. കൊണ്ടു വെട്ടി Sk.; നാ. പോലേ വളഞ്ഞിരിക്കും (bent at the point); നാ. എഴുന്നെള്ളിക്ക (at Māḍāyi). നാപിതൻ nābiδaǹ S. (= സ്നാപിതാ?) A barber, Tdbh. നാവിതൻ PT.
(fem. നാപിയത്തി V1.)
നാഭി nābhi S. (നഭ് nave). 1. The navel മേൽ നാവീങ്കൽ നാടിഹേമം എന്ന മൎമ്മം MM.; നാ.ക്ക് ഒരു ചവിട്ടു TR., പരിചുള്ള നാ. ച്ചുഴി വലികളും KR. 2. the nave of a wheel, Bhg. centre.
നാഭിക്കാരൻ a near relation, heir V1.
നാഭിപ്രദേശം the groin, കീഴ്വയറു.
നാഭിസൂത്രം the umbilical cord, പൊക്കിൾക്കൊടി.
നാമം nāmam S. (√ ജ്ഞാ or മ്നാ) 1. A name നാ. ധരിക്ക, ഇടുക. — ദശരഥനാമ്നാ AR. (Instr.) — Esp. a name descriptive of attributes, as തിരുനാ. the names of Višṇu (generally 27, but also സഹസ്രനാ.), repeated as morning prayer. തിരുനാമങ്ങൾ ഇല്ലാതേ പോകയോ GnP. തിരുനാമമാഹാത്മ്യം the efficacy of such repetitions. നാ’മങ്ങൾ ഓതുക, ജപിക്ക Bhg. 2. a sec-tarian mark of Vaišṇavas ഗോപിനാമക്കുറി. 3. the noun (gram.).
Hence: നാമകം bearing the name, രാമനാമകമായ മോതിരം KR. = നാമാങ്കിതം.
നാമകരണം giving the infant a name = പേരിടുക, generally on the 12th day പന്ത്രണ്ടാം ദിനം നാ. അവൎക്ക് എല്ലാം KR.; also പുത്രനു നാമകൎമ്മം ചെയ്ക Bhg.
നാമകീൎത്തനം; = നാമസങ്കീ.; തിരുനാമജപം Bhg.
നാമധാരി (1) having the name; (2) wearing the Vaišṇava mark, (നാമധാരണം).
നാമധേയം PT. a name.
നാമമാത്രം having only the name, Bhg.
നാമമാല (1) a list of holy names; (3) a dic-tionary.
നാമവാൻ having the name, നാരദനാ. നന്മു [നി CG.
നാമർ N. pr. m., കുഞ്ഞ്യാമറേപ്പാട്ടു TP.
നാമവൃത്തി occupation with holy names, നിന്നുടെ നാ. എന്നിയേ ചിന്തയില്ല KR.
നാമശാലി named, എന്ന പേരോടും കൂടേ നാ’യാം സിംഹത്താൻ PT.
നാമശേഷം of which the name only remains. ഭീമമാകിയ പരാക്രമം എല്ലാം നാ. ഇവതേ ChVr. thou, Bhīmasēna, appearst only
നാമ്പു — നായൻ 543 നാൕ
formidable in name. നാ’മാക്കുക to kill, Bhr. Also നാമമശേഷമായ്പോകുമ്മുമ്പേ CG. before I be reduced to a mere name.
നാമസങ്കീൎത്തനം reciting the names of Višṇu, തിരുനാ. മുക്തിപ്രദം GnP.
നാമാ having the name, as രുരുനാ. Bhr. Ruru, ശിശുപാലനാമാവിൻ etc.
നാമോച്ചാരണം pronouncing the (holy) names V1.
നാമ്പു nāmbụ (C. wet, T. slender) 1. A sprout, germ. വെറ്റില നാമ്പുപോലും ശേഷിച്ചില്ല prov. = ചെലവായി. 2. No. = ചിര 2. നാമ്പില the spiral end of a plantain bunch = കൂമ്പു.
നായകം nāyaγam S. (നീ). 1. Leading പട നാ. ചെയ്കിൻറ Jew. doc. the General, നാ. ആയിനോർ RC. chiefs. A land may be ബഹുനാ., ശിശുനാ., സ്ത്രീനാ. Mud. governed by many, by a child, etc. — ൟശനാ. V1. a monarchy — വേദനാ. a theocracy. ഭൂചക്രം നവനാ. ആക്കി വെച്ചു Mud. gave the land 9 kings. 2. (also നായക്കല്ലു KR., നായകക്കല്ലു AR.) the central gem in a necklace നാ. പറിച്ചപതക്കം പോലേ KR., also നടുനായകം; met. വീരന്മാർ ചൂടും മകുടത്തിൻ നായകക്കല്ലേ AR. the first of heroes. നായകൻ a chief (മൂലോകനാ. CG. God); husband. Kēraḷa is said to hold 1000 നായകന്മാർ & 1400 വീരന്മാർ KU. high noblemen, generals, etc.
നായകി a mistress, lady VetC., better നായിക, as നാരിമാർ നായികേ, വിണ്ണവർ നാ. CG. Durga; pl. hon. നായികിയാർ a princess.
നായക്കൻ, (H. nāyak). 1. a corporal. ബോയി നാ. TR. the headman of hamāls. 2. നായക്കന്മാർ, — യിക്കന്മാർ N. pr. a certain caste of Easterners (of Telugu origin?), chiefly tank-diggers; when they marry, the bride-groom is said to eat a cat with the bride. D. — നായിക്കന്മാൎക്കു വാദ്യപ്രയോഗം KN. — Kinds: കൊങ്ങനായ്ക്കൻ (or ഒട്ടനായ്ക്കൻ, f. ഒട്ടത്തി), നാട്ടുനായ്ക്കൻ (with മുങ്കടുമ), വടുകനായ്ക്കൻ (cultivators, etc.)
നായൻ nāyaǹ S. (— നായകൻ) 1. A leader, ഉലകുടയ നായൻ God (Mpl.) 2. hon. plur. നായർ Lord; the Sūdras of Kēraḷa (raised to the rank of Kshatriyas by their intimate con-nection with the Brahmans). 3. soldiers of all castes — Trav., Kōlatt., Tām. & Cochi are said to have each 350,000 Nāyars — KU. fem. നായരിച്ചി, നായരമ്മ; pl. നായന്മാർ.
നായനാർ hon. pl. Lord, master; the chief proprietor of a temple.
നായ്മ 1. Lordship, a title of officers with നായക സ്ഥാനം directing the gymnastic or military exercises of the Nāyars. കുടിപതി നാ. കൊടുത്തു KU. കൂട്ടുനാ. V2. tribunate. 2. soldier-ship (നായ്മത്താനം), hence നാ. കാട്ടുക brave-ry. — നായ്മക്കാരൻ V1. resolute, daring.
നാൕ nāy T. M. Tu. C. Dog; pl. നായ്ക്കൾ (kinds ചെന്നാ. a wolf, കടൽനാ. a seal, നീർനാ. an otter, കഴുനാ. etc.). നായിന്റെ മകൻ vu. (abuse). നായ്ക്കയറ്റേണ്ടതു കിഴക്കുവാതിൽ, കയറ്റിയ വാതുക്കൽ ഇറക്കിക്കൊൾക (huntg.). നായ്ക്കളേ കയറിട്ട മക്കൾ VeY. dog-boys. കൈയിൽ ഇരിക്കും പണത്തെക്കൊടുത്തു മുഖത്തെക്കടിക്കുന്ന നായെവാങ്ങി No. (euph. of drunkards). നായ്ക്കാഷ്ഠത്തിന്നു ധൂപം കാട്ടൊല്ല prov.
നായാടി 1. a hunter. 2. the lowest caste of jungle-dwellers & beggars, (also called നായടി as dog-eaters), ordered to retire 74 steps from high-castes; രണ്ടു നായാടിപ്പാടു ദൂരം ഉണ്ടു MR. 3. N. pr. m. (— ച്ചി fem.)
നായാടുക to hunt, നായികെട്ടി ആടുക. കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ നായാടിത്തിന്നുന്നു (beasts of prey).
നായാട്ടു hunting, chiefly of two kinds കുന്നാചാരവും വല്പാചാരവും; also ൪ വഴി നാ.: വിളിച്ചു നാ., കുറിച്ചു നാ. etc (huntg.) — നാ. വല, നാ. വിളി, നാ. കൂക്കിക്കൊടുത്തു TP.
നായാട്ടുനായി, നാ’പട്ടി a hunting dog.
നായാണ്ടിക്ക V1. to mock (see നയാ —).
നായിങ്കണ = നായ്ക്കരിമ്പു Rh., (ഞാങ്ങണ?).
നായിടുക to hunt, കുന്നിന്മേൽ നായിടേണ്ട TP.
നായീച്ച a dog-fly.
നായുണ്ണി 1. a tick. 2. = നാഞ്ഞൂൽ V1.
നായിബ് — നാരകം 544 നാരദൻ — നാരായ
നായ്ക്കയ്യൻ slave of a dog (abuse). ആണും പെണ്ണുമല്ലാത്ത നായ്ക്കയ്യ TP.
നായ്ക്കരിമ്പു a reed, Saccharum spontaneum.
നായ്ക്കല്ല a weed in rice-fields easily mistaken for rice.
നായ്ക്കാരൻ the man in charge of the hounds. തലനാ. വിളിക്കേണ്ടതു, നാ’നു നാലു ചങ്ങാതി (huntg.)
നായ്ക്കിടാവു a dog-boy, നാ’വിന്നു ചോറു കൊ[ടുത്തു (huntg.)
നായ്ക്കുട്ടി a puppy.
നായ്ക്കുരുണ Negretia pruriens, cowhage. നാ.യുടെ വേർ കഴഞ്ചു a. med. നാ. ക്കുരുനട്ടു കുരുനൂലിന്മേൽ കോത്തു Tantr.
നായ്ചെവി a dog’s ear, as in books.
നായ്പട dog-fight, നാഥനില്ലാതപട നാ. prov.
നായ്പിള്ള Tantr. a kind of മെരുകു V1.
നായ്വെണ്ണ, (T. നായ്വേള V1.) & നായർവെണ്ണ Cleome viscosa.
നായ്വെള്ള Palg. a colour of cattle (with white hair & skin).
നായിബ്, — പ്പ് Ar. nāib, A deputy, vice-[gerent.
നാര nāra T. M. = ഞാര, f. i. നാ. തൻ ചക്രമോടെ പറക്കുന്നു KR. (Kinds: കരിനാര, വെള്ള നാ. Tantalus & Anastomus. J.).
നാരം nāram S. Water നാരദാനം ചെയ്കയാൽ നാരദൻ Vil.
I. നാരകം nāraγam S. (നരകം) Hellish; hell (Mpl. call it നാരം).
II. നാരകം (in S. നാരംഗം, fr. നാർ or നാറു + അകം “holding fragrance”) An orange tree, Citrus aurantium. — the fruit is നാരങ്ങ (കായ്, whence P. nārańǰ & Europ. “orange”).
Kinds: ഈളിനാ’വും മിഴനാ’വും (? prh. ൟഴ നാ.). KR.; കതളിനാ. orange V1.; കമലനാ. Arb. hill-orange; കാട്ടുനാ. Atalantia mono-phylla (കാട്ടുനാ’ത്തില a. med.); ചെറുകാട്ടുനാ. Limonia acidissima or crenulata, Rh.; കാപ്പിരിനാ. V1. Caffre lime; കൈപ്പൻ നാ. Coorg orange; ചെറുനാ. lime, Citrus acida; ചോനകനാ. an Arabian kind (ചോനകനാ’ങ്ങ ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ നീർ a. med.); നിലനാ. Murraya or Naregamia alata (നി’ത്തില a. med.); മധുരനാ. Citrus decumana, pumplemose; മലനാ. Rh. (= കാട്ടുനാ.); മാതളനാ. Citrus medica, (also വള്ളിനാ. V1., വള്ളിനാ’ങ്ങാച്ചാറു Tantr.); വടുകപ്പുളി നാ. V1. a variety (വടു’ങ്ങാ GP 70.)
നാരങ്ങമുറി a caldron (shaped like the half of an orange) to boil 25 — 30 Iḍangāḷis of rice.
നാരദൻ Nāradaǹ S. A Rshi (ദേവൎഷി), messen-ger of the Gods. Bhr. — M. met. = ഏഷണിക്കാരൻ 171. — (see നാരം).
നാരസിംഹം nārasimham S. Referring to നരസിംഹം, fem. നാരസിംഹി DM. a heroine.
നാരാചം nārāǰam S. (prob. fr. നാർ, നാരായം). An arrow, vu. = കൊക്കമ്പു; നാ’ങ്ങൾ എയ്തു Brhmd.; തീ എരിയും നാ. ചെവിയിൽ കൊണ്ടന്നു തിരുകിയ പോലേ പറഞ്ഞു കേട്ടു KR.; അവനെ നാരാചബാണങ്ങൾ എയ്തു KR. നാരാചസമ്മുഖൻ VetC. who meets an arrow.
നാരായം (Tdbh.? rather നാർ + ആയം) 1. a hairlike pin; the sting of a bee. — V1. a heavy double pointed iron style (M. also call-ed നാരാചം, for writing Granthams). ൧൦ വിരൽ നീളമുള്ള ഇരിമ്പു നാരായം പഴുപ്പിച്ചു വായിൽ ഇടേണം VyM. (to a blaspheming Sūdra). — an arrow നിരവേ നാ’ങ്ങൾ പൊഴിന്തു RC. — the tongue of a balance, etc. പറയുടെ നാ. a metal rod supporting the crossbar of a Para. — fig. അവന്റെ നാ. പോയി has lost his style-berth. 2. a measure of rice, the legal Iḍangal̤i of 2¼.” depth 5½” width CS.; ഒന്നേമുക്കാൽ നാ‍. KU.; നെല്ലുപറ ൧൨ നാരായം ൮ MR. — also = മുന്നാഴി (loc.); = 6 നാഴി (Cochin to Beypoor) = പടി Palg., 10 നാരായം = 1 പറ.
നാരായക്കോൽ, (S. നാരാചി) a goldsmith’s [scales.
നാരായപ്പടി a piece of wood or bamboo to sharpen styles on.
നാരായവേർ 1. a hair-like root. 2. the taproot (also നാരായക്കൊമ്പു the chief branch), നാരോടു കൂടപ്പറിച്ചു Mud.
നാരായണൻ Nārāyaṇaǹ S. (നരൻ). The son of man; Višṇu, praised with the formula ശ്രീനാ’ണായ നമഃ, hence നാരായണായെന്നു
നാരി — നാറുക 545 നാൽ
പാടിപ്പാടി CG. — നാ.സ്വാമി— (vu. N. pr. നാരാണൻ, നാരുത്തമ്പുരാൻ, നാണു).
നാരാ(യ)ണപക്ഷി V2. a swallow (or = നാണുവം) prh. Ardea cinerea, the blue heron.
നാരായണമംഗലത്തടി N. pr. a low-caste sage, also നാറാണമങ്ങലത്തുഭ്രാന്തൻ, or നാരോത്തുഭ്രാന്തൻ.
നാരായണി N. pr. fem.
നാരി nāri S. (f. of നാരൻ = നരൻ) A wife, woman; നാരിയാൾ, hon. നാരിമാർ (നാരിയർ RC.). pl. ശൂദ്രനാരിമാർ KU.; ദൂരേ കണ്ട നാ. ആകാ, നാരീശാപം ഇറക്കിക്കൂടാ prov.; നാരീജിതൻ VetC.
നാരിത്വം womanhood, നിണക്കിന്നു വന്നൊരു നാ. ഒഴിഞ്ഞുതില്ലെങ്കിൽ SiPu.
നാൎയ്യാശ Genov. lusting after women.
നാരികേളം nāriγeḷam & നാരികേരം, നാളികേരം S. A cocoanut tree (നാളി + കേരം) & a cocoanut.
നാർ nār & നാറു 5. (നാറുക ?) 1. What is hair-like (തലനാർ), stamina of flowers, thin roots നാരും വേരും കളക; (see നാരായവേർ). 2. fibres of bark (f. i. ചടച്ചി —, ചണനാർ etc. exhib.), or coir (കെട്ടുനാർ & ഞാർകെട്ടു green palm-leaves used for tying cadjans in thatch-ing); strings in mango & other fruits; strings & ropes from fibres. 3. = ഞാറു 1. q. v. നുരികരുനാർ തിരിഞ്ഞു വരുന്നു (Palg.) നാരൻ fibrous, hairy.
നാർപട്ടു, (B. നാരൻ പട്ടു) bark-cloth, used by some Brahmans as dinner dress after bath-ing, നാ. കെട്ടുക to wear it. (No. vu. നാറിപ്പട്ട്); also for Bengal-, China-silk, etc.
നാൎത്താൻ see നാഗത്താൻ.
നാൎത്തപ്പഴം V1. Jambu fruit?
നാറുക nāŕuγa T.M. C. 1. a T. To grow up, whence ഞാറു, നാർ. 2. (നറു) to yield a smell, stink. ചാണകം നാറുന്നുതെന്തിതു CG. why does the bread smell after cowdung, (so മീന്നാറി). നാറിപ്പോക to putrify. — fig. നിന്റെ വാക്കു നാറുന്നു etc.
നാറാവുള്ളി garlic. നാറുവായൻ‍ V1. with offensive breath.
നാറ്റം (C. Tu. നാട്ട & നാത്ത) smell, bad smell, as മേൽ നാ. V2. (of armpits). നാ’വും മണവും അറിയാത്തവൻ prov. a dunce. നാ. പിടിക്ക to begin to spoil.
v. a. നാറ്റുക to smell, തീക്ഷ്ണദ്രവ്യത്തെ നാ. Nid.; നാറ്റി നോക്കുക, നാറ്റാൻ കൊടുത്താൽ നക്കരുതു prov.
CV. നാറ്റിക്ക to spread a smell. എന്നേ നാ’ച്ചു brought me into bad repute.
നാൽ nāl, നാലു 5. (also Finn., Hung.; Esthn. neli). Four, also നാങ്കു, നാൻ before Nasals, q. v. നാലു പണം ലാഭം വരുത്തി കുഞ്ഞികുട്ടിക്കു കൊടുത്തു നാൾ കഴിച്ചു വരുന്നു TR.; നാലാൾ പറഞ്ഞാൽ നാടും വഴങ്ങേണം prov.; നാലു നാട്ടിൽ ഓല കൊടുത്തയച്ചു TP. in every direction (= നാലുദിക്കിലും). — pl. മകുടങ്ങൾ നാലുകൾ കൊണ്ടും Bhg. (of Brahma).
നാലകം a palace, built as a square.
നാ’ത്തമ്മ KU. the Queen of Pōlanāḍu.
നാലംഗം Bhr. = ചതുരംഗം; നാലംഗപ്പട.
നാലമ്പലം a temple consisting of 4 wings MR.
നാലർ, (നാല്വർ AR.) 4 persons, നാ. കണ്ട പെറും വില (doc. MR.) price of land as fixed by 4 umpires. നാ. മരിക്കയാൽ VetC. & നാല്വരും.
നാലാങ്കുളി a ceremony at weddings. (നാലു കുളിക്ക purification after menses).
നാലാന്നാൾ before yesterday; 3 days ago; the day after to-morrow.
നാലാന്നീർ V1. purification after menses.
നാലാമൻ the fourth person, നാലാമത്തേവൻ.
നാലാമിടം, (— മേടം, ഇടം 2.) 1. a house. 2. the family Deity. നാ’ത്തേക്കോപം an ailment ascribed to the displeasure of the പരദേവത (or of ഭൂതപ്രേതപിശാചു). നാ. നന്നാക്ക to counteract sorcery.
നാലാമ്പനി quartan fever.
നാലാമ്പാടു = നാലാമിടം; നാലുപുരയും നടുമുറ്റവും നാലാപ്പാടു (sic) തന്നേ (loc).
നാലാറു 4 or six; 4 X 6=24.
നാലാശ്രമി a Brahman, as observing the 4 states of life, (ആശ്രമം).
നാവിക — നാശം 546 നാസ — നാസ്തി
നാലിലക്കുടങ്ങൽ B. a med. plant.
നാലുകെട്ടു a quadrangular building (നാലുപുര).
നാലുപന്തി (4 rows) women’s neck-ornament, Trav. = നാഗപടം.
നാലുപുര a four-winged house (=മൂന്നു ഇണിയും ഓരാറ്റയും prov.)
നാലുമൂല four-cornered.
നാലൊന്നു one-fourth; (also നാലിട്ടൊരു പങ്കു, നാലാങ്കൂറു). ലങ്കയിലുള്ളതിൽ നാം. സൈന്യം ഒടുക്കി AR., ബലങ്ങളിൽ നാ. KR.
നാല്ക്കാലി 1. a quadruped. 2. a stool, chair. denV. നാല്ക്കാലിക്ക: നാക്കാലിച്ചു നടക്ക to creep on all fours.
നാല്ക്കൊമ്പൻ a four-tusked elephant, നാ’ന്മാരാം മദകരികൾ KR.
നാല്ക്കോൺ a square.
നാല്ക്കോലേപ്പെരുവഴി KR. (കവല) a place where 4 roads meet.
നാല്പതു 40; നാ. കുളിക്ക the close of purification [after birth.
നാല്പത്തീരടി a fencing school, കളരി of 42’ length. കേരളത്തിൽ ൧൦൦൮ നാ. സ്ഥാനം KU.
നാല്പത്തൊന്നു the 41st day, close of ചാത്തം V2.; ഇന്നാൾ നാ. കഴിഞ്ഞാൽ വരാം TR.
നാല്പാടി (പാടു) a tetrarch, കുറുമ്പറനാട്ടിൽ ൪ നാ. മാർ KU.; also title of barons, even Tīyars.
നാല്പാ (ൽ) മരം 4 milky trees (അത്തി, ഇത്തി, അരയാൽ, പേരാൽ). നാ’ത്തിന്തോൽ ഓരിടങ്ങാഴി MM.
നാല്പുര = നാലാമ്പാടു, നാലുകെട്ടു.
നാല്വർ = നാലർ q.v., നാലുവർ.
നാല്വിരൽ a hand-breadth.
നാവികൻ nāviγaǹ S. (നൌ) A steersman, [navigator.
നാവ്യം navigable; a ford V1.
നാവായി T. a ship.
നാവിയൻ nāviyaǹ Tdbh.; നാപിതൻ. A Sūdra barber; also നാവുതിയൻ by assimilating it to കാവുതിയൻ, (500 in Taḷiparambu); നാവു തിയക്കണ്ണൻ jud.
നാവു see നാക്കു.
നാവുക T. V1. To cleanse rice from stones = [നേമ്പുക.
നാശം nāšam S. (നശ്). Ruin, loss. ചേതനാ ശാദികൾ വന്നു TR. were entirely ruined. In Cpds. ബുദ്ധിനാശം etc. = കേടു.— നാട്ടിൽ കടന്നു നാ. തുടങ്ങിനാർ SiPu. devastated— മീശകരിച്ചു നാശപ്പെടുത്തി RS. — നാശമന്യേ KR. well.
നാശകൻ destroyer, (ശത്രു—Bhg.)
നാശകരം destructive.
നാശനം 1. destroying, കുലനാശനൻ etc. 2. de-struction. ഉദ്യോഗം ഇനി ദുൎഗ്ഗനാശനം തന്നേ KR. now let us take the fort.
നാശി destroying, as കഫനാ. GP.; കുലനാശിനി fem. KR.
നാസ nāsa S. (നസ്) The nose. നാസാഗ്രത്തിൽ ഈക്ഷണനായി, നാസാഗ്രന്യസ്തലോചനൻ Bhg. a Yōgi with his eyes fixed on the tip of the nose.
നാസാപുടം the wings of the nostrils, നാ’ടാന്തരേ ഔഷധംകൊണ്ടു നസ്യം ചെയ്തു KR. — നാസാമലം കളക etc. the mucus etc.
നാസാരന്ധ്രം nostrils, നാ’ന്ധ്രസംഭൂതരോമം AR.
നാസത്യന്മാർ nāsatyaǹ S. The 2 Aswins, നാ’രുടെ ചാരത്തു കാണായി യമന്മാരേ CG.
നാസി nāsi (Tdbh.; നാസിക). The nose, വിയൎപ്പുതുള്ളികൾ പൊടിഞ്ഞ നാ. യും Bhr., അന്നാസി കണ്ടാൽ CG. — നാസിദ്വാരം etc.
നാസിക S. 1. a nostril നാ. കരം കൊണ്ടുപിടിച്ചു SiPu. (in Yōga). 2. the nose നാസികത്തെല്ലു Anj. — നാസികാചൂൎണ്ണം a med. Snuff.
നാസിക്യം N. pr. the town Nāsik.
നാസിർ = നാജർ.
നാസീരം nāsīram S. Skirmishing in front of an army (മുമ്പട), നാസീരയാനത്തിന്നുള്ള പടകളും Nal.
നാസ്തി nāsti S. (ന + അസ്തി) 1. Is not നിദ്രയോ ഞങ്ങൾക്കു നാ. പണ്ടേ തന്നേ Nal.; ആസ്തിയോ നാസ്തിയോ hast or hast not? vu. 2. non-existence വൈരം നാ. യായി Nal.; ദുൎബ്ബോധം നാ. യായ്വന്നു Si Pu.; പാപം നാ. യാം, നാ. യായ്ചമഞ്ഞു Bhg.; നീർ ചോൎന്നു നാ. യായ്വരും PT. will be destroyed.
നാസ്തം “a place where of old all went naked” V1., (see നസ്തമേ).
നാളം — നാൾ 547 നാഴി
നാസ്തികം V1. wholly destitute, naked.
നാസ്തികൻ an atheist, infidel KR., ഉൾപൂവിൽ ദൈവനാ’രായി Bhg.
നാസ്തിക്യം infidelity— നാസ്തികത്വവും ഇല്ല Bhr.
നാളം nāḷam S. (നളം). 1. Tubular, a lotus stalk താമരപ്പൂവു തൻ നാ’മായുള്ള കഴുത്തുടയോൻ CG. 2. a tube; No. a funnel. ഗളനാളം the throat, മൂക്കിന്റെ നാ. a nostril. നാ. വെക്ക to inject medicines into the nose by a tube. 3. V1. 2. a flame.
നാളികേരം MR. = നാരികേളം.
നാളീകം lotus, നാളീകജാലം വിടൎന്നു Nal.
നാൾ nāḷ T. M. (C. in നാള, Te. നാഡു, Susi inscr. nān; perh. aT. നൾ = നടു noon?) 1. A day of 24 hours, നാൾ രണ്ടുദിപ്പിന്നിടയല്ലോ CS. The ന is lost in മറ്റാൾ, അത്രാൾ, നുമ്മാൾ etc. The temporal Dative with ഏ, as എത്ര നാളേക്കു പൊറുക്കേണം ഇങ്ങനേ AR. 2. the as-trological day & the നക്ഷത്രം that governs it (ആൺനാ., പെൺനാ. etc.). നാളും പൊരുത്തവും നോക്കി നിശ്ചയിക്ക Anach. (for marriage). അതിന്നു നാളും നേരവും ആക്കി KN. 3. time in general. എല്ലാ നാളേക്കും Bhg. for ever. ദൈവം ഉളള നാൾ മറക്കുമോ Nal.; നടക്കുന്നാൾ KU.; നന്ദൻ ഉള്ളൊരു നാൾ Mud. during N’s reign. ഡീപ്പുസുല്ത്താന്റെ നാളിൽ നടന്നപ്രകാരം TR.; ഇപ്രാണൻ ഉളള നാളേപ്പോലേ KU. as long as we live. ഒരു നാളുമില്ല also: not under any circumstances.
Hence: നാള T. C. M. 1. to-morrow, also നാളെക്കു, നാളേത്തിൽ ബോധിപ്പിക്കാം, നാളേത്തേൽ വാ TR.; നാളേടം Bhr. during to-morrow. ഇന്നോടു നാളയോട് എന്നേയും കൊന്നു തിന്നും VetC. between this day & to-morrow. നാളത്തുടങ്ങേണം എന്നു നിനെച്ചാൽ നാളേക്കു നാള അതിന്നില്ലൊരൊടുക്കം Anj. the day after to-morrow. 2. നാള only not today = never! നാളതു (doc.) the current day.
നാളവർ a lower class of Nāyars, (കടത്തുവനാ[ട്ടിൽ നാ.
നാളാഗമം B. (ആഗമം) a chronicle, annals.
നാളിൽ നാളിൽ daily more, നാശമേ ഉള്ളു നാ. CG.; ഇണ്ടൽ പെരുകുന്നു നാ. Anj. നാളും കോളും daily pay (of കൂലിച്ചേകം). ചെലവിന്നു നാ. കൊടുക്ക to pay out, pay up to the day; നാ. തീൎത്തു KU.
നാളും നാഴികയും the regular duties, f. i. ഇല്ലത്തു നാ. TR. in a Brahman household.
നാളൊത്തതു Nasr. V1. repetition of ചാത്തം q. v.
നാളോക്കം = നാളും പക്കവും (2) an astrologi-cal calculation, നാ. വെക്ക.
നാൾ കഴിക്ക to gain a livelihood, നാ’ച്ചു കൊൾക TR.
നാൾ കുറുകിയവൻ whose life draws towards [its close.
നാൾ്ക്കട T. the end of a day; V1. the last day?
നാൾ്ക്കുനാൾ from day to day.
നാൾനീക്കം B. procrastination.
നാൾപെടുക So. to occur within a month; No. നാ’ട്ടു പോയാൽ ചീത്തയായി if it does not soon go off.
നാൾപോക്കുക V1. to spend or pass time.
നാൾവഴി a day-book, daily accounts, as of Rājas, നാ. കണക്കു.
നാഴി nāḷi Tdbh.; നാഡി, നാളി 1. A tube, a bamboo joint. 2. a measure (of fluids ഉറുപ്പിക ഒന്നിന്നു എണ്ണ വില നാഴി ൧൬ TR.), chiefly of rice നാ’ക്കു നാ.പ്പണം കൊടുത്തു TP. exactly. നാട്ടിൽ ഒത്ത നാ. common, അഴിയൻ നാ. smaller measure V1. Mostly നാഴി = ചെറുനാഴി, which holds 8 ആഴക്കു or 40 ചവടു CS.; or 2 ഉരി = 4 ഉഴക്കു (4444 rice grains. W.) 3. the greater measure പെരുനാഴി = ഇടങ്ങാഴി =4 നാഴി. (നാന്നാഴി, മുന്നാഴി; see നാ —, മു —). ഇരുനാഴിയാൽ നാഴി V1. land belonging equal-ly to two lords. അവൻ ഇ. ആകുന്നു he is entitled to a moiety. തച്ചമ്പാറ ഇരുന്നാഴിനായിയായിട്ടു മുതുകുറിച്ചി നമുക്കു പ്രത്യേകമായിട്ടുള്ളതു TR. Taččambāra belongs to me & another Rāja, Muẟuγuričči to me alone.
നാഴിക്കുടം a vase on the top of a temple = താഴിക്കുടം V1. — നാഴികക്കുടങ്ങൾ കാണായി KumK.
നാഴിച്ച each one Nāḷi കുടി തോറും നാ’രി TP., നാഴിശ്ശ അരി MR.
നാഴിക — നികർ 548 നികൽ — നികിതി
നാഴിക nāḷiγa Tdbh.; നാഡിക 1. An Indian hour of 24 minutes. It may be നല്ല, ശീത, അമൃതനാ. and the position of planets may make it yet more auspicious (മുഹൂൎത്തം); or it is ആകാത്ത, ഉഷ്ണ, അശുഭ, വിഷനാഴിക, (see നവദോഷം). 2. an Indian mile = ¼ Kōs (2000 ദണ്ഡു); (often with വഴി) ആ മല ൩ നാ. വഴി കയറ്റം ഉണ്ടു TR.
നാഴികച്ചിരട്ട or നാഴികവട്ട (ക) a clepsydra, instrument (ചിരട്ട) for measuring time filling within a Nāḷiγa (med.), നായ്യട്ട വെച്ചോണ്ടിരിക്ക TP. = നാഴിവട്ട vu.
നാഴികമണി, നാഴികക്കുപ്പി a watch, clock.
നാഴികവാതിൽ V1. a sluice of irrigation-channels.
നികക്ക niγakka M. (Te. C. നെഗ, നിഗ, Tu. നുഗി, T. നിവ) 1.To rise as in water ചെന്നതിൽ മുങ്ങി നികന്നു, a water-snake വാരിതന്മീതേ നികന്നു നോക്കി, bathers വെള്ളത്തിങ്കീഴേ പോയി ദൂരത്തു ചെന്നു നികന്നു CG.; ചന്ദ്രനെപ്പോലേ ഭൂമി ആകാശത്തിൽ നികന്നു നില്ക്കുന്നു to be aloft. 2. to fill up, as a hole; to heal up as a wound വ്രണം നികന്നീടും PT. (vu. നേണു വരിക).
VN. നികപ്പു 1. rising out of water. 2. filling up, levelling; sustenance ദിവസം കഴിപ്പാൻ നി. ഇല്ല. vu.
v. a. നികത്തുക 1. to fill up, കുഴി നി. V1. 2. to level, നി’ന്നു ഭൂമി ചിലർ KR. making a road. 3. to mend, perfect ഭക്തിയുള്ള ഭൃത്യൻ സ്വാമിയെ നികത്തീടും PT.; കുറവുകളെ നികത്തിത്തരുന്നു makes up all wants. സത്തുക്കൾക്ക് ആപത്തു വന്നാൽ നി. PT., സജ്ജനം വേണം അവരെ നി’വാൻ Nal. to help through, (see നികൎത്തു, നികഴ്ത്തു).
നികടം niγaḍam S. (നി beneath, in). Near, നികടഭുവി PT.
നികരം S. a crowd (കർ to pour), a flock. കരിതുരഗരഥനികരം Mud.; often ശരനികരം Bhg.; നരപതിനികരശിരോമണി ChVr.
നികർ niγar T. M. (C. to become erect, fr. നിക). Equality മാമലനികരെഴുകേ തരി, മാ നേൽ മിഴി നി. ഒരു മായം RC; മന്നവന്മാരിൽ ആരും അവനു നി. ഇല്ല Mo. Pr. — നികരെഴും RC. comparable. നികൎക്കുക better നിവിൎക്കുക.
നികൎത്തുക = നികത്തുക, f. i. ഇരിവരുടെ കലഹമതിൽ ഒരുവനെ നികൎത്തുവാൻ ഇഷ്ടൻ എന്നാലും തുടങ്ങോല SiPu. to support.
നികൽ see നിഴൽ. — (denV. ചത്ത ആൾ നികലിക്ക — see നികളുക — vu. No. = നിഴലിക്ക).
നികഷം niγašam S. A touchstone. നി’മായില്ലൊരു സാധനം PT. no means to ascertain; (also falsely written നികൎഷം).
നികളം niγaḷam (Te. C. നിക്കു, Te. നിഗുഡു to grow high, = ഞെളിക). Haughtiness, also നിഗളം.
denV. നികളിക്ക V1. to swell, strut; (& നി [ഗ —).
നികളുക niγaḷuγa, നികഴുക (T. to shine, go on, Te. C. നിഗൾ) = നികക്ക, f. i. നികള so as to be full = തികള V1. (of stomach), മാന്മിഴി നെറിയേലും നികണ്ണെഴുന്നു RC.
നികൾ = നികർ (മഴനികൾ തൂയബാണങ്ങൾ RC.)
നികഴ്ത്തുക v. a. to fulfill, മനോരഥത്തെ നി’ [വാൻ ChVr.
നികാമം niγāmam S. (നി) According to wish. നികാന്തമീമാംസികൻ Nal. a zealous student of Mīmāmsa (part.)
നികായം S. (ചി) 1. a group. 2. a dwelling.
നികാരം S. injury. — നികാരണം killing.
നികാശം S. resembling.
നികിതി niγiδi, & നികുതി V1. (= നീതി or നിയതി; rather C. നിഗദി instalment, Ar. naqdi, ready money) 1. Payment of taxes in money, not in kind. നി. തീൎക്ക to pay, കെട്ടുക to collect, also നി. പ്പണം പിരിഞ്ഞു വരുവാൻ TR. Introduced by Haidar Ali, chiefly as land-tax. പൂൎവ്വന്മാർ പേരിൽ മരഫലത്തിന്നു നി. ഉണ്ടായി MR. 2. what is due = നീതി, f. i. ഞായവും നികുതിയറിവും നൽഞെറി Mpl. song.
നികിതിച്ചീട്ടു a document given by the Collector stating the amount of cash demandable from each proprietor. W.
നികിതിവിത്തു money assessment according
നിഗളം 549 നിങ്ങൾ — നിജം
to the value of the seed required for a field.
നികിതിശിഷ്ടം the rent paid by the tenant to the Janmi after paying the taxes.
(നി) നികുഞ്ജം S. = കുഞ്ജം an arbour.
നികുംഭൻ N. pr. — നികുംഭില AR. the place of Indraǰit’s sacrifice, നികുമ്പിലയാല്ക്കീഴ് RC.; തറ 2. (434).
നികൃതി S. = നികാരം deception V1.; നികൃതി പെരുതിവനു AR. he is a mean rogue.
നികൃത്തം S. lacerated, ശസ്ത്രൌഘനി’മാം വിഗ്രഹം AR.
നികൃന്തനൻ cutting, ശ്മശ്രുനി’ ന്മാരെ വരു[ത്തിനാൻ AR.
നികൃഷ്ടം S. (drawn down) vile, mean കുത്സിത ജന്തുക്കളിൽ അതിനി. Bhr. (dog).
എത്രയും നി’ൻ base.
നികൃഷ്ടത meanness (opp. ഉൽകൃഷ്ടം).
denV. നികൎഷിക്ക V1. to cast out.
നികേതനം S. & നികേതം an abode.
നിക്ഷിപ്തം S. deposited. — നിക്ഷേപം 1. a de-posit. രാജ്യത്തെ അമാത്യരിൽ നിക്ഷേപമായി വെച്ചു KR. delivered it over. 2. hoard, treasure നി. വെക്ക, എടുക്ക.
നിക്ഷേപണം S. see foll. കാരാഗൃഹം നി. ചെയ്ക Mud. to cast into prison.
നിക്ഷേപിക്ക 1. to lay down, കടലിൽ Sk. to throw. — നിക്ഷിപ്യ VetC. — ഭാൎയ്യയെ ഭൂമൌ നി’ച്ചു Nal.; കൈയിലേ നി. CG. to deliver to. 2. to lay up, hoard.
CV. നിക്ഷേപിപ്പിക്ക Bhr. to deposit.
നിഖൎവ്വം S. = 1000 ഖൎവ്വം (327) CS. or 100,000,000,000, a billion. S.
നിഖിലം S. entire, all.
നിഗഡം, നിഗളം S. a fetter, കാൽത്തള, നി’ങ്ങളിൽ ആക്കി Sk., നിഗളത്താൽ ബന്ധനം ചെയ്തു Bhg.
നിഗമം S. (= ആഗമം) the text of the Vēdas.
നിഗമനം a conclusion drawn from premises. സാധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നൎത്ഥത്തെ നി. ചെയ്യുന്നു Adw. S.
നിഗളം, — ളിക്ക see നികളം.
(നി) നിഗൂഢം S. 1. Hidden; in secret, Mud. ലജ്ജാനിഗൂഢവും Nal. secrecy of lovers. നി ഗൂഢമനസ്സു of profound mind. — ഒന്നുണ്ടു വേണ്ടു നി ഗൂ ഹി തം Nal. one secret wish more.
നിഗ്രഹം S. restraining; punishment, as ദുഷ്ടനി. Bhr. (opp. ശിഷ്ടരക്ഷണം) — നിഗ്രഹാനുഗ്രഹസ്ഥാനഭേദങ്ങൾ discerning the cases where kindness or severity is needed. നി. അനുഗ്രഹം ചെയ്തവൎക്ക് എന്തു ദണ്ഡം Bhr.
denV. നിഗ്രഹിക്ക 1. to keep down, restrain തപസ്സുകൊണ്ടിന്ദ്രിയങ്ങളെ നി. AR., SiPu. to mortify. മനസ്സിനെ നി’പ്പതിന്നു സമൎത്ഥൻ Bhg. 2. to suppress, destroy അരികുലം നി. Bhg. (in battle).
CV. ശൂരനെ നിഗ്രഹിപ്പിച്ചു Bhr., Genov.
നിഘണ്ഡു S. a vedic glossary.
നിഘ്നം S. dependant.
നിങ്ങൾ niṅṅaḷ, (T. നീങ്ങൾ) You. Nom. & obl. case alike, loc. നിമ്മൾ fr. നിൻ.
(നി): നിചയം S. collection, as വിത്തനി. riches.
denV. നിചയിക്ക Mud. to assemble.
part. നിചിതം brought together, heaped.
നിചോളം S. a wrapper, cover.
നിച്ചം niččam Tdbh.; നിത്യം, daily.
നിച്ചലം niččalam Tdbh.; നിശ്ചലം, Certainly. നിച്ചൽ, (നിച്ചം & നിച്ചലം) 1. always കടുവാമലമ്പുലി നിച്ചലും കൂടും മട, നിച്ചലും നിച്ചലും പോ നീ കുമാര Anj. regularly. നിച്ചേൽ നിസ്കാരം ചോനകൎക്കു TP. daily, continually. നിച്ചേലും നിന്നു പടകളിക്കും CG. (നിച്ചലും No. = എപ്പോഴും; V1. 2. നിത്തലും q.v.). 2. certainly. നിച്ചാലും ഉപായം ഇല്ല എന്നു വരാ Bhr. absolutely no remedy.
നിച്ചാത്തം V1., Tdbh.; നിത്യശ്രാദ്ധം, daily, monthly, or annual repetition of funeral ceremonies, നി. ഊട്ടുക, കഴിക്ക.
നിച്ചാളം niččāḷam V1. Velvet. നിച്ചളങ്ങൾ (sic) Nal. in an enumeration of cloth-wares.
നിജം niǰam S. (innate)? 1. Own. നിജമായ ജീവിതം Mud. his life നിജപുത്രൻ etc.; നിജ നിജ മന്ദിരേ KR. each to his house. നിജ രോഗം, opp. ആഗന്തുകം 74. 2. certainty (prh. Tdbh. of നിശ്ചയം). ആ പാട്ടു വണ്ണാന്മാ
നിടലം — നിണം 550 നിണക്കു — നിത്യം
ൎക്കേ നല്ല നിജം ഉള്ളു vu.; എന്നു നി. കിട്ടീട്ടില്ല MR. no proof. അവൻ വെടിവെച്ചതു നിശം (sic) = ശെരി jud. നിജവള്ളി TR. pepper-vine in bearing (real). വിസ്തരിച്ചു നി. വരുത്തുക to elicit the truth. തൎക്കം മേലാൽ ഉണ്ടാകാതിരിപ്പാൻ ഒരു നി. ചെയ്യേണം MR. settle the matter.
നിടലം niḍalam S. (= നെറ്റി, fr. നിടു). The forehead, (നിടലക്കുഴി temples); gen. നിടിലം, as നിടിലത്തിൽ വിയൎത്തീടും VyM. നിടിലക്കണ്ണൻ, നിടിലക്കനൽ Anj. (Siva’s 3rd eye). — also നിടാലം (സുന്ദരനിടാലൻ KR.)
നിട്ടാന്തം No. vu. = ദൃഷ്ടാന്തം.
നിടു niḍu C. M. Te. Tu. (T. M. നെടു) Long, tall, straight. — VN. നീടു, നീൾ, നീഴ്.
നിടിയരി rice not broken by pounding, (opp. നുറുക്കരി); also നിടിയതു.
നിടിയോൻ 1. a tall person. നി’ന്റെ തലയിൽ വടി prov. the highest is most endangered. 2. a creeper = നരന്ത.
നിടുങ്കൺ a large eye, നീല നി. മടന്തയർ RC. — കുടിലനെടുങ്കണ്ണി RC.
നിടുങ്കയറു a long cord, tow; so നിടുങ്കാലം etc.
neutr. നിടുതു: നീള നിടുതായി വീൎക്കും CG.; തടി മെലിച്ചിട്ടു നിടുതായിട്ടിരുന്നു tall. jud.
Inf. നിടുനിട: നി. ശ്വാസം തെരുതെര വീൎത്തു KR.
VN. നിടുപ്പം length, tallness.
നിടുമ്പുര a long building; barracks; a tempo-rary shed or scaffold.
നിടുവാൾ prov. a long sword.
നിടുവീൎപ്പു & നെ — sighing.
നിടുവെല്ലു the spine; a shin (see നിട്ടൽ).
നിട്ടൽ a shin, also നിട്ടങ്കാൽ; മൂക്കിന്റെ നിട്ടലോളം തിന്നുക No. vu. (= പാലം) till the bridge of the nose.
നിട്ടെന in standing posture, perpendicularly, also നിഠന, നിഢ്ഢന.
നിഢ്ഢനരി rice of long grain; (thought indi-[gestible).
നിണം niṇam aC. M. (T. V1. fat) 1. Coagu-lated blood = ചോരക്കട്ട; blood കുടലു നിണം ഉടലിൽ അണിഞ്ഞു RS. smeared with heart’s blood. അരിഞ്ഞരിഞ്ഞിട്ടു നി. കുടിപ്പിപ്പൻ KR. shed blood. നിണത്തെയും നുകൎന്തു RC. 2. an imitation of blood for sacrifices (അരിപ്പൊടി, മഞ്ഞൾ, നുറു) = കുരുതി.
നിണക്കു niṇakkụ = നിനക്കു To thee (Dat.)
(നി) നിതംബം S. 1. The buttocks, chiefly of women, (ചുരുങ്ങുക 373). — നിതംബിനി f. a well-built woman. 2. mountain side ശൈലങ്ങൾ നി’ങ്ങൾ Bhr.
നിതരാം 1. down, entirely നി. ലയിച്ചു Bhr. 2. much = സുതരാം.
നിതാന്തം (തമ) exceedingly, രാവണൻ തന്നേ നി’വും സല്ക്കരിച്ചു KR.
നിതാനം niδānam Tdbh. = നിദാനം, നിധാ[നം V1.
നിത്യം nityam S. (നി, = നിജം) 1. Continual, constant; eternal. God is നിത്യൻ VCh. 2. adv. always, daily നി. മലശോധനവരുവാൻ a. med.; നിത്യവും കാണ്കയാൽ KR.; നി’വും നമോസ്തുതേ Bhr. — നിത്യർ PT. daily attendants, domestics. Hence: നിച്ചൽ, in V1. നിത്തേലും, നിത്യലും and നിത്തേലുള്ളതു V2. daily.
നിത്യകൎമ്മങ്ങൾ daily ceremonies, also നിത്യ കൃത്യം. (പുലൎകാലേ നിത്യക. ചെയ്തു KR. = സന്ധ്യകഴിക്ക.)
നിത്യച്ചെലവു daily expenses, also നിത്യതക്ക ചെലവിന്നില്ലാതേ TR.
നിത്യത constancy, eternity. നി. ഇല്ലാത്തവർ KR. mortals.
നിത്യദാ always = സദാ Bhg.
നിത്യനിദാനം = നിത്യവൃത്തി.
നിത്യവൃത്തി 1. (= നിത്യം കഴിക്ക) daily main-tenance. നി. ക്കു വേണ്ടുന്നവർ, നിത്യോൎത്തിക്കാർ TR. domestic servants of a Rāja. 2. a regular work. ഒരു സംവത്സരം നി. യായിട്ടുള്ള കൎമ്മങ്ങൾ നടപ്പാൻ TR. yearly cere-monies.
നിത്യാനിത്യവിവേകം knowledge of world & [spirit.
നിത്യാഭ്യാസി exercising himself daily, നി. ആനയെ എടുക്കും prov.
നിത്യോപവാസി fasting daily.
(നി): നിദൎശനം S. pointing at; illustration; ex-ample എന്റെ ദു:ഖനി. ഉണ്ടല്ലോ KR. says
നിദ്ര 551 നിനയു
Rāma to Sugrīva, as being also banished unjustly. സ്വൎല്ലോകത്തിന്നു നി’ങ്ങൾ ഇവ Bhr. the tokens.
നിദാഘം S. (ദഹ്) the hot season, heat.
നിദാനം S. (ദാ to bind) 1. the first cause ആദികാരണം; ascertaining the cause ഹൃദ്രോഗനി’ത്തെച്ചൊല്ലുന്നു Asht. 2. a work on pathology. ചുമനിദാനം Nid. description of the different coughs, etc. 3. prh. Tdbh. of നിധാനം settlement according to the merits of the case. നെല്ലിന്റെ വില നി. വന്നില്ല V1. not settled. നി. ആക്കിത്തരും, ഇതിന്റെ നി. വരുത്തുക, എല്ലാ കാൎയ്യങ്ങളും വിചാരിച്ചു നി. വരുത്തിത്തരാം TR. to settle, decide. അവനെ പേടിപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു നി. ആക്കിത്തരേണം put to rest. സത്യം ചെയ്തു നി’മായി ബോധിപ്പിച്ചു jud. finally, solemnly. ഒരു നി’ത്തിൽ (— മായി) തീൎക്ക in appear-ance, (mock-performance) opp. വെടിപ്പിൽ. 4. SoM. = നിത്യം as നി. കിട്ടുന്ന പാൽ Arb. daily. നിത്യനി. B. daily sustenance. നിദാനവില V1. customary or average price. നിദാനത്തിന്നു ഗതിയില്ലാതേ VyM. to keep house (= നി. കഴിക്ക). ഇപ്രകാരം നി’മാക്കി നടത്തിച്ചു കൊണ്ടാൽ TR. regularly.
denV. നിദാനിക്ക (1) to ascertain, examine, estimate; (2) to decide, settle. — v. n. നിദാനിച്ചുവരിക of symptoms, to arise appearing like this or that (= നിഴലിക്ക).
നിദേശം S. command.
denV. നിദേശിക്ക to order.
നിദ്ര niḋra S. (ദ്രാ to sleep) Sleep. സന്ധ്യകളിൽ നി. യാ കിടപ്പവർ Bhg.; മമ മാറിൽ നി. കൊൾ RS.; സോദരൻ നി. ഉണൎന്നു KR. (& അവന്റെ സുഖനി. ഉണരും മുമ്പേ).
നിദ്രാണൻ (part.) asleep; f. — ണി Bhr.; also നി’ം കൊൾക V1. to take rest. ശിവപദാന്തേ നി’ം ലഭിക്ക SiPu.
നിദ്രാപരൻ AR. given to sleep.
നിദ്രാഭംഗം ചെയ്ക, വരുത്തുക to awaken V1., Arb.
നിദ്രാമയക്കം drowsiness.
നിദ്രാമാന്യം lethargy V1. നിദ്രാലസ്യം sleepiness. — നിദ്രാലു sleepy.
നിദ്രാവാൻ asleep. —
നിദ്രാവത്വം Bhg. continual sleep.
denV. നിദ്രിക്ക to fall asleep.
part. നിദ്രിതൻ one asleep.
(നി): നിധനം S. (ധാ) conclusion, death നിജനിധനമതിനൊരു നിദാനം ചൊല്ലി Bhr. an-nounced his own death.
നിധാനം S. (ധാ) putting down; a receptacle; treasure; (see നിദാനം 3).
നിധി (ധാ) 1. a receptacle, as വാരാണിധി, തപോനി., ദയാനിധേ AR., ശ്രീനിധേ Voc. 2. a treasure നി. സൂക്ഷിക്ക KU.; ഏറിയോരൎത്ഥം നി. വെച്ചിരിക്കുന്നു; നി. കൊൾവാൻ, വെച്ച നി. ഉദ്ധരിച്ചു Bhr.; നി. എടുക്കാം Tantr.
നിധിപതി, നിധീശൻ Kuvēra, to whom നിധീശത്വംകൊടുത്തു UR.
നിനയുക ninayuγa T. aM. (C. Tu. Te. നെ ന, also C. നെൺ, നെർ; prh. നിർണ്ണയ?) To think എന നിനെന്തു RC.; നിന നീനെഞ്ചേ Anj.
v. a. നിനെക്ക 1. To think, remember ഗുരുക്കളെ നിനെച്ചു കുന്തവും വിഴുങ്ങേണം prov. for the sake of (= വിചാരിച്ചു). ഇവരോടു നന്നായി നിനെക്കാതേ KR. consult. എന്തു പുനരന്നു നിനയാഞ്ഞു RS. why not consider before-hand? എൻ പക്ഷം ത്യജിച്ചു ഞാൻ നിനെക്കുമോ പരനുടെ പക്ഷം Mud. 2. to wish തേരും നിനെച്ചവണ്ണം നടക്കും UR.; നിനെച്ച കാരിയം ഫലിച്ചിതോ Mud. the plan. കളവിന്നു നിനെക്ക Anj. to attempt a lie. എന്നു മനസ്സിൽ നന്നായി നിനെച്ചു പ്രാൎത്ഥിച്ചാൾ KR. prayed fervently. നിനയാതേ unawares, നിനെച്ചിരിയാതേ V2.
VN. നിനവു 1. thought. നി. എനിക്കെന്റെ ജനകൻ എന്നത്രേ Bhr. I take you for my father. — recollection ഉണ്ടായിതുള്ളിൽ ഒരു നി. AR.; നി. കൊടുക്ക to remind. — നിനവു കേടു thoughtlessness, forgetfulness. 2. a memorandum, notice. 3. imagination ശക്തൻ എന്നുള്ള നിനവേ നിണക്കുള്ളു Bhr.
നിനെച്ചേടം വെക്ക Anach. to form a tempo-
നിൻ — നിന്ദ 552 നിമിത്തം
rary connection, as Brahmans with Nāyar women, (= ബാന്ധവം ഉണ്ടാക്ക).
നിനെപ്പവർ the thoughtful. എന്നത്രേ ചൊല്ലൂ നിനപ്പവർ KR.
നിൻ niǹ Obl. c. of നീ, as നിന്നാണ by thee I swear, നിന്റെ, നിന്നുടെ & നിൻറുടെ TP. — നിന്തിരുവടി, നിന്തിരുപ്പാദം പ്രാപിച്ചു Bhg.
(നി): നിനദം S. sound. വിവിധതരനിനദഭീഷണമാം പട Mud.
നിനാദം S. id. ഇടിനി’ങ്ങൾ പൊഴിച്ചു RS. (an army).
denV. ഇടിപോലേ നിനാദിച്ചു, നി’ച്ചൊലിക്കും ഗോദാവരി KR. — മണികൾ നിനദിച്ചു So. (see above).
നിന്ദ ninďa S. (√ നിദ് to scoff, blame). Cen-sure, abuse, reproach. മനുഷ്യരല്ലോ ഉള്ളു എന്നൊരു നി. കൊണ്ടു ചോദിച്ചില്ല KR. despising them as mere men. ശരപന്തികളെ നിന്ദചെയ്തറെന്തുലകിലിട്ടാൻ RC. despised.
നിന്ദക്കാരൻ, നിന്ദാശീലൻ a scorner, scoffer.
നിന്ദത meanness. നിന്ദതയോടും ഒഴിച്ചിതു പിന്നോക്കം Sk. meanly.
നിന്ദനം id. നീ എന്നെ നി. ചെയ്യുന്നു KR. — മൂത്തച്ചനെ നിന്ദനക്കേടു പറഞ്ഞു TP. abused, reviled.
നിന്ദാവാക്കു scorn. — നിന്ദാസ്തുതി irony. പരന്റെ കൎമ്മങ്ങളെ നി. കൾ ചെയ്തീടാതേ Bhg. neither blaming nor praising.
denV. നിന്ദിക്ക 1. to abuse, vilify. 2. (po.) to excel ചന്ദ്രികയെ നിന്ദിച്ചു നിന്നൊരു മന്ദഹാസം CG.
part. നിന്ദിതം 1. blamed, forbidden കാന്തൻ മരിച്ചാൽ കുലസ്ത്രീക്കു ജീവിക്ക നി. SiPu.; ഭൂജനിന്ദിതഭുജഗൻ CG. with an arm finer than a snake. 2. scorn അതിനി’ത്തോടേ ചിരിച്ചു Bhg.; നിന്നെ നി. ചെയ്തീടുമോ SiPu. — ജാതിനിന്ദിതൻ AR.
നിന്ദ്യം despicable, നി’മായുള്ളൊരു രൂപവുമാ[യി CG.
(നി): നിപം S. (പാ) a waterpot.
നിപാതം 1. fall. — denV. നിപതിക്ക. 2. the position of words in a sentence പൂൎവ്വ —, പരനി. (gram.) നിപീഡന oppression.
part. ദു:ഖനിപീഡിതനായി AR.
നിപുണം (നിപുണമതി PT.), — ൻ clever, skil-ful, നിപുണകൻ Mud.
നിപുണത = നൈപുണ്യം.
നിബദ്ധം (part.) fixed നി. എന്നുള്ളിൽ അവനിലേ വൈരം Bhr.
നിബന്ധം the binding; literary composition; also നിബന്ധനം V1. ഓർ ആക്ടിന്റെ നിബന്ധനകൾ (mod.) provisions of an act.
നിബിഡം, see നിവിഡം dense.
നിഭം (ഭാ) like, similar, സന്നിഭം.
നിഭൃതം (part.) hid. നിഭൃതതരം ഉരചെയ്തു Mud. quite in private.
നിമഗ്നം (part.) sunk; f. നിമഗ്നയായി — ഭൂമി[ക്കുന്നേൻ AR.
നിമജ്ജനം immersion, ablution.
നിമന്ത്രണം invitation. Bhr.
denV. അവനെ നിമന്ത്രിച്ചു KR. invited.
നിമിത്തം nimittam (നി, √ മി, L. mitto) 1. Aim; hence: a sign, omen ആപൽ സൂചകമായ ദിവ്യമാം നി’ങ്ങൾ KR.; ചൂഴവും അറുതി ചൊല്ലും നി’ങ്ങൾ RC.; നി. നോക്കുക, പാൎക്ക to observe omens. നി. പറയുന്നവൻ a soothsayer. 2. inducement. നിൻ കഷ്ടതെക്ക് അവൻ നി. CG. he is the cause of thy misery. 3. adv. by reason of. അവൻ നി. because of him, for his sake. നീ നിമിത്തം തല്ലുകൊണ്ടീടിനേൻ VetC.; ദംശിക്ക നി’മായി Mud. എന്നുടെ സൎവ്വനാശം നിമിത്തമല്ലീ KR. in order to destroy me. ആ നിലം നി’മായി ഒരുത്തരോട് ഒരു കാൎയ്യം പറഞ്ഞിട്ടും ഇല്ല TR. about; also Instr. മത്സരനിമിത്തത്താൽ MR. by reason of enmity. നിമിത്തജ്ഞൻ, നിമിത്തവിൽ an astrologer.
നിമിത്ത്യം V1. cause.
(നി): നിമിഷം S. (മിഷ്). 1. the twinkling of an eye, an instant അര നി. കൊണ്ടു വന്നാൻ, നിമിഷാൎദ്ധേന AR.; യോഗികളാവാൻ നി’മത്രേ Genov. the thought is enough to drive one out of the world. 2. adv. Bhr., നിങ്ങൾ നി. ഇങ്ങു വരികയും വേണം. TR. at once.
നിമിഷത്വം V1. facility.
നിമീലിനം shutting the eye.
നിംബം — നിയതം 553 നിയുതം — നിരക്ക
denV. നയനങ്ങൾ നിമീലിക്ക, നന്നായി നിമീലിച്ചില്ലെങ്കിൽ എളുതല്ല പുറത്തു പോവാൻ KR. shutting the eyes.
നിമേഷം = നിമിഷം, opp. ഉന്മേഷം.
നിമ്നം, (നി. നമ?) deep, low. പോരിൽ നിമ്നോന്നതദേശവിശേഷം AR., യുദ്ധഭൂമിക്കുള്ള നിമ്നോന്നതങ്ങൾ KR. ups & downs of war. നിമ്നഭാവേന VetC. humbly, or absorbed?.
നിംബം nimḃam S. (C. Tu. Te. lime tree). Melia azadirachta. നിംബാദികഷായം (നിമ്പാതി MM.) a medicine with വേപ്പിന്തോൽ etc.
(നി): നിയതം S. (part. of യമ്) Restrained, regulated. അതും നി’മല്ല നിണക്കെടോ Anj. not lawful. ഒരു ശാസ്ത്രത്തിങ്കലും നി’മല്ല KeiN., ചതുരശ്രമായിട്ടിരിക്കുമത്രേ എന്നു നി. Gan. fixed by rule. എനിക്കു നി. has surely becomo mine. — adv. certainly (ശകടകൃതം അതു നി. Mud.), also continually V1.
നിയതി S. fixed order, destiny. നി. കൊണ്ടുള്ള Bhr. destined. നീ രാമനു നി. ബാന്ധവൻ AR. feeling of obligation or duty. അവനു ഭയമകൃത്യത്തിൽ നി. കൃത്യേഷു KR.
നിയന്താവു = നിയാമകൻ q. v.
നിയമം S., (Tdbh. നേമം) 1. restriction, rule അന്ത്യസ്ഥാനം തുടങ്ങൂ എന്നുള്ള നി. വേണ്ടാ Gan.; തീൎപ്പു സൎക്കാർ നി’ത്തിന്നും നേരിന്നും എത്രയും വിരോധമായി MR. 2. necessity, regularity; adv. നിയമം പോകും പോലേ med. habitually (regular evacuations); so നിയമേന Instr. 3. a vow, religious ob-servance നി. കഴിച്ചുണ്ണും VetC. (= ഊത്തു etc.); വേണ്ടും നി’ങ്ങളും മുടിത്തു RC.; നി. മുട്ടിക്ക CrArj. to interrupt the libations (സന്ധ്യാ നി.). മുട്ടിയ നി. ചെയ്ക Anj. 4. an agreement, contract. അന്യോന്യം ലിംഗനി. ചെയ്താർ Bhr. exchanged the sexes. 5. = ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം Bhg 11.
നിയമനിഷ്ഠ (3) a pious practice regularly ob- [served KU.
നിയമംചെലവു TR. (&-മച്ചെ-). (2) regular ex-pense, ordinary item (opp. അടിയന്തരം).
നിയമവെടി (2) the morning & evening gun KU. & നേമ —; (തിരുതവിളി 456). നിയമാദികൎമ്മങ്ങൾ religious duties, നി. കഴിച്ചു KU.
നിയമി an observer of rules. നിയമിനാം ഹൃദയനിലയനൻ AR. God as dwelling in the hearts of such.
denV. നിയമിക്ക to order, appoint, dedicate, devote.
നിയാമകൻ 1. a steersman. 2. a charioteer =[നിയന്താവു.
നിയുതം S. (series) A million CS.
നിയുക്തം S. (part. of യുജ്) Enjoined, com-manded സാക്ഷാൽ ഭഗവാനാൽ നി’നായി Bhg.
നിയോഗം 1. injunction, precept ദേവനി. Bhg. 2. an embassy. നി’ത്തെക്കൈക്കൊണ്ടു Bhr. undertook the mission. 3. inspiration, possession നായൎക്കു പരദേവതേടെ നി. ഉണ്ടായി TR. (= ദൎശനം, വെളിച്ചപ്പാടു). കാവിലേ നിയോഗം No. = വെളിച്ചപ്പെട്ടിട്ടുള്ള കല്പന.
നിയോഗി a servant, guard, കംസനി. കൾ CG.
denV. നിയോഗിക്ക to order, delegate ദൂതനെ നി’ച്ചാൽ അപ്പോഴേ വരുവൻ AR.; എന്നുടെ അരികത്തു ദാസിയെ നി’ച്ചു Bhr. despatched (= നി’ച്ചയക്ക).
നിയോജ്യൻ liable to be ordered, a slave കീ ഴ്ജാതികൾക്കു നി. KR.; (also messenger V1.) Genov.
നിർ nir S., നിസ്സ്. Out of, away from; in [many Compds.
നിര nira T. M. (C. Tu. contiguous, √ നിർ level?) 1. A line, row മന്ദിരനിരകൾ Bhr.; പടനിര array. കുന്ദനി. CG. = smiles. വണ്ടിൻ നി. = long hair. മലർനി. RS. a heap of flowers. കുരുൾനി. a head of curls. ശരനിര തൂകി Bhr. 2. a wooden partition; doors of a native shop (also നിരപ്പലക) അങ്ങാടിയുടെ ഒരു നിരെക്കു ൧൦ പലക ഉള്ളതിൽ jud. — palisades V2., നിരയോടു പാഞ്ഞാൽ തല പൊളിയും TP.
നിരക്കണ്ണു closely connected eyes? ഇന്നി. കൊതിക്കുന്നു CG.
നിരക്ക, ന്നു (T. നിരവുക, Tu. നെൎത) 1. To stand in a line കാണ്മാൻ നിരന്നു കൂടിനാർ KR.; ചൂതങ്ങൾ തോറും നിരന്നുള്ള കോഴികൾ, കാട്ടിൽ നിരന്നുള്ള പൂമരം ഓരോന്നു CG.; ചെന്നു ചൂഴും
നിരത്തുക 554 നിരക്കു — നിരടു
നിരന്നുദേവകൾ PrC. to stand to a long extent, be level. നിരന്നു കായ്ച്ചു all the trees (over a garden) are in full bearing. 2. to agree നിൻ വചനം ഒക്ക നിരന്നു Mud. പിതൃമനസ്സിന്നു നിരന്നതുമല്ല KR. not pleasing to. കേട്ടത് എനിക്കു നിരന്നില്ല V1. could not understand. നിരയാത്തതു disagreeable. 3. to come to rights. അവന്റെ അനുരാഗക്ഷയം നിരക്കും Mud. his loss of popularity will be repaired. തമ്മിൽ നി. to make it up. അസുരകളോടു നിരക്കേണം Bhg. be reconciled! ഇവൻ രാജാവോടു നിരക്കും Mud., അവരുമായിട്ടു നിരന്നു കൊള്ളേണം KR. make peace! ഉരഗ കീരിയും നി. CC. = സന്ധിക്ക. 4. v. a. = നിരത്തുക 1., f. i. നിരപ്പിൻ വാജികൾ CrArj.
Inf. നിരക്ക in a line. നി. വീഴുന്നു Bhr. (in battle). തിക്കും തിരക്കും തുടങ്ങി നിരക്കവേ Nal. extensively?
VN. നിരച്ചൽ (of നിരയുക), നിരച്ചിലോ ചുവരോ a wooden partition or a wall? Trav.
VN. നിരത്തൽ (of നിരത്തുക 1 — 3.)
നിരത്തു a road, highway; (fr. foll. 2.)
നിരത്തുക 1 To put in a straight line. പട നി. to rank soldiers. പിഞ്ഞാണങ്ങൾ നി. to lay table. പറമ്പത്ത് ഉഭയം നി. TR. to plant trees. കത്തികൾ നിരത്തിയ വഴി VCh. (in hell). കവിടി, പരൽ നി. Mud. to count with shells. പണം നിരത്തി TP. numbered down. വലകൾ നി. PT. നിരത്തിപ്പൊരുതു Bhr. played at chess. 2. to lay prostrate, level ഒട്ടലാരെ ഊഴിയിൽ, ഉലകിൽ നിരത്തി RC; പിലാവുകൾ മുറിച്ചു നി. TR. (= മൈതാനമാക്കുക). തകൎത്തു നി. V2. to level buildings. കുഴിഞ്ഞ ഭൂമിയും ഉയൎന്ന ഭൂമിയും നി’ന്നോർ KR.; പെരുവഴി നി’മ്പോൾ TR. road-making. വലിയതോക്കു നി. Ti. to level, point. ഭൂമിയെ കുറെപ്പാനും നിരത്തിച്ചമെപ്പാനും പൃഥുവായവതരിച്ചു Bhg. 3. to adjust. നിരത്തിവിളമ്പുക to divide food equally. നിരത്തീടുവാൻ പറഞ്ഞു Bhr. spoke for peace. അസുരരെ നിരത്തിച്ചമെക്ക Bhg. to reconcile (= ഇണക്കുക).
നിരനിരപ്പു levelness, smooth surface. നിരപ്പീടിക (2) No. a shop with wooden wains-coting.; also നിരക്കൂട്ടു.
VN. നിരപ്പു 1. evenness, നി.ള്ള വാക്കു smooth. 2. agreement, സന്ധ്യൎത്ഥം അയച്ചു നി. പറയിച്ചു Bhr. made proposals of peace, നിരപ്പിൽ ഒരുമിച്ചു Bhr., നി. പ്രമാണം V2. capitulation. നി. സംസാരംകൊണ്ടു ഫലമില്ല ChVr.; നി. വരുത്തുക, ആക്ക V1. to make peace.
നിരപ്പുകേടു roughness; disagreement.
നിരപ്പൻ (loc.) a weaver’s brush.
നിരപ്പേ commonly, everywhere (loc.)
നിരയുക V1. (നിര 2.) To fence, wainscot, put up a wooden partition.— VN. നിരച്ചൽ. q. v.
നിരെക്ക No. id. ഓർ അകം നിരെച്ചു (se-cured against thieves).
നിരവു 1. a straight line നിരവോടെഴുനീറ്റു Bhr, ശകലാസ്സു നിരവേ വിരിച്ചു KR.; adv. നിരവേനിന്നു stood in rows. 2. in timber-measure the length (opp. വണ്ണം), നി. വരുത്തി CS.
നിരവുക T. aM. to level ground V1.
നിരക്കു Ar. nirkh. The current price, fixed rate. നി. പട്ടിക, നി. വരിയോല a tariff.
നിരക്ഷരകുക്ഷി (നിർ) Illiterate; a know- nothing, (used by Brahm.).
നിരങ്ങുക niraṅṅuγa M. (നിര?). To drag the tail or the feet along the ground; to creep, crawl V1. (cripples, wounded animals No.) കുട്ടി നിരങ്ങി നിരങ്ങി എന്റരിക്കത്തെത്തി prov.; തിണ്ണ 452; താറു 446; തഴയുക 440. നിരങ്ങിപ്പോക to slide, glide down.
VN. നിരക്കം, നിരങ്ങൽ. id.
v. a. നിരക്കുക To push, shove. നിരക്കി എടുക്കരുതു പൊന്തിച്ചെടുക്കേണം prov., f. i. a box. നിരക്കിക്കൊടുക്കാതേ എടുത്തു കൊടു give it decently.
നിരഞ്ജനൻ S. (നിർ) Without paint, pure; God CC, AR.
നിരടു niraḍụ (T. നെരടു, നെരുടു). Cloth in which many joinings of broken thread occur. So.
നിരതൻ — നിരത്തു 555 നിർ
നിരതൻ S. (നി + part. of രമ്) Delighting in, closely attached ധ്യാനനി.; fem. പതിനിരത AR.; പ്രവൃത്തിനി’രായ ബദ്ധന്മാർ Bhg.
നിരത്തു see നിരക്ക.
(നിർ) നിരങ്കുശം S. (അങ്കുശം p. 7) unchecked.
നിരന്തകൻ S. endless, God. CC.
നിരന്തണർ RC. Rākshasas.
നിരന്തരം S. 1. uninterrupted. തങ്ങളുടെ നി’ര സന്തോഷാതിശയങ്ങൾ്ക്ക് എഴുതി TR. (com-pliment). — adv. continually — നി’ൻ the Eternal AR. 2. identical. നിങ്ങൾ എന്നോട് ഏകത്വഭാവേന നി’ന്മാർ CC. one with me.
നിരപത്രപൻ S. shameless. Brhmd.
നിരപരാധൻ S. innocent, നി’നായ രാമൻ & നി. ധിയെ വധിച്ചു KR.
നിരപേക്ഷ S. indifference ഉത്തമമായ കൎമ്മമായതു നി. SidD.; നിരപേക്ഷകനാകും, നി’ ക്ഷ്യാനന്ദം Bhg 11.
നിരയം S. (exit) hell. Bhg.
നിരൎഗ്ഗളം S. unobstructed, KeiN.
നിരൎത്ഥകം S. unprofitable നി. ജന്മം ഭവിച്ചിതു KR.
നിരവധി S. unbounded, ദുൎന്നിമിത്തങ്ങൾ നി. കാണുന്നു KR. — also പരിമോദിച്ചു നിരവധികമായി KR.
നിരവയവം S. indivisible; spirit. SiPu.
നിരസനം S. casting out.
denV. നിരസിക്ക to reject, disallow. നമ്മെ നി’ച്ചു ഒരു കിടാവിനെ പ്രമാണമാക്കി വെച്ചു TR. put aside my claim.
part. നിരസ്തൻ outcast, excommunicated. ഗുരുവിനാൽ നീ‍. KR. abandoned. — In Cpds., f. i. നിരസ്താശ AR. free from desire (fem.)
നിരഹങ്കാരം without egotism — നി’മൂർത്തി AR.; നിരഹങ്കാരൻ id. Bhg.
നിരാകരിക്ക to put aside. വചസ്സു നി. CC. to disobey. എങ്ങളെ നി. V1., Arb. to dis-regard. ധരണീഭരം നിരാകരിച്ചരുളുക CC. to remove.
part. നിരാകൃതൻ‍ set aside, നി. നരപതിയാൽ Mud. നിരാകാരൻ S. without shape, God. Bhr., AR.
നിരാകുലൻ S. unperplexed. AR.
നിരാകൃതി S. = നിരാകരണം, നിരാകാരം.
നിരാഗൻ S. (രാഗം) free from passion, നിരാഗകൾ KR. (fem.)
നിരാതങ്കൻ S. free from suffering AR.
നിരാദികൻ S. without beginning, God CC.
നിരാധാരൻ S. supportless, God. Bhr. നിരാധാരബന്ധു ChVr. the friend of the desti-tute, God. — നിരാധാരി id. Bhg.
നിരാമം S. (opp. സാമം) digested നി’മായിസരിക്ക Nid.
നിരാമയൻ S. free from disease, God. Bhr. ഓരോദിക്കുകൾ തോറും നടന്നു നി’ം VetC. in health, soundly.
നിരായുധൻ S. unarmed; നി’ധവർ, നി’ധാക്കൾ, നി’ധക്കാരർ KU. Brahmans not of the number of the ആയുധപാണി.
നിരാലംബം S. leaning on nothing. Bhg.
നിരാശ S. despondency.
നിരാശൻ S. desponding, നിരാശരായി KR. (pl. fem.)
നിരാശ്രയം S. = നിരാധാരം, നി’നായ ഞാൻ and നിരാശ്രയക്കാരായി മടുത്തു despaired.
നിരാസം S. = നിരസനം rejection വിപ്രനിരാസം Mud.; scorn V1.; excluding from a rule (gram.)
നിരാഹാരൻ, —ം S. without food തപസ്സു ചെയ്താൽ നി’നായേ UR.
നിരീക്ഷ S. looking out, look at. — നിന്നെനിരീക്ഷിതും ഭാഗ്യം ഉണ്ടായി PrC. — part, രാമ നിരീക്ഷിതരാകയാൽ AR. seen by.
VN. പങ്കജം നിരീക്ഷണം ചെയ്തു SiPu.
നിരീശ്വരൻ S. having no Lord. PT. also = നിരീശന്മാർ Si Pu. atheist (opp. ദൈവതമുള്ള ജനം).
നിരീഹൻ S. without desire, God AR.
നിരുക്തം S. 1. pronounced. 2. the etymology of a word, one of the 6 Vēdāṇġa (also നിരുക്തി) Bhg. explanation of technical terms.
നിരുത്സാഹം S. want of energy. അവരെ നി’ ഹേന കണ്ടു Mud. found them dejected.
നിരുദ്ധം — നിരൂപ 556 നിരെക്ക — നിൎണ്ണയം
നിരുദ്യോഗം S. id.; നി.പൂണ്ടു Bhr. powerless.
നിരുദ്ധം niruddham S. (നി) Obstructed ഭൎത്തൃനിരുദ്ധ Bhg. in spite of the husband. മന്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടു നി’നായ്പോകയാൽ അന്ധനായ ഭോഗി CG.
നിരുദ്ധി = നിരോധം, in നിരുദ്ധ്യാസനം KeiN. constancy in studying the Vēdānta or carrying it into practice = മനസ്സിൽ ധരിച്ചതിനെ സ്വാനുഭൂതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നതു VedD.
നിരുപം nirubam S. (നിരൂപം) An order, letter സൎക്കാർനിരുപം TR.
(നിർ): നിരുപമം S. incomparable നി’മശരീരം AR. — നിരുപമൻ God. Bhr.
നിരുപാധികൻ S. attributeless, God CC.
നിരുപായം S. impracticable.
നിരുഭ്യം see ഞെരിഭ്യം.
നിരൂപണം nirūbaṇam 1. Determining. 2. consideration. എല്ലായ്പോഴും നി’ത്തിന്നു സംഗതിയാകും TR. grateful remembrance. മന്ത്രശാലയിൽ പുക്കു തുടങ്ങി നി. Bhr. began to consult.
നിരൂപം T. Te. V1. (see നിരൂപം) a royal [letter.
denV. നിരൂപിക്ക, (നിരീക്ക TR.) 1. to consider. അവരുമായി നി. TR., കൂടിനി. V1. to consult. ഡീപ്പുമായി കണ്ടു നി’ക്കേണ്ടതിന്നു പോകുന്നു TR., മന്ത്രശാലയിൽ ഇന്നു നി’ച്ചു വന്നിങ്ങറി വിച്ചാർ KR., വിദ്വാന്മാരോടു. Bhr., ഗണിതക്കാരോടു നി. Mud., സഭയായി നി. 2. to think. നിന്നേ പിരിഞ്ഞതു നിരൂപിച്ചു ദു:ഖിച്ചു AR. about the separation (=വിചാരിച്ചു). ആയതു നി’ച്ചു TR. on account of that. നിരൂപിച്ചാൽ VCh. well consider-ed (=ഓൎത്താൽ, അല്ലോ). നിരൂപിച്ചേക്കേണം ChVr. keep in mind. 3. to meditate on, pray to അച്ചനെ നി. etc. TP.
CV. ഈ വൎത്തമാനം തങ്ങൾക്കു പരമാൎത്ഥമായി നിരൂപിപ്പിപ്പാൻ സംഗതി ഉണ്ടു TR. I must lay this case fully before you. സാക്ഷികളെ നിരൂപിപ്പിക്കാതേ VyM. (=ഓൎമ്മപ്പെടുത്താതേ).
(നിർ): നിരൃണം S. undeserved, നിരൃണാ തവ [കരുണ CG. നിരൃതി S. dissolution, & its genius, who rules the SW. quarter നി. കോൺ, നി. മൂല Gan.
നിരെക്ക see നിര —.
നിരോഗശരീരൻ S. (നിർ) Healthy. Brhmd.
നിരോധം S. (നി) 1. Confinement, മലമൂത്രനിരോധങ്ങൾ Nid. obstruction. 2. suppression. denV. നിരോധിക്ക, f.i. അന്യദാരങ്ങളെ കോട്ടയിൽ നി’പ്പാൻ KR. to shut up, (see നിരുദ്ധം).
(നിർ): നിൎഗ്ഗതി S. destitution നി. ആക്കി Nal.
നിൎഗ്ഗന്ധം S. scentless V1.
നിൎഗ്ഗമം S. going out. നി. തുനിഞ്ഞു Bhr. set out.
denV. നിൎഗ്ഗമിപ്പതിന്നു കഴിവു Mud. a way to get out.
നിൎഗ്ഗുണം S. 1. without qualities — നിൎഗ്ഗുണ ധ്യാനം Bhg. absolute — നിൎഗ്ഗുണൻ Bhr. God. 2. useless അരക്കരിൽ സാമം നി. KR.; നി’ൻ PT. (opp. സൽഗുണൻ).
നിൎഘൃണൻ S. unfeeling. നി’നായ്തീൎന്നു Nal. cruel.
നിൎജ്ജനം S. withoutmen. നിൎജ്ജനദേശം Bhg., [Mud.
നിൎജ്ജയം S. conquest; also = തോല്വി. (മമ നി. വന്നു KR 6.)
നിൎജ്ജരം S. not growing old. നിൎജ്ജരൻ God AR.
നിൎജ്ജലം S. waterless. കൂപനി. കണ്ടാൻ Bhr. [= പൊട്ടക്കിണറു.
നിൎജ്ജിതം S. conquered വീൎയ്യനിൎജ്ജിതയായുള്ളൊരു പ്രീതി KR. നിൎജ്ജിതേന്ദ്രിയൻ Bhr. = ജി —
നിൎജ്ജീവൻ S. lifeless. ഒരു നിൎജ്ജീവദേഹം CG. നി’നാക to become breathless. നിൎജ്ജീവ ഭാവം നടിച്ചു നിന്നു Nal. stood aghast. നി’ ഭാവേന മേവി SiPu. (from grief).
നിൎഝരം S. a cascade നിൎഝരവാരിതൻപൂരം, നി’മായൊരു കണ്ണുനീർ CG.
നിൎണ്ണദ്ധം S. unbound? പുത്രന്റ നി. കൊണ്ടു CC.
നിൎണ്ണയം S. (നിർ + നീ) 1. Decision, decree, resolution കൎണ്ണനാസികാഭാഗം നി. ചെയ്തീടേണം KR. aim at it. 2.certainty. ആ ബോധം അമ്മെക്കു-എന്നുടെ പൈതൽ എന്നൊരു നി’മായ്ച മഞ്ഞു കൂടി CG. the thought of his divinity
നിൎണ്ണിക്തം — നിൎത്തു 557 നിർ
passed altogether into the joy of his being her son. കണക്കിന്റെ നി. Nal. accuracy. കൈനി. V1. dexterity. പാശം എന്നിങ്ങനേ നി. പൂണ്ടു. CG. mistaking it for a rope (the snake). 3. adv. നി. നരകം ഉണ്ട് അസത്യം ചൊല്ലുന്നാകിൽ Bhr. surely.
denV. നിൎണ്ണയിക്ക 1. to decide. 2. to think കാൎവ്വൎണ്ണൻ തന്നുടെ ലീല എന്നു നി’ച്ചാൻ CG. perceived.
part. നിൎണ്ണീതം.
നിൎണ്ണിക്തം S. (നിർ + part. of നിജ്) Purified [KR.
നിൎണ്ണേജകൻ S. a washerman PT.
നിൎത്തു see നിറുത്തു.
(നിർ) നിൎദ്ദയം S. unkind, നിൎദ്ദയൻ Bhg.; cruelty. നിൎദ്ദേവത്വം S. being without God. Bhg. the wish that there be no God (of Asuras).
നിൎദ്ദേശം S. order. — description.
നിൎദ്ദോഷം S. harmlessness. നി’ത്തിൽ പാൎത്തു lived happily, നി’ഷനായുള്ള നീ Nal. inno-cent. നിൎദ്ദോഷികളായ ഞങ്ങളെ ദോഷപ്പെടുത്താൻ MR.
നിൎദ്ധനൻ S. poor ദൂരസ്ഥന്മാൎക്കും നി’ന്മാൎക്കും KU. — abstr. N. നിൎദ്ധനത്വം VetC.
നിൎദ്ധാരം S. & നി’രണം = നിശ്ചയം.
നിൎദ്ധൂളിയാക്കുക T. B. = ധൂളിയാക്കുക.
നിൎബ്ബന്ധം S. 1. insisting on. മമത്വനി. Bhg. perseverance in love. ചിത്തനി, നിൎബ്ബന്ധബുദ്ധി AR. obstinacy. ശിഷ്യന്റെ നിൎബ്ബന്ധവാക്യം കേട്ടു SidD., എന്നുള്ള നി. കേട്ടു Bhr. urgent request. പിന്നേയും നി. തുടങ്ങി Bhr. urged it again. ഇങ്ങനേ മാതാവിന്റെ നി. കേടു Nal. close questioning. 2. constraint നി. ചെയ്ക, തുടങ്ങുക to com-pel. ഉൾനി’ത്തോടേ ചെയ്തു വരുന്നു inward-ly constrained. നിൎബ്ബന്ധപ്പെട്ടു forced, over-powered.
denV. നിൎബ്ബന്ധിക്ക 1. to urge. പിന്നേയും നി’ച്ചാൻ എന്തു മൂലം Mud. asked again: why? 2. to force. ഒന്നുമേ നി’ച്ചു വന്നതു സുഖമില്ല SiPu. (of forced copulation). എന്നേ നി’ച്ചാക്കി compelled me to do the work. നിൎബ്ബലമാക്കുക V2. to annul (= ദുൎബ്ബല —).
നിൎബ്ബോധന thoughtlessness. നി. യായിക്കല്പിച്ച തീൎപ്പു MR. a stupid decree.
നിൎഭയം S. fearless ഭീതൻ നിൎഭയനായ്വരും AR.; also adv. യുദ്ധവും തുടങ്ങിനാർ നി’ം Brhmd.
നിൎഭരം S. excessive; much ബ്രാഹ്മണരെ നി. രക്ഷിക്ക Bhr., നി. വീണു നമസ്കരിച്ചു VetC., നി. പ്രസാദിച്ചു PT.
നിൎഭൎത്സിക്ക S. to abuse, threaten നി’ക്കുന്നൂതോമാതാക്കന്മാർ CG.
നിൎഭാഗ്യം S. wretched — abstr. N. കേളെടോ നമ്മുടെ നിൎഭാഗ്യത്വം Nal.
നിൎഭേദം, — ദ്യം B. unchangeable.
നിൎമ്മതം S. forbidden നി’മായ കൎമ്മം Brhmd.
നിൎമ്മത്സരം S. without envy — നി’രൻ നടക്കുന്നു ഞാൻ AR. peaceful.
നിൎമ്മഥനം S. churning, rubbing. കാഷ്ഠനി. Bhg. attrition of pieces of wood to make fire.
നിൎമ്മദം S. out of rut (elephant); sober.
നിൎമ്മന്ഥം S. = നിൎമ്മഥനം; നിൎമ്മന്ഥദാരു.
നിൎമ്മമൻ S. unconcerned; God. Bhr.
— abstr. N. നി’ത്വം കൊണ്ടുപേക്ഷിച്ചിരിക്കയോ Nal. from perfect indifference?
നിൎമ്മയൻ a name of God; AR., Bhg. either = നിൎമ്മായൻ or formed from മയൽ, മയങ്ങു free from infatuation.
നിൎമ്മൎയ്യാദം S. 1. transgressing all bounds, നി. കാട്ടുന്ന പ്രഭുക്കളെ PT. tyrants. 2. M. (നിൎമ്മരിയാദം Mud., vu. നി — & നുരുമ്പിരി യാദം No. vu.) outrage, ദൊറൊഗ എനിക്ക ഓരോ നി. കാണിച്ചു; ഒരുത്തരോട് ഒരു നി. കാണിക്ക എങ്കിലും പറക എങ്കിലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല TR. (also നിൎമ്മൎയ്യാദ, as നി. കളെ സഹിയായ്കയാൽ Bhg 7). 3. adv. നി. ആട്ടിക്കിഴിച്ചു, പറമ്പു നി. പിടിച്ചടക്കി TR. violently, rudely.
നിൎമ്മൎയ്യാദി Mud. a tyrant.
നിൎമ്മലം S. unspotted നിൎമ്മലപ്രേമം പൂണ്ടു CG. chaste love; നി. വിവേകം, കുലം, സ്വൎണ്ണം etc. PT.
നിൎമ്മലൻ 1. the Pure, God. Bhr. 2. So. the washerman = വെളുത്തേടൻ.
നിർ 558 നിർ
നിൎമ്മാണം S. 1. (മാ measure) creation; form-ing, പ്രപഞ്ചനി. Bhg. 2. Tdbh. (=നിൎമ്മാനം) disgraceful, an insolent act. നി. പ്രവൃത്തിക്ക V1. 2. 3. nakedness B. Trav., (C. T. Te. നിൎവ്വാണം q. v.)
നിൎമ്മാണി (3) V1. destitute.
നിൎമ്മാതാവ് S. (prec.) maker, creator.
നിൎമ്മാനുഷം S. unpeopled (നാടു). നി’മായ്പോയി KR.; also നിൎമ്മാനുഷ്യമാം കാട്ടിൽ KR.
നിൎമ്മായം S. sincere V1.
നിൎമ്മാല്യം S. (=നിൎമ്മല) 1. the remains of an offering, chiefly ചന്ദനം, ചാന്തു, പൂ; prov. for what is poor, beggarly. മേനകസന്തതി നി’ ത്തെക്കണക്കേ ഉപേക്ഷിച്ചാൾ Bhr. threw it away like offal. നി. തുടങ്ങിപ്പാൻ TR. to commence the flower offerings (in a newly built temple). ശിവനി. കൊണ്ടു ധൂപിക്ക Tantr. 2. നി’മാക്കുക B. to pollute; treat like എച്ചിൽ (loc.)
നിൎമ്മിക്ക (=നിൎമ്മാണം) 1. to form, create, മണ്ണുകൊണ്ടു ഗജം നി. Bhr. to shape. ഇന്നിതു തന്നേ ഞാൻ നി’ക്കുന്നു CG. I compose this poem. ഭോജനം നി’ച്ചു Nal. prepared. പുരങ്ങൾ, ഗൃഹം നി. Bhg. to build. 2. to fabri-cate. രേഖ നി’ച്ചുണ്ടാക്കി MR. a false bond. part. നിൎമ്മിതം made, as ദേവനി. Bhg. AR. the work of Gods. വ്യാസനി. ഭാഗവതം Bhg.
CV. നിൎമ്മിപ്പിക്ക Mud. to get built or made.
നിൎമ്മുക്തൻ S. set free. Bhg.; യന്ത്രനി’ക്തശരം Brhmd. discharged.
നിൎമ്മൂഢൻ S. vu. a lack-brain, a numskull.
നിൎമ്മൂലം S. deprived of roots. നി’മാക്കി eradi-cated. നിൎമ്മൂലനാശം extirpation. 2. adv. എന്നെ നി. വെടികിൽ Bhr. quit entirely.
നിൎയ്യാണം S. departure; death. നി. വരുത്തോല don’t kill. നി. നിശ്ചയം PR. will die. എടുത്തു എങ്കിൽ നിന്റെ നി’ത്താകുന്നു TR. if you collect for Government it will be at the peril of your life.
നിൎയ്യാസം S. secretion of gum; decoction. നിൎയ്യൂഹം S. (fr. നിൎവ്യൂഹം) ornamental pro-jection, turret, തോരണനി’ങ്ങൾ KR.
നിൎല്ലജ്ജൻ S. shameless.
നിൎല്ലിംഗൻ S. V1. a eunuch.
നിൎല്ലീനൻ S. absorbed കാരണത്തിങ്കൽ നി. Bhr. നി’ന്മാർ ൟശ്വരൻ ഈക്ഷണത്താലേ KeiN.
നിൎവ്വസിക്ക, — പ്പിക്ക, see നിൎവ്വാസം.
നിൎവ്വസ്ത്രൻ V2. naked.
നിൎവ്വഹിക്ക 1. to carry out ചെയ്യേണ്ടതു നി. TR; to perform അരുൾ ചെയ്യുന്നവണ്ണമേ നി’പ്പിൻ Bhg.; ഭൂപൻ യാഗം നി’ട്ടേ (& അഭിഷേകം നിറുവഹിച്ചു) KR.; പൂജയും സദ്യയും കളിയും നി’ച്ചു പിരിയേണം KU.; മൃഷ്ടമായ അഷ്ടി നി. Si Pu. to eat. യൌവരാജ്യസ്ഥാനം എല്ലാം നിൎവ്വഹിച്ചാൻ Si Pu. 2. to get through, = കഴിച്ചു കൂടുക, to support a family V1. (also നിൎവ്വാഹിക്ക).
CV. നിൎവ്വഹിപ്പിക്ക to cause to accomplish. ജലപാനാദികൾ നിറുവ’ച്ചാൻ KR. took care of the horses. നിണക്കിഷ്ടകൎമ്മങ്ങളെ നി’ക്കുന്നുണ്ടു Bhr. help to perform.
നിൎവ്വാണം S. (വാ) 1. quenched as light. മായാകല്പിതം പോയാൽ മാനസം നി’മാം Bhg. 2. emancipation by annihilation (നി. പ്രാപിച്ചീടും KeiN.) or by absorption in the Deity ബ്രഹ്മനി. Bhg.; ശോഭനനിൎവ്വാണലാഭം കഴിവരാ Nal.; നിൎവ്വാണഭക്തി, നിൎവ്വാണപ്രദാന്തകദൂതർ Bhg.; നി’ണേശ്വരൻ Sk. Siva. 3. (loc.) = നിൎമ്മാണം 3.
നിൎവ്വാദം S. 1. reproof — denV. നി’ദിക്ക V1. — 2. M. നി’മായ ഭൂമി MR. undisputed.
നിൎവ്വാസം S. expatriation KR. (= പ്രവാസം); also denV. നിൎവ്വസിക്ക.
CV. രാജനെ കൊന്നതു മൂലമായി നിൎവ്വസിപ്പിച്ചാൻ അവനെ Mud. to banish.
നിൎവ്വാഹം S. (നിൎവ്വഹിക്ക) 1. execution, നി. നോക്കുക V1. to care for; carrying out, നാം നിരൂപിച്ചാൽ നി. ഇല്ലല്ലോ TR. 2. power, ability; means പോകയല്ലാതേ കണ്ടു എനിക്കു മറ്റൊരു നി. ഇല്ല, പിരിപ്പാൻ നി. കാണുന്നില്ല TR. I see no way. ഈ ദിക്കിൽ
നിറ 559 നിറ
നി. ഇല്ല I am helpless here. നി. വരുത്തുക to remedy. 3. necessity. നി’ങ്ങൾ മുടക്കി TR. prevented his following the calls of nature. എനിക്കു വളരേ നി. (loc.) I am in great straits.
നിൎവ്വികല്പം S. free from doubts ഉള്ളം ഉലയാ നി. KeiN. — നിൎവ്വികല്പൻ God. Bhr.
നിൎവ്വികാരം S. unaltered നി’രസുഖം Nal.; നി’രാത്മാ, നി’രൻ Bhr. God as immutable.
നി’രനായ്നിന്നു SiPu. stunned.
നിൎവ്വിഘ്നം S. (ഹൻ) unobstructed.
നിൎവ്വിചാരം S. without care. നി. നമുക്കു വസിക്കാം PT. adv. — നിൎവ്വിചാരകന്മാരായ്ചെന്നു Mud.
നിൎവ്വിണ്ണൻ S. (വിദ്) senseless from emotion.
നിൎവ്വിവാദം S. without quarrel; not to be gain- said. Nal 4.
നിൎവ്വിളംബം S. without delay. Nal 4.
നിൎവ്വീൎയ്യം S. powerless. Bhg.
നിൎവൃതൻ free from cares, satisfied — God. AR.
നിൎവൃതി S. repose, rest. Bhg.
നിൎവൃത്തി S. completion.
നിൎവ്വേദം S. (വിദ്) disgust. ജാതനി. പരത്യജിച്ചു Si Pu. from disgust. നിൎവ്വേദഹീനം വിനോദിക്ക PT. without wearing.
നിൎവ്വൈരം S. without enmity നിൎവ്വൈരഹിംസ KR., നി’രചിത്തം Bhg.
നിൎവ്യഗ്രം S. relieved from anxiety, നി’മാരായ്പോയി CG. fem.
നിൎവ്യാജം S. unfeigned, sincere. നി. ചൊല്ക Nal., നി. പരിഗ്രഹിക്ക Bhr. adv. simply. — നിൎവ്യാജകാരൻ TR. a loyal friend or sub-ject. — നിൎവ്യാജപണ്ഡിതർ Nal.
നിൎവ്രീളൻ S. unabashed. Bhr 2.
നിൎഹാരം S. drawing out, evacuation.
നിൎഹാരി spreading far (an odour VCh.).
നിൎഹ്രാദം S. sound, രഥനി. Bhg.
നിറ nir̀a 5. 1. Fullness. പൊന്നിറവാങ്ങി TR. (in title-deeds) the value in full. 2. a weight (see നിറുക്ക). esp. of 100 പലം: നിറയതു ഭാരത്തിന്നമ്പോടിരിപതുമാം CS. = 1/20 Bhāram. 3. bend-ing a bow, loading & (So.) cocking a gun. 4. different ceremonies for bringing wealth & blessing, (beginning by taking home a handful of ears of corn as the first fruits with the cry f. i. of നിറനിറ പൊലിപൊലി or നിറനിറ നിറോ — നിറാ ഇല്ലന്നിറ (114), വല്ലന്നിറ, വല്ല വട്ടിനിറ (പത്തായനിറ), അറനിറ, കൊട്ടനിറ etc.). Chiefly ഇല്ലംനിറ the annual cleansing of the house-door with offerings of rice & stick-ing over it new ears of corn (& 6, or 10, or 16 etc. different kinds of leaves) with cow-dung (the same thing is done to implements & even to trees). ഇല്ലന്നിറയും പുത്തരിയും prov. — first fruits, first sheaf, etc.
നിറകുടം a full water-pot നിറക്കുടം തുളുമ്പുക ഇല്ല prov. (നി. offered to Rājas as present).
നിറകൊൾ്ക CC. = നിറയുക & ശോഭിക്ക.
നിറക്കോൽ (2) a balance, നി. ചരടു the string suspending it.
നിറനാഴി a Nāḷi of rice upheaped; വിളക്കും നി. യും വെച്ചു (for Gaṇapati-pūǰa).
നിറപടലങ്ങൾ (4) No. new ears of corn & diffe-rent leaves required for ഇല്ലന്നിറ; also നിറവലം, നിറോലം.
നിറപടി perfection നി. യായ ശഹീത. Ti. (= കാമിലായ).
നിറപറ = a full measure, as given by the tenant annually.
നിറപ്പാത്രം = നിറകുടം.
നിറപ്പെടുക to be fulfilled (?). ദേവിയാൽ വിശ്വാസം എല്ലാം നി’ട്ടിരിക്കുന്നു DM. she ful-filled our hope (but see under നിറയ).
നിറമാല, see under നിറം.
നിറയിടുക (3) to charge a gun.
നിറവില്ലു (3) a bent bow, നി’ല്ലോടു RC.
നിറവെക്ക (1.4) esp. to present the നിറനാഴി.
നിറശരിയാക്കുക (2) to balance.
v. n. നിറയുക 1. To become full, be full ചിറയിൽ വെള്ളം നിറഞ്ഞു vu.; also ഒച്ചകൊണ്ടു അംബരം നിറഞ്ഞു CG.; നിറഞ്ഞു വഴിഞ്ഞു etc.; വാനവരെത്തിന്നു നിറയാത്ത നമുക്കു RS. — Inf. നിറയ ഉണ്ടിട്ടു Nid. with a full stomach. വയർ നിറയ മോർ കുടിച്ചു vu.; ഉത്സവം അനുദിനം ഊർ എങ്ങും നിറഞ്ഞുണ്ടു KR.; ജഗദഖിലവും
നിറെക്ക — നിറം 560 നിറക്ക — നിറുക്ക
നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന & merely നിറഞ്ഞിരിപ്പൊരു Bhr. omnipresent. 2. to crowd വന്നു നിറഞ്ഞു തുടങ്ങി Nal.; ആ ഇടത്തിൽ കന്നുകിടാക്കൾ നിറഞ്ഞു CG. abounded, were numerous, സന്മതം മറഞ്ഞു ദുൎമ്മദം നി. Bhr. to prevail. നിറഞ്ഞ വൈരത്തോടു Bhr.
Inf. നിറയ so as to be full. കൈ നി. handful, also നിറേ Nid — ദേവിയാൽ വിശ്വം എല്ലാം നി. പ്പെട്ടിരിപ്പതും DM.; നാനാവൎണ്ണങ്ങളും നി’പ്പെട്ടിരിപ്പൊരു സമയം KU. be crowded.
VN. നിറവു fulness, completeness. — നിറവേറുക v. n., f. i. കല്യാണം നിറവേറി No. the marriage came off well. — നിറവേറ്റുക v. a. to fulfil.
v. a. നിറെക്ക 1. To fill ഇല്ലം നിറെക്ക (= നിറ 4.), ചെമ്പുകളിൽ എണ്ണ നി.; also ഭാജനം തന്നിലേ ചാണകംകൊണ്ടു നിറെച്ചു വെച്ചാൻ CG.; met. നോറ്റു കിടക്കുന്ന ഞങ്ങൾ ചെവികളിൽ പോറ്റി നിറെക്കേണം ചെമ്മേ CG. fill our ears with music. 2. to charge a gun നിറെച്ചു വെച്ച തോക്കു TR.; നിറെച്ച വെടിവെച്ചൂടിൻ TP. 3. So. to extinguish, വിളക്കു നി. Arb. 4. v. n. in the use of the adv. part. കിണറ്റിൽ വെള്ളം നിറെച്ചുണ്ടു MR.
VN. നിറപ്പു filling. — adv. completely.
CV. കസ്തൂരി കൎപ്പൂരവും നിറെപ്പിക്കുന്നു TP. (embalming).
നിറം nir̀am T. M. (from prec. “what perfects”). 1. Colour. ചുകന്ന നിറത്തിൽ ഒരു പൂവങ്കോഴി TR.; നിറം വെച്ച (or പിഴെച്ച) പൊൻ TP. fine old gold. നി. കയറ്റുക (So കാച്ചുക) to dye. നി. മാറിയ വസ്ത്രം Anach. dyed. നി. പകൎന്നില്ല AR. though wounded he does not look pale. നി. മങ്ങുക to pale, fade. അവന്നു കറുപ്പു നി. ഓടി grew black (suddenly). 2. light, splendour നിറകരുവിനോടു വന്നമ്പു RC. shining arrow. നിറമെഴും, നിറമേറും splendid, as മന്ത്രി, ഉത്സവം Mud. നിറമുള്ള നല്ല നയം a promising plan. നിറംകെടുക V1. to lose one’s character; hence: നിറക്കേടു 1. loss of splendour. ഹേമത്തിന്നുണ്ടോ നിറക്കേടകപ്പെടൂ AR. gold remains always the same. 2. disgrace. നിറപ്പിഴ id.; also discord in music V1.
നിറമാല 1. a splendid necklace, of idols. 2. So. a place full of wreaths in honour of Bhagavati.
നിറം പിടിക്ക 1. colour to take. 2. to be brilliant, to please.
നിറെ പെറ splendidly, perfectly ഹോമം നി. മുടിക്കുന്നു RC.
നിറമ്പൊറുക്കായ്ക (2. met.) No. = കണ്ടുകൂടായ്മ. v. n. നിറക്ക 1. To shine വക്ഷസി നിറന്ന ശ്രീവത്സം VCh.; നിറന്നപീലി, രൂപം, ഹിരണ്മതിതീരേ നിറന്ന കുരുക്ഷേത്രം Bhr.; ൟ വിളക്കു നിറക്കുന്നില്ല No. this lamp does not burn brightly. 2. to come to perfection, നെല്ലു നിറന്നു is nearly ripe. അവനെക്കൂടാതേ ഉത്സവം നിറക്കുമോ Mud.
v. a. നിറത്തുക to brighten, trim തിരി നി., വിളക്കു നിറത്തിക്കത്തിച്ചു TP.
നിറുക nir̀uγa = നെറുക q. v. (fr. T. നിറുവുക to stand upright). നി.യിൽ ചുംബിച്ചു, മുകൎന്നു AR. Bhr. The mould of the head V1.
നിറുക്ക, ത്തു nir̀ukka T. aM. To weigh, whence നിറ 2., (V1. നിൎക്ക). തൂക്കി നിറുത്തു തരീൻ Arb. (or നിറുത്തി?)
നിറുത്തുക (നിൎത്തുക v. a. of നില്ക്ക) T. M. 1. To make to stand. കൊടിമരം നി. to erect. കുഞ്ഞനും കുട്ടിയെ നിറുത്തി രക്ഷിക്ക TR. make it possible for our families to remain, pre-serve. എല്ലാവരെയും വെച്ചു രക്ഷിച്ചു പൊറുതിയായിട്ടുള്ള പ്രകാരം നിലനൃത്തി TR. settled the country. ഈ മരം നിറുത്തരുതു don’t let it stand. ജന്മീഭോഗം അധികം നൃത്തീടിനാൽ VyM. let it stand on. 2. to stop, തേരിനെ ക്ഷണം നിറുത്തെന്നു KR; ചോര നിൎത്തുക MM. (of a wound). തപസ്സിനി നി. Bhr.; നമ്പ്യാരേ നോം ഇനിമേൽ ദുഷ്ടത കാട്ടാതേ നിൎത്തിത്തരാം TR. make an end to his rebellion, മന്നവൻ വല്ലാത കാൎയ്യം തുടങ്ങുകിൽ മന്ത്രികൾ കൈ പിടിച്ചങ്ങു നിൎത്തീടേണം KR. 3. to keep time നിറുത്തിപ്പാടുക V1.
നിറുത്തു a pause; stop, point V1.
നില 561 നില
VN. നിറുത്തൽ chiefly: interruption, stop. അക്രമത്തെ നി. ചെയ്ക MR. to put a stop to the irregularity. ഉപേക്ഷയെ നി. ചെയ്വാൻ MR.; so നിൎത്തലാക്കിക്കൊടുക്ക (jud.).
CV. നിറുത്തിക്ക to arrest, തടവുകാരനെ പിടിച്ചു നിൎത്തിച്ചിരിക്കുന്നു jud.; പണയം നി. V1. to make reprisal of a pawned article.
നില nila 5. (VN. of നില്ക്ക) 1. The standing, place, position ഗ്രഹനില (of planets). നീർ നി. a pond. സമുദ്രം ഇന്നും ഇന്നിലെക്കു നില്ക്കുന്നു KR.; നിന്ന നിലയിൽ മറിഞ്ഞു വീണു, നിന്ന നിലയിന്നു (— യാലേ) വീണുടുന്നു TP. (being shot). വീണ നിലയിൽ പാഞ്ഞു MR. to the spot where he fell. നില്ക്കും നിലയിൽ വെന്തു മരിക്ക AR.; നാട്ടിൽ കുടിയാന്മാർ നി. ആയിരിക്കേണം, ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു നി. ഉണ്ടാക്കിത്തരേണം TR. a secured existence. നാട്ടിൽ നി. എനക്കില്ല TP. the country has become too hot for me. ഈ കാൎയ്യത്തിൽ നി. എത്തുന്നില്ല cannot sound it, find no ground to stand on. 2. a ford നി. പരീക്ഷിക്ക, നോക്കുക (by wading), നി. കടക്ക etc.; നിലയില്ല it is beyond your depth. 3. foun-dation, story ഏഴുനിലമാടം; കപ്പലിന്റെ മേൽ നില the deck (= തട്ടു); flat surface, മലയും നിലയും CC. a plateau. 4. a moment (ഗ്രഹനില in നില 1); നല്ല നില favorable time (astrol.) 5. a stop (= നിറുത്തൽ) ഇപ്രകാരം ഏറക്കുറവു കാട്ടുന്നതിന്ന് ഒരു നി. ഇല്ലാഞ്ഞാൽ TR.; ആ വിദ്വാന്മാർ തനിക്കാരും നിലയില്ല Si Pu. could not resist him. എണ്ണി നോക്കിയാൽ നിലവരാ Bhg. comes to nothing. 6. station in life, settlement, duty, law. നീതിയും നിലയും KU.; എന്നാൽ നമ്മുടെ നില എന്തെന്ന് ഓൎത്തു കല്പിക്കേണം UR. custom = ആചാരം; നില വിട്ടു Mud.; നിലയുള്ള reasonable, proper (opp. നിലയില്ലാത്ത unreliable). 7. organ, seat of the വായു (= ആധാരം). നിലയാറും = ഷഡാധാരങ്ങൾ of Yōgis; ൟരാറാം നിലയതിൽ Bhg.; മേൽ നില the seven upper apertures, കീഴ്നില the two lower VCh. (= ദ്വാരം). തുള്ളും നിലകളോടുള്ളം വിറെച്ചു Bhg.
Hence: നിലകട persistence V1. നില കെട്ടവൻ (1. 6) disorderly; an outcast.
നിലക്കേടു disgrace, misery മന്നവനു നി. ഇയറ്റിന മാതർ RC.; നിലക്കേടായി കാണുക കൊണ്ടു TR. poor circumstances.
നിലക്കാൽ (1) a sidepost of a door V1.
നിലക്കൂറു 1. station. 2. nature of soil, see under നിലം.
നിലകൊൾക (1) to be determined.
നില തെറ്റുക to lose one’s footing, to slip off. നി’റ്റി വെള്ളം കുടിച്ചു മരിച്ചു MR.
നിലനില്ക്ക to stand firm, be established.
VN. നിലനില്പു steadfastness, stability.
v. a. നിലനിൎത്തുക 1. to establish. 2. (5) to put a stop അങ്ങനേ ചെയ്യുന്നതിന്നു ഞങ്ങൾ പ്രയത്നം ചെയ്തു നി’ൎത്തിക്കൊള്ളുന്നുണ്ടു TR.
നിലനിഷ്ഠ (6) ordinances, പലനി. കല്പിച്ചു KU.
നിലപാടു (1) standing place അൎജ്ജുനന്റെ നി. കാണായി KumK.; (6) established custom or law. KU., mode of proceeding = നടപടി V1.
നിലമരം a standing tree.
നിലയകം an inner room, abode.
നിലയങ്കി a dress from neck to foot.
നിലയറ (3., see നിലവറ) a cellar; a hole to conceal money. V2.
നിലയഴിവു defeat.
നിലയാക (5) to be stopped, to cease; (6) നി’ കുംവണ്ണം becomingly, decently V1.
നിലയാക്കുക (1) to fix. മരങ്ങൾ എണ്ണി നി’ക്കി determined the number; (5) to stop നാനാവിധം കാട്ടുന്നതിന്നു നി’ക്കിക്കല്പിക്ക; (6) കാൎയ്യം നി’ക്കിത്തരാം TR. settle, order.
നിലയിടുക (6) to establish, settle.
നിലവരം stability, certitude. ഇനിയും നി. അറിഞ്ഞാൽ, നി’മായി അറിഞ്ഞാൽ TR. when fully ascertained.
നില വരുത്തുക (5. 6) to stop, settle. ഈ അവസ്ഥെക്ക് ഒരു നി’ത്തിത്തരാഞ്ഞാൽ TR. if not remedied.
നിലവാടു = നിലപാടു (3) a residence with several stories = തറവാടു; a scaffold. നില വാട്ടുതറ an elevated place to stand on.
നിലം 562 നിലയം — നിലാ
നിലവിടുക = നിലതെറ്റുക.
നിലവിളക്കു a stand-lamp.
നിലവിളി a loud cry എന്നു നി. കൂട്ടി CrArj. hence:
നിലവിളിക്ക to cry aloud, lament.
CV. അവളെ തച്ചു നിലവിളിപ്പിച്ചു TR.
നിലവെക്ക (5) കാലം ഒന്നിന്നു നി’ച്ചു തരിക TR. = ഇട to grant a delay; (6) to esta-blish laws ഇങ്ങനേത്തേ നിലകൾ വെപ്പാൻ KU.
VN. നിലവെപ്പു legislation.
നിലെക്കു നില്ക്ക (1. where an example from KR.) to stand in its place; (6) to keep to one’s station & duty നി’ന്നാൽ മലെക്കു സമം prov.
denV. നിലെക്ക (5) 1. to come to a stand, to cease. വാനിൽ കലക്കവും നിലെത്തതു RC. subsided. വളൎച്ച നി’ക്കും MR. cease to grow; so കോപം, മഴ, ദീനം, അതിസാരം etc.; വാക്കു നി. to grow softer. 2. to get a footing, remain. വാനരന്മാർ നിലയായി നി’ക്കുന്നത് എങ്ങനേ RC.
CV. വൈരിഗൌരവം നിലെപ്പിക്കും PT. will check, cause to cease.
നിലം nilam 5. (നില്ക്ക) 1. Ground, soil. നി. കൊൾക to buy such. ഉവർ നി., തരിശു നി. etc.; നിലത്തു കിടക്ക, വീഴുക; നിലത്തു വെച്ചേ മുഖത്തു നോക്ക prov. offering presents. നില സ്വാധീനമായിരിക്കുന്ന ദ്രവ്യം TR. buried treasure. 2. the earth നിലം ഭൂമിദേവി KU. 3. a ricefield നിലമ്പറമ്പുകൾ.
നിലക്കരി coal, pit-coal.
നിലക്കൂറു kinds of soil കോട്ടേത്തു രാജ്യത്തു നി. കളിന്ന് ഒക്കയും സുല്ത്താന്റെ ആളുകളെ നീക്കം ചെയ്തു TR. expelled from all parts of K.
നിലച്ചാന്തു loam for marking the forehead, നി. എടുത്തു തൊടുക Anach.
നിലത്തിര (ഇര) No., (T. നിലവേർ) an earth-worm = ഞാഞ്ഞൂൽ.
നിലത്തെഴുത്തു writing in sand.
നിലനിരപ്പു = നിരനിരപ്പു levelness.
നിലംകൃഷി, (= വയൽകൃഷി) agriculture, (—ക്കാരൻ). നിലന്തല്ലി, നിലന്തല്ലു (നി’ല്ലിന്മേൽ മണ്ണു പൊള്ളിപ്പോയി No.) a wooden beater for beating the ground; also നിലഞ്ചായ്പ്, നിലമൊതുക്കി No.
നിലപ്പന GP. 1. Curculigo orchioides, നി. ക്കിഴങ്ങുണക്കി a. med. 2. also Asplenium fal-catum. Rh.
നിലമരി B. Hedysarum diphyllum.
നിലമാങ്ങ an annual plant; the fruit is used med. in dysentery.
നിലമാടം a watchman’s hut in fields = കാവൽ [ചാള.
നിലമാറാൻ B. a large yam, not edible.
നിലമാളി N. pr., a Bhagavati of the Vēṭṭu-var caste.
നിലമ്പരണ്ട Ionidium enneospermum, നിലമ്പറണ്ട (വേർ) ഇടിച്ചു പിഴിഞ്ഞു a. med.
നിലംപരിചാക്ക = നിലസമം.
നിലമ്പൂച്ച an insect in the ground.
നിലമ്പൊത്തുക (hon.) to sit. B.
നിലവറ (& നിലയറ) a cellar.
നിലവാക GP65. 1. a weak species of Cassia senna. 2. Sida radicans. Rh.
നിലവേപ്പു Gentiana chirayita, med. against fever.
നിലസമമാക്ക to level, destroy, തകൎത്തു നി. V2.
(നി): നിലയം nilayam S. (but see നിലയകം). A house, hiding place (√ ലീ). — സദൃശ ഗുണനിലയൻ VetC. = ശാലി.
നിലയനം id., ഉമ്പർ നി. RC. heaven — ഹൃദയനിലയനൻ AR. dwelling in hearts, God.
part. കിസലയചയനിലീനൻ AR. hid amongst leaves.
നിലവു nilavụ M.C. (T. Te. നിലുവ, VN. of നില്ക്ക) 1. Balance, also നിലവാക്കി, നിലവു ബാക്കി balance remaining in treasury. 2. ar-rears, pending ഈ നമ്പ്ര നി. വന്നു MR. was left undecided. കാൎയ്യം നിലവിൽ കിടക്കുന്നു, നിലവിൽ വെപ്പാൻ സംഗതി പോരാ MR. arrear-cases.
നിലാ nilā T.M. (Te. നെല, fr. നിലവു T. to shine, Tu. നില്ക്ക to peep) 1. Moonlight = നിലാ വെളിച്ചം; Obi. c. നിലാവത്തു നടന്നു; വെണ്നിലാവോലുന്ന തിങ്കൾ CG. the moon shedding her
നിലിമ്പർ — നില്ക്ക 563 നില്ക്ക
white light. In comp. വെണ്നിലാവഞ്ചുന്ന പുഞ്ചിരി CC., പുഞ്ചിരിയായൊരു തൂനിലാവേറ്റു CG. 2. the moon നിലാവുദിച്ചു, നി. കായുമ്പോൾ Arb. moonshine. പിന്നിലാവു waning moon (opp. മുന്നി., പുതു നി.) V1. 3. a fire-work V1.
നിലാത്തിരി 1. the candle of the moon (opp. വിളക്കിന്തിരി KeiN.) 2. a fire-work.
നിലാമതി aM. the moon, കുളിർനി. RC
നിലാമുറ്റം a terraced roof, balcony കാമകേ ളിൾക്കുള്ള കോമളനി. KR.
നിലാവെട്ട, — ട്ടം, — വെളിച്ചം moon-light.
നിലിമ്പർ nilimbar S. (ലിപ് or നിൽ — ഇമ) 1. A class of Gods (Marut.) 2. Gods. നിലിമ്പരാജോപമൻ PT. Indra-like.
നിലീനം S. see നിലയം.
നിലെക്ക see നില.
നിലോടി, നിലവടി The foot of a weaver’s windle, also നിലോൻ.
നില്ക്ക nilka 5. (prh. = ഇൽ, also in Ved. S. to rest, abide) 1. To stand, remain, last നില്ക്കക്കേൾക്കേപ്പറക to speak face to face. നില്ലെടാനില്ലു നിൽ Bhr. രാജാവിനേ കണ്ടു നില്ക്കാത്തവർ TR. who do not side with the Rāja. ഇവർ അവരെ കൂട നല്ലവണ്ണം നില്ക്കുന്നില്ല stand not well with them. — എന്നുടെ ചൊല്ലിങ്കൽ നില്ക്കുന്നുതാകിലോ CG. if you abide by my advice. ആരു നിങ്ങടെ വാക്കിങ്കൽ നില്ലാത്തതു KR.; കല്പനപ്രകാരം നിന്നോണ്ടു പോരുന്നു TR. are obedient subjects. ദൊറോഗസ്ഥാനത്തിന്നു നിന്നതിന്റെ ശേഷവും TR. since I held the office. — നിന്നുകൊൾവാൻ പണി Bhr. to re-sist. നിന്നുകോൾവാൻ കരുതീടുക Mud. to de-fend. എന്നോടു നില്ക്കുമോ KR. withstand. — കണക്കുനോക്കി നില്ക്കുന്ന പണം വാങ്ങി TR. re-maining. അതു നില്ക്കട്ടേ GnP., നില്ക്കവയെല്ലാം Bhg1. let us pass on. 2. to stop, cease നില്ക്കതെല്ലാം Bhr. enough of that! ആൎക്കും കണ്ണീർ നില്ലാ RC.; എന്നാൽ അതിസാരം നില്ക്കും a. med. നില്ലാത കോപേന Mud. unceasing, unsubdu-ed. ഉരു ഓട്ടം നിന്നുപോയി the rains stopped all navigation. 3. auxV. = ഇരിക്ക to be. നാടു വിട്ടു നി. to leave for good. ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു നില്ക്കുന്നു they stick to these terms. പാൎത്തു നില്ക്കയും ചെയ്യാം TR. I shall wait. മൂന്നായ മൂൎത്തികൾ ഒന്നായി നിന്നവൻ Bhr. Kṛshṇa. തോണിയിൽ കരയേറി നിന്ന സമയത്തിൽ KR. — after; = perf. tense സന്തതം കാത്തേനിന്നും കാത്തു കൊള്ളുവൻ താനും Bhr. — Neg. വിനനാഴികയും ഉറങ്ങാതേ നിന്നു KR. — Often mere expletive, esp. in CG. ചൊല്പെറ്റു നിന്നൊരു ശില്പം, ചേണുറ്റു നിന്നു തുണെപ്പതിന്നായി CG.
adv. part. നിന്നു 1. standing കോവില്ക്കൽ നിന്നു വിചാരിക്ക KU. 2. having stood, parting from കടലിൽ നിന്നു കരയേറി, —യേറ്റി CG. Often contracted രക്ഷിച്ചാൻ അതിങ്കന്നു Bhr.; നാട്ടുന്നു പിഴുകി DN.; മലയിങ്കന്നു KU ; പുറത്തുന്നു, പുരയിന്നു (ഇൽനിന്നു), വഴിമന്നു (മേൽ), വീട്ട്ന്നു, പറമ്പ്ന്നു vu.; also joined without Locative സ്വയാനങ്ങൾ നിന്നും ഇറങ്ങി KR.; എന്റെ കൂടേ നിന്നു തെറ്റി vu. 3. hon. Nominative അങ്ങുന്നു you, ഭട്ടതിരിപ്പാട്ടു നിന്ന് എഴുന്നെള്ളി KU. സൎക്കാരിൽ നിന്നു പ്രസാദിച്ചു തരുന്നു TR. Government grants.
Inf. നില്ക്ക whilst standing. നില്ക്കിടം standing place എനിക്കു നില്ക്കിടവും ഇല്ല ഇരിക്കിടവും ഇല്ല V1.
VN. I. നില q. v., as നിലനില്ക്ക etc.
II. നിത്തം, (T. നിറ്റൽ) എനിക്കു നിന്നേടത്തു നിത്തവും ഇരുന്നേടത്തു ഇരുത്തവും കിടന്നേടത്തു കിടത്തവും കൊള്ളുന്നില്ല (loc.)
III. നിലമ T. quality, state, f. i. വിലനിലമ എങ്ങനേ Mpl.the current price, price quoted.
IV. നില്പു 1. standing ജലം നില്പുണ്ടായാൽ Anach. 2. (=നിലവു q. v.) arrears, balance ഏറിയ ഉറുപ്യ നില്പുണ്ടു still due. നില്പുള്ള ദ്രവ്യം TR. the balance due. — also നിലുവ T. C. നാട്ടിലുള്ള നിലുവപ്പണം പിരിക്കTR. outstanding balances; see നിലവു.
CV. നില്പിക്ക (see നിറുത്തുക) 1. to make to stand. ഞാൻ നില്പിച്ച പുരയിന്നു നീ എന്തിന്നു കിഴിഞ്ഞു (=പാൎപ്പിച്ച, said to a dis-obedient wife). എന്റെ പക്കൽ ഒരു ഉറുപ്പി
നിവറു — നിവിരു 564 നിവിരു
കയും നി’ക്കാതേ പണ്ടാരത്തിൽ ബോധിപ്പിച്ചു TR. retaining, leaving. 2. to appoint തന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ നില്പിപ്പാൻ, പണിക്കു നില്പിച്ചു TR.
(നി): നിവൎത്തനം S. (വൎത്ത) 1. return കൃതപ്രയാസരായി നി’ത്തിങ്കൽ വചിച്ചാർ KR.; രാമനി’ത്തിങ്കൽ ആഗ്രഹം AR. your wish for R.’s res-toration. 2. cessation (see നിവൃത്തി).
denV. നിവൎത്തിക്ക S. 1. to return, ലങ്കയിൽ നി’ച്ചു ചെന്നു, പോകിലും നി’ച്ചീടും KR. 2. to be accomplished, to desist. (നിവൃത്തിക്ക). 3. = CV. ദൈവത്തെ നി’പ്പാൻ വേണ്ടുന്ന ബലം ഉണ്ടു KR. to bring back, gain providence over.
CV. നിവൎത്തിപ്പിക്ക 1. to bring back ദൈവത്തെ നി’ച്ചീടേണം KR. 2. to carry out മരണോദ്യുക്തബുദ്ധിയെ മുനിവാക്യം കൊണ്ടു നി’പ്പാൻ KR.
നിവറു nivar̀ụ T. aM. Throng (= തിവിറു?). അലങ്കാരത്തോടും കൂട നിവറ്റയക്ക KU. send off in a compact body? (military term) or നിഴറ്റു T. in the shade?
(നി): നിവസിക്ക S. to inhabit, (നിവാസം).
നിവഹം S. a crowd, flock ജനനി. AR., രഥ നി. Bhg.
നിവാതം S. 1. not windy. 2. (√ വൻ) secure.
നിവാരണം S. warding off അവരെ നി. ചെയ്ക AR. (= വിലക്കുക). ഉപദ്രവങ്ങളെ നി. ചെയ്ക Arb. to avert. ഭൂതപ്രേതപിശാച് നി. ചെയ്ക Anach. to keep off & drive out demons (through മന്ത്രം). വന്ദികളെ നി. ചെയ്താൾ AR. stopped the singing. — (mod.) തടസ്ഥനിവാരണത്തിന്നു MR., തന്റെ മേൽ ചുമത്തീട്ടുള്ള കുറ്റനി’ത്തിന്നായി MR. to repel the charge.
നിവാസം S. dwelling (നിവസിക്ക), abode.
നിവാസി an inhabitant ഗ്രാമനി. കൾ Bhg.
നിവിഡം S. (നിവറു?) dense ഫലനി’മാം കദളിവൃന്ദം KR.; നിവിഡഛദാന്തൎഗ്ഗതൻ AR. dense foliage.
നിവിരുക niviruγa M.C. (C. നിഗിരു, T. നിമിരു, fr. നിക, നിവ) 1. To rise; (നിവിൎന്നു നിന്നു) to stand erect. വളഞ്ഞതു നിവിൎന്നെന്നു തോന്നും Nid. (in eye-disease, look straight). മൂരി നി. to stretch oneself. പടി നിവിൎന്നു TP. (see നീരുക). മൌൎയ്യൻ താണു തൊഴുതു നിവിര വിളിച്ചു Mud.; നിവിരയലറിനാർ RC. (= നില വിളി). കുബ്ജയുടെ മേനി നിവിൎന്നു CG. unbent. വന്തുനിവിൎന്തനൻ RC; നിവൃന്നപ്പോൾ Bhg.; കൊടിതോരണം നിവൎന്നുതെങ്ങും CG. 2. to revive. നാണവും പൂണ്ടു നിവൎന്നു ചൊന്നാൾ CG. collecting herself. നിവിൎന്നു കന്യമാർ KR. (by spring’s return). താപത്തിൻ പിന്നേ നി.യില്ല Bhr. not to recover from a calamity.
v. a. നിവിൎക്ക, (നീൎക്ക) to erect, raise, unbend കൈ നീൎക്കാം (jud. a wounded person); to straighten; തിര നീൎക്ക (to unroll).
VN. നിവിൎച്ച 1. straightness, height of body. 2. കാൎയ്യത്തിന്റെ നി . V1. coming to a final result, (Tdbh. of നിവൃത്തി?)
CV, I. നിവിൎത്തുക 1. to raise, erect തലമുടി ചാച്ചും നിവിൎത്തിയും കെട്ടാം (top-knot’s position). തോരണം നി. Mud.; എടുത്തു നിവൃത്തി AR. raised a prostrate client; to en-courage വെള്ളം തളിച്ചു നിവിൎത്തിനാൻ Mud. brought to his senses (= താപനിവൃത്തി വരുത്തി). 2. to straighten, unfurl പായി നിവിൎത്തി ഓടുക V1. (to sail), യമപടം നിവിൎത്തീടിനാൻ (a picture), പത്രം നിവൎത്തി വായിച്ചു തുടങ്ങി Mud. opened the scroll.
II. നിവിൎത്തിക്ക (similar നിവൃത്തിക്ക) to raise അരചനെ മെല്ലവേ എടുത്തു നിവിൎത്തിച്ചിരുത്തിനാൻ Bhr. (the fainting king).
III. നിവിൎപ്പിക്ക, (നിവിർ 2.) to refresh പരമാന്നത്തിൻ ഭാഗത്തെ എടുത്തു നിവിൎപ്പിച്ചീടും KR.
(നി): നിവീതം S. (വ്യാ) brahminical thread suspended round the neck, നേരേ ഇട്ട പൂണൂൽ.
നിവൃത്തം S. (നിവൎത്തിക്ക) returned. യുദ്ധനി’രായി Bhr., നിവൃത്തേന്ദ്രിയനായി AR. having done with war, with sensuality, മന്ദം നി’നായേൻ AR. I recovered.
നിവൃത്തി 1. (നിവൃത്തം) abandoning. സംസാര
നിവിരു 565 നിശ — നിശ്ചയം
നി. Vedant. renunciation (opp. പ്രവൃത്തി ). 2. satisfactory termination, rest ഇതിന്നു നി‍. വരുത്തിത്തരാഞ്ഞാൽ TT. if not remedied. വ്യവഹരിച്ചു നി. വരുത്തേണം MR. get himself righted by a suit. ദോഷത്തിന്നു നി. amends. താപത്തിൻ നി. വരുത്തി Mud. comforted. നിവൃത്തിയായി is accomplished, at rest, revenged. അവന്റെ നി. വരുത്തും silence, kill him.
denV. നിവൃത്തിക്ക 1. v. n. to return പരിശ്രാന്തരായി ആഹാവത്തിങ്കൽനിന്നു നി’ച്ചു Brhmd.; to desist, rest പ്രവേശം യോഗ്യമല്ലെന്നു നി’ച്ചു KR. (=നിവൎത്തിക്ക); to be remedied, removed പഞ്ചമഹാപാതകങ്ങളും ഉപപാതകങ്ങളും ഭഗവാൻ നാമ സങ്കീൎത്തനം കൊണ്ടു നി’ക്കും Bhg. 2. v.a. to set at rest, either by carrying out (യാഗം നി. Bhr.), or by removing (ഇങ്ങനേ ശപിച്ചൊരു ശാപത്തെ നിവൃത്തിപ്പാൻ PT. to counteract; സംഗങ്ങളെ നി. Bhg. = വൎജ്ജിക്ക).
CV. മനോരഥം നിവൃത്തിപ്പിച്ചു Brhmd. ful[filled.
(നി): നിവേദനം S. informing. നി. ചെയ്തു PT. related.
denV. നിവേദിക്ക 1. id. 2. M. to offer ഫലമൂലങ്ങൾ നിവേദിച്ചു ഭോജനാൎത്ഥം AR., പുഷ്പഗന്ധങ്ങൾ നി’ച്ചു KR., കണ്ഠരക്തത്തിൽ ചോറു കുഴെച്ചു കാളിക്കു നി. Arb.; to worship ഗണപതി നി’ച്ചു KU.
നിവേദ്യം S. (&നൈവേദ്യം, fr. prec.) offer-ing to Gods പുഷ്പജലഗന്ധനി. CC; മാലനി. വിളക്കും തെളിവിച്ചു SG.; സൂപം പായസം പക്വം നി. ചെയ്തു SiPu.; ധൂപദീപനി. Tantr.; ദുൎഗ്ഗെക്കു നി. കഴിച്ചു Arb.
നിവേശം S. 1. settling down. വിഷയനി. Bhg. being involved in objects. 2. a camp. നിവേശനം S. entrance; a home.
denV. അങ്ങുതന്നേ നിവേശിച്ചു സുഗ്രീവൻ KR. abode. മസ്തകേ പാണികൾ നി’ച്ചു നിന്നിതു SiPu. rested on the head (whilst blessing).
part., f.i. പാത്രനിവേശിതം മൃദുഭോജനം [ChVr. put. നിവേഷ്ടിതം S. surrounded. സ്വൎണ്ണപാത്രനി. ഭോജനം ChVr. (in a gold plate).
നിശ niša S. (=നക്തം) Night, see നിശി; chiefly in Cpds., f.i. അഹൎന്നിശകളും KR.
നിശാകരൻ S. night-maker, the moon; also നിശാപതി, നിശാമണി; നിശാനാഥവംശത്തിന്നീശൻ) ChVr.
നിശാചരൻ (f. — രി) night-walker, a Rāk [shas AR.
(നി): നിശമനം S. (ശമ്) hearing നി. ചെയ്തു VetC. വചനനിശമനദശാന്തരേ Mud. — നിശമ്യ id.
part. നിശാന്തം S. (ശമ്) quiet; a home നി’ ന്തേ വസിച്ചാലും Genov.
നിശാനി P. nishān, A flag. നി. വെക്ക TR.
നിശി niši S. Loc. നിശ്, നിൿ By night, also നിശിയിൽ PatR.
നിശിചരൻ (f. — രികൾ AR.) Rākshas = നിശാചരൻ — Rāma is നിശിചരാരി.
നിശിതം nišiδam S. (ശാ)&നിശാതം Sharp-ened.
നിശീഥം nišītham S. (ശീ) Midnight, hence: നിശീഥിനി night ചന്ദ്രൻ നി. യോടു ചേൎന്നു Nal., also (for metre’s sake) അഖിലനിശിഥിനി Bhg10.
(നിസ്): നിശ്ചഞ്ചലൻ S. without vacillation; [God AR.
നിശ്ചയം S. (ചി2.) 1. Decision. എന്നതിന്നു ഞാൻ നി. തുടങ്ങുന്നു Bhr. determine. 2. certain-ty വെടിക്കു കൈ നി. ഉണ്ടു V2. a good marks-man. നമുക്കിതിൻ വില നി. ഇല്ല VetC; നി. പറക to assert. നി. വരുത്തുക to confirm, verify. എങ്ങനേ നിശ്ചയപ്പെടുത്താം MR. 3. true, certain. 4. adv. surely.
നിശ്ചയതാംബൂലം (1.2.) a Brahman betrothal (i.e. exchange of betel) = കല്യാണപ്പണം കൊടുത്തു വിവാഹം നിശ്ചയിക്ക.
denV. നിശ്ചയിക്ക 1. to determine, ascertain മരിച്ചു എന്നു നി’ച്ചു MR.; declare for certain നി’ച്ചരുൾ ചെയ്തു Bhg. നിശ്ചിത്യ ചൊല്ലി VetC; to make sure, കാട്ടിൽ വെടിക്കു മുമ്പേ നി’ക്കായ്ക കൊണ്ടു TR. as they could not take aim. മകളെക്കണ്ടു നി’ച്ചു TP. settled
നിശ്വാസം 566 നിശ്വാസം
a marriage. 2. to intend, resolve നല്കുവാൻ നി’ച്ചു VetC.
part. നിശ്ചിതം determined. നിശ്ചിതസ്വാന്തൻ Nal. convinced in his own mind. അഛ്ശന്റെ രക്ഷണം നി. SiPu. is decreed, sure to happen.
(നിസ്): നിശ്ചലം S. unshaken, adv. നി. ഇരുന്നു Bhg.; നിശ്ചലാനന്ദേ ലയിക്കും AR.; നിശ്ചലാത്മനാ VetC; നിശ്ചാലാരംഭം പറഞ്ഞു Nal. determinedly. — നിശ്ചലൻ Bhr. God.
നിശ്ചിന്തൻ S. free from care.
നിശ്ചേഷ്ടൻ S. motionless. നി’നായിക്കിടന്നു KR. (in a swoon). നി’രായേ മുറയിടുന്നു UR. helpless.
(നി): നിശ്രേണി S. (ശ്രി) a ladder. ത്വൽപാദ ഭക്തിനി. യേ സമ്പ്രാപ്യ AR. getting up by the ladder of faith in thee.
(നിസ്): നിഃശ്രീകം S. unlucky, fatal നി’ന്മാരായിച്ചമെച്ചു Brhmd.; നിശ്രീകം (sic) നീ എന്നു വന്നു കൂടി CG.—Tdbh. നിശ്ചിരിയക്കമ്മർ പോകേണം മുമ്പിൽനിന്നു RS. out of my sight, you wretches! knaves! — in So. നിശ്ചൎയ്യകൎമ്മം PP. roguish work. നിശ്ചൎയ്യത്തി V1. a lewd woman.
നിശ്ശ്രീത്വം S. fatality.
നിഃശ്രേയസ്സം S. which has no better; bliss.
നിശ്വാസം nišvāsam S. 1. (നി) Breathing, inhalation. ദീൎഘനിശ്വാസങ്ങൾ SiPu. sigh. 2. (നിഃ) exhalation, hissing നിശ്വാസപതങ്ങളാൽ പതിപ്പിച്ചു DM. Gods felled their foes by their breath. 3. sobbing ഉഷ്ണനി’ത്തോടു കേട്ടു Bhr.; despair നി. ഉണ്ടാകേണ്ടാ വിശ്വസിച്ചാലും എന്നേ Bhr. (=ആകുലം V2.)
denV. 1. നിശ്വസിക്ക V1. to breathe with difficulty. 2. v. n. ഉരഗം പോലേ നിഃശ്വസിക്ക Bhr.
(നിഃ): നിശ്ശങ്കം S. fearless, & നിശ്ശങ്കിതൻ V1.
നിശ്ശങ്ക V2. confidence.
നിശ്ശേഷം S. whole, നിശ്ശേഷനാശം Mud.
(നി): നിഷംഗം S. (സഞ്ജ്) cleaving to; a quiver. നിഷദനം S. (സദ്) sitting; നിഷണ്ണൻ. part. നിഷധം S. N. pr. a mountain, a people. Nal. (നി:) നിഷാണം S. a double drum (= ഢക്ക), മരന്നിഴാണം RC.
നിഷാദൻ S. a barbarian, = വേടൻ, കാട്ടാളൻ KR.; പാലാഴിതങ്കരേ വാഴും നി’ന്മാർ Bhr.
നിഷിദ്ധം S. (part. of സിധ്) forbidden; wrong. നിഷിദ്ധകൎമ്മം ചെയ്യായ്ക Vil.
നിഷൂദനം S. killing. നരകനിഷൂദന! Ch Vr.
നിഷൂദി a weapon, നല്ല നിഷൂധിയും (sic) വാളും എടുത്തു, ഗുണം ഏറും നിഷൂദികൾ ഇരുപുറവും KR. (or satellites?)
നിഷേധം S. (see നിഷിദ്ധ) prohibition. വിധിയും നി’വും അറിയാത Bhr. right & wrong; negation (also gram.)
denV. നിഷേധിക്ക 1. to prohibit. എന്റെ അവകാശവും നടപ്പും നി’ച്ചു MR. denied. 2. to reject തെളിവുകളെ നി.; തീൎപ്പിനെ നി. MR. to cancel.
നിഷേവണം S. (സേവ്) attending to. — നിഷേവ്യമാനൻ AR. worshipped. — മുനിവൃന്ദ നിഷേവിതൻ Bhg. part.
(നിസ്): നിഷ്കം S. a neck-ornament, weight of gold (= കൎഷം).
നിഷ്കണ്ടകൻ S. 1. free from foes. 2. tyrannical (mod.) — denV. നിഷ്കണ്ടിക്ക V1. to despise.
നിഷ്കപടൻ S. sincere, upright VCh.
നിഷ്കരിക്ക S. to destroy.
നിഷ്കരൻ AR 6. of God = destroyer?
നിഷ്കൎഷം S. extracting the chief matter നി’ മായി കല്പിച്ചു TR., gen. നിഷ്കൎഷ concise-ness, എത്രയും നി.യോടു ചോദിക്കിലും PT. harshly, നി. യോടു കല്പിക്ക strict, stern command — so:
denV. നിഷ്കൎഷിച്ചെഴുതി TR. sharply, നി. ച്ചോദിച്ചു (jud. with slight torture). ഇല്ലാത്ത മുതലിന്നു നിഷ്കൎഷിച്ചോണ്ടാൽ ആവതില്ല TR. if you insist on payment.
നിഷ്കളം S. (കല) indivisible, നി’ത്തിങ്കൽ ലയിച്ചു.
നിഷ്കളൻ Bhr. God. — നിഷ്കള past child-[bearing.
നിഷ്കളങ്കൻ S. spotless, God. Bhg.
നിഷ്കാമം S. wishless. Bhg. നിഷ്കാമകൎമ്മം dis-
നിഷ്ഠ 567 നിസാം — നിസ്കാരം
interested act. — നിഷ്കാമൻ AR., നിഷ്കാമി Vednt.
(നിസ്): നിഷ്കാരണം S. having no cause, [God. VetC.
നിഷ്കിഞ്ചനൻ S. having nothing. Bhg. നിഷ്കിഞ്ചനപ്രിയൻ AR. dear to the poor; content with little.
നിഷ്കുടം S. 1. a park ജഗാമരന്തും നിഷ്കുടാന്തരേ VetC. 2. = അടുക്കളപ്പൂങ്കാവു.
നിഷ്കൃതി S. 1. an atonement ദുഷ്കൃതിപോവതിന്നായി ഒരു നി. CG.; പശ്ചാൽ നി. ഇല്ല KR.; പാപനി. കാരകം SiPu. (a tank). 2. satisfy-ing a claim ആചാൎയ്യനി. കാമൻ AR. to pay his teacher; നി. പോരുതീടിനചൂതിൽ Bhg.
നിഷ്കൃപം S. cruel നി. ഓടി അണയും RS. adv. നിഷ്കൃപന്മാർ PT. — നിഷ്കൃപ ചെയ്ക PP.
നിഷ്കൈതവം S. upright; adv. നി. തൊഴുതു RS.
നിഷ്ക്രമം S. going out; farsightedness.
denV. നി’മിച്ചീടിനാർ CG. stepped forth.
നിഷ്ക്രയം S. redemption V1.; compensation നി. എന്നിയേ പണി ചെയ്യിപ്പതു ദുഷ്ക്രമം.
നിഷ്ക്രിയൻ S. inactive; God. Bhg.
നിഷ്ഠ nišṭha S. (നി + സ്ഥാ standing in) l. De-votedness. ആശ്രമനി. strict observance of the rules of the brahmanical life. തപോനി. AR.; പാതിവ്രത്യത്തിൽ നി. Bhr. constancy. ശങ്കരാരാധനത്തിങ്കലേ നിഷ്ഠയെ മുടക്കും SiPu. women are dangerous to religion. ദാനങ്ങളും യാഗാദികളും മുടങ്ങാതേ നിഷ്ഠയാ ചെയ്തീടുക Nal. regularly, zealously. നല്ല നിലയും നിഷ്ഠയും prov. of a temple, Sanyāsi, etc. 2. a custom, institution നില നി. KU.; നി. യാൽ കല്പിച്ചു Nasr. po. uniformly. 3. absolute certain-ty. 4. end.
നിഷ്ഠൻ grounded on, താമസനി. Bhg. world-[ling.
നിഷ്ഠാന്തം 1. firmness നല്ല നി. ഉണ്ടായി vu. 2. end. Bhg.
നിഷ്ഠൂരം S. harsh, severe (നോവു), injurious നി’— മൃഗങ്ങളെ നിഗ്രഹിക്ക Bhr.; ദ്യൂതത്തോളം നി. ഒന്നും ഇല്ല Nal.; എത്ര നി. ചെയ്തേൻ VCh. how rudely I behaved. Often of words (= പരുഷം), നിഷ്ഠുരവാക്കു പറയല്ല കുട്ടി Anj. (നി): നിഷ്ഠേവം S. (ഷ്ഠീവ്) spitting. Asht. part. nišṭhyūδam, spit.
നിഷ്ണാതൻ S. (part. of സ്നാ) conversant, clever [VCh.
(നിസ്): നിഷ്പുത്രൻ S. sonless, നി. ഏഷ ഞാൻ SiPu.
നിഷ്പേഷം S. shock, ഇടിനി. V1. a thunder-[clap.
denV. നിഷ്പേഷിക്ക to grind, rub (med. = അരെക്ക). — part. നിഷ്പിഷ്ടം.
നിഷ്പ്രകാരത്വം S. impossibility to specify (കാമന്റെ) ഭംഗിക്കു നി. ഭവിച്ചു പോം Nal. (in a comparison).
നിഷ്പ്രഭം S. gloomy നി. അജ്ഞാനം Chintar. — adv. നി. ശയിക്കുന്നു Nal. meanly.
നിഷ്പ്രയാസം S. ചെയ്തു easily. VetC.
നിഷ്പ്രയോജനം S. useless.
നിഷ്ഫലം S. fruitless, barren നമ്മെ നി. ആക്കി വെച്ചു Bhg.; disappointing വിചാരിക്കുന്നതു നി’മത്രേ MR. vain, unwarranted.
part. മുനിക്കമ്മന്ത്രം നിഷ്ഫലിതമായി VetC. had lost its power.
(നി) നിസൎഗ്ഗം S. innate character.
നിസാം Ar. niẑām Government, the Nizam നി. അല്ലിഖാൻ TR.
നിസ്കാരം niskāram = നമസ്കാരം. Prayer of Muhammedans. ചോനകർ നിക്കാരം ചെല്ലി വൈകിപ്പോകും, നിക്കാരപ്പായിൽ ഇരിക്കുന്നു TP.
denV. വഴിനേരം നിസ്കരിച്ചു TR.; often നിക്ക[രിക്ക jud.
(നിസ്) നിസ്തമസ്സ് S. free from darkness നിസ്തമോരജസ്സാകിൽ പോമല്ലോ മനോനാമം KeiN.
നിസ്തരണം S. crossing, getting out; also നിസ്താരം salvation.
നിസ്തുലം S. unequalled നിസ്തുല പരാക്രമൻ KR.
നിസ്തേജൻ S. deprived of glory. Sah.; നി’ന്മാർ Bhr.
നിസ്ത്രപൻ S. impudent. CC.
നിസ്നേഹൻ S. not loving; not loved.
നിസ്പ്രഹൻ S. void of longings, Mud.; God, Bhg.
(നി): നിസ്രവം S. flowing down. അതിനിസ്രവനയ്യോ Bhg. very empty, poor.
നിസ്വനം S. (നി & നിഃ) a sound ഭീമനി. AR.
നിഴൽ 568 നിഴെക്ക — നീങ്ങുക
the roar of the sea. ഘോഷനി. ഉണ്ടായി AR. joyful — & നിസ്വനം ആഗമിക്ക VetC. to come without noise.
(നിസ്): നിസ്സംശയം S. doubtless, adv. Bhg. നിസ്സംഗൻ S. cleaving to nothing നി’നായി നടന്നു CG.(on pilgrimage). നി’ം വരുത്തുക Bhg. to wean; also നിസ്സംഗത്വം Bhg.
നിസ്സംജ്ഞൻ S. unconscious മോഹിച്ചു വീണു നി’ജ്ഞനായി UR.
നിസ്സത്വൻ S. weak വൃദ്ധഭാവേന നി. Brhmd.
നിസ്സന്ദേഹം S. without suspicion. VetC.
നിസ്സരിക്ക S. to come or flow out. Bhg.
നിസ്സാരം S. (സാരം) sapless, insipid, powerless (ഹുംകാരംകൊണ്ടു) ആയുധം നി’മാക്കി KR.
നിസ്സാരവാക്കു nonsense.
നിസ്സാരൻ mean, worthless.
നിസ്സാരത worthlessness.
നിസ്സൃതം S. (part. of നിസ്സരിക്ക) flown, run out ഓഷ്ഠപുടനിസ്സൃതം Bhr.
നിസ്സ്വൻ S. deprived of property, poor.
abstrN. നിസ്സ്വത്വം ചിന്തിക്കയും Bhr. want.
നിസ്സ്വസ്ഥൻ S. unwell.
(നി): നിഹതൻ S. part, of foll. Mud. killed.
നിഹനിക്ക S. to kill അവനെ നി’ച്ചു PT. (= നിധനം ചെയ്തു).
നിഹിതം S. (നിധി) delivered. ദലനി. അന്നം VetC. laid up. മനസി നി. അഖിലം Mud.
നിഹ്രാദം S. sound നൃസിംഹമായ നി’മോടും എതൃത്തു Bhg.; നി. പൂണ്ടു Bhr.
നിഴൽ niḻal T. M. C. (aC. നെഴിൽ, Te. നീഡ). The lengthening നിഴ = നീഴ് 1. shadow. നി. എത്ര what is the time (as measured by man’s shadow). — shade നി. ഉണക്കി Tantr. (see bel.) 2. shelter, നാലു കഴകവും ഒരു നെകിലായി (sic) ക്കൂടി, നാലു നാടും ഒരു നിഴലിൽ കൂട്ടിയിരുത്തി KU.; protection, government. 3. the penates മണ്ണഴിഞ്ഞ അപ്പനമ്മാമ്മന്മാരു ടെ നി. കൊണ്ടു KU.; നി. മറന്നു കളിക്കരുതു never forget the dead, to whom you owe what you are. നിഴലിലേക്കു ൨ പണം പിഴ ചെയ്യേണം an offer to the house-altar. അച്ചന്റെ നി. എനക്കുണ്ടെങ്കിൽ TP. protection of the deceased father. 4. likeness നി. ആടുക to be reflected, appear as in a looking-glass.
നിഴലാട്ടം (4) reflection, a slight sketch.
നിഴലിക്ക (4) 1. to be reflected നീരിൽ നി’ച്ചു കാണായി തിങ്കൾ CG.; ബിംബം, മായ നി. AR.; ചിത്തത്തിൽ കൃഷ്ണമൃഗരൂപവും നി’ച്ചു Bhg. the image of a beloved deer passed through Bharata’s mind. 2. to appear faintly, as a tooth through the gums, small-pox under the skin. നക്ഷത്രജാലം നി’ച്ചതു കണ്ടു PT. shine.
നിഴലിടുക to afford shade.
നിഴലുണക്കുക (1) to dry in the shade.
നിഴൽകൂടുക (1. 2) meeting of the municipality in temples and Grāmas (under a tree?) നി’ട്ടം KU.
നിഴൽക്കൊട്ടിൽ (നികക്കോ — KU.) a royal hall (2). — നിഴൽ തലക്കൽ place of the minister at the right hand of the throne. — നിഴൽ ഭണ്ഡാരം the royal treasury.
നിഴെക്ക niḻekka B. To pant (= കിഴെക്ക).
നീ nī 5. (also Chin., Susie, etc.) Thou നീ നീ നീ എന്നു നിന്ദിച്ചു, ഗുരുവിനെ നീ എന്നൊരു മൊഴി ചൊന്നാൽ ഗുരുവധം ചെയ്ത ഫലം വരും Bhr. — Obl. c. നിൻ; pl. നിങ്ങൾ.
നീകാശം nīγāšam S. (നി+കാശ്) 1. Appa-rition, ആകാശം തന്നിലേ കാണായി നിന്നൊരു നീ. അന്നേരം താണു വന്നു CG. 2. similar.
നീങ്ങുക nīṅṅuγa T. C. M. (Te. ൟഗു) 1. To go aside, go off നിന്നോടു ചൊല്ലുന്നു നീങ്ങു നീ CG. out of my way! നീങ്ങി ഇരിക്ക, നില്ക്ക at a distance. 2. to go farther. അഛ്ശൻ നീ. V1. the Cochi minister travels. ശനി ൩൦ മാസം കൊണ്ട് ഒരു രാശി നീങ്ങും Bhg.; ദിവസം നീങ്ങിക്കാൎയ്യം പറക V1. to delay the decision. 3. to retire, vanish നീങ്ങിപ്പോയ പണ്ഡിതർ MR. the late Pandit. നീങ്ങുന്നുവോ (hon.) does your honor intend to leave. നാടു നീങ്ങി re-tired, died (hon.) നീങ്ങായ്കയാൽ ചത്തൊടുങ്ങി Bhg.; നീങ്ങാതേ പോയി has become unalter-able KU. ശത്രുപ്രയോഗങ്ങൾ നീങ്ങും പ്രയോഗം
നീക്കം — നീചം 569 നീടു — നീൺ
Mud. sorcery, etc. to defeat the enemies’ de-vices.
VN. നീങ്ങൽ, in the phrase: അതു നീങ്ങലാക excepting it, Trav.
നീങ്ങിക്ക V1. to make to retire.
VN. നീക്കം 1. Removal, departure, (hon.) walk of barons, etc.; നീക്കം പഴേരി = പഴയരി (hon.) their food. 2. retirement വാരാന്നിധിയെ നീ. ചെയ്തു, രാജാവിനെ നീ. ചെയ്ക KU. to dethrone. പാളയം നീ ചെയ്തു TR. expelled the foe. കല്പിച്ചതിന്നു നീ വരുത്തുക KU. to abrogate (= മാറ്റം). നീക്കവും നിരക്കവും prov. lifting & pushing. 3. variation, exception. നീ. കൂടാതേ V2. absolutely. നീ. ഇല്ല Bhr., Mud. undoubtedly.
നീക്കത്തൂക്കം (3) wavering, മഹാമന്ത്രം നീ. ഇരാതേ നോക്കി Vedant.
VN. നീക്കൽ, see നീക്കുക.
a. v. നീക്കുക 1. to put away, aside നീങ്ങുന്നതില്ലെന്നു നിൎണ്ണയം ഉണ്ടെങ്കിൽ നീക്കുന്നതുണ്ടെന്നു നിൎണ്ണയം ഞാൻ CG.; അതിർ നീക്കി വിളയിക്ക Anj.; നീർ എടുത്തു നീക്കിക്കൊടുത്തു TR. gave away the Janmam. കൂട്ടത്തിൽ നിന്നു നീക്കിവെച്ചു SiPu. excluded, sus-pended. പാളയം നീക്കി, ഢീപ്പുവിനെ യുദ്ധം ചെയ്തു നീക്കി TR. drove out. നീക്കാൻ പോയി jud. separated combatants. 2. to remove, abolish. മതിലിനെ നീക്കിക്കളഞ്ഞു TR. de-molished. ജീവിതം നീക്കി Mud. dismissed from office. കല്പന നീക്കി TR. annulled, transgressed. ആയ്തു നീക്കിക്കൂടാ must be observed. കടം നീ. to discharge. അന്യായം നീ. MR. to reject a suit.
adv. part. നീക്കി except; with Nom. ഗോബ്രാഹ്മണർ നീ. ശിഷ്ടമുള്ളവർ, പട്ടു നീക്കീട്ടുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ VyM.
നീക്കുനിര a sliding door.
നീക്കുപോക്കു expedient, excuse.
CV. നീക്കിക്ക to cause to remove; to with- draw a complaint.
നീചം nīǰam S. (ന്യഞ്ച്). Low, also of sound സ്വരം അത്യുച്ചമില്ലതിനീചവും KR.; നീചരിൽ ചെയ്ത ഉപകാരം prov. benefits to mean persons.
നീചഗ്രഹങ്ങൾ = രാഹു, കേതു (astr.)
നീചജാതി low-caste = താണ — 449.
നീചത്വം mean condition (നീ. മമ ജാതിക്കുണ്ടു Mud.)
നീചവൃത്തിക്കാരൻ of mean habits.
നീചൈഃ low, adv. നീചൈസ്തരാം with a low voice. Bhg.
നീടു nīḍụ T.M.C.Tu. (VN. fr. നിടു) Length. നീടാൎന്ന long, (also നീടാർമാടങ്ങൾ lofty houses. നീടാരിലങ്കമന്നവൻ RC.); നീടുറ്റ കൈ Bhr. a long arm; നീടെഴും വിലത്തൂടേ Bhr. through the long cave.
നീടുക = നീളുക to be long; നീടിയ (po.).
a. v. നീട്ടുക T. M. C. 1. To lengthen നീട്ടിവായിക്ക (opp. കുറുക്കിവായിക്ക) to drawl in sing-ing. നീട്ടിപ്പറക to be verbose, speak slowly. 2. to stretch out ഇരിക്കുമ്മുമ്പേ കാൽ നീട്ടൊല്ല prov. 3. to allow to grow കേശം Bhg., കുടുമ, തലമുടി, നഖം etc. 4. to delay. നീട്ടിക്കുറിച്ചു put off a feast, നീട്ടിവെക്ക. 5. to hold out, give.
നീട്ടിക്കൊടുക്ക to give into the hand; to point out; instigate.
നീട്ടിയിടുക to thrust at കുന്തം കൊണ്ട് അവ[നെ TR.
VN. I. നീട്ടം 1. length കാൽനീ., ഒരു തുടപ്പു നീ. (= നീളം). 2. stretching out, (see കൈ നീട്ടം gift). 3. delay B.
II. നീട്ടൽ lengthening (act.)
നീട്ടു 1. a Royal handwriting; stroke (നീട്ടി എഴുതുക). 2. a grant of the Travancore Rāja (= തീട്ടു, ചീട്ടു) KU. 3. a ladder V1. 4. a blow B.
CV. നീട്ടിക്ക to get lengthened, stretched വാൾ നീ. etc.
നീഡം nīḍam S. (L. nidus) A nest. നീഡോത്ഭവം a bird.
നീൺ nīṇ =നീൾ Long. നീണകവും ഏന്തി claw, നീണയനൻ RC. with long eyes, നീണാൾ എന്നുള്ളിൽ വിളങ്ങീടുക RS. long time. നീണ്ട long (നീളുക), f.i. നീണ്ട(യാ)ൾ, നീണ്ട വാക്കു etc.
നീതം — നീന്തുക 570 നീപം — നീർ
നീണ്ടിക്ക V1. to grow calm; to appease.
നീതം nīδam S. (part. of നീ) Led, well be-haved (നീതഗുണം), brought.
നീതി S. 1. guidance, wise conduct = നയം, f. i. ഉപായനീതികൾകൊണ്ടു വശമാക്കി Bhr.; ഇക്കഥയിലുള്ള നീതികൾ കേൾക്ക Mud. ex-pedients. 2. right proportion ഗീതങ്ങൾ നീതിയിൽ പാടി CG., നീതിയിൽ ഉരചെയ്തു Mud. well. കരികളോടു കരികളഥ രഥികളോടു രഥികളും കാലാൾക്കു കാലാളും നീതിയോടേറ്റു Bhr. 3. law, രാജനീതികൾ ഓരാത രാജാവു VCh. duties; — നീതിയും നിലയും KU. (f. i. രാജനീതി ആചാരവും, ളോകർ നീതി ആചാരവും KU.). ജാതനായാൽ ‍മൃതനാം എന്നൊരു നീതി ചമെച്ചു Bhr. or-dained that. എന്നാദിയാം നീതി നടത്തി Bhg. 4. justice (= ധൎമ്മം), നീതിയും ചിന്തിച്ചു കോപവും കൈവിട്ടു CG.; നീതി കെടുത്തെന്നെത്തല്ലും Anj. unjustly. നീ. കേൾക്ക to judge.
നീതികേടു injustice, iniquity.
നീതിജ്ഞൻ a statesman നീ’ന്മാരായുള്ള മന്ത്രിമാർ KR.
നീതിനടത്തുക (3) to introduce laws എന്നേവം ആദിയാം നീ’യാൽ Bhg.; (4) to execute justice.
നീതിപ്പണം B. taxes; (often = നികിതി).
നീതിബലം (1) diplomatic art നീ. കൊണ്ടു കൊന്നു Mud.; (4) power of justice.
നീതിമാൻ (1) clever in politics നീ’നായ രാക്ഷസൻ Mud. = നയനിപുണൻ; (4) a just person നീ. ആയ നീ എന്റെ രാജ്യത്തെ നീതിയോടേ നടത്തുക KR 4. — also ലോകപാലന്മാർ മഹാനീതിശാലികൾ Nal.
നീതിശാസ്ത്രം (3) a book of laws, rather poli-tics than ethics. മനുതുടങ്ങിയുള്ള നീതിശാസ്ത്രകൎത്താക്കന്മാർ VyM. legislators.
നീതിസാരം a treatise on ethics.
നീതീകരണം (mod.) justification; V. — കരിക്ക.
നീന്തുക nīnduγa T. M. (Tu. ന്യാന്തു, C. ൟ ചു). To swim, sprawl on the ground or in the water. നീന്തിക്കടക്ക, കരേറുക to swim to the shore; — with Acc. പത്തു പുരുഷന്മാർ ഓരാറു നീന്തി KeiN. — met. ഭവവാരിധിവന്തിരകളായ വിഷയങ്ങളിൽ നീന്തി വലയുന്നു ChVr. toil in the world’s service.
VN. I. നീന്തം swimming എരുമക്കിടാവിന്നു നീ. പഠിപ്പിക്കേണ്ടാ prov.
II. also നീന്തൽ; നീ. അറിഞ്ഞു കൂടാ MR.
CV. നീന്തിക്ക to make to swim, as മുതലപ്പുഴ നീ. an ordeal; met. ചെന്തീയിൽ ഇട്ടവനെ നീന്തിക്കേണം ChVr. (= throw him in, & let him see how he gets out).
നീപം nībam S. Nauclea Cad. കടമ്പു, f.i. നീപങ്ങൾ പൂത്തതു കണ്ടൊരുവണ്ടുകൾപാഞ്ഞു CG.
നീരം nīram S. Water (see നീർ) — നീരജം lotus — നീരദവൎണ്ണൻ CG. cloud-coloured = കാൎവ്വൎണ്ണൻ, Kṛshṇa.
നീരസം nīrasam S. (നിർ, രസം) 1. Sapless, insipid. നീരസന്മാൎക്കു തിരിഞ്ഞീടുവാൻ പണി Mud. the tasteless, dull (opp. സരസന്മാർ). 2. distaste, disgust നിങ്ങൾക്ക് എന്നോടു നീ. ഉണ്ടാവാൻ TR.; അവരോടു നീരസപ്പെട്ടു was displeased. — നീരസഭാവം = മുഷിച്ചൽ.
denV. നീരസിക്ക to loathe; (sometimes used = നിരസിക്ക q. v.)
നീരാജനം nīrāǰanam S. (നി, രാജ്) Lus-tration of arms.
നീരുക = നിവിരുക, f.i. പടികയറിപ്പടി നീരുന്നല്ലേ TP. appears aloft. (നൂരുക Palg.).
നീൎക്ക 1. see നിവിൎക്ക. 2. v. n. to swell (prh. നീർ 2?). നീൎത്തിതു ഭയം ഉള്ളിൽ KR. grew.
നീർ nīr 5. (നിവിർ, നിർ, as in നിര level, or നിറു as in നിറ) 1. Water, also നീറു; നീറ്റിൽ അടിച്ചാൽ, നീറ്റിലേ വര പോലേ prov.; നീറ്റിൽ ജനിച്ചു Anj.; നീർ ഏറ്റു TP. drank (ani-mal). തണ്ണീർ cold water (opp. വെന്നീർ, കാനീർ med.). ൬൪ നീർ വീഴ്ത്തി a.med. measures of water. നീ. ഉറെക്ക to freeze. 2. juice, moisture, humor, ഇളനീർ etc.; ഇരിനീർ അടെച്ചു MM. both evacuations (പെരുനീർ, ചെറുനീർ). 3. swelling നീ. എടുക്ക, വെക്ക, കൊൾക, കെട്ടുക, ഇറങ്ങുക esp. dropsy. 4. acquiring a freehold property by drinking the water of it
നീരടെ — നീരാഴാ 571 നീരാഴി — നീൎക്കൊൾ
(with flowers പൂവും നീരും), നീർ വാങ്ങുക (opp. നീർ പകൎന്നു കൊടുക്ക). രാജ്യം നീ നീർകൊള്ളേണം Bhr.; also കുറയ ദേശം പറമ്പു നീർ കുടിച്ചു TR. acquired. അഞ്ചു നീൎക്ക് അനന്ത്രവർ ഇല്ല KU.; ബ്രാഹ്മണമൎയ്യാദയിൽ ഒപ്പിന്നും നീറ്റിന്നും സ്ത്രീകൾക്ക് അവകാശമില്ല TR.
Hence: നീരടെപ്പു (2) dysury, strangury നീർ പോകായ്ക.
നീരട്ടി (4) in നീരട്ടിപ്പേറു B., see നീർമുതൽ; (1) നീരട്ടിവിത്തു = നീർവട്ടി.
നീരണ്ണൻ an animal, (compared to അണ്ണാക്കൊ[ട്ടൻ).
നീരളം = നീർവട്ടി.
നീരഴിവു V1. diabetes, & നീരൊഴിവു B.
നീരാക (T. നീൎക്ക) to become watery, dissolved നാം ദാസരായി അവർ നാവിന്മേൽ നീ. CG. — met. മാനസം നീരായ്വന്നിതലിഞ്ഞിട്ടു CG.
നീരാടുക to bathe, ചോരപ്പുഴയിൽ നീ’ടിയ മുനി RS. Parašurāma.
നീരാട്ടം, നീരാട്ടു bath (hon.). നീരാട്ടുപള്ളി കഴിയുന്നില്ല TP. the king does not bathe from grief — (നീരാട്ടുകുളി hon.) KU.
നീരാട്ടുവള്ളി N. pr. a shrub.
CV. നീരാടിക്ക to wash, ശവം നീ’ച്ചു AR,; നീരാടിപ്പോൻ വന്നു CG. after a birth.
നീരാന a whale, മത്സ്യങ്ങൾ നീ. കൾ KR.
നീരാൻ V1. a diver = നീരാളി.
നീരാപ്പൊറ്റ MC. a marshy spot.
നീരാമ്പൽ Nymphæa alba; see ആമ്പൽ; (3) a kind of dropsy.
നീരായം depth (? = ആഴം). നീ’മുള്ളൊരു ക്ഷീരാബ്ധി SG.; കപ്പൽ നീ. കൊൾവാൻ TP. to launch.
നീരാരൽ, see ആരൽ, a Marsilea.
നീരാവി = ആവി 2. vapour, steam.
നീരാളം B. gilt; gold or silver cloth പൊന്നീരാളം, നീരാളപ്പട്ടു; നീരാളക്കുപ്പായം Trav. a state-robe of watered silk embroidered with gold & worn by kings, bishops, etc.
നീരാളിപ്പു So. B. gilding; electroplating, നീരാളി a diver; a water-imp V1.
നീരാഴാന്ത Trav., പുളവൻ (നീൎക്കോലി)മൂത്താൽ നീ. prov. = നീർമണ്ഡലി. നീരാഴി 1. the sea; a tank VCh. തരുണിമാർ കളിക്കുന്ന നീ. ക്കെട്ടു KR. bathing place. 2. MC. a periwinkle (prh. നീരാളി?).
നീരിറക്കം (1) ebb, opp. നീരേറ്റം; (3) swell-ing, catarrh.
നീരുറവു = ഉറവു 1.
നീരൂരി Phyllanthus niruri, used for tooth-brushes, കാട്ടുനീ. Phyll. oblongifolius; പെരുനീ. Ph. lucens; also നീരൂലി & — ളി.
നീരുള്ളി No. = ൟരുള്ളി So., Palg.
നീരൊട്ടിക്കൊടുക്ക (4) = നീർമുതൽ So.
നീരൊലി sound of running water, നീ.കേട്ടു ചെരിപ്പഴിക്കേണമോ prov.
നീരൊഴിവു = നീരഴിവു.
നീരോട്ടം a current = നീരൊഴുക്കു.
നീൎക്കട്ട ice, (mod.)
നീൎക്കപി, (നീൎക്കുരങ്ങു) a dolphin, നീന്താമോ നീ. പോലേ നമുക്കു RS. can we (monkeys) swim like?
നീൎക്കലങ്ങുക, — ങ്ങൽ 1. turbidness. 2. euph. to piss 217.
നീൎക്കയിടുക to dive, swim under water, നീൎക്കാങ്കഴിയിടുക So.
നീൎക്കാണം (4) a fee of 2 Fanam which the purchaser throws into the Janmanīr as payment for it.
നീൎക്കാങ്കുഴി So., നീ. ഇടുക = No. vu. നീൎക്കോലിടുക, (see കൂളി 3. & നീൎക്കയിടുക) to dive.
നീൎക്കാപ്പു So. bathing of a Rāja. നീ. പുര royal bathroom.
നീൎക്കിഴി launching a ship നീ’പ്പണി, കപ്പലും നീൎക്കിഴിക്കത്തുടങ്ങിനാർ Pay.
നീൎക്കുമള (265) a water-bubble.
നീൎക്കുഴൽ membrum virile.
നീൎക്കെട്ടു dysury, നീരടെപ്പു; (see 3.)
നീൎക്കൊത്തൻപാൽ B. a Euphorbia.
നീൎക്കൊമ്പൻ (Nid. = വിഷൂചിക) a kind of cholera, also നീൎത്തിരിപ്പു, നീൎപ്പാടു V1.
നീൎക്കൊല്ലിയമ്മ N. pr. a Goddess of mountain-eers.
നീൎക്കൊൾക (3) to swell, നീ’ള്ളുവാൻ to get chicken-pox; (4) to acquire.
നീൎക്കോലി — നീറു 572 നീറുക — നീലം
നീൎക്കോലി (— കവലി V2) a water-snake നീ. കടിച്ചാൽ ഒരു നേരത്തേ അത്താഴം മുടങ്ങും (മുട്ടും) prov., see കോലി, നീൎക്കാങ്കഴി.
നീൎക്കോൾ swelling of the sea (also of the body); നീ’ളി a bladder (Cal.) = ഉതളി.
നീൎച്ചാൽ a canal, brook.
നീൎച്ചുഴി an eddy.
നീൎച്ചോറു boiled rice kept over night = വെള്ള[ച്ചോറു.
നീർതിരിയുക loc. receding of a spring in wells left unfinished.
നീൎത്തിരിപ്പു (2) V1. = നീൎക്കൊമ്പൻ watery discharge, (also മറിപ്പൻ).
നീർദോഷം V1. = ജലദോ —. catarrh.
നീർധാര V2. pizzle of oxen.
നീർനായ് an otter, Lutra Nair; also നീൎപ്പൂച്ച.
നീൎപ്പഞ്ഞി B. a sponge.
നീൎപ്പള്ളി (2) a royal closet V1. = മറപ്പുര.
നീൎപ്പാടു V1. = നീൎക്കൊമ്പൻ.
നീൎപ്പുക steam, Trav.
നീൎപ്പോള a water-bubble, നീ. പോലേ ഉള്ള ദേ[ഹം GnP.
നീൎപ്പോളൻ So. = പൊട്ടി q. v.
നീർമണ്ഡലി M., V2. the full-grown നീൎക്കോലി; see നീരാഴാന്ത.
നീർമാമ്പഴം B. mangoes pickled in salt.
നീർമുതൽ (4) freehold property, either അട്ടിപ്പേറു or കുടുമനീർ.
നീൎമ്മോർ = സംഭാരവെള്ളം.
നീർവട്ടി 1. = നീരെട്ടി, നീരട്ടി, നീരളം Ja-tropha montana, med. in leprosy, നീ. വിത്തു also Croton seed (Cal.) = നീർവാളം. 2. = മരവട്ടി.
നീർവലു No. a current in the water.
നീർവാൎച്ച diabetes, (നീരൊഴിവു).
നീർവാൽ Cratæva religiosa (= നീർമാതളം Rh.) or നീർവള്ളിപ്പുല്ലു Rh. Leersia aristata.
നീൎവ്വാളം (& നേ —) Croton tiglium.
നീൎവ്വീഴ്ച (3) dropsical swelling; (1) rapids.
നീറു nīr̀ụ T. Te. M. 1. Ashes (vu. നൂറു). നീറണിയുന്ന പരൻ Sk. Siva.; തേർവെന്തു നീറായിതു Bhr.; ബാണം വെന്തു നീറായ്പോകണം CG.; രിപുക്കളെ നീറാക്കുവാൻ AR. (see വെണ്ണീറു); തിരുനീറു 457. 2. = മീറു a red ant V1. 3. = നീർ. നീറാലി an additional room built for cooking, harbouring beggars, etc. നീ. ആറുകാൽ ആകാ prov.
നീറുക T.M. (Te. നിവുറു) 1. To be slaked & powdered as lime. വിറകു, ഉമി, മടൽ etc. നീറിവേവുന്ന കരി slowly burnt coals (bad). ചോറു നീറി വെന്തു rice boiled over an expir-ing fire (is tasteless). 2. to burn to ashes, (fig.) നീറും മനസ്സ് Bhr., നീറിനീറിമാനസം Anj., നീറുമാറ്റിന വേദന CG., മന്മഥമാൽകൊണ്ടു വെന്തങ്ങു നീറുന്നു CG.; നീറിക്കൊണ്ടു അങ്ങനെ കിടക്ക Palg. to “be in a stew”, irresolute, undecided. — അവൾക്കു നീറിക്കൊണ്ട ഒരു പനി തുടങ്ങി, നീറിപ്പനിക്ക to have a slight touch of fever, to feel feverish. 3. powder, starch, etc. to settle പൊടി നീറി (sago, arrow-root).
VN. നീറൽ burning grief നീ. വേണ്ടാ നിനക്കു മനതാരിൽ KR.; smoulderinguess, met. irresolution.
നീറുറുമ്പു (2) No. = മീറു.
a. v. നീറ്റുക To burn to ashes, slake, shells for lime കക്ക നീറ്റി എടുക്ക; to reduce to powder മുപ്പുരം മുറ്റ നീറ്റിക്കളവതിന്നു RC; ധൂൎജ്ജടിതാൻ അതു നീറ്റി CG.
VN. നീറ്റൽ No. & So. slaking; heat.
നീറ്റടക്ക (3) No. areca-nuts steeped in water, of 2 kinds കുണ്ടടക്ക & ഭരണിയടക്ക.
നീറ്റാളി (3) No. = നീരാളി = ജലപ്പിശാചു.
നീറ്റെടുപ്പു (3) = നീൎത്തിരിപ്പു.
നീറ്റെലി (3) a water-rat MC.
നീലം nīlam S. (shadow = നിഴൽ) 1. Dark-coloured, നീലമാം കരിമ്പു Mud.; നീ. തമസ്സു KeiN. 2. blue, esp. Indigo. നീലത്തിൽ മുക്കുക to dye blue.
നീലക്കട്ട a cake of Indigo, (നീലക്കട്ടി Trav.) നീലകണ്ഠൻ S. blue-necked, a peacock, Siva. നീലകണ്ഠ ഭാഷ്യം a poem in praise of Siva V1.; (vu. നീലാണ്ടൻ N. pr.)
നീലകമലം S. the blue waterlily, നീലകമള[വേർ V1.
നീലക്കണ്ണാൾ, (p1. — ാർ) dark-eyed CG.
നീലക്കല്ലു a gem; sapphire, in SiPu. called മഹാനീലം, ഇന്ദ്രനീലക്കല്ലു.
നീലക്കാർ — നീഹാരം 573 നീളം — നുകം
നീലക്കാർ a cloud; നീ. വൎണ്ണൻ Kṛshṇa, Bhr.; നീ. വേണിമാർ f. dark-haired. CG., Bhg.
നീലഗിരി S. N. pr. the Nilagiris.
നീലച്ചായം blue colour or paint.
നീലൻ N. pr. 1. a black monkey, domesticat-ed along with the peacock (to counteract poisons). 2. a demon; bold, impudent person V1. 3. N. pr. of men.
നീലപുഷ്പം S. a Verbesina, or കായാവു (= വിഷ്ണുക്രാന്തി).
നീലപ്പുടവ blue cloth = കാങ്കി.
നീലമണി sapphire, നീലരത്നം, — ക്കല്ലു.
നീലലോഹിതൻ AR. Siva, (see ലോഹിതൻ).
നീലവർ AR. the dark Rākshasas.
നീലവൎണ്ണൻ = നീലക്കാർവൎണ്ണൻ.
നീലവാർ very dark, നീ. ചെടചൂഴും മുടിക്കീ[ഴ് RC.
നീലാഭം bluish നീ’മായൊരു ശൈലം CG.
നീലാംബരൻ‍ blue-dressed, Bālarāma.
നീലാളി = കാൎവ്വണ്ടു; നീലാളിവൎണ്ണൻ Kṛshṇa CG.
നീലി 1. Indigofera. 2. a Paradēvata നീലി ദേവി. 3. N. pr. fem. കുഞ്ഞീലി etc.; also നീലുവ & നീലു.
നീലിക്ക to be bluish നീലിച്ചൊരു പഴുപ്പു VyM.
നീലിമ blue colour, dark splendour നീ. കൊണ്ടാടുന്ന രോമോളീവലി VCh.; പളുങ്കിലേ നീലിമാവാരോപിതം KeiN.
നീലേശ്വരം N. pr. a town in the northern Kōlanāḍu, ruled by Kōlattiri’s vassal (അള്ളെടം) with a territory of 3 കാതം and 3000 Nāyar KU.; നീ’ത്തെ മൂത്ത കോവിൽ, ഇളയകോവിൽ മൂന്നാം കോവിലും ഇങ്ങനേ ൩ സ്ഥനമാകുന്നു TR.; നീ’ത്തു മൂന്നാം കൂർ തമ്പുരാൻ jud.
നീലോല്പലം Nymphæa cyanea.
നീലോല്പലാഭൻ AR. Rāma.
നീവാരം nīvāram S. Rice growing wild, വരിനെല്ലു.
നീവി nīvi S. Undergarment of women; ends of a woman’s cloth fastened round the waist (ഊഷത്വം 153). കണങ്കുത്തു, നീവീബന്ധം. (T. C. നീവുക to rub gently).
നീഹാരം nīhāram S. (നി, ഹർ) Frost, snow, ice. നീ. കൂടാതേ ആഹാരം ഇല്ല CG. (in hot season). നീഹാരക്കുന്നു Bhr. (= ഹിമവാൻ, പനിമല). നീഹാരക്കട്ടിവൎഷോപലങ്ങളും മെയ്യൊന്നായിട്ടു നേൎത്ത ജലമാകുന്നു Bhg.; നീഹാരാതപാദി സഹിച്ചു AR. heat & cold.
നീളം nīḷam T. M. C. (നീടു) 1. Length. നീ.ഇല്ലായ്കയാൽ CG. not being tall enough. ആനെക്കു ൧൨ യോജന നീളം, ഇടം പാതിയും ഉണ്ടു Bhr.; മൂക്കു തൊടുവാൻ നാക്കു നീ. പോരാ prov.; നീ. വരുത്തുക = നീട്ടുക. — നീ. വെക്ക to be drawn out. കാലം നീ. ചെന്നാൽ നേർ താനേ അറിയാം. 2. distance നീളത്തിൽ കേൾ്ക്കാകുന്നു; നീളം ഇട്ട വക an object of pursuit.
v. n. നീളുക 1. To extend itself, grow long. വാൽ നീണ്ടു കൊണ്ടു ഒടുക്കം വരായ്കയാൽ Bhr. (of a wonderful tail). ചാൺ വെട്ടിയാൽ മുളം നീളും prov. it grows to ell length. നീണ്ടു നിവിൎന്നുള്ള പാരസികന്മാർ Mud. tall & straight. കാൽ നീണ്ടിട്ടാകുന്നു വീണതു jud. the legs stretched. നീണ്ടുള്ള വീൎപ്പുകൾ CG. long sighs. നീണ്ടു തടിച്ച, നീണ്ടു മെലിഞ്ഞ etc. 2. to be delayed, protracted. — (see നീൺ).
Inf. നീള, നീളേ, നീളവേ 1. far. നീ. നടക്ക to walk over the whole of it. നീ. പ്പരക്ക to spread abroad. നീള പ്രസിദ്ധം every where known. ഗ്രാമനഗരങ്ങൾ നീളക്കാണായിതു Brhmd.; നീളനാൾ RC. for a long period. 2. aloud നീള വിളിക്ക CG. 3. fem. to നീളം in നീളയായുള്ളൊരു നാരി CG. a tall (conceited?) woman.
നീൾ, നീഴ് aM. = നീടു (നിഴ്) length in Cpds. നീണാൾ etc. (q. v.). നീഴ്ക്കണ്ണാർ CG. large eyed. നീഴ് കൊണ്ട കൊണ്ടൽ, നീഴ ചായലേ Voc., നീഴ് മിഴി, നീഴ് മിഴിയ മൈതിലി, കാർനീഴ് മിഴിയാൾ RC.
VN. നീളൽ growing longer.
നു nu s. Now (G. ny), hence, indeed (in നനു etc.)
നുകം nuγam 5. Tdbh.; യുഗം. A yoke, har-ness which joins the necks of two oxen, ഇടനുകം a piece of the watering machine. മൂരിയോടു ചോദിച്ചോ നു. വെപ്പാൻ prov.; നുകത്തിൽ പൂട്ടുക.
നുകരു — നുണിൽ 574 നുതം — നുര
നുകക്കഴി a pin of the yoke (in നുകത്തുള), നുകക്കോൽ a plough beam; or = നുകത്തടി a yoke, നുകപ്പാടു the length of a yoke.
നുകപ്പിണ വിടുക്ക to unyoke.
നുകം ചായ്ക്കുക measuring the growth of trees by their resistance to a yoke of oxen പിലാവിന്നു നുകം ചായ്ക്കുമാറായാൽ; നുകം ചാരിയാൽ കുലയാത്തതു, നുകം ചാരിത്തൈ KU. young Jack-trees.
നുകരുക nuγaruγa T. M. (C. T. നുംഗു, Tu. നിംഗു, Te. nōru mouth = മുകർ). To swallow പൂന്തേൻ നുകൎന്നു CG. of bees, birds. പാൽ പഴം നുകൎന്നാലും Nal.; അധരത്തെ ഞാൻ നുകൎന്നാവു DN., അധരാമൃതം നു. Bhg. to kiss. — met. കോരി നുകൎന്തു (with eyes) വാഗമൃതം (with ears) RC. —
VN. നുകൎച്ച sipping, imbibing.
നുങ്ങണം see നൊ —
നുച്ചു nuččụ C. Tu. NoM. (T. നൊയി, √ നുറു) Broken rice നുച്ചും കണ്ണും തിന്നുക (= നുറുങ്ങിയതു).
നുച്ചുപുഴു, (C. നുസി) a minute insect in grains & clothes.
നുണ nuṇa (aC. നൊണ to devour, aT. നൊണ്ടു). 1. Smack, slaver; greediness, നുണ പൊട്ടുക the mouth to water, to smack. 2. calumny, flattery, lie (C. നൂളു). നുണയും നൊട്ടയും lies.
നുണ പറക to backbite.
നുണയൻ m., (f. നുണച്ചി) 1. voracious. 2. a talebearer, spy, calumniator.
നുണയുക So. to eat greedily.
VN. നുണച്ചൽ smacking the lips, greediness. നുണത്തം, നുണത്തരം So. backbiting.
നുണെക്ക 1. To smack the lips, have a ravenous appetite കാത്തിട്ടിരുന്നോൻ നുണെച്ചിട്ടു ചത്തു, നരി നുണെക്കുമ്പോലേ prov.; നുണെക്കാതേ ഇറക്കിക്കൂടാ without slavering. 2. to backbite.
നുണിൽ nuṇil (നുൺ T. aM. C. Te. fine, mi-nute) Scurf, itch.
നുണ്ണിറച്ചി V1. a kind of myrrh.
നുണ്മ aM. minuteness നുണ്മയും ഇയന്നപടി കണ്ടു;മെയി നുണ്മണലായി വീഴ്ത്തി RC. made it dust. നുതം nuδam S. (part, of നു) Praised. നുതി S. praise നുതി ചെയ്ത നേരം CG.; നുതികൾ ചെയു പ്രാൎത്ഥിച്ചു VetC.
denV. ഭയരഹിതമതികളെ നുതിക്കയും Bhr. = സ്തുതിക്ക.
നുതൽ nuδal T. aM. (C. നൊസൽ, Te. നു ദുർ. fr. നുൻ) Forehead V1., തിരുനു. മേൽ RC.; വെണ്മതിനുതലി RC. she with the moon on her forehead.
നുത്ത nutta = നൂട്ട A gap V1.
നുന്നം nunuam S. & നുത്തം (part, of നുദ് push). Driven വായുനുന്നങ്ങളാം മേഘങ്ങൾ Bhr.
നുൻ = മുൻ aM. വിണ്ണവർകോൻ തന്തിരുനുമ്പിൽ. — No. ഇതിനു നുമ്പേ TR.; നുമ്പു മറിഞ്ഞു TP. a fencing posture. മേലിൽ വരും നുമ്പും ഞാറാഴ്ച TP. next Sunday.
നുനി 1. = (T. tip) കൈമുണ്ടു, കൌപീനം. 2. (= നുൺ) very thin & meagre V1.
നുപ്പം nuppam (T. നുൾ്പം, fr. നുൺ) Fine texture of cloth V1.
നുപ്പതു aM. = മുപ്പതു, as നുപ്പതിനായിരപ്രഭു KU.
നുമ്പു numbụ, (see നുൻ) A nail with 2 points to join planks, also നുമ്പാണി No.
നുമ്മൾ nummaḷ = നോം We. നുമ്മളെ തമ്പുരാൻ, നുമ്മടെ പേൎക്കു TR. (the Paḷachi Rāja).
നുമ്മാൾ nummāḷ (see നുൻ) = മൂന്നാൾ? Three or more days from this (No. vu. ഉമ്മാൾ).
നുര nura T. Tu. C. M. Foam, froth അശ്വം തന്നുടെ വായിലേ നുര Cr Arj. — പാൽനുര the sap in trees. ശ്ലേഷ്മമാം നുര VCh.; നുരവാരിപ്പിടിച്ച പോലേ prov. (of the sea). 2. = കടൽനുര q. v. നുരക്കടൽ the foaming sea.
നുരനുരേ adv. like froth, പല മാംസാങ്കുരം നുരന്നനേ വതും Nid37.
നുരപ്പിണ്ടി foam as of one dying, നു. കാൎന്നു കിടക്കുന്നു.
നുരയൻ a bird similar to ചോലപ്രാവു.
നുരയുണ്ണി the dog as swallowing his vomit.
നുരവായൻ slobbery, salivating.
നുരയുക to froth നുരന്തു ചോരി അണിന്തു RC; നുരഞ്ഞുനീർ പാഞ്ഞിരിക്കയും MM. (from a chest-wound). നുരഞ്ഞിട്ടു കറ വീഴുക Nid.
നുരെക്ക — നുറുങ്ങു 575 നുറുക്കു — നുള്ളുക
നുരെക്ക No. 1. To foam, emit scum. 2. to ferment as toddy V1. 3. to spoil, rot (= നുരുമ്പു, നുല) താമരനൂൽ നുരച്ചു വറണ്ടുകൂടി CG. VN. നുരെച്ചൽ 1 & 2.
നുരി nuri (C. to granulate; നുർ dust?) 1. what 3 fingers can hold; a bunch of rice plants & the space required to plant them നുരിയും നുരിയിടയും (doc.) MR. നുരിയിട പഴുതും doc. കണ്ടത്തുകൊണ്ട നുരി കുത്തി TP. = 3—4 ഞാർ ഒന്നിച്ചു നടുക. — നുരിവെക്ക to drop seed-paddy into fresh made furrows, either a., Trav. No. closely (for transplantation), or b., No. at large inter-vals (in fields full of വരിനെല്ലു to distinguish it from the same when grown up) = കരിച്ചാലിൽ നുരിയിടുക. 2. B. No. small bubbles of water.
denV. നുരിക്ക 1. to put some grains, take & put with 3 fingers മൂൎദ്ധാവിൽ അരി നുരി ച്ചാശീൎവ്വദിച്ചു (loc.); മുത്തും പവിഴവും നു. TP. 2. So. to rise in small bubbles.
CV. നുരിപ്പിക്ക to transplant V1.
നുരുമ്പിരിയാദ, — ാരം No. vu. see നിൎമ്മ[ൎയ്യാദ.
നുരുമ്പു nurumbụ M. Tu. 1. Rot, wood-dust, iron rust, etc. 2. N. pr. fem.
നുരുമ്പുക (Tu. നുരി) to rot, decay. നുരുമ്പി കൂടം SiPu. ruined temple-roof.
Also freq. നുരുമ്പിക്ക, f. i. ചിത്രഗുപ്തൻ വരെച്ചിട്ടു കിടക്കുന്ന പത്രം നുരുമ്പിച്ചു പോകുമോ Nal.
VN. നുരുമ്പൽ = ഉണങ്ങി നുരുമ്പിപ്പോയി. (see [നുരെക്ക 3.)
നുറുങ്ങുക nur̀uṅṅuγa C. M. (Te. Tu. നുരുഗു, T. നൊ —). To be broken into small pieces, shattered, pulverized തലനൂറു നുറുങ്ങി, തല ഏഴു നു’ങ്ങി മരിക്ക Bhr.; നൂറു നുറുങ്ങി വീണു, പത്തു നുറുങ്ങി വീണു AR.; ഏഴായി നുറുങ്ങിയ പഴയരി TP.; അരിവരർ നുറുങ്ങിനർ RC.; കയ്യും കാലും നുറുങ്ങിപ്പോം Nid. in leprosy. എല്ലുകൾ നുറുങ്ങുമാറു ചുമക്ക VCh. — VN. നുറുങ്ങൽ.
നുറുങ്ങു 1. a bit, chip, atom ആയിരം നുറുങ്ങാക്കിനാൻ RC.; ഓട്ടുനു. a potsherd. നീർ നു. a drop. നുറുങ്ങരി = നുറുക്കരി. 2. a moment നു. നേരം പാൎക്ക, തിണ്ണം വിളങ്ങി നു. നി ന്നാർ CG.; നീനു. വിടുകിൽ Anj.; നു പറഞ്ഞു CG. some words.
നുറുക്കു a bit, fragment, broken rice (നുറുങ്ങരി, നുറുക്കലരി).
നുറുക്കുക v. a. 1. To crush, break in pieces, pound തേർചട്ട നുറുക്കിനാൻ AR.; moths to eat, destroy V1. 2. = നറുക്കുക to cut up, as fish for a stew, a golden cow for distribution അറുത്തറുത്തെന്നേ നുറുക്കിലും KR.; തലനൂറു നുറുക്കി CG.
നുറുമ്പു No. = നുരുമ്പു 1. Chips, splints. [2. = കുറുമ്പു 1.
നുല nula (= നുർ, നുറു) Rotting, rheum of the eye പോളമേൽ നുലയും ചൂടും ഏറ്റമായി Nid24. നുലയുക to rot, moulder (as victuals), be over-ripe മുഖം താണു നുലഞ്ഞിട്ടു നൊന്തീടും വിനതക്കുരു Nid.; നുലഞ്ഞവസ്ത്രം = മുഷിഞ്ഞ.
VN. നുലച്ചൽ, also ധാന്യങ്ങൾ തിന്നു നുലവു വരുത്തി MC. macerate, digested.
നുലെക്ക v. a. to soften by squeezing, spoil വാതാദികൾ മാംസം നുലെച്ച് അതിൽ പുഴുക്കൾ ഉണ്ടാക്കിൽ, മാംസത്തിനെ നുലെക്കാതേ Nid.
നുശു nušu (Te. C. നുസു) Small, young, minute = നുച്ചു No. — അ സ്ത്രീ നുശു too young.
നുള nuḷa (loc.) Wet, damp (= ഞളു?).
നുളരുക to be moist, damp പൂത്തു നന്നായ ളൎന്നിട്ടു നില്പൊരു മരങ്ങൾ KR.
നുള്ളുക nuḷḷuγa (C. Te. നുലി). To pinch പിള്ളരെ നുള്ളിനാൻ CG.; to pluck കൊടിമ്മേന്നു വെറ്റില നുള്ളി TP.; മുളനഖംകൊണ്ടു നുള്ളാം prov. = നുള്ളിപ്പറിക്ക.; നുള്ളി അറുക്ക to crop off (a bird’s head). നുള്ളി എടുക്കുന്നേടത്തു കുഴി, നുള്ളി വെക്കുന്നേടത്തു കുന്നു prov. to take or add by pinches.
VN. നുള്ളൽ 1. a pinch (= കിള്ളൽ). 2. harvest of grains that are picked V2.
നുള്ളിക്കൊടുക്ക to give a pinch. നുള്ളിക്കൊടു ചൊല്ലിക്കൊടു prov. മലയാളർ നു’ക്കുന്നു ൨ കൈകൊണ്ടു വാങ്ങുന്നു V1.
നുള്ളി 1. small sticks for firewood നു. യുള്ള കാടു prov., കൊള്ളിയും നുള്ളിയും vu. 2. (loc.) a kind of ഊൎച്ചമരം 151.
നുഴമ്പു — നൂറു 576 നൂൽ — നൂല്ക്ക
നുള്ളു a pinch, bit. നുള്ളും നുറുക്കും കണക്കെല്ലാം കൂട്ടാം Anj. all sorts of fractions.
നുഴമ്പു nuḷambụ So. Palg. (T. നുളമ്പു). A gnat, chiefly an eye-fly നു. കളെത്തടുപ്പാൻ MC 31.
നുഴയുക nuḷayuγa T. M. C. (Tu. നുരി, C. നുസി, നൊള fr. നുൺ) To creep in, squeeze through. ധൂമം നുഴയുന്ന രന്ധ്രത്തിലേ തൂൺ നുഴയാതു CC. force its way into.
നുഴവാതിൽ V1. a small door.
നൂഞ്ഞി nūńńi (loc.) A marsh, quagmire പുല്ലുള്ള കുരഞ്ഞി.
നൂട്ട nūṭṭa No. (നൂളുക?, നൂഴുക?), നൂത്ത No. loc., നുത്ത V1. q. v. A gap in a fence, ഉക്കത്ത് പുണ്ണുള്ളവൻ നൂട്ട നൂഴവാൻ പാടില്ല prov.; നായ്നൂട്ട for dogs; a conduit നൂട്ട അടെക്ക (= കഴാ). നൂണാമരം B. = കടല്പിലാവു Morinda.
നൂതനം nūδanam S. (നു, now) New, modern, recent. സ്ഥലത്തിന്നു നൂ’മായൊരു പേർ ഉണ്ടാക്കി invented. നൂ’മായി ഉണ്ടാക്കിയ ആധാരം MR. forged. നൂ’മായൊരു വാതം വീതു തുടങ്ങി CG. a fresh wind. നിത്യവും കേട്ടീടിലും നൂ. എന്നു തോന്നും Bhg.
abstr N. നൂതനത്വം newness. നൂ. പൂണ്ട മൽപ്രാണനാഥയും SiPu. newly married.
നൂത്നം = നൂതനം, f. i. നൂ’മായ്വന്നൊരു ദന്തങ്ങൾ[Sk.
നൂനം nūnam S. (നു) Just now, = ഇനി, then; surely ദീനനായി പിതാവു സ്വൎഗ്ഗത്തിൽ എഴുന്നെള്ളും നൂനം KR.
നൂപുരം nūburam S. Foot-ring, AR. കാല്ചില[മ്പു.; ധരിപ്പിക്ക 518.
നൂറു nūr̀ụ 5. (നുറുങ്ങുക) 1. Powder, esp. powder-ed lime നീറു, as used for chewing. നൂറ്റിൻഗുണം GP 78. നൂറും പാലും കൊടുക്കേണം PR. propitiation of snakes; starch (കൂവനൂറു = ഊറൽ). ഭവനം നൂർ തേച്ചു whitewashed. 2. hundred നൂറുനൂറാക്കി മുറിച്ചു Sk.; ശൂലം നൂറു നുറുങ്ങി etc. (dust = hundred). Obl. c. നൂറ്റാണ്ടു 100 years, നൂറ്റൊന്നുതലകൾ AR. — Dat. നുറ്റിന്നു & നൂൎക്കു (loc). മുപ്പത്താറുനൂറു CS. = 3600. നൂറായിരം Mud. Used (= പത്തു‍) as a first step to higher numbers ഒന്നൂറു മൂവായിരം നായന്മാർ TP. നൂറങ്കിഴങ്ങു (1) Dioscorea pentaphylla. Rh.; ചെകരി നൂ. Diose. triphylla.
നൂറീതു (2) at the rate of 100 (വീതം), നൂ. കണ്ടു നെല്ലു വെച്ചു കൊടുക്ക.
നൂറുക T. M. Te. to be pulverized ചിത്രധ്വജങ്ങളും വെന്തു നൂറുന്നുതേ KR. (= നീറുക).
നൂറോൻ So. = നൂറൻകിഴങ്ങു q. v., കാട്ടു നൂ. kinds of yam, also നൂറ്റ (loc.)
നൂറ്റൽ see നൂല്ക്ക.
നൂറ്റവർ, നൂറ്റുവർ Bhr., നൂറ്റുപേർ ChVr., നൂറ്റിങ്കോൽ CG. Duryōdhana with his 99 brethren — (see മുന്നൂറ്റന്മാർ, അഞ്ഞൂറ്റന്മാർ 11).
നൂറ്റിക്കൊല്ലി aM. the hundred-killer, a weapon വാൾ നൂ. കൊടിയ വേൽ RC.
നൂറ്റിപ്പത്തു 110 = നൂറ്റിൽപത്തു.
നൂറ്റുകുടം (1) a chunam pot or pouch.
നൂറ്റുതൊണ്ടു (1) No. esp. a cocoanut shell filled with lime, it being used by toddy-drawers to prevent the fermentation of toddy.
നൂറ്റൊന്നു തീയർ TP. 101 Tiyar.
നൂൽ nūl 5. (നുലു Te. C. to twist = നുൾ) 1. Thread, yarn വക്കു —, പട്ടുനൂൽ; നൂൽകയർ etc. നൂൽ ഓട്ടുക to line, sew in line V1.; നൂൽ പിരിക്ക to twine. — മാറിൽ ഇരുന്നൊരു താമര നൂൽ എല്ലാം CG. fibres of lotus-stalk. 2. measur-ing line നൂൽ പിടിച്ചളന്നു കുറ്റി തറെച്ചു KR.; മേലിടും ചിറെക്കാലംബമായൊരു നൂലു പിടിച്ചു കിടക്കുമ്പോലേ RS10. (so looked Hanuman ac-ross the straits). 3. a rule (= സൂത്രം), നന്നൂൽ a Tamiḷ grammar (by Pavananti). 4. penis.
നൂലാചാരം (3) a divorce granted to a wife W.
നൂലാമാല T. So. entangled thread; intricacy, artifice.
നൂലിട്ട ഉണ്ണി TP. a Brahman boy invested with പൂണുനൂൽ. — So. നൂലിട്ട ജാതി = ദ്വിജർ.
നൂലിതാളി Rh. Antidesma alexiteria, (the bark is used for ropes).
നൂലുണ്ട a bottom of yarn.
നൂല്ക്ക, റ്റു 1. To spin — VN. നൂൽക്കൽ, നൂറ്റൽ. 2. V1. to put out a wick or match.
നൂൽക്കൊടി V1. a neck-ornament.
നൂളുക — നൃപൻ 577 നെകിൽ — നെടു
നൂൽക്കോൽ a staff joined to the കുറുമ്പ്രാക്കു of a weaver’s loom.
നൂല്ചെട്ടി a weaver.
നൂൽതാർ a reel, see താറു. — നൂൽതാര see താര.
നൂൽതുണി calico.
നൂല്പശ size for stiffening thread.
നൂൽവള്ളി Rh. Dalbergia scandens.
നൂളുക nūḷuγya = foll. കാടൻനായി വേലി നൂ[ണ്ടു. Anj.
നൂഴുക nūḷuγa (= നുഴയുക) To creep in, squeeze through, to enter slily or with difficulty നൂണു കടക്ക; കുന്നിന്നു കീഴിലേ നൂണു, നൂഴൊല്ലാ നാം, ഗൎഭത്തിൽ നൂഴുന്നോരല്ല CG. are not to he born again; കടങ്കാൽ നൂ. obsc.
VN. നൂഴൽ (act.); നൂട്ട q. v.
CV. നൂഴിക്ക, f. i. ഗോവിന്നു കീഴേ നൂഴിച്ചു CG. put the children under the cow as a remedy.
നൂഴുവഴി a cunningly devised entrance.
നൂഴുവാതിൽ (loc.) = നുഴവാതിൽ.
നൃ nṛ S. 1. Man. Nom. നാ. 3., pl. നൃക്കൾ Sah. (hence നരൻ) Gen. pl. നൃണാം. — നൃപതി see below. 2. Tdbh. = നിർ, as നൃമ്മലം, നൃവാഹം = നിൎമ്മലം etc.
നൃങ്ങന nṛṅṅana No. (adv. നിവിർ). Upright, erect. നൃ.നില്ക്ക to stare about, be stark nak-ed (loc.)
നൃച്ചി (loc.) uppermost.
നൃത്തം nṛttam S. (നൎത്ത) Dance മത്തനെപ്പോലേ നൃ. കുനിക്കേണം GnP., നൃ.ചെയ്ക Bhr., Mud., ആടുക, വെക്ക Anj.; കാളിയൻ മൂൎദ്ധാവിങ്കൽ നൃ. ധരിച്ചു VilvP.
നൃത്തനം, better നൎത്തനം id. നൃ. ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ[കൾ VyM.
നൃത്താലയം, നൃത്യശാല CC. a dancing hall.
നൃപൻ nṛbaǹ S. (നൃ + പ) Protector of men, നൃപതി AR. king, so നൃവരൻ, നൃപാലൻ Brhmd.
നൃപതിത്വം Sovereignty. നവനൃ. Mud. = പുതു[രാജത്വം.
നൃശംസൻ S. hurtful to man, mischievous, malicious നൃശംസയാകും നിൻ ചരിതങ്ങൾ കൊണ്ടു ദശരഥൻ മരിച്ചു KR.
നൃശസ്യം a rule, administering justice to men ഉന്നതധൎമ്മങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമാം നൃശസ്യമേ; സീത തന്ന നൃ’മായുള്ള വചനം KR. (her intercession). നെകിൽ‍ see നിഴൽ.
നെഞ്ചു neǹǰụ T. po. M. and നെഞ്ഞു (mod.) fr. നിന 1. Heart, (also ഇടനെ.). നെ. പൊട്ടി, പിളൎന്നു split or broke. നെ. ഇടിക്ക to beat. നെ. അടെച്ചു പോക to feel choked. നെഞ്ഞിലിരിക്ക to have in mind. നെഞ്ഞിന്നുറപ്പുണ്ടു KU. bold heart. നെഞ്ഞേറ്റവൻ courageous. നെയി കൂട്ടിയാൽ etc. നെഞ്ഞറിയും prov. to be conscious of the fact, (opp. hearing, learning). പഞ്ചമരാഗത്തെപ്പാടുന്ന നീ എന്തു നെഞ്ചനിറെക്കുന്നുതെൻചെവിയിൽ CG. the cuckoo’s tune fills the ear with heart. 2. breast നെഞ്ഞത്തു തച്ചു, കുത്തി, അടിക്കു (lamenting). നെഞ്ഞോടു നെഞ്ഞു പാഞ്ഞു TP. breast against breast. നെ. തൊട്ടുള്ള രോഗം എല്ലാം a. med. all diseases of the chest. നെഞ്ഞത്തുകൂടെടുക്ക = കോഴിനെഞ്ഞു pigeon-breast to form (a dis-ease). നെഞ്ചൂറ്റം a broad chest B. നെ.കലിക്ക, കീറൽ, എരിച്ചൽ, പുകച്ചൽ, വേവു heart-burn, nausea in the throat.
നെഞ്ചകം 1. in the heart നെ. നിനെച്ചു Anj. 2. the inmost heart നെ. തന്നിൽ ധ്യാനിച്ചു Bhr. — also നെഞ്ചം, f. i. നെ. തെളിഞ്ഞു Bhr.
നെഞ്ചർ T. bold men (Mpl. song); തുരുതുര 470.
നെഞ്ഞരംകൊള്ളുക (2) No. (അരം) heart-burn = നെഞ്ചു കലിക്ക etc.
നെഞ്ഞൂറ്റക്കാരൻ, — റ്റവൻ (1) No. a desperado.
നെടു neḍu T. M. So. (Tu. നെളിയ) = നിടു Long. നെടിയരി whole rice freed from husks.
നെടിയോൻ (also = നരന്ത), നെടുതു = നി — q. v.
VN. നെടുക്കം tallness V1. — നെടുങ്കൻ So. tall.
നെടുങ്കഴം great depth. — നെടുങ്കാലം long time.
നെടുങ്കേണി a lake.
നെടുങ്കൊട്ടിൽ barrack = നിടുമ്പുര etc.
നെടുങ്ങനാടു & നെടുങ്ങനനാടു N. pr. the 13th province of Kēraḷa, capital Cher̀upuḷḷachēri. The Nāyars are divided into 2 circles നെ’ ട്ടിന്നു മീത്തൽ വടക്കേക്കൂറു & തെക്കേക്കൂറു KU.; നെടുങ്ങാടി or നെടുങ്ങാനിനാട്ട് അടിയോടി a tribe of Sāmantar KM. identified with ചാക്യാർ Anach. and with ഏറാടി KN.

നെടു — നെട്ടു 578 നെണു്ണു — നെയി
നെടുഞ്ചെത്തു B., better — ത്തി Rh.; see under ചെക്കി.
നെടുദൂരം very far.
നെടുനാൾ long time = നെടുനേരം V1.
നെടുനീളം the whole length = ഉടൻ —.
നെടുന്തരിശു a long waste; lying waste for a long time.
നെടുന്നനേ straight on, also നെടുകേ പോക.
നെടുപ്പു, നെടുപ്പം V1. No. length, height.
നെടുപ്പക്കാരൻ No. = നെടിയോൻ.
നെടുമംഗലം long happiness നെ. സിദ്ധിച്ചീടും SitVrtt.; സന്തതിലാഭം നെ. BR; സന്തതം നല്ല നെ’ത്തിന്നു SiPu.
നെടുമംഗല്യം B. the string of a താലി. — met. നെ. അനുഭവിക്ക, ആയിരിക്ക; നെ. ഏറ്റമുണ്ടാം (astrol.) gifted with a long lived husband.
നെടുമ്പക continued enmity.
നെടുമ്പടി V1. a door-post or window-post No. Palg., (opp. കുറുമ്പടി).
നെടുമ്പാച്ചൽ running straight on without looking back.
നെടുമ്പു V1. pride. — നെടുമ്പൻ arrogant, also നെടുമൻ a tall man, — and നെടുമ, നെടു മാനം tallness V1.
നെടുമ്പുര, see നിടുമ്പുര.
നെടുവട്ടം‍ an ellipsis; oval.
നെടുവണ്ണൂർ N. pr. = നടുവ — q. v.
നെടുവരിയൻ So. = തെങ്ങോലവരിയൻ 479.
നെടുവിരിപ്പു (a canopy) & നെടിയിരിപ്പു N. pr. residence in ഏറനാടു, where all the children of Tāmūri’s dynasty ought to be born. നെ’ പ്പു, (പ്പിൽ) സ്വരൂപം title of the Calicut dynasty KU.
നെടുവിളിയാൻ, (V1. നെടുളാൻ) a large night-[bird.
നെടുവീൎപ്പു a sigh (ഇടുക). നെ. ഉളവായ്വരും VyM.
നെട്ടു (bef. vowels), നെട്ടാണി Crown of the [head.
നെട്ടൻ V1. a tall man.
നെട്ടനരി Trav. = നിഢ്ഢനരി, നിടിയരി. q. v.
നെട്ടാന്തൊട്ടി B. tall & thin.
നെട്ടായം 1. straight part in a river. 2. a stretcher (brick or stone, opp. കുട്ടായം), f. i. in an English or block bond. (Arch.) നെട്ടൂർ & നിട്ടൂർ (doc.) N. pr. നെ. ചുരത്തിന്റെ വാതിൽ KU. the commonest of the 18 passes of Kēraḷa.
നെട്ടോട്ടം = നെടുമ്പാച്ചൽ.
നെണ്ണുക neṇṇuγa = നണ്ണുക V1. To remem-ber, be grateful.
VN. നെണ്ണൽ ഉണ്ടാക to long after, (C. നെ ൺ്പു = നിനവു).
നെത്തുക To crawl, see നത്തുക, (prh. എത്തുക?).
നെൻ see നെൽ.
നെയി ney T. M. aC. Te. (Tdbh.; സ്നേഹം) & നൈ. 1. Any unctuous substance, grease, fat, oil, whence, എണ്ണ (എൾനെയി), വെണ്ണാ, പന്നിനെയി lard. നെ.വെക്ക to become fat, proud. 2. ghee ഉരുക്കുനൈ യാഗാദികൎമ്മങ്ങൾക്കുത്തമം, പഴനൈ വ്രണങ്ങൾക്കു പ്രയോഗിപ്പാൻ GP.; വെയിക്കുമ്പോൾ നെയി കൂട്ടേണം TP.; നൈ കൂട്ടിയാൽ നെഞ്ഞറിയും prov. — നെയ്യിൽ കൈ മുക്കുക to put the hand into boiling ghee, an ordeal for women accused of a breach of caste rules, നെയ്യിക്കൈമുക്കേണം TP. 3. transfer of land by കുടുമനീർ which leaves to the proprietor a nominal income of one നാഴി ghee, to the value of 1 fanam per annum. നെയിനിന്നു പോയാൽ നാഴിക്ക് ഒരോ പണം വെക്കും KU. if this duty be not paid, interest upon interest is to be demanded.
Hence: നെയ്ക്കുലം a frying pan.
നെയ്ക്കുറ്റി a jar of ghee. നെ. വെക്ക to present it as a token of respect.
നെയ്തട്ടു a vessel of oil, in shops.
നെയ്തറ N. pr., നെ. പ്പുഴ the river of Vaḷar- paṭṭaṇam.
നെയ്പല (& നെയ്പാട) cream, fat ചോരയും ചലവും നെ. യും മലമൂത്രം പൂരിച്ച നരകം Bhg.; ചോരയിൽ കുളിക്കയും നെ. ധരിക്കയും SiPu. on battle-fields.
നെയ്മീൻ V1. a tender fish.
നെയ്യപ്പം a cake, offered in temples. നെ. തിന്നാൽ രണ്ടുണ്ടു ലാഭം prov.
നെയ്യമൃതം an offering (in Sivarātri & Sank-rānti), ദേവനു നെ. മുട്ടാതേ കഴിച്ചു കൊള്ളൂ
നെയ്ക — നെറി 579 നെറുക — നെൽ
KU.; also മോയിലോത്തു നെയ്യമൃതു വെക്ക, ചെയ്ക TP. to give oil for temple-lights TR.
നെയ്യാട്ടം anointing an idol with ghee.
നെയ്യിടുക to grease. അന്നന്നു വെട്ടുന്ന വാളിന്നു നെ. prov. to serve princes. വെട്ടുന്ന വാൾക്കു നെയ്യിട്ടു കൊൾകെന്നതേ മുട്ടുമ്പോൾ ചെയ്യാവു RS. appease the coming storm.
നെയ്യിൻ മേലായ്മപ്പണം = നെയി 3.
നെയ്യുണ്ണി Bryonia laciniosa, Rh.
നെയ്യൂക്കു fatness, as in Brahmans without കയ്യൂക്കു (muscular strength) Mud.
നൈവര distorted figures of men or monkeys, stuck up as charms whilst building a house etc. (see നൈവാരം).
നൈവല the caul or omentum.
നെയ്ക neyγa 5. To weave; to plait mats. നെയ്തതിന്നു തക്കകൂലി.
VN. I. നെയ്ത്തു weaving; നെയ്ത്തുകാരൻ a weaver, നെ. തറി, നെ. കോൽ a loom.
നെയ്പു a large mat for treading out corn, in sandy districts.
VN. II. നെയ്യൽ weaving, (act.).
നെയ്തൽ neyδal T. M. C. 1. a Nymphæa (alba T., cærulea C.) 2. Menyanthes Indica Rh., also നെയ്തലാമ്പൽ (B. നൈവിലാമ്പൽ). 3. T. saltish soil.
നെരിയുക neriyuγa (C. നെഗ്ഗു) = ഞെ —. To be crushed കാലും കൈയും നിരിഞ്ഞു പോകയും വിറക്കയും MM.
VN. നെരിപ്പം, നെപ്പം (loc.) crisp.
നെരിപ്പു = ഞെ — fire, നെരിപ്പിൽ വെച്ചുവെ തുപ്പി a. med. പുത്തവിലോടു നെരിപ്പടയും Onap. a sort of cake. — (നെരുപ്പട No. baked on leaves = ഓലയട Cal.)
നെരുപ്പോടു B. a stove; No. & So. a portable fire-place, used by native goldsmiths.
നെറി ner̀i T. M. (Te. excellence, fr. നിറ? Tu., നെൎത straight) 1. Straight path (in battle കൊട്ടും വിളികളും നീടുംനെറികളും SiPu.). 2. rectitude നെ. കറയുന്നതേ അരികൾക്കു, നെറിമതികെട്ടു, നെറി കെട്ടവാറു RC. dishonest; also നെ. കെടുക V1. to be put to shame. നെറികേടു So. crookedness. — നെറിയുള്ള വൃത്തം V1. musical rhythm.
നെറിവു 1. (C. Tu. നെറി, Te. നെരു = ഞെറിവു) folded front of a Musulman’s gown. KU. 2. So. = നെറി proper road, equity. നെറിവുള്ള, നെറിവുകാരൻ virtuous V1.; നെ. കെട്ട PP. vicious.
നെറുക ner̀uγa (T. നെറി temples; what is straight). The crown of the head (in Tu. നെ ത്തി). നെറുകയിൽ പീലികെട്ടി Bhr., also നെറുകന്തല.
നെറുവിളക്കു (& കാക്കവി.) a lamp nailed on the head of exposed infants or hanged criminals. നെ. തറെക്ക; നീകാലത്തു നെ. കണ്ടുപോകും (curse).
നെറ്റി neťťi T. M. (C. Te. നെത്തി, Tu. see prec.) 1. The forehead, (നെറ്റുക T. to dash against). തൂനെറ്റി CG.; നെ. വിയൎക്ക VyM. from anxiety. നെ. യിൽ അടയാളം മുദ്രയും വെക്ക VyM. to brand Brahman criminals. മൂന്നുടേ നെ. മേലെ വെക്ക TP. adoringly. നെ. ക്കു നേരേ നില്ക്ക KU. to withstand. 2. what is like a forehead, പുരയുടെ രണ്ടു നെ. ക്കും TR.; നെ. പ്പുറം the gable-end.
നെറ്റിക്കുറുൾനിര hair curled on the forehead.
നെറ്റിച്ചുളിച്ചൽ knitting the brows.
നെറ്റിച്ചുളുക്കു wrinkles.
നെറ്റിത്തടം the forehead. നെ’ടേ നല്ല ചാന്തും കുറികളും SiPu.; നെ. തുടെച്ചു Nal.; നെ’ ത്തി ന്നു വെടികൊണ്ടു TP.
നെറ്റിത്തിരിക്കണ്ണിൽ തീ CG. the fire of Siva’s third eye.
നെറ്റിപ്പട്ടം an ornamental head-cover (of ele-phants, Bhg. tiara of princes).
നെറ്റിപ്പുര (2) a kind of house TR.
നെൽ nel T. C. M. (Tu. നെജി). 1. Rice as growing നെ. വിളയുന്നേടത്തു പുല്ലായ്വരും Sah.; നെല്ലുകാപ്പതിന്നു Bhg.; നെല്ലു വിളഞ്ഞു മൂരുവാൻ അടുത്തിരിക്കുന്നു TR.; പച്ച —, ഉണക്കൻ — green or dry. — Stages of growth: a. ഞാറു പ്രായം; b. കോൽപ്രാ.; c. പൊട്ടിൽപ്രാ.; d. കതിർപ്രാ. (= നിറന്നു); e. കായ്മടങ്ങിപ്രാ.; f.
നെൽ 580 നെല്ലി — നേടുക
പഴം തട്ടിയ പ്രാ., (പഴം ഓടി); g. കൊയ്യാറായ പ്രായം (വിളഞ്ഞ). — so കോലായനെ., കോൽപുട്ടിൽ, മുറിക്കതിർ (30 days), കതിർ, പൂവുതിൎന്നനെ., പാൽ നെ., പഴം പിടിച്ച നെ., നെല്ലിന്നു വിളഞ്ഞു, വിത്തിനു വിളഞ്ഞു; (പൂവഞ്ചു പാലഞ്ചു കായഞ്ചു വിളയഞ്ചു 20 days from the time of blooming till harvest). — Kinds: വിരിപ്പു cut in Oct., മുണ്ടവൻ in Dec. or Jan., പുഞ്ച — in spring. ചെറുനെല്ലിന്നരി പൊടിച്ചട ഉണ്ടാക്കും GP.; വരിനെൽ. 2. rice in the husk (Port. nelle), paddy; bamboo-seed, etc. നെ. രണ്ടുണക്കും paddy may be dried in 2 days, (വിത്തു in 10). നെ. കൊണ്ടുപോക a ceremony after birth; rice as rent നെല്ലാൽ ഒരു കുരു തന്നില്ല TP. 3. a measure of paddy, generally Iḍangaḷi നൂറു നെല്ലു (= 50 ഇടങ്ങഴി അരി). ഒമ്പതു കണ്ടം ൯൫൦ നെല്ലിന്റെ നിലം TR. yielding on an average 950 Id. of paddy. കിട്ടേണ്ടുന്ന ൩൦ ഉറുപ്പികയും ൨൨൫൦ നെല്ലും (jud.)
നെന്മണി 1. a rice corn. 2. measure of length (= നെല്ലിട). ൧꠱ നെ. അകലം ഒന്നര നെ. ആഴത്തിൽ ഒരു മുറി MR. 3. നെ. വീശം the weight of a grain in gold; 4 നെ. = കുന്നി, or = ½ മഞ്ചാടി CS.
നെന്മലർ parched paddy (see മലർ).
നെന്മാണിക്യം a gem found in grain?
നെന്മേനി “rice-body” Mimosa Sirisha (ശിരീഷ S.). നെ. തേച്ചൽ (the powdered bark) പൊന്മേനി ആകും prov.; നെ. പ്പൂവിലേ നന്മണം CG., GP 67.; നെ. വാകയുടെ വേർ ഇടിച്ചു പിഴിഞ്ഞ നീർ a. med.
നെല്ക്കച്ചി rice-straw. — നെല്ക്കതിർ an ear of paddy.
നെല്ക്കൊറിയൻ a rice-nibbler, miser നെ’ന്നു മക്കൾ പിറന്നാൽ prov.
നെല്പം (loc.) 1. rice, hon. 2. a kind of rice = ചോരൻ.
നെല്പലിശ lending grain at interest W.
നെല്പാട്ടം rent upon fields of growing rice W.
നെല്പുര a granary, നെല്ലറ (നെല്ലറ പൊന്നറ prov.)
നെല്പൊതി rice-bundle നെ. യിൽ പുക്ക മൂഷി[കൻ prov. നെല്പൊരി rather T. = നെൽമലർ rice-corn parched in a pan.
നെൽമൂൎച്ച കൂടുക the harvest to draw nigh.
നെല്ലായിരിക്ക to be very lean.
നെല്ലിട space or weight of a rice grain എള്ളെട്ടിന്റെ ഘനം ഒരു നെ. യാം CS. also = 1/8 of an inch, (നെല്ലിടം).
നെല്ലുകുത്തു beating paddy. നെ’ം കൂടയിൽ ആക്ക TP. to degrade to the servants’ room; (also നെല്ലൂത്തുക).
നെല്ലുളി a small chisel.
നെല്ലോകു the beard of rice, also ഓക്കയുള്ള നെല്ലു long-awned rice.
നെല്ലോല a blade of corn.
നെല്ലി nelli 5. (“ricelike”?) Phyllanthus Em-blica (ആമലകി). Kinds: കിഴുകാനെ. Phyll. niruri; കാട്ടുനെ. Phyll. polyphyllus.
നെല്ലിക്ക, (നെല്ലിക്കാ GP 73.) the astringent fruit eaten dried & in pickles. നെ. നീരു കൂട്ടി a. med. — നെല്ലിക്കാപ്പുളി see നെല്ലിപ്പുളി. — നെ. ഗന്ധകം bright sulphur.
[നെല്ലിക്കൊഴി (നെല്ലു) a small bird living in paddy-fields (So., Weṭṭ.), എരിക്കോഴി Trav.]
നെല്ലിത്താളി Aeschynomene Indica, Rh.
നെല്ലിപ്പടി V1. & നെല്ലിപ്പലക a plank of Phyllanthus; a frame on which the mason-ry of a well rests, intended to secure good water നെല്ലിപ്പലകമേൽ വെള്ളം ൧൧ ആളു നിന്നതിൽ VyM.
നെല്ലിപ്പുളി Cicca disticha, Rh. (corks are made of the wood).
നെല്ലിപ്പൂ Phyllanthus flower; Utricularia cærulea, Rh.
നെവി Ar. nabī, (Syr. നിവി, നിവ്യൻ) Prophet, അള്ളാവിനെയും നെ’യിനെയും സത്യം ചെയ്തു TR.
നെസ്യത്ത് Ar. nas̱īhat, Chastisement.
നേഞ്ഞിൽ nēńńil So. (T. നാഞ്ചിൽ, see ഞേങ്ങോൽ). A plough-shaft, = കരി. V2.
നേടുക nēḍuγa (T. to seek = നാതേ —) 1. To gain അവൻ നേടി (in play or war). ഢീപ്പുവുമായി പടവെച്ചു നേടി TR.; നേടി ഉണ്മാൻ
നേണു — നേമം 581 നേമി — നേരം
പോയി, താൻ നേടാപ്പൊൻ prov.; യശസ്സു നേ. Bhr.; കൊടുത്തു സല്ഗതി നേടുവിൻ ChVr. 2. to amass നേടിവെക്ക, നേടിയതെല്ലാം കൊടുക്കിലും Anj.; ഭൂമിയിൽ ചെന്നു നേടി സുഖിക്കുന്നു GnP. of actions (കൎമ്മം).
VN. നേട്ടം gain നേട്ടമതെല്ലാം മകനെ നിണക്കു Anj.; നാട്യമല്ലിക്കാൎയ്യം നേട്ടമത്രേ Genov. full earnest.
നേണു vu. = നികന്നു; also:
നേത്തുക = നികത്തുക.
നേതി = ന, ഇതി, f. i. തത്വജ്ഞന്മാർ സൎവ്വതത്വങ്ങളെയും നേതിനേതിത്തള്ളി Bhg. (=ഇല്ലെന്നു).
നേതാവു nēδāvụ S. (നീ) A leader = നായകൻ. നേത്രം S. the eye = നയനം, as നേത്രഗോചരം Bhg. within reach of the eye.
നേത്രൻ = കണ്ണൻ having eyes, f. i. അൎണ്ണോജ—, അംബുജ —, ഉല്പല —, പുഷ്കര —, etc. AR. Lotus-eyed; സഹസ്ര—AR. = സഹസ്രാക്ഷൻ. — m. pl. രാജീവനേത്രന്മാരാം രാജനന്ദനന്മാർ AR.; f. pl. നാളീകനേത്രന്മാർ Bhg.
നേത്രപഥം “the way of the eye.” എൻ നേ’ത്തിങ്കൽ വന്നാൽ KR. if my eye light on him.
നേത്രരോഗം eye-disease, ophthalmia etc. (97 in all, Nid. 24).
നേത്രവാതം,— വായു eyes awry V1.
നേത്രസാഫല്യം ലഭിച്ചു SiPu. saw at last some-thing worth seeing.
നേത്രാഗ്നി പൊട്ടിച്ചിതറുമാറു Bhg. with flaming [eye.
നേത്രാന്തം = കടക്കണ്ണു, f. i. നേ. കൊണ്ടു നിയോഗിച്ചു Brhmd.
നേത്രാഭിരാമം Nal. delightful sight, so അവൾ കാണുന്നവൎക്കു നേത്രാമൃതം Si Pu.
നേത്രാംബു a tear. നേ. ധാരകൊണ്ടാൎദ്ര Nal.; നേത്രകീലാലാകുലനായ താപസവരൻ AR.
നേദിഷ്ഠം nēďišṭham S. Next.
നേന്ത്രവാഴ or നൈന്ത്ര — q. v. A large kind of plantains. — നേന്ത്രപ്പഴം, — ക്കാ used chiefly for curry.
നേപത്ഥ്യം nēbathyam S. Dress of actors V1.
നേപാളം S. Nēpal. നൈപാളഭൂപാലന്മാർ CG.
നേമം nēmam T. M. Tdbh,; നിയമം 1. What is regularly observed as നേമവെടി KU.; കതി രൂർ അടിയന്തരം ചെലവിന്നും നേമത്തിന്നും TR. 2. esp. service of a Rāja. നേമപ്പടി daily pay. തന്റെ ഒന്നിച്ചു നേമമായിട്ടു നില്ക്കുന്നവർ Ti.; തമ്പുരാന്റെ നേമത്തിന്നു വന്നു, നിന്നിരിക്കുന്നു, നേ. പോയിക്കെട്ടിക്കൊൾക take service. നമ്മളെ നേ. മുറിഞ്ഞു TP. discharged. നേമമായി, f. i. ചെയ്ക = അടവായി, ചട്ടമായി. 3. period, term recurring. നേമതാർ a spring tide, dashing of the waves (fishermen).
denV. നേമിക്ക = നിയമിക്ക.
നേമി nēmi S. (നമ) A wheel’s ciroumference. വൃത്തനേമി നാലു ഭുജാമദ്ധ്യത്തിങ്കലും സ്പൎശിക്കേണം Gan. ◙. — രഥനേമിസ്വനം Brhmd.
നേമ്പുക nēmbuγa T. Te. (loc.) To winnow rice-grain = നാവുക.
നേരം nēram T. M. Tu. (aC. നേസറു= ഞായറു). 1. The sun, day light. നേ. വെളുക്കുന്നു, പുലരുന്നു dawn. നേരം ഉദിക്ക sunrise. അപ്പോൾ നേ. എത്ര ഉദിച്ചിരുന്നു? നേ. ഉദിച്ച് ഒരു മാറ് എകരം വന്നിരിക്കുന്ന സമയത്തു, ഏകദേശം ഒരു മാർ നേ. ഉദിച്ചപ്പോൾ (jud.). നേരം വീഴുക, താഴുക = അസ്തമിക്ക. 2. time, leisure. നേരമായി it is time, നേ. ചെന്നു it is late. നേ. ഇല്ല. I have no time. അന്നേരം just then. കൊല്ലുന്ന നേ. അവനില്ല TR. at the very moment. നേ. ക്ഷമിക്ക to give time. നേരം കളക, പോക്കുക to spend one’s time idly. Often contr. പറയാഞ്ഞേരം, പോയേരത്തു TP. 3. hour, turn. ൨ നേരത്തു ഭക്ഷണം twice a day (മണി നേ.). നേരത്തോടു നേ. വേദന ഉണ്ടാകും MC.; നല്ലൊരു നേരത്തിപ്പൈതൽ പിറന്നതു CG. a lucky hour; contr. നീ ഇപ്പോൾ നല്ലേരത്തു വരികയോ? Cal. = നല്ലന്നേ, നടാടേ 526, നല്ലപ്പോൾ 535. — വിളിച്ചേരത്തു TP.
നേരത്തു 1. early കാലത്തേ നേ. എഴുനീറ്റു Sil.; ചുട്ടുകളഞ്ഞുടൻ നേ. പോന്നു കുളിച്ചു CG. soon after burning the corpse. 2. season-ably. നേ. പോയ്ക്കൊൾക നീ Bhr. away with thee! നേരത്തിന്നത്തായം ചോറുണ്ടു TP. at the usual hour. നേർ പറഞ്ഞാൽ നേരത്തേ പോകാം prov.
നേരമാക (2) to be late = നേ. വൈകുക.
നേർ 582 നേർ
നേരംപകൎച്ച V1. change of weather.
നേരം പുലരുക (1) to dawn; (2) to get through life.
നേരമ്പോക്കു pastime, amusement (കാട്ടുക, പ[റക).
നേർ nēr T. M. Te. C. (Tu. നെർ = നികർ, നിര, നെറി) 1. Straightness, as നേരലകു a straight blade; direction ആന പോയെങ്കിലേ ആ നേരേ വാലും വരും KU.; direct എന്റെ നേരാങ്ങളേ, നേർ പെങ്ങളേ TP. next brother, sister (of the same mother). 2. truth, justice. ഇപ്രകാരം ആണ് എന്റെ നേർ MR. my true statement. ഇവിടത്തേ നേരുകൾ ഒക്കയും the real merits of our case. ഉണ്ടായ നേർ അന്വേഷിക്ക TR. what really happened. കൊന്നതു നേരോ (jud.). നേർ പറക to speak truth, തെളിക the truth to come to light. നേർ നടത്തുക to execute justice. അവന്റെ പക്കൽ നേർ പോരായ്കയാൽ TR. not innocent. നേരൊഴിഞ്ഞേതുമിനിക്കില്ല Mud. 3. what is even or like. നേർ തരേണം give me half. മാമലയിന്നേർ; adv. വാരികൾ ചൊരിയുമന്നേർ ചൊരിന്തനൻ RC.; നേരില്ലയാതൊരു കാന്തി, നേരറ്റ, നേരകന്ന CG. incomparable. കന്നൽനേർ മിഴിയാൾ, മതിനേർ മുഖിയാൾ etc. 4. agreement (ഇടുക, പെടുക). 5. thin, delicate (നേരിയ).
Hence: നേരങ്കം V1. a face-to-face fight.
നേരലർ (4) enemies, നേ. കാലൻ Bhr.; (mod. the vicious).
നേരസ്ഥൻ (mod.) true, honest സിദ്ധാന്തം കൂടാതേ ഉള്ള നേ’ന്മാർ MR.
നേരാക (1) to become straight, direct. കാൽ നേരായ്വന്നു PT. was healed. (2) നേരായിച്ചൊല്ലുക to speak rightly, നേരാംവണ്ണം. (3) to equal (നാന്മറ p. 542.), കാലനു നേരായ കംസൻ, നേരായോരില്ല ഇപ്പാരിലാരും CG.; അവന്റെ നേരായ്നില്പാൻ ആരും ഇല്ല KU. none to match him. (4) നേരായ്വരായ്കയാൽ TR. not coming to terms — (v. a. നേരാക്ക).
നേരിച (T. a tune). നേ. യെന്നു നീ ചൊന്നത് ഒക്കും Pay. solution of riddles?
നേരിടയാൾ (5) aM. a fairy figure, നേരിടയാട വാരണിക്കൊങ്ക RC. നേരിടുക (1) to face, meet, oppose എന്നുടെ നേരിട്ടു നില്ക്കുന്നതാർ KU.; വീരന്മാർ തങ്ങളിൽ നേ. കൊല്ലും, വായ്പൊരുൾ കൊണ്ട് അവർ നേരിട്ടു നിന്നു CG.; അല്ലെങ്കിൽ വല്ല സങ്കടം നേരിട്ടേനെ So. would have happened. — (4) to agree, concur അന്യായക്കാരൻ അതു ജന്മി പക്കൽനിന്നു നേരിട്ടു വാങ്ങി, നേരിട്ടുകൊടുത്തു (on കാണം), ദേവസ്വത്തിൽനിന്നു നേ. കാണം വാങ്ങി, നമ്പ്യാരുമായി ഉണ്ടറുതി ആധാരത്താൽ നേ. MR.; നേരിട്ടു (= ഇണക്കം പറഞ്ഞു) എഴുതിക്കൊടുക്ക No.
CV. ജന്മിയോടു നേരിടുവിച്ചു MR.
നേരിയ (5) fine, thin, as cloth, flour, (n. നേരുതു V1.); also met. നേരിയ സലാം tender greeting.
നേരില്ലാത്ത (2) untrue. പറഞ്ഞ വാക്കിന്നു നേ’ ത്താളുകൾ ChVr. promise breakers; (3) un-matched.
നേരുകാരൻ an honest, trusty person; a [simpleton.
നേരുകേടു (2) untruth, losing one’s innocency. നേ. കാട്ടുക TR. rebellion. നേ’ടായിപ്പറയും Mud. — നേരുകേടുകാരൻ a liar, cheat.
നേരും ഞായവും the ends of Government, കുമ്പഞ്ഞിന്നു നേ. വിസ്തരിക്കും, വിചാരിക്കും; also നേരും ഞായം നാട്ടിൽ നടത്തിക്ക TR. just administration.
നേരും നിലയും truth & right. നല്ല നേരു നിലയുള്ളവൻ VyM. thoroughly honest.
നേരുള്ളവൻ trustworthy. നേ’നും നീരുള്ളവനും കൊടുക്കാവു KU. lend to those that have a character & property.
നേരേ (1) straight. വാൽ നേ. ആകയില്ല prov. നേരേ തല ഇതാ വെട്ടീടുക Mud. നേരേ തടുത്തു directly. — against തേരിന്നു നേരേ കൂട്ടിനാൻ ആനയേ Brhmd.; കണക്കുകൾ ഞങ്ങളെ നേ. ഉണ്ടാക്കി TR.; ഞങ്ങൾക്കു നേ. ൟൎഷ്യത MR.; നമ്മുടെ നേ. വക്കാണത്തിന്നു വന്നു CrArj.; അതിന്നേ. Bhr. — നേ. നില്ക്ക to stand upright. നേ. വിരോധം directly contrary. — നേരേ അനുജൻ (തമ്പി നേ. കുബേരനു KR.), നേ. ഇളയ next, youngest (opp. ജ്യേഷ്ഠൻ 409) — sometimes = പിന്നേ
നേർ 583 നേരിയോ — നേൎക്ക
and then: ഭേരിപടഹം ഉടുക്കു മുരശുകൾ നേരേ തകിലും തമ്മിട്ടം etc. PrC. — (2) നേ. തോല്ക്ക to be fairly beaten. നേരേ പൊരുതു Bhr. loyally. എന്നാൽ രാക്കണ്ണു നേ. കാണും a. med. properly. നേ. ആക്കി rectified. നെ. പറഞ്ഞു positively, openly. — (3) വില്ലു നേരേ നടുവേ മുറിക്കുന്നാകിൽ Anj. just in the middle.
നേരൊത്ത (3) equal കായാവിൻ നേ. കണ്ണൻ, മാന്തളിർ നേ. പൂഞ്ചേല CG.; നേ. പിള്ളരുമായിക്കളിച്ചു with those of his age. അതിനോടു നേ’ത്തു പൊരുവാൻ ചെന്നു പിണങ്ങി CG. to vie with.
നേർകട്ടി, നേർകുറ്റി the stick to which the warp’s tail is tied.
നേർകാറ്റു adverse wind.
നേൎക്കു against പേനായ്ക്കളെ വഴിക്കാരുടെ നേ. വിടുന്നു Arb.; മുഖം സൂൎയ്യന്റെ നേൎക്കായിട്ടു നിന്നാൽ Trav. — നേൎക്കു നേരേ V1. face to face. — (3. 4) equal, exchangeable.
നേർപടം (5) a thin, fine cloth.
നേർപലിശ current interest (= തികപ്പലിശ) as counted in mortgages, higher than in lending money (10 pet.); even equal to the yearly പാട്ടം.
നേർപാട്ടം So. customary fixed rent on land. — ട്ടച്ചീട്ടു, — ട്ടയോല a rent-bond.
നേർപാതി exactly half വസ്തുവക നേ. കണ്ടു പകുത്തു TR.; നേരുപാതിക്കു തന്നേ മുറിച്ചു Bhg. (a bow).
നേർപെടുക (1) to meet KU.; (4) to enter into an agreement with a landowner.
നേർബോധം V1. correct judgment.
നേർവട്ടം a produce of 10 fold B.
നേൎവ്വാടു കഴിക്ക No. = പൊളിച്ചെഴുത്തു കഴിക്ക, നേരിടുക.
നേർ വരുത്തുക V1. to prove the truth.
നേർവഴി proper way ചിന്തയിൽ നിനക്കൊരു നേ. കാണുന്നില്ല PT.; നേ. ക്കു വരിക to come round, submit (opp. ബലം ഉണ്ടു). കാൎയ്യത്തിന്റെ നേ. പോലേ according to the merits of the case. കണക്കിന്റെ നേ. പോലേ ഉള്ളതു കൊടുക്ക what is justly due. — adv. ഏകദേശം നേ. യും വിസ്തരിച്ചു TR. investi-gated equitably.
നേർവാളം T. M. = നീർവാളം Croton Tiglium.
നേർവാളമുത്തു = നീരട്ടിവിത്തു.
നേർവിടുക (4) to dissolve an agreement. ദേവസ്വത്തിൽ നേ’വാൻ MR. (doc.) to return the land to the temple.
നേർവില (4) allowance made to the tenant for improvements; (also നേൎവി B.)
നേരിയോട്ടു N. pr. (& നേൎവെട്ടു) A fief under Kōlattiri, നേ. കമ്മൾ (with ചുഴലി) KU.
നേരുക nēruγa T. M. 1. (നേർ 4) To agree, vow, നേൎച്ചകൾ നേ. വേണം എല്ലാവരും Bhg.; എത്ര വഴിപാടു നേൎന്നു ഞാനും SG.; നിണക്കു നേൎന്നു Pay. I made vows to obtain thee; (Mpl. to pray). 2. (നേർ 5) to be fine, നേരിയ. q. v.
VN. നേൎച്ച 1. vow. അവിടെ നേ. നേരൽ ഉണ്ടു (jud.). ആരണൻ പല നേ. തുടങ്ങി SG. during child-birth. ൟശ്വരന്മാൎക്കു നേ. കൊണ്ടക്കൊടുക്ക KumK.; കാരക്കാട്ടു നേൎച്ചെക്കു പോയി TR. (to a mosque), നേ. കഴിക്ക, തികെക്ക; (അഴിക്ക to dispense from). ഒരു നേ. കല്പിക്കട്ടേ TP.; ഇതു നേ. ക്കാൎയ്യം (Mpl.) a serious matter, requiring God’s pe-culiar aid. 2. V1. fineness (നേർ 5).
നേൎച്ചക്കാരൻ performing a vow.
നേൎച്ചമാടു, — കൂറ്റൻ the vow of a bull to Siva, when a cow is sick etc. = ശിവനു നട അടെക്ക.
നേൎച്ചവഴങ്ങി വെക്ക No. 1. to taboo any thing vowed (നേൎന്നിട്ടത്), if a coin നേൎച്ചവഴങ്ങിക്കെട്ടി. 2. to break solemnly one’s vow in order to procure an easy death to a dying person (നേൎന്നതു സാധിക്കാതേ മടക്കി എടുക്ക) superst.
നേൎന്നീടുക to rear up a dedicated animal.
നേൎന്നുകെട്ടുക to vow a coin & tie it to any sick part of the body till healed. (superst.)
നേൎവു aM. vow, നേൎവുകൾ തീരും Pay.
നേൎക്ക (C. Tu. നെര = നിര) 1. To meet in fight പോൎത്തലത്തിൽ വന്നു നേൎപ്പവർ, എത്തി
നേറ്റി —നൈകം 584 നൈച്യം — നൈവേദ്യം
നേൎത്തു പോർ ചെയ്യും KR. 2. (നേർ 4) to come right വള്ളി നേൎക്കും Nid. (or 3); വെള്ളങ്ങൾ നേൎക്കുന്നു KR. the sea is calmed down. യുദ്ധം നേൎത്തു പോയി, തമ്മിൽ നേ. reconciled. 3. (നേർ 5, T. നീൎക്ക) to become thin, fine നേൎത്ത കഷായം (opp. മുഴുത്ത). കഞ്ഞി നേ. watery. ജ്ഞാനജ്യോതിസ്സു തന്നിൽ നേൎത്തു പോയി സൎവ്വം ജ്യോതിമയം Bhg. all things are dissolved by the light of wisdom (like snow) & become trans-parent. കിങ്കരന്മാൎക്കു ബലം നേൎത്തു failed ധൈൎയ്യം നേ. പോകുന്നു KR. to loose heart. വീൎപ്പു പെട്ടെന്നു നേൎത്തു പോകും GnP. to fail; die. നേൎക്കേ പൊടിക്ക Nid. to pulverize well. — of cloth നേൎത്തു പതുത്തു മെഴുത്തുള്ള ചേലകൾ CG.; നേൎത്ത ഗാത്രം (of fœtus). ചീൎത്തു തുടങ്ങി CG.; നേൎത്ത മഴ steady rain. വാൎദ്ധിയിൽ വലയുന്ന നേൎത്ത തോണി KR. a frail skiff.
VN. I. നേൎപ്പു fineness, thinness, liquefaction.
CV. നേൎപ്പിക്ക to make thin, fine, attenuate വായുകൎണ്ണവള്ളിയെ നേ’ക്കും Nid.; മതിയിൽ കൎമ്മസക്തി ഭോഗാസക്തിയും നേൎപ്പിച്ചതിനാൽ Bhg. weakened the mind.
II. നേൎമ്മ (നേർ 5) fineness, softness, delicacy നേ. യിലുള്ളൊരു തെന്നൽ CG. a soft zephyr. നേ. യുള്ള ശീല V1. = നേരിയ.
denV. മേദിനിജലത്തിങ്കൽ നേൎമ്മിച്ചു ലീനമായ്പോകും Bhg.
നേറ്റി nēťťi T. M. (aC. നേറു, Te. നേട്ടു = നെറി). 1. = നേർ 1. 2. What is right ഒരു നേ’ ക്കു നടത്തേണം juste milieu. നേ. യുള്ള കള്ളൻ V2. a notable thief. 2. common way, custom. കെട്ട് എടുത്തു നേറ്റിയില്ല No. unaccustomed to = തഴക്കമില്ല — നേറ്റിക്കാരൻ a methodical person. — നേ. വിടുക V1., മാറ്റുക V2. to break off a custom; (even നേഷ്ടി V1. = നിഷ്ഠ.)
നേശൻ nēšaǹ T. Tdbh.; സ്നേഹം, (vu. നേശം). A friend നേശൎക്കും നേ. as നീശൎക്കും ഈശൻ SidD.
നേശ്യാർ nēšyār = നൈത്യാർ, f. i. ലക്ഷ്മി നേ. MR.; (prh. നേശി fem. of നേശൻ).
നൈ see നെയി.
നൈകം naiγam S. (ന, ഏകം) Not one. നൈച്യം naičyam S. Lowness — നീചത്വം.
നൈജം naiǰam S. Own, നിജം.
നൈതൽ naiδal T. = നശിക്ക. Decay, whence prh. നെയ്തൽ, B. നൈവിലാമ്പൽ.
നൈത്തിയാർ naittiyār, നൈത്യാർ, (നായത്തി or = നേശ്യാർ) Mistress, Guru’s wife; princess, (as. ചാലപ്പുറത്തമ്മ KU.) —
നൈന്ത്രവാഴ = നേന്ത്ര —, prh. Tdbh. നൈന്ദ്രം S. Name of a മന്ത്രം or അസ്ത്രസംഹാരം KR.; (loc. നീന്തറ).
നൈപുണ്യം S. = നിപുണത, Cleverness, സകല കലകളിൽ നൈപുണ്യവാൻ VetC.
നൈമിത്തികം S. (നിമിത്തം). Accidental. നൈ’ത്തിന്നു കൌതുകം ഇല്ല VetC. nothing wonderful in that which has a cause.
നൈമിഷം S. N. pr. of a forest നൈമിഷാരണ്യം Bhr.
നൈമ്പു naimbụ Trav. & മൈമ്പു A paddle, (loc.) = തുഴ.
നൈയായികൻ S. (ന്യായം) A logician.
നൈരാശ്യം nairāšyam S. (നിരാശ). 1. De-spair; V1. obstinacy പിടിക്ക, ഭാവിക്ക So. 2. abstaining from hope or desire നൈ. എന്നതു നല്ല സുഖം Bhg.
നൈരാശ്യക്കാരൻ vu. a head-strong person.
നൈര്യതം nairŗδam S. (നിരൃതി) South-western.
നൈരൃതൻ a demon.
നൈൎമ്മല്യം nairmalyam S. = നിൎമ്മലത, as നൈ’മുള്ള യമുന CC.
നൈവല see നെയി.
നൈവിൽ see നെയ്തൽ.
നൈവാരം S. 1. = നീവാരത്താൽ ഉണ്ടായതു. 2. (നിവാരം) What keeps off demons or the evil eye, as bugbears, see നെയ്വര.
നൈവേദ്യം naivēdyam S. (നിവേ —) Meal presented to an idol before being eaten by the temple-servants. പൂ കൊടുക്കുന്നതിന്നു ൨ ശേർ അരിയുടെ നൈ. വാരിയൎക്കു കിട്ടും jud.
നൈവേദ്യച്ചോറു in Višṇu temples, eaten by Brahmans ദധിസൂപ നൈ’ദ്യാദികൾ കൊണ്ടു നിവേദിച്ചു Bhg.
നൈശം — നൊടി 585 നൊട്ട — നൊന്തു
നൈശം naišam S. (നിശ). Nocturnal നൈശമായുള്ളൊരു ഭോജനം CG.; നൈശമാമശനം കഴിച്ചു Brhmd.
നൈഷധം nāišadham S. Referring to Niš-adha or Naḷa (a poem). — see നിഷധം.
നൈഷധൻ (Nal.) Naḷa.
നൈസ്സ് Ar. naǰis, Nasty, unlawful, for-bidden (= ഹറാം Mpl.)
നൊകം C. Te. = നുകം.
നൊക്കുക, ത്തു nokkuγa So. (C. Te. to indent, see ഞെങ്ങുക). 1. v. n. To pass through നൊത്തുകടക്ക = നുഴ. 2. v. a. to pierce, bore through V1. ഞൊക്ക.
നൊങ്ങണം & നുങ്ങണമ്പുൽ Hedyotis Heynei, a medic. grass, used in midwifery. നു. ഇടിച്ചു പിഴിഞ്ഞ നീർ a. med. (= മണിത്തുമ്പ); also നൊങ്ങണപ്പുൽ, (prh. കണ & നുൺ). — ചെറുഞൊങ്ങണംപുല്ലു Rh. Mollugo parviflora.
നൊങ്ങു noṅṅụ (T. നുങ്കു, Te. — the unripe pulp of a palmyra-nut; fr, നുൺ?). 1. In Palg. when tender, is called ഇളന്ന (T. ഇളനുങ്കു comp. ഇളന്നീർ); when the soft kernel can be taken out കൊഴമ്പൻ or കുഴമ്പൻ കണ്ണു; the fruit deprived of the pulp: നൊങ്ങു, നൊങ്ങണ്ടി. 2. in Trav. a cocoanut the kernel of which swells out into a sweet spongy substance through lying for a long time, No. പൊങ്ങു.
നൊച്ചു noččụ = നുച്ചു. Minute, light V1. നൊച്ചതു; hence നൊച്ചൻ M., MC, നൊച്ചെലി No. musk-rat; (നച്ചെക്കൻ loc).
നൊച്ചി T. M. Vitex trifolia or Negundo, (S. നിൎഗുണ്ഡി); (തിരിപ്പുക 455), also നൊച്ചിൽ വേർ സേവിപ്പു നോവൊഴിപ്പാൻ CG.; നൊച്ചിയില used for various ceremonies (with ഇരഞ്ഞി leaves in തോലുഴിയുക). — നൊച്ചി നോക met. contraction of muscles V1.
Kinds: കരി — or കരു — Vitex Neg. (കരുനൊച്ചിപ്പൂ GP 66.); നീർ — Clerodendrum inerme, also പുഴനൊച്ചി a. med.; വെണ്ണൊച്ചി, (B. വെന്നൊച്ചി).
നൊടി noḍi, & ഞൊടി T. M. (T. C. Te. Tu. നുഡി sound, word). 1. A snap with the thumb & middle finger, നൊ. മിടിക്ക. 2. a moment,= ¼ Mātra (കരവിരൽ നൊടി Bhg. 3 = 1 Mātra). ഒരു നൊടിയാൽ ലങ്കയും പൊടിച്ചെയ്തു RC.; അര നൊടികൊണ്ട് -ഒടുക്കി KR.; നൊടിയളവു, അറിഞ്ഞൊരു നൊടിയിടേ RC.; നൊടിയിടയിൽ അടൽ പൊരുതു Bhr.; നൊടിയിൽ ചത്തു suddenly. 3. met. അവനു തുന്നുവാൻ എന്തൊരു നൊടി ആകുന്നു vu. what a knack for sewing, etc.
നൊടിക്ക 1. To fillip, snap with fingers V2. കൈ നൊ. to strike with a sharp sound. നൊടിച്ചു വിളിക്ക to call one near, superciliously (as a dog). നൊടിച്ച വിരൽ നോകും No. 2. T. loc. to speak hastily or superciliously.
VN. നൊടിപ്പു fillipping.
നൊടിയുക No. to murmur, lisp as fools, എന്തിന്നായി നൊടിയുന്നു vu. = കുരെക്ക, ചിലെക്ക; നൊടിയാതേ ഇരുന്നോളി (Nilēshv.) don’t be crusty! TP.
നൊട്ട noṭṭa M. 1. = ഞൊട്ട (in C. നെട്ടു). The cracking noise of the finger-joints. 2. smack-ing the lips, pressing a vesicle. 3. appetite, slaver. കേൾക്കുമ്പോൾ കേളുനമ്പിയാർ കാണുമ്പോൾ നൊട്ട് കേളു prov. No.; ഓരോരുത്തരെക്കൊണ്ടു നുണയും നൊട്ടയും പറക vu. = നുണ 2. നൊട്ടുക to do, നൊട്ടൽ action (loc.) B.
നൊട്ടെങ്ങാ So. = ഞെട്ടാഞെടുങ്ങു Impatiens.
നൊണ്ടുക noṇḍuγa T. M. To limp, halt, നൊണ്ടിനടക്ക to go lame; VN. നൊണ്ടൽ.
നൊണ്ടി a cripple, also നൊണ്ടിക്കാലൻ m. — കാലി, — ക്കാലിച്ചി f. lame.
നൊണ്ടിനാടകം B. the drama of the crip-ple, a pasquinade.
നൊണ്ടിക്ക v. a. to maim. — v. freq. നൊണ്ടിച്ചുനടക്ക V1. to limp.
നൊണ്ണു noṇṇụ = തൊണ്ണു No. Gums 1. of infants (പല്ലു മുളെക്കേണ്ടും ഇടം). 2. of old people (പല്ലു പോയേടം); പിള്ളെക്കു നോ. കാട്ടൊല്ല prov. നൊണ്ണൻ, നൊണ്ണി m., നൊണ്ണിച്ചി) f. tooth-less (= തൊണ്ണൻ, വപ്പി).
നൊന്തു nondu T. M. C.; p. t. see നോക.
നൊമ്പരം So., നൊമ്പലം No., V1. pain, sickness.
നൊമ്പ — നോക 586 നോക്കുക
ness പാമ്പൻ നൊമ്പലത്തിന്നു, വയറുനുമ്പലത്തിന്നു a. med.; ചാപ്പനു നൊ. എടുത്തിട്ടു കുറേ കള്ളു കുടിച്ചു TR. — നൊമ്പലം കഴിക്ക bearing down with the pain (midwifery).
നൊമ്പലപ്പെടുക to ache. — denV. നൊമ്പലിക്ക to vex (loc.) പാമ്പു നൊമ്പലിച്ചു വിട്ടാൽ കുടുപ്പ വെക്കാൻ നോക്കും (superst.).
നൊമ്പടെ, നൊമ്മൾ, see നോം.
നൊയി noy 1. T. M. = നുച്ചു, നുൺ Grit, groats നൊയ്യരി. 2. what is minute. നൊയ്യതു, നൊയ്പണി V1. trifling. നൊയ്യരായി RC. were small, thin. നൊയ്യേരെ വെല്വതു RC. the weak, poor. aM. 3. M. C. (Te. നൊച്ചു) = നോയി pain. നൊയ്യം, (T. നൊയ്മ) minuteness, delicateness V1.
നൊയിച്ചി, നൊഴിച്ചിങ്ങ No. vu. = ന മിച്ചി.
നൊസ്കാരം V1. = നമസ്കാരം.
നൊസ്സ് No. P. nōš (a drinker). നൊസ്സ് പിടിച്ചവൻ, നൊസ്സൻ A cracked person; so: നൊസ്സ് വസ്സ് P. nōš-ā-nōš (repeated drink-ing).
നോം nōm (T. ഓം) We, I = നാം in court style (& coll. So., Weṭṭattunāḍu). നോം കല്പിച്ചു തരുന്നുണ്ടു. Dat. നോക്കു & നോംകു, നൊമ്മക്കു TR,; നൊമ്മെക്കൊണ്ടു Kaḍattuvanāḍu. നുമ്മൾ, നുമ്മുടെ Kōṭayaγattu Rāja. നൊമ്മുടെ, നൊമ്പടെ TR., KU. Tāmūδiri.
നോക nōγa T. M. C. (Te. നൊഞ്ചു, ച്ചു). 1. To pain, smart; കലങ്ങിനോക of bowels; കുത്തി നോ. of chest, etc.; മാതാവിൻ മനം നോകപ്പറഞ്ഞു Anj.; നൊന്തവൻ അന്തം പായും prov.; കല്ലിൽ നടന്നിട്ടു കാൽ എല്ലാം നോകുന്നു CG.; അതിസാരത്തിന്നു വലത്തു ഭാഗം നൊന്തു, തല നോകുന്നതിന്നു a. med.; പുല്ലു നോകച്ചവിട്ടാതേ നടക്കുന്നവരുണ്ടല്ലേ No. — Often impers. മേനിയിൽ നോകുന്നു CG.; നിനക്ക് അതിനാൽ വളരേ നൊന്തില്ലയോ. 2. to be in labour അവൾക്കു നൊന്തിരിക്കുന്നു V1. & അവൾ നൊ. vu. — നൊന്തുവിളിയതു കേൾ്പാൻ ചെവി പാൎത്തു SG. = ൟറ്റുവിളി.
VN. നോവു 1. pain, grief; disease. 2. pains of child-birth. നോവാളി sick, sufferer, also നോവാളൻ V1.
നോയി T. aM. = നോവു ache, pain പശുക്കൾക്കു നോയിക്കൊണ്ടു ഹാനി വന്നു VyM.
നോവിക്ക v. a. to pain, affliet, torment, offend; also അതിയായിട്ടു നോയിക്കും Nid.; നിന്നെ നോയിക്കുന്നു (Coch.)
നോക്കുക nōkkuγa T. M., (aC. നോൾപു). 1. To look at, view, observe. പാരാതേ നീ എന്നെ ഒന്നു നോക്കേണമേ Anj. view mercifully! നോക്കാൻ പോ visit! ശ്രീരാമൻ മുഖത്തു നോക്കാതേ ഇരിക്കുന്നെങ്ങനേ KR. — With Loc. മുഖത്തിൽ നോക്കിക്കൊണ്ടു CG,; വഴിക്കു Bhr. to-wards. — With എന്നു, f. i. ഉള്ളിൽ ഇണങ്ങിനേൻ എന്നങ്ങു നോക്കുന്ന കള്ളനോക്കു CG. a roguish look hinting: I love you. നിന്റെ വരവു നോക്കി Genov. expected. 2. to look after, കണ്ടവും പറമ്പും നോക്കായ്ക TR. to leave off culti-vation. കുമ്പഞ്ഞികാൎയ്യത്തിൽ രാപ്പകൽ നോക്കി ഇരിക്ക TR. to pay every attention to business. 3. to examine (see നോട്ടം), try ഊക്കുകൊണ്ടി നി നോക്കുക വേണ്ടു Bhr. let us fight it out; so തമ്മിൽ നോ. to look each other in the face. കുമ്പഞ്ഞിയോടു വഴിപോലെ ഒന്നു നോക്കേണം, മാപ്പിള്ളയോട് ഒന്നു നോക്കിപ്പോകേണം TR. try our strength against. കളിപ്പാൻ നോക്കി, പഠിച്ചപോൽ ഒക്കയും നോക്കാം TP. try my best. ഉപ്പുനോക്കുക to see whether the salt is enough (in cooking). 4. to be in a certain direction പുരം നോക്കിപ്പുറപ്പെട്ടു ChVr.; താവകദേശത്തെ നോക്കീട്ടു പോവതിന്നായി CG. home-wards. വിണ്ണിനെ നോക്കി നടന്നാൻ തിണ്ണം CG. to heaven; hence പിന്നോക്കിപ്പോരുക, & contracted അങ്ങോക്കി, വൈയോക്കി. 5. to seek. പെൺനോക്കിപ്പോയി TP. to look out for a wife. നോക്കിപ്പോയ ശിപ്പായി TR. who searched for them. തത്വനാനാത്വം നോക്കി പോവതു സാരമല്ല Bhg.; നോക്കി നടക്ക etc., hence esp. adv. attentively, carefully. 6. to consider, regard ആളെ നോക്കിപ്പെണ്ണും മരം നോക്കിക്കൊടിയും, hence നമ്മേ നോക്കി മാപ്പാക്കേണം TR. for my sake. കൊല്ലുവാൻ നോ. to intend etc.
നോങ്ങൽ — നോട്ടം 587 നോട്ടീസ്സ — ന്യസ്തം
VN. I. നോക്കം 1. view അവളെ ഒരു നോ. ഞങ്ങൾ കണ്ടോളട്ടേ TP. — beauty; eye, ശരീരത്തേ നോക്കവും ഇല്ലൊട്ടുമേ Bhg. no thought of the body. 2. adv. തേർ മുന്നോക്കം ഓടിച്ചാൻ, പിന്നോക്കം ഓടിക്ക, Bhr. = നോക്കി (4).
നോക്കൻ ( = eye or നൊക്കൻ?) weaver’s hole in a spooling wheel for thread to run through.
II. നോക്കൽ a look. നോക്കിയൊരു നോക്കലിൽ TP. the moment he saw her.
III. നോക്കു 1. look ഘോരമായുള്ള നോക്കു, സന്യാസിമാരുടെ നോക്കിനെ പോലല്ലിവൻ നോക്കുന്നു കന്യയെ CG.; തിരുനോക്കുള്ളവൻ Mpl. on whom God smiles. 2. watchfulness നോ. പോരാഞ്ഞിട്ടു V1.; തന്റെ നോക്കു കുറവിനാൽ ഇവനെ നോക്കാനാക്കി MR. care-lessness in tending plants. നോക്കുതാര V1. a watchman’s trumpet. 3. sight, beauty. 4. consideration പണം നോക്കിന്നു മുഖന്നോക്കില്ല.
നോക്കുമരം a sign-post, station-staff.
നോക്കുവിദ്യ (loc.) juggling; (— ക്കാരൻ, — എ[ടുക്ക).
CV. നോക്കിക്ക to cause to look at or after കാൎയ്യസ്ഥന്മാരെ അയച്ചു നോ. യും; പ്രമാണം നോ. VyM. to subject to examination. ൪ കച്ചവടക്കാരെക്കൊണ്ടു നോ’ച്ചു TR. had it in-vestigated by. അവനെക്കൊണ്ടു പണി നോക്കിച്ചുവരുന്നു MR. appointed provisionally.
നോക്കിച്ചാൎത്തു statement of survey or com-putation from inspection of the quantity of seed required for sowing a field. W.
നോങ്ങൽ No. A fish = പൂഴാൻ q. v. Cal. & So.
നോട്ടം nōṭṭam 5. (C. നോടു = നോൾ, നോക്ക) 1. Viewing, examination നോ. നോക്കുക; also experienced eye, sharp sight. — നോട്ടക്കുറവു indiscretion. 2. shroffage പണം നോ. നോക്കേണ്ടുന്ന നോട്ടക്കാരൻ q. v. — നോട്ടക്കഴിപ്പു rejected coin. 3. fortune telling.
നോട്ടക്കാരൻ 1. a marksman, person on the look-out; examiner, പാട്ടം നോക്കുന്ന നൊ. TR. assessors of the produce of fields etc. — also sorcerer. 2. a shroff, treasurer’s at-tendant TR. നോട്ടീസ്സ E. notice.
നോണാമരം B. Morinda umbellata.
നോണ്ടുക nōṇḍuγa T. So. (= തോണ്ടുക, Tu. നോട്ട a hole). To stir, dig, tease. നോണ്ടി നോണ്ടിച്ചോദിക്ക to pump one. — VN. നോണ്ടൽ.
നോദനം nōďanam S.(നുദ്). Pushing; afflict-ing, denV. നോദിക്ക V1.
നോനം nōnam No. = നൂനം Surely.
നോല്ക്ക nōlka T.M. (C. നോനു, Te. നോചു to vow, Tu. നോ to beat). 1. To fast നോറ്റു കൊൾവിൻ ശിവരാത്രി SiPu.; ദ്വാദശിനോറ്റ ഫലം VilvP. 2. to lead an austere life (= തപസ്സ്). നോറ്റിരിക്ക to be intent on something.
VN. നോൻപു, നോമ്പു (old നോയിമ്പു) 5. pen-ance, fasting. ഏകാദശി നോമ്പെടുക്ക, etc. ചെറുനോമ്പിന്റാരംഭം TP.; നൊ. പിടിക്ക, കാക്ക, നോല്ക്ക to observe it, നോ. വീടുക B., വിടുക V1. to discontinue it. — (നോമ്പു തുറക്ക, അടെക്ക Mpl. during Ramazān). അമ്പതു നോയ്‌മ്പു V1. lent, 25 before Christ-mas, 15 or ശ്ലീഹനോ. for the Apostles, 8 for the Virgin, 3 for Jonas (Nasr.)
CV. നോല്പിക്ക to cause to fast.
നോവു see നോക.
നോള nōḷa (നൊട്ട, നുള) No. Slaver; glutinous fluid in fruits, fish, snailes, etc.; what is slip-pery, gliding out. നോള ചാടുക No. horses to foam at the mouth = ഞോള 414.
നൌ nau S. (L. navis) A ship, boat, Bhg.
നൌമി naumi S. (നൂ) I praise, നൌമിനാരായണ RS11. (refrain), അപ്പോലേ നൌമി ഹരിനാരായണായനമഃ HNK.
ന്യക്ഷം nyakšam S. (& ന്യഞ്ച് = നി + അഞ്ച്) 1. Low, average. 2. whole ന്യക്ഷസ്ഥൂലത്തെ മുമ്പിൽ പിമ്പതിസൂക്ഷ്മത്തെക്കാട്ടി KeiN. first the rough whole, then the details.
ന്യഗ്രോധം S. (growing downwards) Ficus In-dica, പേരാൽ Bhg.
ന്യസ്തം nyastam S. (നി + അസ്) Laid down. ചിത്തംഭഗവാങ്കൽ ന്യ. ചെയ്തു VilvP. gaveover. ന്യസ്തശസ്ത്രന്മാരാം താപസന്മാർ KR. unarmed; deposited ഭവതി ന്യ. വരം AR 2. I deposit my
ന്യായം 588 ന്യാസം — പക
word with thee, (ഭവാങ്കൽ രണ്ടും വെച്ചു). ന്യസ്തവേദികൾ നമ്മുടെ മുമ്പാകേ അയച്ചു Palg. jud. = വിസ്താരക്കടലാസ്സു, കൈപ്പീത്തു; നാസ 546. also: ന്യസിക്ക to deposit, ന്യസിക്കും ജപിക്കും നമിക്കും SiPu., (see ന്യാസം 4.)
ന്യായം nyāyam S. (നി + ഇ), Tdbh. ഞായം 1. Rule, manner of proceeding ഗണിതന്യാ., ത്യ്രശ്രക്ഷേത്രന്യാ. etc.; ഇങ്ങനേ സാമാന്യന്യാ. കൊണ്ടു വന്നിരിക്കുന്നു Gan, solved by the common rule. 2. reason, right, esp. logic ന്യാ. പറക to shew reason. ഏറിയ ന്യാ’ങ്ങൾ തീൎപ്പിൽ എഴുതി കാണുന്നു MR. arguments. 3. justice ന്യ. വിസ്തരിക്ക, കേൾക്ക, വിധിക്ക etc.,ന്യാ. നടത്തുക KU. to judge, an invention of the Kali age, a middle between നേർ & നേരുകേടു, as it is done for a reward (1/3 of the disputed property). 4. custom അങ്ങനേ പറയുന്നു ന്യാ. or ഞായം q. v. they use to say.
Hence: ന്യായക്കാരൻ a logician, lawyer; just person.
ന്യായക്കേടു injustice, impropriety, also ന്യായത്തെറ്റു Ti.
ന്യായദാതാവു a lawgiver, judge.
ന്യായപുഛ്ശം indication or bit of evidence രൂപം ഇല്ലാഞ്ഞാൽ ന്യാ’ങ്ങൾ ഉണ്ടോ എന്നു സൂക്ഷിക്കേണം VyM.
ന്യായപ്രമാണം a law-book.
ന്യായരഹിതം unjust ന്യാ’മായ തീൎപ്പു, ന്യാ’മായ്ക്കല്പിച്ചു MR.; ന്യാ’മായ നടപ്പു jud.
ന്യായവിധി an award, decree. ന്യായവിരോധം unjust.
ന്യായവിസ്താരം judicial procedure.
ന്യായവൃത്തി just government, തൻ രാജ്യത്തിൽ ന്യ. യെ നടത്തേണം VCh.
ന്യായശാസ്ത്രം 1. logic; the Nyāya system of Gautama, also ന്യായവിദ്യ. 2. a law-book. ന്യായശാസ്ത്രി = നൈയായികൻ see prec.
ന്യായാധികാരം administration of justice ന്യാ’രസ്ഥലങ്ങളിൽനിന്നു കല്പിപ്പാൻ MR. courts of law; also ന്യായസ്ഥലം.
ന്യായാധിപതി a judge.
ന്യായാസനം a tribunal.
ന്യായ്യം regular, proper.
ന്യാസം nyāsam S. (see ന്യസിക്ക) 1. Putting down. പദന്യാ. കൊണ്ടു പവിത്രമാകും KR. by stepping on. 2. abandonment. 3. a deposit. 4. അംഗന്യാ., കരന്യാ., മന്ത്രന്യാ. placing body, hand, formulas; said of ceremonies, esp. in Sakti worship. അംഗന്യാസങ്ങൾ ചെയ്തു Bhg., മന്ത്രന്യാ. SiPu., കരന്യാ. = തള്ളവിരൽകൊണ്ടു കുമ്പിടുക.
ന്യുബ്ജം nyuḃǰam S. Inverted, hump-backed.
ന്യൂനം nyūnam S.( ഊനം) Deficient, defective. അവകാശത്തിന്ന് ഒരു ന്യൂനത കല്പിപ്പാൻ MR. find his claim unproved രാജിക്കു ന്യൂനത വിചാരിക്ക MR. — [ക്രിയാന്യൂനം, ശബ്ദന്യൂനം the adverbial & adjective participle, gram.]
ന്രസ്ഥിമാലി nrasthimāli S. (നൃ + അസ്ഥി). Siva, as wearing a garland of skulls.
ന്ലാവു, see നിലാവു.